فرخنده: در حالیکه جهان با گل و لبخند روز مادر را جشن میگیرد، مادران افغانستان زیر سایه فقر، ممنوعیت و خاموشی، این روز را با درد و نگرانی سپری میکنند. زنانی که در خط مقدم زندگی، بیپشتوانه و بیصدا برای بقا میجنگند؛ میان دیوارهای بلند محدودیت و رویاهای نیمهتمام. روز مادر برای بسیاری از آنان نه یادآور تقدیر، که نماد فراموشی و محرومیت است.
افغانستان یکی از بالاترین نرخهای مرگومیر مادران در جهان را دارد. فقر، سوءتغذیه، محدودیتهای آموزشی و شغلی، و مسئولیت سنگین سرپرستی خانواده بر دوش مادران، زندگی روزمره را برای آنان به چالشی طاقتفرسا بدل کرده است.
برخی مادران در گفتوگو با رسانهها، از محرومیتهای گسترده شکایت کرده و گفتهاند که این وضعیت نه تنها آینده آنان را تیره ساخته، بلکه سلامت روانیشان را نیز تهدید میکند. یکی از آنان میگوید: «زنان و مادران در افغانستان به یک شی زینتی تبدیل شدهاند… روزهایی که در این کشور میگذرانم، چیزی نیست که از زندگی انتظار داشتم.»
آمارهای سازمان جهانی بهداشت نشان میدهد که روزانه حدود ۲۴ زن در افغانستان به دلیل بیماریهای قابل پیشگیری مرتبط با بارداری و زایمان جان میدهند. صندوق جمعیت سازمان ملل نیز هشدار داده که اگر ممنوعیت آموزش زنان در رشتههای پزشکی ادامه یابد، بیش از ۵۰۰۰ مادر و کودک در معرض خطر مرگ قرار خواهند گرفت.
زنان افغان با اشاره به محدودیتهایی مانند ممنوعیت تحصیل، کار، و خروج از خانه بدون محرم میگویند که این ممنوعیتها بر رشد فردی، تحصیلی و روانی آنان سایه افکنده است. یکی از زنان در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال گفت: «من در کنار مادری، آرزو داشتم ماستری بگیرم اما در جامعه زنستیز کنونی، نبردم ناتمام ماند.»
طبق گزارش روزنامه گاردین، ازدواجهای زودهنگام، نبود خدمات درمانی کافی، ناامنی راهها و بیتوجهی عمومی به سلامت زنان، بحران مرگومیر مادران و نوزادان در افغانستان را عمیقتر کرده است.
یونیسف تأکید کرده است که حدود ۹۰ درصد مرگهای مادران قابل جلوگیریاند، اما کاهش کمکهای بینالمللی، توانایی این نهاد برای حمایت از مراکز بهداشتی و ارائه خدمات حیاتی را به شدت محدود کرده است.
در روز جهانی مادر، مادران افغانستان همچنان در سکوت و سایه قرار دارند؛ نه از تبریک خبری است و نه از امنیت، نه از حمایت و نه از امیدی روشن به آینده.