قطع کمکهای مالی آمریکا، جان کودکان افغانستان را تهدید میکن
فرخنده: کوبی ریتولد، رئیس سازمان «اقدام علیه گرسنگی» در افغانستان، هشدار داده است که توقف کمکهای مالی ایالات متحده ممکن است به مرگ کودکان مبتلا به سوءتغذیه در این کشور بینجامد. آقای ریتولد روز سهشنبه، ۲۶ حمل، در گفتوگو با خبرگزاری اسوشیتدپرس تأکید کرده است که ادامه نیافتن کمکهای حیاتی برای درمان سوءتغذیه کودکان، آنان را در معرض خطر جدی مرگ قرار میدهد. براساس این گزارش، پس از آنکه دولت دونالد ترامپ کمکهای مالی به افغانستان را قطع کرد، فعالیتهای سازمان «اقدام علیه گرسنگی» بهشدت محدود شده و اکنون تنها در بخشهایی از کابل و ولایت بدخشان بهصورت نسبی ادامه دارد. آمارها نشان میدهد که در سال ۲۰۲۵، بیش از ۳.۵ میلیون کودک در افغانستان به سوءتغذیه حاد مبتلا خواهند شد؛ رقمی که نسبت به سال گذشته افزایش ۲۰ درصدی را نشان میدهد. این در حالی است که آمریکا در سال گذشته، ۴۳ درصد از مجموع کمکهای بشردوستانه به افغانستان را تأمین کرده بود و اکنون قطع این کمکها میتواند تأثیرات فاجعهباری بر وضعیت کودکان و خانوادههای آسیبپذیر برجای گذارد.
ایجاد صندوق برای حمایت از زنان کرکتباز افغانستان توسط ICC
فرخنده: کمیته بینالمللی کرکت (ICC) از آغاز یک ابتکار تازه برای حمایت از بازیکنان زن کرکت افغانستان که در پی محدودیتهای طالبان مجبور به ترک کشور شدهاند، خبر داده است. این طرح شامل ایجاد یک صندوق مالی و برنامه آموزشی جامع برای رشد حرفهای این ورزشکاران میشود. در خبرنامهای که روز یکشنبه، ۲۴ حمل، منتشر شد، ICC اعلام کرد که این صندوق ویژه برای ارائه کمکهای مستقیم به زنان کرکتباز افغان ایجاد شده و هدف آن، پشتیبانی از ادامه فعالیتهای ورزشی و حرفهای این ورزشکاران در خارج از افغانستان است. همچنین این نهاد اعلام کرده که برنامهای آموزشی و فنی نیز راهاندازی خواهد شد که شامل مربیگری پیشرفته، دسترسی به امکانات ورزشی، و مشاوره تخصصی میشود. این برنامه با همکاری شورای کرکت هند (BCCI)، انجمن کرکت انگلستان (ECB) و کرکت استرالیا (CA) عملی خواهد شد. جی شاه، رئیس ICC، در اینباره گفت: «ما متعهد به ایجاد فضایی هستیم که در آن، همه بازیکنان بدون در نظر گرفتن جنسیت و شرایط سیاسی، فرصت درخشش و رشد داشته باشند. حمایت از زنان کرکتباز افغان، بخشی از این تعهد جهانی ماست.» در سال ۲۰۲۰، تیم ملی زنان کرکت افغانستان دارای ۲۵ قرارداد رسمی بود، اما پس از تسلط طالبان و ممنوعیت فعالیتهای ورزشی برای زنان، بسیاری از آنان به استرالیا و کشورهای دیگر پناهنده شدند. اکنون در حالیکه کشورهای استرالیا و انگلستان از بازیهای دو جانبه با تیم کرکت افغانستان خودداری میکنند، تنها در چارچوب رقابتهای رسمی ICC حاضر به رقابت با این تیم هستند. اقدام تازه ICC امیدواریهایی را در میان ورزشکاران زن افغان و حامیان حقوق زنان برانگیخته و گامی مهم در مسیر تداوم حضور آنان در سطح جهانی تلقی میشود.
هشدار فوربس: زنان فعال مهاجر افغانستان در لبه پرتگاه با بازگشت اجباری
فرخنده: دکتر اویلینا یو اوچاب، نویسنده و وکیل بینالمللی، در مقالهای تازه در مجله معتبر فوربس، از وضعیت بحرانی زنان افغان پس از تسلط طالبان بر افغانستان پرده برداشته و جامعه جهانی را به اقدام فوری برای حمایت از آنان فراخوانده است. این مقاله که روز یکشنبه، ۲۴ حمل، در فوربس نشر شده، به بررسی مشکلات جدی زنان افغان تحت حکومت طالبان پرداخته و تاکید کرده که قوانین تبعیضآمیز و محدودکننده، آنان را از آموزش، اشتغال و حتی حضور در مکانهای عمومی محروم کرده است. اوچاب این وضعیت را “آپارتاید جنسیتی” توصیف کرده و خواستار به رسمیت شناختن آن در سطح جهانی شده است. در مقاله آمده است که بسیاری از زنان افغان که با بورسیههای تحصیلی در کشورهای مختلف حضور دارند، به دلیل قطع کمکهای مالی و توقف صدور ویزا، اکنون در معرض خطر بازگشت اجباری به افغانستان قرار گرفتهاند؛ وضعیتی که جان و آینده آنها را تهدید میکند. اوچاب به طور مشخص به سرنوشت بیش از ۸۰ زن افغان در عمان اشاره کرده که در چارچوب برنامه WSE تحصیل میکنند، اما با احتمال لغو بورسیه و توقف حمایت مالی از سوی وزارت خارجه امریکا مواجه هستند. بر اساس اعلام این وزارت، تمویل این بورسیهها تا پایان جون ۲۰۲۵ متوقف خواهد شد. در بخش دیگری از مقاله، به آمار نگرانکنندهای اشاره شده که نشان میدهد تنها در ماه جنوری ۲۰۲۵، ایالات متحده سفر ۱٬۶۶۰ پناهجوی افغان، عمدتاً زنان، را لغو کرده است. اوچاب هشدار داده که این روند میتواند به معنای بازگشت اجباری آنها به کشوری باشد که دیگر امنیت، آزادی و آیندهای برایشان ندارد. اوچاب در پایان مقاله خود از دولتها، نهادهای حقوق بشری و سازمانهای بینالمللی خواسته است که روابط دیپلماتیک و اقتصادی خود با طالبان را قطع کنند و یک برنامه حمایتی جامع برای نجات زنان افغان از این وضعیت بحرانی تدوین نمایند.
فعالان حقوق بشر افغانستان خواستار توقف اخراج مهاجران شدند
فرخنده: شماری از فعالان حقوق بشر، خبرنگاران افغانستان، و فوزیه کوفی عضو پیشین مجلس نمایندگان، در دیداری رسمی با مقامهای پاکستانی خواستار اقدام فوری برای حمایت از مهاجران افغانستان شدند که بهدلیل تهدیدهای مستقیم طالبان ناگزیر به ترک کشور شدهاند. این نشست با حضور اعضای کمیته روابط خارجی پارلمان پاکستان، از جمله حنا ربانی کهر، معاون وزارت خارجه پاکستان، و محمد صادق خان، نماینده پیشین ویژه پاکستان برای افغانستان، برگزار شد. در این دیدار، گروه فعالان افغان طرحی پنجمادهای را بهمنظور رسیدگی به وضعیت مهاجران به طرف پاکستانی ارائه کردند. در بیانیهای که پس از این نشست منتشر شده، تأکید شده است که مهاجران افغانستان – بهویژه زنان، خبرنگاران، فعالان حقوق بشر و نظامیان پیشین – در صورت بازگشت به افغانستان با «پیامدهای جدی جانی» روبهرو خواهند شد. این بیانیه خاطرنشان میکند که مهاجران در پاکستان بدون دسترسی به خدمات اساسی چون بهداشت، آموزش و حمایت حقوقی، در وضعیت بلاتکلیف زندگی میکنند. فعالان حقوق بشر پیشنهاد دادهاند که فهرستی مشخص از افراد در معرض تهدید که اطلاعات آنها در نهادهای بینالمللی ثبت شده، تهیه شود تا مانع از اخراج اجباری آنها گردد. این گروه همچنین از دولت پاکستان خواستهاند که صدور و تمدید ویزه برای این افراد را تسهیل کرده و اعتبار حداقل ششماهه برای ویزاها در نظر بگیرد. در بخشی دیگر از خواستهها آمده است که در صورت تأخیر در روندهای اداری، مکانهایی مشخص برای اقامت موقت این افراد فراهم شود تا از حمایت و نظارت بهتر برخوردار گردند. همچنین بر ضرورت ایجاد یک مرجع مشخص برای پیگیری مشکلات حقوقی و اداری مهاجران تأکید شده است. این فعالان هشدار دادهاند که ادامه فشارها، بازداشتها و اخراجهای اجباری میتواند زندگی هزاران پناهجوی افغان را در معرض خطر جدی قرار دهد. آنان در بیانیه خود نوشتهاند: «ما به پاکستان بهعنوان پناهگاه موقت و امن نگاه میکنیم، نه تهدیدی دیگر. خواسته ما تنها، زندگی در امنیت و ادامه فعالیت انسانی و حرفهایمان است.» این دیدار در حالی صورت گرفته است که همزمان با آغاز مرحله دوم اخراج مهاجران، بر اساس آمار کمیشنری عالی سازمان ملل در امور پناهندگان (UNHCR)، طی ده روز گذشته بیش از ۴۴ هزار و ۹۰۰ مهاجر افغان خاک پاکستان را ترک کردهاند. روندی که نگرانیهای گستردهای در مورد نقض حقوق بشر و بحران انسانی در پی داشته است.
مهاجران اخراج شده در هراس از آینده دختران؛ افغانستانِ بدون آموزش و بینان
فرخنده: با ادامه روند اخراج گسترده مهاجران افغان از پاکستان، نگرانیها نسبت به آینده کودکان، بهویژه دختران، در افغانستان تحت حاکمیت طالبان افزایش یافته است. بسیاری از مهاجران بازگشتی هشدار میدهند که بازگشت به کشوری که دختران را از آموزش و زنان را از کار منع میکند، آیندهای تاریک برای نسل نو رقم خواهد زد. بر اساس آمار تازهی سازمان جهانی مهاجرت، از ۲۴ سنبله ۱۴۰۲ تا ۱۶ حمل ۱۴۰۴، بیش از ۸۶۱ هزار شهروند افغانستان از پاکستان به کشور بازگشته یا بهگونه اجباری اخراج شدهاند. بیش از نیم میلیون تن از این افراد تنها از طریق گذرگاههای مرزی ایالت خیبر پختونخوا وارد افغانستان شدهاند. در حالی که هزاران خانواده با دستان خالی و بار و بُستره از اردوگاههای موقت در پشاور و لندیکوتل به سوی افغانستان رانده میشوند، بسیاری از آنان آیندهای مبهم را پیشروی خود میبینند. مهاجران، از وضعیت رقتبار کمپهای موقت پاکستان شکایت دارد: میگویند در کمپها رشوه گرفته میشود و آنها را خسته ساختند. به گفته مهاجران، ده روز میشود که از خانههایشان بیرون شدند. گفتند در تورخم، نه آب است، نه غذا و نه امکانات. بسیار رنجآور است.» بازگشت به افغانستانی که تحت سلطه طالبان اداره میشود، برای بسیاری از مهاجران به معنای روبهرو شدن با جامعهای است که در آن دختران از آموزش و زنان از فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی بازماندهاند. محدودیتهای شدید تحصیلی و شغلی برای زنان، بهویژه در مناطق روستایی، مهاجران را نسبت به آینده فرزندانشان نگران کرده است. سازمان ملل متحد گزارش داده است که در مرحله دوم اخراج مهاجران از پاکستان، بیش از ۱۶ هزار دارنده کارت هویت افغان (ایسیسی) این کشور را ترک کردهاند که نزدیک به ۷ هزار تن از آنها بهگونه اجباری اخراج شدهاند. در ده روز اخیر، بیش از ۴۴ هزار مهاجر از پاکستان وارد افغانستان شدهاند. دولت پاکستان تصمیم گرفته است بیش از ۸۰۰ هزار دارنده کارت ایسیسی را نیز اخراج کند؛ تصمیمی که میتواند بحران انسانی را در افغانستان، کشوری با زیرساختهای آسیبدیده و جامعهای با محدودیتهای فراگیر، تشدید کند. در نبود امکانات آموزشی، بهویژه برای دختران، و شرایط اقتصادی نابسامان، هزاران کودک مهاجر در خطر از دست دادن آیندهای روشن قرار دارند؛ آیندهای که پیش از بازگشت، امیدی به آن داشتند.
بار دیگر شلاق؛ طالبان بر تن ۱۳ تن به شمول 5 زن تازیانه زدند
فرخنده: در ادامه افزایش کمپیشینه مجازاتهای بدنی در افغانستان، طالبان اعلام کردهاند که پنج زن و هشت مرد را در ولسوالی درزاب ولایت جوزجان و ولایت خوست، به اتهامهای مختلف از جمله «روابط نامشروع، فرار از منزل، توهین به شعائر دینی و رشوهخواری» شلاق زدهاند. دادگاه عالی طالبان در دو خبرنامه جداگانه اعلام کرده است که هر یک از این افراد بین ۳۵ تا ۳۹ ضربه شلاق دریافت کردهاند و علاوه بر آن، به حبسهایی میان دو تا پنج سال نیز محکوم شدهاند. به گفته این نهاد تحت کنترل طالبان، این مجازاتها پس از تأیید احکام صادرشده در دادگاه عالی و در ملاء عام اجرا شده است. طبق گزارشها، در جریان اجرای این احکام، برخی از مسئولان قضایی طالبان، اقارب متهمان زن و شماری از باشندگان محل نیز حضور داشتهاند. این رویداد در حالی رخ میدهد که روند اجرای مجازاتهای بدنی، از جمله شلاق زدن و اعدام در محضر عام، در هفتهها و ماههای اخیر در افغانستان به طور قابل توجهی افزایش یافته است. تنها در روز جمعه، ۲۲ حمل، طالبان چهار تن را در ولایتهای فراه، نیمروز و بادغیس به اتهام «قتل» در محضر عام اعدام کردند؛ اقدامی که طالبان آن را «اجرای قصاص» خواندهاند. بر اساس آمارهایی که از سوی دادگاه عالی طالبان منتشر شده، در سال ۱۴۰۳ خورشیدی، دستکم ۴۵۶ نفر از جمله ۶۰ زن در ۲۶ ولایت افغانستان – از جمله کابل و قندهار – شلاق خوردهاند. این آمار نشان میدهد که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، دستکم ۷۹۸ تن از جمله ۱۴۰ زن، هدف این نوع مجازاتها قرار گرفتهاند. همچنین، آمار رسمی طالبان نشان میدهد که در سه سال گذشته، ۱۷۶ نفر به حکم قصاص، ۳۷ تن به حکم سنگسار و چهار نفر به مجازات «زیر آوار کردن دیوار» محکوم شدهاند. در همین حال، منابع محلی به شبکه آمو نیوز گفتهاند که طالبان قصد دارند فرد دیگری را به اتهام قتل، در روز جمعه آینده در ولایت نیمروز در محضر عام اعدام کنند. این موج جدید از مجازاتهای سختگیرانه، واکنشهای بینالمللی گستردهای را به دنبال داشته است. نهادهای حقوق بشری، از جمله دفتر حقوق بشر سازمان ملل، این اقدامات را مغایر با کرامت انسانی و اصول بنیادین حقوق بشر دانستهاند و از طالبان خواستهاند تا به این روند پایان دهند.
انتقاد روزنامه پاکستانی «دان» از رفتار کشورهای غربی با پناهجویان افغانستان: «ظالمانه و ناامیدکننده»
فرخنده: روزنامه معتبر پاکستانی دان در گزارشی تازه با لحنی انتقادی، رفتار کشورهای غربی با پناهجویان افغانستان را «ظالمانه» خوانده و هشدار داده است که ادامه این روند، جان هزاران نفر را به خطر میاندازد. این گزارش که روز شنبه، ۲۳ حمل (۱۲ آوریل) منتشر شده، میگوید هزاران پناهجوی افغان که در طول جنگ ۲۰ ساله با دولتها و نهادهای غربی همکاری کردهاند، اکنون بهدلیل عملنشدن به وعدههای پناهندگی، در پاکستان سرگردان و در شرایط نامطلوب انسانی بهسر میبرند. به نوشته دان، بازگشت این افراد به افغانستان میتواند برای آنها خطرناک باشد، زیرا طالبان به دلیل همکاریهای گذشته آنها با غرب، آنها را «خاین» تلقی میکند. این روزنامه پاکستانی با ابراز ناامیدی از عملکرد کشورهای غربی، تصریح کرده: «عمیقاً مایوسکننده است که کشورهایی که خود در ایجاد وضعیت کنونی نقش داشتهاند، اکنون فوریت لازم را در رسیدگی به وضعیت این افراد از خود نشان نمیدهند. گویی این پیام را به افغانها میدهند که ایستادن کنار غرب در جنگ با تروریسم، هیچ ارزشی نداشته است.» در ادامه، دان با اشاره به نقش حیاتی این پناهجویان در کمک به مأموریتهای غربی در افغانستان، تأکید کرده است که اکنون این افراد «رها شدهاند» و در انتظار تحقق وعدههایی هستند که به نظر میرسد کشورهای غربی علاقهای به عملکردن به آنها ندارند. این گزارش در حالی منتشر شده که پاکستان بهتازگی هشدار داده است که کشورهای غربی تنها ۲۰ روز فرصت دارند تا همکاران افغان خود را از خاک این کشور خارج کنند. در غیر اینصورت، این افراد از پاکستان اخراج خواهند شد. دان در پایان نوشته که کشورهای مسئول باید به تعهدات پناهندگی خود پایبند باشند و اجازه ندهند کسانی که زمانی متحد آنان بودند، اکنون قربانی بیتفاوتی بینالمللی شوند.
واکنش تند دفتر حقوق بشر سازمان ملل در پی اعدام چهار تن توسط طالبان
فرخنده: دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد، اعدام چهار مرد توسط طالبان در ولایتهای بادغیس، نیمروز و فراه را «وحشتناک» توصیف کرده و آن را خلاف کرامت انسانی و اصول بنیادین حقوق بشر دانسته است. این نهاد، ۲۲ حمل، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که چنین مجازاتهایی با حق حیات و ارزشهای انسانی در تضاد است. به گفته این نهاد، نزدیک به ۱۷۰ کشور جهان تاکنون مجازات اعدام را لغو کردهاند یا اجرای آن را به حالت تعلیق درآوردهاند. دفتر حقوق بشر سازمان ملل با تأکید بر تعهدات بینالمللی افغانستان در زمینه حقوق بشر، از طالبان خواسته است که فوراً به اجرای اعدامها پایان دهند و به اصول و معیارهای جهانی در این زمینه پایبند بمانند. بر اساس گزارشها، طالبان روز جمعه چهار مرد را به اتهام قتل، در محضر عام و در سه ولایت غربی افغانستان – بادغیس، نیمروز و فراه – اعدام کردهاند. این اقدام با واکنشهای گسترده بینالمللی مواجه شده است. پیش از این نیز هیأت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما)، ریچارد بنت گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان و سازمان عفو بینالملل، با صدور بیانیههایی، اعدامهای اخیر را به شدت محکوم کرده و خواستار توقف فوری این روند شدهاند. در مقابل، طالبان در واکنش به این انتقادها اعلام کردهاند که این اعدامها با هدف «اصلاح جامعه» و اجرای عدالت انجام شده و بخشی از قوانین شریعت اسلامی است که از سوی آنان به اجرا گذاشته میشود.
هشدار برنامه جهانی غذا: محرومیت ۶۵۰ هزار زن و کودک افغان از کمکهای حیاتی تغذیهای
فرخنده: برنامه جهانی غذا (WFP) با ابراز نگرانی شدید از کاهش چشمگیر کمکهای جهانی، بهویژه از سوی ایالات متحده، هشدار داده است که پیامدهای این بحران انسانی بیش از همه بر دوش زنان و کودکان افغانستان سنگینی میکند. این نهاد وابسته به سازمان ملل متحد روز پنجشنبه با نشر ویدیویی در صفحه رسمی خود در شبکه اجتماعی «ایکس»، اعلام کرد که بهدلیل کاهش بودجه، حدود ۶۵۰ هزار مادر و کودک افغان از دریافت کمکهای حیاتی تغذیهای محروم شدهاند. این هشدار در حالی منتشر میشود که ایالات متحده یکی از بزرگترین تأمینکنندگان مالی برنامه جهانی غذا، کمکهای خود را به افغانستان متوقف کرده است. مقامات امریکایی دلیل این تصمیم را نگرانی از سوءاستفاده احتمالی طالبان از کمکهای بشردوستانه عنوان کردهاند. پیشتر، خبرگزاری رویترز گزارش داده بود که دولت امریکا قصد دارد کمکهای خارجی خود به چندین کشور، از جمله افغانستان، را کاهش دهد که شامل کمکهای غذایی اضطراری نیز میشود. سیندی مککین، رئیس برنامه جهانی غذا، در واکنش به این تصمیم هشدار داده بود که کاهش منابع غذایی میتواند برای میلیونها نفر که با گرسنهگی شدید دست و پنجه نرم میکنند، «حکم اعدام» داشته باشد. در حالیکه بحران فقر و گرسنهگی در افغانستان رو به وخامت گذاشته، طالبان طی بیش از سه سال گذشته نتوانستهاند برنامه مؤثری برای مدیریت این بحران به اجرا بگذارند. با این حال، هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، اخیراً در سخنرانی نماز عید در قندهار، گزارشها درباره فقر گسترده در کشور را «تبلیغات استخباراتی» خوانده است. او با بیتفاوتی نسبت به رنج اقتصادی مردم گفته است: «خداوند فقیران را فقیر آفریده و کسی مسوول فقر شهروندان نیست.» این اظهارات در حالی صورت میگیرد که به گفته نهادهای بینالمللی، بیش از نیمی از جمعیت افغانستان به کمکهای فوری غذایی نیاز دارند، و هرگونه کاهش در این روند، خطر قحطی و سوءتغذیه را بهویژه برای کودکان و زنان باردار افزایش خواهد داد.
ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان از سوی طالبان؛ زابل و پروان به جمع ولایتهای محدودکننده پیوستند
فرخنده: مرکز خبرنگاران افغانستان اعلام کرده است که گروه طالبان دامنه محدودیت بر رسانهها را گستردهتر کرده و اکنون نشر و تصویربرداری از زندهجانها (انسان و حیوان) را در ولایتهای زابل و پروان نیز ممنوع اعلام کردهاند. بر اساس خبرنامهای که روز پنجشنبه، ۲۱ حمل، از سوی این مرکز منتشر شده، اداره امر به معروف و نهی از منکر طالبان در این دو ولایت با صدور دستور رسمی از رسانهها و ادارههای محلی خواسته است از هرگونه تصویربرداری یا نشر تصاویر زندهجان خودداری کنند. با ابلاغ این دستور، شمار ولایتهایی که رسماً از سوی طالبان مشمول این ممنوعیت شدهاند، به ۱۳ ولایت رسیده است؛ اقدامی که نگرانی نهادهای حامی رسانه را برانگیخته است. مرکز خبرنگاران افغانستان در واکنش به این اقدام، هشدار داده که این نوع محدودیتها پیامدهای منفی جدی بر آزادی بیان، روند کاری رسانهها و حق دسترسی مردم به اطلاعات خواهد داشت. به گفته یک منبع محلی، این ممنوعیت در زابل و پروان به صورت شفاهی به رسانهها اعلام شده و در پی آن، فعالیت شاخه محلی تلویزیون ملی در یکی از این ولایتها متوقف و به رادیو تبدیل شده است. این رسانه پیشتر روزانه حدود دو ساعت برنامه تولید و سه ساعت بازنشر برنامههای کابل را انجام میداد. تنها یک روز پیش از آن نیز، مقامهای طالبان در ولایتهای بدخشان و جوزجان تصمیم مشابهی گرفته و نشر تصاویر زندهجان را ممنوع اعلام کرده بودند. گزارشها حاکی از آن است که طالبان در بیش از سهونیم سال گذشته، به صورت تدریجی و تحت لوای اجرای «امر به معروف و نهی از منکر»، در صدد ممنوعیت کامل تصاویر موجودات زنده در رسانههای افغانستان هستند؛ اقدامی که به باور تحلیلگران، نشاندهنده تشدید فضای بسته و سانسور گسترده در کشور است.