فرخنده: جمعی از فعالان حقوق بشر، فرهنگیان و زنان معترض افغانستان با ارسال نامهای سرگشاده به گزارشگران ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، نسبت به آنچه «تبعیض ساختاری و هدفمند» علیه زبان فارسی در افغانستان خواندهاند، هشدار داده و خواستار مداخله و پیگیری جامعه جهانی شدند.
امضاکنندگان این نامه میگویند که اداره طالبان با سیاستهایی حسابشده، زبان فارسی دری را از عرصههای آموزشی، اداری و عمومی به حاشیه رانده و تلاش میکند با تحمیل زبان پشتو، حضور و نقش گویشگران فارسی را در ساختار اجتماعی و حکومتی محدود کند. به باور آنان، این روند نهتنها نقض حقوق فرهنگی است، بلکه دسترسی برابر شهروندان به خدمات عمومی را نیز مختل کرده است.
در این نامه آمده است که حذف تدریجی زبان فارسی از اسناد رسمی، نشستها، تابلوهای دولتی و رسانههای وابسته به حکومت، سبب محرومیت نظاممند بخش بزرگی از جامعه از حق مشارکت برابر و شأن اجتماعی شده است. فعالان تأکید کردهاند که این سیاستها تصادفی نیست و در چارچوب یک رویکرد آگاهانه دنبال میشود.
درخواست انجام تحقیق مستقل و بیطرفانه درباره تبعیض زبانی، مستندسازی موارد نقض حقوق زبانی، بهرسمیتشناختن تبعیض علیه زبان فارسی دری و پاسخگو کردن رهبران طالبان، از مهمترین خواستههای مطرحشده در این نامه است.
بر اساس قانون اساسی افغانستان مصوب سال ۱۳۸۲، زبانهای پشتو و دری بهعنوان زبانهای رسمی کشور شناخته شده بودند. اما پس از تسلط طالبان در اسد ۱۴۰۰، محدودیتهای گستردهای علیه کاربرد زبان فارسی اعمال شد؛ محدودیتهایی که به گفته ناظران، با حذف تابلوهای فارسی از ادارات دولتی در ولایتهای مختلف و کنار زدن نمادهای فرهنگی، از جمله تصاویر شاعران فارسیزبان در شهر مزار شریف، نمود عینی یافته است.
فعالان هشدار میدهند که تداوم این روند میتواند شکافهای اجتماعی و قومی را عمیقتر کرده و حقوق فرهنگی میلیونها شهروند افغانستان را بیش از پیش نقض کند.