فرخنده: دیدهبان حقوق بشر در گزارشی تازه، خواستار بهرسمیت شناختن آپارتاید جنسیتی بهعنوان یک جرم مستقل و قابل پیگرد در حقوق بینالملل شده و تاکید کرده است که چارچوبهای فعلی حقوقی برای مقابله با تبعیضهای ساختاری علیه زنان ناکافیاند.
این سازمان با اشاره به کشورهایی چون افغانستان تحت حاکمیت طالبان و ایران، هشدار داده است که زنان و دختران در این جوامع با نظامی از تفکیک و سرکوب هدفمند روبهرو هستند که از نظر ساختاری مشابه آپارتاید نژادی است.
در این گزارش آمده است که بیش از ۸۰ فرمان رسمی صادرشده از سوی طالبان علیه زنان – از ممنوعیت آموزش و کار گرفته تا محدودیت در سفر، حضور در اماکن عمومی و حتی مراجعه به پزشک بدون محرم – نمایانگر یک نظام تبعیض سازمانیافته است که شایسته جرمانگاری جداگانه است.
دیدهبان حقوق بشر تأکید کرده که اگرچه برخی اشکال خشونت جنسیتی نظیر تجاوز، اذیت و آزار و تعقیب قضایی در قالب جنایت علیه بشریت در قوانین بینالمللی گنجانده شدهاند، اما نبود یک تعریف مشخص و مستقل از آپارتاید جنسیتی باعث شده که رژیمهایی که چنین سیاستهایی را بهگونه رسمی اجرا میکنند، از پاسخگویی مصون بمانند.
این نهاد حقوق بشری همچنین از وضعیت زنان در ایران ابراز نگرانی کرده و یادآور شده که در این کشور، حکومت با تکیه بر قوانین دینی و ساختارهای تبعیضآمیز، بسیاری از حقوق اساسی زنان را محدود کرده است.
دیدهبان حقوق بشر از دولتها و نهادهای بینالمللی خواسته است تا با اصلاح اساسنامهی دیوان کیفری بینالمللی (ICC) یا تدوین معاهدههای جدید، گامهایی عملی برای بهرسمیت شناختن و پیگرد قانونی آپارتاید جنسیتی بردارند.
این درخواست در شرایطی مطرح میشود که تنها چند روز پیش، دادگاه کیفری بینالمللی احکام بازداشت برای رهبران طالبان را به اتهام جنایت علیه بشریت صادر کرد—اقدامی که دیدهبان حقوق بشر آن را «شروعی امیدبخش» دانسته اما ناکافی برای مقابله با تبعیض سیستماتیک جنسیتی خوانده است.