فرخنده: با شدت گرفتن روند اخراج مهاجران افغان فاقد مدرک از ایران، زنان بدون همراه در معرض یکی از بیسابقهترین بحرانهای انسانی در سالهای اخیر قرار گرفتهاند. همزمان با پایان ضربالاجل دولت ایران برای ترک خاک این کشور، هزاران زن افغان که سالها در ایران زندگی کردهاند، بدون امنیت، سرپناه یا امکان ادامه حیات مستقل، به افغانستان بازگردانده شدهاند.
بسیاری از این زنان، که همسر یا سرپرست قانونی ندارند، در گذرگاههای مرزی مانند نیمروز و اسلامقلعه، بدون راه بازگشت و در وضعیت نامشخص رها شدهاند. در شرایطی که محدودیتهای طالبان هرگونه حرکت، کار، دریافت خدمات یا حتی سفر را برای زنان بدون محرم ممنوع کرده است، این بازگشت اجباری بهمعنای حذف کامل آنها از زندگی اجتماعی و اقتصادی است.
شاهدان عینی و تعدادی از زنان بازگشتی گفتهاند که در مسیر انتقال از ایران، مأموران در شهرهایی چون شیراز، کرمان و زاهدان، اموال شخصی، پول نقد و حتی کارتهای بانکی آنها را ضبط کردهاند. برخی از این زنان برای دریافت آب یا یک وعده غذا، مجبور شدهاند مبالغ قابل توجهی پرداخت کنند. روایتها حاکی از آن است که رفتار با مهاجران، بهویژه زنان تنها، تحقیرآمیز و گاه همراه با خشونت بوده است.
سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) نیز تایید کرده است که تنها از مرز نیمروز، طی ماههای اخیر بیش از ۱۰۰ زن بدون همراه بهگونه اجباری اخراج شدهاند. این رقم در کنار هزاران زن دیگر که بهصورت روزانه از مرزهای جنوبی افغانستان بازمیگردند، زنگ خطر یک بحران انسانی جدی را به صدا درآورده است.
براساس آمارهای غیررسمی، در یک ماه گذشته بیش از ۲۵۰ هزار افغان از ایران اخراج شدهاند که صدها تن از آنان را زنان بیسرپرست تشکیل میدهند. نبود ساختار حمایتی برای این قشر در داخل افغانستان، آنان را در معرض خطر فقر، خشونت، سوءاستفاده و نقض فاحش حقوق انسانی قرار داده است.