فرخنده: کارشناسان سازمان ملل متحد در بیانیهای تازه، اخراج گسترده و اجباری پناهجویان افغان از ایران، پاکستان و دیگر کشورها را بهشدت محکوم کرده و هشدار دادهاند که افغانستان هنوز کشوری امن برای بازگشتکنندهگان نیست. آنان تأکید کردهاند که ادامه این روند، نقض مستقیم اصول بنیادین حقوق بشر و قوانین بینالمللی پناهندهگی است.
کارشناسان در بیانیهای گفته است: «ابعاد این بازگشتها حیرتآور است. تنها در سال ۲۰۲۵، بیش از ۱.۹ میلیون شهروند افغانستان از ایران و پاکستان یا به اجبار اخراج شدهاند یا ناگزیر به بازگشت شدهاند.» این آمار، تصویری نگرانکننده از وضعیت پناهجویان افغان در سطح منطقه ارائه میدهد.
کارشناسان سازمان ملل خاطرنشان کردهاند که حتی افرادی که دارای مدارک قانونی اقامت بودهاند نیز از سوی حکومت ایران اخراج شدهاند. به باور آنان، این رویکرد غیرقانونی و غیرانسانی، اصول حقوق بشری را زیر پا گذاشته و امنیت شخصی و جمعی پناهجویان را به خطر انداخته است.
در بیانیه افزوده شده که بسیاری از پناهجویانی که اخراج میشوند، پس از بازگشت به افغانستان با تهدیدات جدی از جمله تعقیب، انتقامگیری و خشونت روبهرو هستند. شرایط اجتماعی و سیاسی موجود در افغانستان، بهویژه برای گروههای خاص مانند مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران و اقلیتهای قومی و مذهبی، بهشدت پرمخاطره تلقی شده است.
کارشناسان همچنین وضعیت زنان و دختران در افغانستان را «نگرانکننده و فاجعهبار» توصیف کردهاند. آنان گفتهاند که این قشر از جامعه بهطور نظاممند از حقوق اساسی، آموزش، اشتغال و مشارکت در جامعه محروم شدهاند و هرگونه امید به زندگی آزادانه از آنان سلب شده است.
از سوی دیگر، افراد دگرباش و دارای هویتهای جنسیتی متفاوت، در فضای سرکوبگر افغانستان با تهدید مجازات کیفری، آزار و حتا مرگ مواجه هستند. کارشناسان هشدار دادهاند که این گروهها پس از بازگشت، با نظامی مواجهاند که متهم به ارتکاب جنایت علیه بشریت است.
در ادامه بیانیه آمده است: «هیچ دولتی نباید این خطرات واقعی در افغانستان را نادیده بگیرد. اقدام به اخراج اجباری، بهویژه در این شرایط، بهمنزله رها کردن مسئولیتهای اخلاقی و قانونی در قبال انسانهایی است که به دنبال پناه و حمایت بودهاند.»
در پایان، کارشناسان سازمان ملل خواهان توقف فوری اخراجها شدهاند و تأکید کردهاند که دولتهای میزبان باید مسیرهای اسکان مجدد، پناهندگی و انتقال به کشورهای ثالث را گسترش دهند. آنان این گامها را نهتنها اقدامی انسانی، بلکه ضرورتی برای حفظ کرامت انسانی در مواجهه با یکی از بزرگترین بحرانهای مهاجرتی منطقه دانستهاند.