فعالان مدنی افغانستان در فرانسه: سیاست‌های طالبان نقض سیستماتیک حقوق زنان است
فرخنده: شماری از فعالان حقوق بشر، پژوهش‌گران، نماینده‌گان نهادهای مدنی و اعضای جامعه افغانستان در تبعید، طی نشستی در شهر الفوغ‌ویل، سیاست‌های طالبان را نمونه‌ای از «آپارتاید جنسیتی» خواندند و خواستار اقدام جامعه جهانی علیه این وضعیت شدند. این نشست با همکاری انجمن «کلبه دوست»، «کنگره ملی هزاره» و شهرداری الفوغ‌ویل برگزار شده و شرکت‌کنندگان در آن بر این نکته تأکید کرده‌اند که رفتار نظام‌مند طالبان در محروم‌سازی زنان و دختران از حقوق بنیادین، مصداق روشنی از آپارتاید جنسیتی و نقض ساختاری حقوق بشر است. در قطع‌نامه پایانی این نشست آمده است: «در پرتو تحلیل سیاست‌های طالبان، شواهد میدانی و تجارب فعالان حاضر در این کنفرانس، ما تأکید می‌کنیم که سیاست‌های طالبان از سال ۲۰۲۱ بدین‌سو منجر به نقض سیستماتیک، ساختاری و گسترده حقوق اساسی زنان و دختران افغانستان شده است.» این فعالان از سازمان‌های بین‌المللی، به‌ویژه دیوان کیفری بین‌المللی، خواسته‌اند که موارد نقض حقوق بشر در افغانستان را مورد رسیدگی قرار داده و سیاست‌های طالبان را به عنوان جنایت آپارتاید جنسیتی به رسمیت بشناسند. آنان همچنین از کشورها و نهادهای جهانی خواسته‌اند که تا زمانی‌که طالبان به نقض حقوق زنان، اقلیت‌های مذهبی و قومی، مدافعان حقوق بشر و اعضای نیروهای امنیتی پیشین ادامه می‌دهند، از عادی‌سازی روابط سیاسی و دیپلماتیک با این گروه خودداری کنند. از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، زنان و دختران در افغانستان از تحصیل، کار، سفر بدون محرم و بسیاری دیگر از حقوق ابتدایی خود محروم شده‌اند؛ اقدامی که با محکومیت گسترده جهانی روبه‌رو بوده است.
بازگشت ۱۲۰ هزار افغان از پاکستان؛ نگرانی سازمان ملل از وضعیت زنان و دختران
فرخنده: نماینده کمیساری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) اعلام کرد که از آغاز ماه اپریل تاکنون، نزدیک به ۱۲۰ هزار شهروند افغان از پاکستان به کشورشان بازگشته‌اند. عرفات جمال، نماینده UNHCR، روز جمعه در جریان بازدیدش از گذرگاه مرزی تورخم، با ابراز نگرانی از وضعیت بازگشت‌کنندگان گفت که در میان آنان شمار زیادی از زنان و دختران حضور دارند که با آینده‌ای نامعلوم، دسترسی محدود به آموزش و فرصت‌های کاری مواجه‌اند. او افزود که دفتر کمیساری عالی با ارائه کمک‌های اضطراری از این افراد حمایت می‌کند، اما نیازهای انسانی در این مرحله فراتر از ظرفیت موجود است. در همین حال، دولت پاکستان به‌تازگی مهلت جدیدی برای خروج مهاجران افغان تعیین کرده است. وزارت امور داخله پاکستان روز گذشته اعلام کرد که تمام مهاجران افغان، حتی آنانی که به‌صورت رسمی ثبت شده‌اند، باید تا تاریخ ۹ سرطان (۳۰ جون) خاک پاکستان را ترک کنند؛ در غیر آن صورت روند رسمی اخراج آن‌ها آغاز خواهد شد. سازمان‌های حقوق بشری و نهادهای بین‌المللی نسبت به پیامدهای انسانی این تصمیم ابراز نگرانی کرده‌اند، به‌ویژه با توجه به شرایط سیاسی و اقتصادی ناپایدار در افغانستان که بازگشت‌کنندگان را با چالش‌های فراوان مواجه می‌سازد.
فریاد اعتراض مدنی علیه یوناما؛ «رویکرد جامع» نقض حقوق بشر است
فرخنده: ده‌ها نهاد مدنی، انجمن حقوق زنان و گروه‌های اعتراضی از داخل و خارج افغانستان با نشر یک بیانیه مشترک، به شدت از طرح موسوم به «رویکرد جامع» دفتر نمایندگی سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) انتقاد کردند. در این بیانیه که روز جمعه، ۵ ثور، منتشر شده، آمده است که این طرح نه‌تنها با مأموریت بشردوستانه و بی‌طرفانه سازمان ملل در تضاد است، بلکه زمینه‌ساز مشروعیت‌بخشی به طالبان نیز میشود. بر اساس این بیانیه، ۵۴ نهاد امضاکننده هشدار داده‌اند که مشارکت طالبان در این طرح، اصول دموکراسی، حقوق بشر و صدای واقعی مردم، به‌ویژه زنان، را نادیده گرفته و عملاً حذف کرده است. در بخشی از این بیانیه آمده است: «رویکرد موزاییکی مطرح‌شده در طرح یوناما، حقوق انسانی را به موضوعاتی قابل چانه‌زنی کاهش می‌دهد و با اصول جهان‌شمول حقوق بشر در تضاد است.» امضاکنندگان همچنین استفاده ابزاری از کمک‌های بشردوستانه برای اهداف سیاسی را محکوم کرده و آن را مغایر با اصل بی‌طرفی انسانی دانسته‌اند. این نهادها هشدار داده‌اند که ادامه این روند، بدون تغییر واقعی در ساختار و رفتار طالبان، مسیر بازگشت این گروه به نظام بین‌الملل را هموار می‌سازد. در پایان، امضاکنندگان خواستار تعلیق فوری این روند، بازنگری اساسی آن با حضور نمایندگان واقعی مردم افغانستان، عدم به‌رسمیت‌شناسی طالبان و بازگشت یوناما به مأموریت بی‌طرفانه و حقوق‌محور خود شده‌اند.
۳۰۰ هزار کودک افغانستان با قطع کمک‌های آمریکا از آموزش محروم میشود
فرخنده: کمیته بین‌المللی نجات (IRC) با ابراز نگرانی شدید از کاهش کمک‌های مالی ایالات متحده به افغانستان، هشدار داد که این تصمیم منجر به محروم شدن ۳۰۰ هزار کودک افغان از آموزش شده است. این نهاد بین‌المللی در گزارشی که امروز (جمعه، ۵ ثور) منتشر شد، اعلام کرد که برنامه‌های آموزشی مبتنی بر جامعه که برای مناطقی فاقد مدرسه طراحی شده بودند، در پی کاهش بودجه برای سال ۲۰۲۵ متوقف شده‌اند. در این گزارش آمده است: «محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان و دختران از سوی طالبان تأثیرات مخربی بر خانواده‌های افغان گذاشته و کاهش کمک‌های مالی امریکا، فشار مضاعفی بر این خانواده‌ها وارد کرده است.» کمیته بین‌المللی نجات افزوده است که این کمک‌های مالی، نقش کلیدی در ارایه خدمات نجات‌بخش مانند درمان‌های پزشکی، کمک‌های نقدی، و آموزش ایفا می‌کردند و با ادامه این روند، بحران انسانی در افغانستان تشدید خواهد شد. هم‌زمان با کاهش پشتیبانی مالی واشنگتن، بسیاری از نهادهای امدادرسان در افغانستان با خطر تعطیلی روبرو شده‌اند، که به گفته کارشناسان، پیامدهای جدی برای آینده کودکان و خانواده‌های آسیب‌پذیر در این کشور به‌دنبال خواهد داشت.
مهمات بازمانده از جنگ، سلامت چهار کودک و یک زن را در پکتیا در خطر انداخت
فرخنده: فرماندهی پولیس طالبان در ولایت پکتیا اعلام کرده است که در پی انفجار یک سرگلوله هاوان در ولسوالی زرمت این ولایت، پنج نفر به‌شمول یک زن و چهار کودک زخمی شده‌اند. این رویداد روز چهارشنبه، زمانی رخ داده است که کودکان با یک سرگلوله هاوان باقی‌مانده از جنگ‌های گذشته بازی می‌کردند. در خبرنامه‌ای که روز جمعه، پنجم ثور از سوی فرماندهی پولیس پکتیا منتشر شد، آمده است که زخمی‌های این رویداد به شفاخانه حوزه‌ای منتقل شده و هم‌اکنون تحت درمان قرار دارند. منابع محلی وضعیت صحی زخمی‌ها را وخیم گزارش داده‌اند. افغانستان یکی از کشورهایی است که هنوز هم ساکنان آن، به‌ویژه کودکان، از پیامدهای جنگ‌های چند دهه گذشته در امان نیستند. مواد منفجره و مهمات استفاده‌نشده که در مناطق مسکونی باقی مانده، تهدیدی جدی برای جان غیرنظامیان به‌ویژه کودکان به شمار می‌رود. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ پیش‌تر در ۱۴ حمل اعلام کرده بود که تنها در سال ۲۰۲۴، دست‌کم ۵۶۴ تن – شامل ۴۳۴ کودک – در اثر انفجار ماین و مهمات در افغانستان جان باخته‌اند. این نهاد افزوده است که در سال گذشته ۲۵۱ رویداد مشابه را ثبت کرده، اما احتمال می‌دهد شمار واقعی تلفات بسیار بیشتر باشد.
فریاد زنان معترض افغانستان: امریکا تعهدات حقوقی و اخلاقی خود را فراموش نکند
فرخنده: ده‌ها نهاد مدنی، سازمان حقوق بشری و جنبش‌های زنان افغانستان در نامه‌ای سرگشاده به وزارت خارجه ایالات متحده، توقف روند پذیرش و انتقال پناهجویان افغانستان را محکوم کرده و خواستار اقدام فوری برای ازسرگیری این روند شدند. این نهادها هشدار داده‌اند که ادامه سکوت و تأخیر، به قیمت جان صدها زن و مرد فعال تمام خواهد شد. در این نامه که از سوی ۴۹ نهاد، از جمله جنبش‌های اعتراضی زنان امضا شده، آمده است که بسیاری از دارندگان پرونده‌های مهاجرتی برنامه‌های پی۱، پی۲ و اس‌آی‌وی، زنانی هستند که در سال‌های اخیر در عرصه‌های رسانه، حقوق بشر، آموزش، هنر و پروژه‌های بین‌المللی نقش برجسته‌ای ایفا کرده‌اند و امروز به‌دلیل فعالیت‌های‌شان هدف تهدید و انتقام‌جویی گروه طالبان قرار دارند. امضاکنندگان این نامه تأکید کرده‌اند که روند فعلی بررسی و انتقال پناهجویان دچار «کندی فزاینده» شده و این وضعیت ناقض تعهدات حقوقی و اخلاقی ایالات متحده در قبال متحدان محلی‌اش است. در بخشی از نامه آمده است: «زنان خبرنگار، آموزگار، فعال مدنی و هنرمندانی که با پروژه‌های امریکایی همکاری داشتند، امروز در کشورهای ثالث گرفتار تبعیض، بی‌سرنوشتی و محرومیت از حقوق اولیه‌اند. تعهد امریکا به این زنان، تنها تعهد سیاسی نیست، بلکه مسئولیتی حقوقی و انسانی است.» این نهادها، بر مبنای کنوانسیون ۱۹۵۱ و پروتکل ۱۹۶۷، خواهان احترام ایالات متحده به اصول بنیادین حمایت از پناهندگان شده‌اند و هشدار داده‌اند که بی‌توجهی به این مسئولیت‌ها می‌تواند به گسترش نقض حقوق بشر، ناامیدی، خشونت و مهاجرت‌های غیرقانونی منجر شود. در شرایطی که برخی گزارش‌ها از اخراج پناهجویان افغانستان از خاک ایالات متحده خبر می‌دهند، فعالان زن هشدار داده‌اند که سیاست‌های سخت‌گیرانه مهاجرتی می‌تواند آثار فاجعه‌باری برای کسانی داشته باشد که در کنار نیروهای امریکایی برای آزادی، برابری و دموکراسی تلاش کرده‌اند. «جنبش زنان برای عدالت» در واکنش به این وضعیت گفته است: «زنان افغانستان هزینه زیادی برای آرمان‌های مشترک با غرب پرداخته‌اند. امروز، زمان وفای به عهد است.»
نگرانی فعالان زن از توقف انتقال مهاجران افغانستان توسط آلمان
فرخنده: توقف موقت روند انتقال پناهجویان افغانستان به آلمان موجی از نگرانی را در میان فعالان حقوق بشر و نهادهای مدنی به‌همراه داشته است. در واکنش به این تصمیم، جنبش «شنبه‌های ارغوانی» هشدار داده است که صدها فعال مدنی، به‌ویژه زنان، در کشورهای همسایه با خطر جدی مواجه‌اند. این جنبش روز پنج‌شنبه، در اعلامیه‌ای توقف این روند را نشانه‌ای نگران‌کننده از بی‌توجهی دولت آلمان به سرنوشت افرادی خوانده که سال‌ها در راستای تحقق ارزش‌های جهانی حقوق بشر در کنار نهادهای آلمانی فعالیت کرده‌اند. در بخشی از این اعلامیه آمده است: «توقف احتمالی روند انتقال، به معنای نادیده گرفتن سرنوشت کارمندان محلی و فعالان حقوق بشر، به‌ویژه زنان افغان است که اکنون با خطر انتقام‌جویی طالبان مواجه‌اند.» زنان معترض از دولت آلمان خواسته‌اند تا مسئولیت اخلاقی خود را فراموش نکند و روند انتقال پناهجویان را از سر بگیرد. به گفته‌ی آنان، ترک پناهجویان در این وضعیت نه‌تنها خلف وعده است، بلکه می‌تواند به قیمت جان صدها انسان تمام شود. گزارش‌های رسانه‌های آلمانی حاکی از آن است که روند انتقال پناهجویان افغان به صورت موقت متوقف شده است. این تصمیم در حالی گرفته شده که بیش از ۲۶۰۰ پناه‌جوی تأییدشده توسط دولت آلمان، در پاکستان به‌سر می‌برند و در انتظار انتقال به خاک آلمان‌اند. فعالان حقوق بشر و نهادهای مدنی خواستار بازنگری فوری در این تصمیم شده‌اند و هشدار داده‌اند که هرگونه تأخیر بیشتر می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری در پی داشته باشد.
تشدید بحران انسانی در پی تعطیلی مرکز درمانی کودکان مبتلا به سوی‌تغذیه در کابل
فرخنده: در پی کاهش کمک‌های مالی ایالات متحده و قطع بودجه نهاد توسعه بین‌المللی امریکا (USAID)، یکی از مراکز کلیدی درمان سوی‌تغذیه کودکان در کابل تعطیل شد. این اقدام نگرانی‌ها درباره افزایش شمار کودکان در معرض خطر را بیش از پیش برانگیخته است. به‌گزارش خبرگزاری ای‌اف‌ای، مرکز درمانی «مبارزه با گرسنگی» که برای سال‌ها به کودکان مبتلا به سوءتغذیه شدید خدمات غذایی، دارویی و مراقبتی رایگان ارائه می‌داد، به‌دلیل کمبود منابع مالی مجبور به توقف فعالیت شده است. این مرکز ماهانه به‌طور میانگین ۶۵ کودک را درمان می‌کرد و نقش حیاتی در رسیدگی به کودکانی ایفا می‌نمود که از توانایی راه‌رفتن یا خوردن نیز محروم بودند. اکنون با تعطیلی این مرکز، هیچ بدیلی در دسترس خانواده‌ها نیست. کوبی ریتولد، رئیس این نهاد، در گفت‌وگو با رسانه‌ها تأکید کرد: «سایر بیمارستان‌ها و مراکز درمانی در افغانستان توان تخصصی و امکانات لازم برای رسیدگی به این کودکان را ندارند. تعطیلی این مرکز، صدها کودک را در معرض مرگ قرار می‌دهد.» طبق آمار برنامه جهانی غذا (WFP)، تا سال ۲۰۲۵ حدود ۳.۵ میلیون کودک در افغانستان با خطر سوءتغذیه روبه‌رو خواهند بود. همچنین بیش از نیمی از جمعیت کشور به کمک‌های بشردوستانه فوری نیاز دارند. با این حال، ادامه روند کاهش حمایت‌های بین‌المللی و بسته شدن مراکز درمانی می‌تواند بحران انسانی در افغانستان را عمیق‌تر کرده و بر وضعیت سلامت کودکان تأثیرات جبران‌ناپذیری برجای بگذارد. کارشناسان هشدار داده‌اند که عدم مداخله فوری می‌تواند موجب افزایش مرگ‌ومیر کودکان و گسترش فقر در کشور شود.
زن افغانستانی تبار در پست کلیدی وزارت خارجه امریکا گماشته شد
فرخنده: وزارت امور خارجه ایالات متحده امریکا اعلام کرده است که ماری کبیر سراج بیشاپینگ، حقوق‌دان برجسته افغان‌تبار، به‌تازگی به‌عنوان دستیار معاون بخش آسیای مرکزی این وزارت در امور افغانستان تعیین شده است. بیشاپینگ که از خانواده‌ای با ریشه سلطنتی افغانستان است، روز دوشنبه، ۱ ثور، رسماً این مسئولیت را به‌عهده گرفته است. بر بنیاد اعلامیه وزارت خارجه امریکا، وی در این سمت هدایت سیاست‌های واشنگتن در قبال افغانستان را در چارچوب اداره امور جنوب و مرکز آسیا بر عهده خواهد داشت. همچنین، طبق این اعلامیه، خانم بیشاپینگ به‌طور هم‌زمان به‌عنوان دستیار دفتر امنیت و امور فراملی وزارت خارجه ایالات متحده نیز ایفای وظیفه خواهد کرد. پیش از این، ماری بیشاپینگ به‌عنوان مشاور ارشد حقوقی و مدیر کارمندان در یکی از زیرکمیته‌های کمیته امور خارجی مجلس نماینده‌گان امریکا فعالیت می‌کرد. وی همچنین سابقه کاری در دو شرکت برجسته حقوقی نیویورک، «گیبسون، دان و کراچر» و «ویل، گاتشال و منجز» را دارد. ماری کبیر سراج بیشاپینگ ۳۳ ساله، با تجربه حقوقی و سیاسی گسترده‌اش، اکنون به‌عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار در تعیین مسیر سیاست خارجی ایالات متحده در قبال افغانستان شناخته میشود.
احتمال حذف پست نماینده ویژه امریکا برای زنان افغانستان در حکومت آمریکا
فرخنده: چهار مقام امریکایی اعلام کرده‌اند که دولت احتمالی دونالد ترمپ در حال بررسی پیش‌نویس فرمان اجرایی جدیدی است که بر اساس آن، تغییرات گسترده‌ای در ساختار وزارت خارجه ایالات متحده اعمال خواهد شد. یکی از پیامدهای این تغییرات، احتمال حذف پست «نماینده ویژه امریکا برای زنان افغانستان» است. روزنامه نیویارک تایمز در گزارشی که روز یک‌شنبه، ۳۱ حمل منتشر کرد، نوشت که این اقدام بخشی از یک طرح بازسازی کلی وزارت خارجه امریکا محسوب میشود که هدف آن کاهش هزینه‌ها، حذف دفاتر غیرضروری و هم‌سوسازی سیاست خارجی با اولویت‌های اعلام‌شده ترمپ است. بر اساس این سند، دفاتر مرتبط با دموکراسی، حقوق بشر، مهاجرت، و تغییرات اقلیمی نیز در فهرست نهادهایی قرار دارند که ممکن است منحل شوند. منابع آگاه گفته‌اند که دفتر نماینده ویژه امریکا برای زنان افغانستان نیز در همین چارچوب با خطر تعطیلی روبه‌رو است. در پیش‌نویس این فرمان آمده است که تمامی تغییرات پیشنهادی باید تا اول اکتوبر سال جاری عملی شوند. به نوشته نیویارک تایمز، این بازسازی ممکن است همچنین منجر به تعطیلی ده‌ها سفارت و کنسولگری امریکا، به‌ویژه در کشورهای آفریقایی و اروپایی شود. مقامات وزارت خارجه تاکنون به‌صورت رسمی در این‌باره واکنش نشان نداده‌اند، اما نهادهای مدافع حقوق بشر و حقوق زنان نگرانی‌هایی را درباره تأثیر احتمالی این تغییرات بر حمایت‌های دیپلماتیک امریکا از زنان در کشورهای آسیب‌پذیر، از جمله افغانستان، مطرح کرده‌اند. دفتر نماینده ویژه برای زنان افغانستان پس از سقوط حکومت پیشین در سال ۲۰۲۱، یکی از معدود نهادهای رسمی ایالات متحده بوده که همچنان مسائل مربوط به حقوق و آزادی‌های زنان در افغانستان را پیگیری می‌کرد.