فرخنده: مرکز خبرنگاران افغانستان در آستانهی «روز ملی خبرنگار» گزارش سالانهی خود را منتشر کرده و اعلام کرده است که در سال جاری خورشیدی، موارد نقض حقوق رسانهها و خبرنگاران افغانستان از سوی طالبان ۲۴ درصد افزایش یافته است.
بر اساس این گزارش، در سال ۱۴۰۳ خورشیدی، مرکز خبرنگاران افغانستان ۱۷۲ رویداد نقض حقوق رسانهها و خبرنگاران را ثبت کرده است. این موارد شامل ۱۲۲ تهدید علیه خبرنگاران و دستکم ۵۰ مورد بازداشت خبرنگاران و کارمندان رسانهها میشود.
مرکز خبرنگاران افغانستان افزود که از مجموع رویدادهای تهدید ثبتشده، دستکم ۲۲ رویداد مربوط به ممنوعیت فعالیت و یا بستهشدن رسانهها بوده است. از این تعداد، ۱۵ رسانه هنوز اجازه بازگشایی نیافتهاند و یا فعالیت آنها همچنان متوقف است. در این گزارش همچنین آمده است که از میان خبرنگاران بازداشتشده، ۱۰ نفر هنوز در زندان به سر میبرند و چهار نفر آنان به حبس دو تا سه سال محکوم شدهاند.
این مرکز در گزارش خود اشاره کرده است که با اجراییشدن قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان، به محتسبان این گروه اختیارات وسیعی داده شد که به آنها اجازه میدهد تا نظارت بیشتری بر فعالیت رسانهها داشته باشند. طبق این قانون، محتسبان و ادارهی استخبارات طالبان میتوانند هر زمان که بخواهند علیه رسانهها و خبرنگاران اقدام کنند.
مرکز خبرنگاران افغانستان در ادامه بیان کرده است که در سال جاری، با اجرای ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان، روند سرکوب آزادی رسانهها وارد مرحلهای جدید و پیچیدهتر شده است. این مرکز همچنین اعلام کرد که در سال ۱۴۰۳ خورشیدی، طالبان دستکم پنج دستورالعمل جدید به رسانهها ابلاغ کردهاند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان در دستکم شش ولایت
- ممنوعیت پخش زندهی برنامهها یا میزگردهای سیاسی و اقتصادی
- ممنوعیت تهیه و نشر برنامههای چالشی یا انتقادی پیرامون قوانین و پالیسیهای طالبان
- ممنوعیت دعوت از مهمانهای برنامههای رسانهای که از سوی مقامهای طالبان تأیید نشدهاند
- الزام رسانهها به استفاده از کلمات «شهید» و «شهادت» در بازتاب رویدادهای مرتبط با کشتهشدن مقامهای طالبان
براساس گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان، خبرنگارانی که این دستورات را نادیده گرفتهاند، با اقدامات تنبیهی از جمله منع فعالیت موقت یا دائمی مواجه شدهاند.
با این حال، مرکز خبرنگاران افغانستان اعلام کرده است که در سال ۱۴۰۳ هیچ حملهی هدفمند به رسانهها و یا آسیبدیدن کارمندان رسانهها گزارش نشده است.
گزارش این مرکز همچنین به مقایسه وضعیت نقض حقوق خبرنگاران در سالهای گذشته اشاره کرده و اعلام کرد که در سال ۱۴۰۲، ۱۳۹ رویداد نقض حقوق رسانهها و خبرنگاران ثبت شده بود که شامل ۸۰ مورد تهدید و ۵۹ مورد بازداشت خبرنگاران بود.
از زمان تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، محدودیتهای گستردهای بر فعالیت رسانهها و خبرنگاران اعمال شده است. این گروه بارها به دفاتر رسانهها هجوم برده، خبرنگاران و کارمندان رسانهها را بازداشت کرده و دفاتر رسانهها را مسدود کردهاند.