زنان افغانستان زیر فشار طالبان؛ کارآفرینی خانگی به آخرین راه بقا بدل شده است
فرخنده: گروه بین‌المللی بحران می‌گوید در پی محدودیت‌های گسترده طالبان، شمار زیادی از زنان افغانستان برای تأمین هزینه‌های زندگی ناچار به راه‌اندازی کسب‌وکارهای کوچک شده‌اند؛ فعالیت‌هایی که اغلب در چارچوب خانه و با حداقل امکانات انجام می‌شود. بر اساس گزارش این نهاد، تولید صنایع دستی، تهیه مواد غذایی خانگی و فروش آنلاین کالاها اکنون مهم‌ترین شکل اشتغال زنان در افغانستان را تشکیل می‌دهد. زنانی که به دلیل ممنوعیت سفر آزادانه و الزام داشتن محرم، امکان حضور در بازار کار رسمی را ندارند. گزارش تأکید می‌کند که محدودیت تعامل با مردان و کنترل شدید رفت‌وآمد، یکی از اصلی‌ترین موانع رشد کارآفرینی زنان است و بسیاری از آنان ناچارند محصولات خود را بدون خروج از خانه به فروش برسانند. گروه بین‌المللی بحران هشدار داده است که با وجود تعطیلی سالن‌های زیبایی و ممنوعیت کار زنان در سازمان‌های بین‌المللی، اشتغال زنان همچنان با خطرهای جدی امنیتی و اقتصادی همراه است و ثباتی ندارد. این نهاد تأکید کرده که احیای اقتصاد افغانستان بدون مشارکت زنان ممکن نیست و طالبان برای جلوگیری از فروپاشی معیشت خانوارها باید محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان را کاهش دهند. در همین حال، گروه بین‌المللی بحران از جامعه جهانی خواسته است حمایت خود از زنان کارآفرین افغان را افزایش دهد؛ حمایتی که می‌تواند شامل ارائه وام‌های کوچک، کمک‌های مالی و تسهیل دسترسی به بازارها باشد. این گزارش در شرایطی منتشر شده که پس از بازگشت طالبان به قدرت، زنان و دختران افغان عملاً از بخش بزرگی از زندگی اجتماعی، آموزشی و اقتصادی حذف شده‌اند.
استقبال گزارشگر ویژه سازمان ملل از حکم جنایت‌انگاری رفتار طالبان با زنان
فرخنده: ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان، از حکم تازه دادگاه مردمی که مقام‌های طالبان را به ارتکاب «جنایت علیه بشریت» متهم کرده، استقبال کرده است. او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس این رویداد را «فرصتی الهام‌بخش» توصیف کرده که بازمانده‌گان، شاهدان، کارشناسان و مدافعان جهانی حقوق زنان را در یک صحنه مشترک گردهم آورده است. بنت نوشته است که صدور این حکم، لحظه‌ای تعیین‌کننده برای تقویت توجه جهانی به وضعیت زنان افغانستان است؛ لحظه‌ای که به گفته او می‌تواند بار دیگر امید را در میان قربانیان و مدافعان حقوق بشر زنده کند. حکم یادشده پس از آن صادر شد که دادگاه مردمی برای زنان افغانستان در یک قطع‌نامه نهایی، مقام‌های طالبان را مسئول اعمالی چون آزار و اذیت جنسی، محرومیت سیستماتیک و دیگر رفتارهای «غیرانسانی» علیه زنان و دختران اعلام کرد؛ اعمالی که از نظر این دادگاه در ردیف جنایت علیه بشریت قرار می‌گیرد. این رویداد موج تازه‌ای از واکنش‌های حقوقی و سیاسی را برانگیخته است؛ واکنش‌هایی که بر ضرورت پاسخ‌گویی و پایان دادن به سیاست‌های محدودکننده و سرکوبگرانه طالبان علیه زنان تأکید دارند.
سفارت افغانستان در بلجیم: طالبان شدیدترین محدودیت‌ها را علیه زنان اعمال کرده‌اند
فرخنده: سفارت افغانستان در بلجیم با حمایت از کارزار جهانی «۱۶ روز مبارزه با خشونت مبتنی بر جنسیت» تأکید کرده است که حقوق زنان افغان غیرقابل مذاکره است. در بیانیه این سفارت آمده است که نقض حقوق زنان توسط طالبان روزبه‌روز افزایش می‌یابد و پس از سال ۲۰۲۱، تمام مکانیسم‌هایی که تضمین‌کننده حقوق آنان بودند، از بین رفته است. سفارت افغانستان در بلجیم هشدار داده است که طالبان تلاش می‌کنند تصویری ثابت از افغانستان ارائه دهند، در حالی که شدیدترین محدودیت‌ها را بر زنان اعمال کرده‌اند. در این بیانیه آمده است: «جامعه بین‌المللی باید تضمین کند که هر نوع تعامل با طالبان مشروط به بهبود قابل اندازه‌گیری و غیرقابل بازگشت در حقوق زنان و دسترسی آنان به آموزش، اشتغال و زندگی عمومی باشد، زیرا رویکرد کنونی حتی یک سیاست سرکوبگرانه را لغو نکرده است.» سازمان ملل نیز اعلام کرده است که خشونت علیه زنان در افغانستان طی دو سال گذشته ۴۰ درصد افزایش یافته و طالبان بیش از چهار سال است زنان را از اساسی‌ترین حقوق خود از جمله تحصیل، کار، آزادی‌های فردی، درمان و حضور در اجتماع محروم کرده‌اند.
سازمان ملل: خشونت علیه زنان در افغانستان ۴۰ درصد افزایش یافته است
فرخنده: بخش زنان سازمان ملل هشدار داده است که خشونت علیه زنان در افغانستان با سرعتی نگران‌کننده در حال افزایش است و میلیون‌ها زن و دختر به حمایت و حفاظت فوری نیاز دارند. این سازمان در گزارشی اعلام کرده است که در کمتر از دو سال، شمار زنانی که در معرض خطر جدی قرار دارند، ۴۰ درصد افزایش یافته است. به گفته بخش زنان سازمان ملل، کاهش کمک‌های مالی باعث شده است که ارائه خدمات حیاتی مقابله با خشونت مبتنی بر جنسیت در افغانستان محدود شود. هم‌اکنون نزدیک به ۱۴ میلیون زن نیازمند دسترسی به خدمات حمایتی هستند. این گزارش همچنین می‌گوید که سازمان‌های محلی تحت رهبری زنان در افغانستان حدود یک‌پنجم بودجه خود را از دست داده‌اند و با فروپاشی نظام‌های حمایتی پیشین پس از بازگشت طالبان، میلیون‌ها زن جایی برای مراجعه ندارند و دسترسی آنان به خدمات حیاتی به شدت محدود شده است.
نماینده استرالیا: در هیچ‌جای دنیا خشونت علیه زنان به اندازۀ افغانستان ریشه‌دار و ساختاری نیست
فرخنده: هم‌زمان با آغاز کارزار جهانی «۱۶ روز مبارزه با خشونت علیه زنان»، مقام‌های بین‌المللی بار دیگر نسبت به وضعیت وخیم زنان در افغانستان هشدار داده‌اند. نمایندۀ ویژۀ استرالیا برای افغانستان می‌گوید که در هیچ جای جهان خشونت علیه زنان به اندازۀ افغانستان «ریشه‌دار» و «ساختاری» نیست و حذف عملی زنان از عرصه عمومی، آینده این کشور را در مسیر خطرناکی قرار داده است. امندا مک‌گرگور تأکید کرده است که کاهش خشونت علیه زنان در افغانستان می‌تواند تحولاتی ایجاد کند که تأثیر آن در هیچ کشور دیگری به این اندازه تعیین‌کننده نیست. او هشدار می‌دهد که محدودیت‌های جاری، نه تنها زندگی میلیون‌ها زن را مختل کرده، بلکه مسیر پیشرفت اجتماعی و اقتصادی افغانستان را نیز مسدود کرده است. در کنار این موضع‌گیری تند، یوناما و ادارۀ زنان سازمان ملل نیز با نشر اعلامیه‌ای تازه از افزایش ۴۰ درصدی خشونت علیه زنان و دختران طی کمتر از دو سال خبر داده‌اند؛ افزایشی که آن را «به‌طور نگران‌کننده‌ای سریع و گسترده» توصیف کرده‌اند. این دو نهاد گفته‌اند که اکنون بیش از ۱۴ میلیون زن در افغانستان برای جلوگیری از آسیب و دریافت خدمات حفاظتی نیاز به کمک فوری دارند. نهادهای بین‌المللی از کشورها خواسته‌اند که فشار سیاسی و حمایت عملی خود از زنان افغان را افزایش دهند، زیرا بدون مداخله گسترده و هماهنگ، روند رو به وخامت وضعیت زنان در افغانستان قابل توقف نخواهد بود.
اتحادیه اروپا: پایداری زنان افغانستان در برابر محدودیت‌های طالبان شایسته حمایت جهانی است
فرخنده: نمایندگی اتحادیه اروپا در افغانستان روز سه‌شنبه، ۴ قوس، با اعلام پیوستن به کارزار جهانی «جهان را نارنجی کنیم» بار دیگر بر حمایت خود از زنان افغانستان تأکید کرد. این نهاد در پیامی در صفحه اکس، استقامت و پایداری زنان افغان را در مواجهه با محدودیت‌ها و فشارهای حاکمیت طالبان ستود و گفت زنان افغانستان با وجود همه چالش‌ها همچنان ظرفیت ساختن آینده‌ای بهتر برای کشور را دارند. روز جهانی محو خشونت علیه زنان هر سال در ۲۵ نوامبر برگزار می‌شود و هدف آن افزایش آگاهی عمومی درباره اشکال مختلف خشونت، تقویت شبکه‌های حمایتی و ترویج اقدامی جهانی برای توقف خشونت علیه زنان است. به گفته نهادهای حقوق‌بشری، افغانستان در دوره طالبان به یکی از نامناسب‌ترین کشورها برای زنان تبدیل شده است؛ جایی که ممنوعیت آموزش، مسدود شدن فرصت‌های شغلی، حذف از عرصه عمومی و نظارت سخت‌گیرانه بر زندگی روزمره به واقعیت غالب زندگی زنان بدل شده است. شماری از دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی نیز سیاست‌های طالبان در قبال زنان را نمونه روشن «آپارتاید جنسیتی» می‌خوانند؛ سیاستی که به‌طور هدفمند زنان را از ساختارهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی حذف می‌کند. سازمان ملل متحد پیش‌تر گزارش داده بود که چهار سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، وضعیت زنان افغانستان به‌طور چشم‌گیری وخیم‌تر شده است؛ طبق این گزارش، طالبان نزدیک به صد فرمان محدودکننده علیه زنان صادر کرده و پیامدهای آن برای زندگی، سلامت و آینده زنان «ویرانگر» توصیف شده است.
بازداشت و رهایی یک داکتر زن در هرات؛ محدودیت‌های طالبان خدمات صحی را مختل کرده است
فرخنده: منابع در هرات تأیید می‌کنند که طالبان پس از چندین ساعت بازداشت، داکتر شبنم فضلی، متخصص جراحی عمومی را دوباره آزاد کرده‌اند. او روز دوشنبه، ۱۹ عقرب، هنگام ورود به شفاخانه هرات از سوی مأموران امر به معروف و نهی از منکر بازداشت شده بود. قدوس خطیبی، همسر خانم فضلی، می‌گوید بازداشت او به دنبال اجرای دستور تازه طالبان درباره اجباری‌شدن پوشش برقع برای زنان صورت گرفته است. به گفته او، مأموران طالبان بدون ارائه توضیح روشن، همسرش را از ورودی شفاخانه منتقل و ساعاتی بعد رها کردند. این رویداد در حالی رخ می‌دهد که طالبان برای ششمین روز پی‌هم مانع ورود داکتران و بیماران زن به شفاخانه ولایتی هرات شده‌اند؛ اقدامی که به گفته کارمندان صحی، عرضه خدمات درمانی را مختل کرده و جان زنان نیازمند به تداوی را در خطر قرار داده است. طالبان از زنان خواسته‌اند تنها با پوشش برقع وارد ادارات دولتی، از جمله شفاخانه‌ها و مکاتب شوند؛ محدودیتی که داکتران زن آن را غیرعملی، غیرحرفه‌ای و مخل ارائه خدمات صحی می‌دانند.
محدودیت‌های تازه طالبان زندگی زنان را مختل کرده است
فرخنده: منابع محلی در هرات می‌گویند اجرای یک دستور تازه طالبان مبنی بر اجباری‌شدن پوشیدن برقع برای زنان، شرایط روزمره را در این ولایت به‌گونه چشم‌گیر مختل کرده است. به گفته این منابع، این دستور از روز چهارشنبه در سراسر هرات عملی شده و دامنه آن به معلمان زن و دانش‌آموزان دختر نیز رسیده است. بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده، مسئولان امر به معروف در روزهای اخیر به مکاتب مراجعه کرده و به معلمان و شاگردان هشدار داده‌اند که بدون برقع اجازه حضور در محیط آموزشی را ندارند. منابع می‌افزایند که بسیاری از زنان از بیم برخورد نیروهای طالبان مجبور شده‌اند پوشش خود را تغییر دهند. پیامدهای این محدودیت تنها به بخش آموزش محدود نمانده است. افرادی که با مراکز درمانی کار می‌کنند، می‌گویند تعداد زیادی از زنان بیمار روزانه پشت دروازه شفاخانه‌ها متوقف می‌شوند، زیرا بدون برقع اجازه ورود نمی‌یابند. گفته می‌شود که حتی برخی رانندگان تکسی و موترهای شهری نیز از انتقال زنان بدون برقع خودداری می‌کنند. باشندگان هرات می‌گویند فضای شهر در روزهای اخیر «سنگین و نگران‌کننده» شده است. به گفته آنان، زنان بیش از همه تحت فشار قرار گرفته‌اند و بسیاری از خانواده‌ها از آینده فرزندان دختر خود بیمناک‌اند. این وضعیت در حالی گزارش می‌شود که محدودیت‌های طالبان علیه زنان در ماه‌های گذشته روند صعودی داشته و هر روز حوزه‌های تازه‌ای از زندگی اجتماعی زنان را هدف می‌گیرد.
نامزدی آریانا سعید در جوایز موسیقی هالیوود ۲۰۲۵
فرخنده: آریانا سعید، از چهره‌های مطرح موسیقی افغانستان، امسال در فهرست نامزدهای جوایز موسیقی هالیوود قرار گرفته و یکی از اجراکننده‌گان اصلی مراسم شانزدهمین دوره این رویداد خواهد بود. برگزارکننده‌گان جوایز موسیقی هالیوود روز پنج‌شنبه، ۱۵ عقرب، اعلام کردند که مراسم شانزدهمین دوره این جوایز به تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۲۵ در سالن آوالون هالیوود برگزار می‌شود. در فهرست نامزدهای امسال، ترانه «We Believe In Hope» از فلم Rule Breakers که با همکاری جف بیل، جوآن بیل و آریانا سعید نوشته شده و با اجرای مشترک سعید و گروه کر نوجوانان بروکلین ضبط گردیده، در بخش آثار برجسته راه یافته است. جوایز Hollywood Music in Media Awards (HMMA) هرسال به آهنگ‌سازان و ترانه‌سرایانی اهدا می‌شود که در حوزه موسیقی فلم، تلویزیون، بازی‌های ویدیویی و سایر رسانه‌ها فعالیت می‌کنند. مراسم امسال با اجرای شماری از نام‌های شناخته‌شده موسیقی جهان از جمله ای.آر. رحمان، دایان وارن، کیشا، آیانا لی، جف بیل و آریانا سعید همراه خواهد بود. نامزدی و اجرای آریانا سعید در این رویداد، حضور افغانستان را در میان جریان‌های مطرح موسیقی جهانی برجسته می‌سازد. پیش از این، او جایزه «جهانی‌های نوت» را در روز بین‌المللی امید دریافت کرده بود.
آزادی اسما وصال، آوازخوان افغانستان، پس از ده روز بازداشت در پاکستان
فرخنده: خانواده‌ی اسما وصال، آوازخوان افغانستان، تأیید کرده‌اند که او شامگاه شنبه، ۱۰ عقرب، پس از حدود ده روز بازداشت از سوی پولیس پاکستان آزاد شده است. به گفته اعضای خانواده، خانم وصال در تاریخ ۳۰ میزان از سوی نیروهای پولیس در اسلام‌آباد بازداشت و سپس به کمپ مهاجران موسوم به «حاجی کمپ» منتقل شده بود؛ جایی که بسیاری از مهاجران بازداشت‌شده تا تعیین وضعیت‌شان نگه‌داری می‌شوند. منابع خانوادگی گفته‌اند که این هنرمند در روزهای بازداشت در معرض خطر اخراج اجباری به افغانستان قرار داشت، اما هنوز مقام‌های پاکستانی هیچ توضیح رسمی درباره علت بازداشت یا آزادی او ارائه نکرده‌اند. اسما وصال در سه سال گذشته در تبعید در اسلام‌آباد زندگی می‌کرد و از جمله هنرمندانی است که پس از بازگشت طالبان به قدرت، به دلیل محدودیت‌های فرهنگی و فشارهای اجتماعی، ناچار به ترک کشور شده است. این رویداد در حالی رخ داده که پس از درگیری‌های اخیر میان طالبان و ارتش پاکستان و دستور نخست‌وزیر آن کشور برای اخراج اجباری مهاجران افغان، روند بازداشت و اخراج مهاجران در شهرهای مختلف پاکستان شدت یافته است. شماری از مهاجران افغان در اسلام‌آباد و کراچی گفته‌اند که پولیس در روزهای اخیر بازرسی خانه‌ها را افزایش داده و در برخی موارد از مهاجران پول مطالبه می‌کند. در همین حال، شماری از رسانه‌های پاکستانی گزارش داده‌اند که وزارت داخله آن کشور به نهادهای امنیتی دستور داده تا از بازداشت و اخراج افرادی که دارای وضعیت حساس یا پرونده‌های حمایتی بین‌المللی هستند، خودداری کنند.