فرخنده: در حالی که صدها زن از خیابانها رانده میشوند و دختران زیر ۱۸ سال پشت میلههای زندان میمانند، وزارت امر به معروف طالبان نهتنها چشم بر واقعیت بسته، بلکه با لحنی طلبکارانه، سازمان ملل را به «دروغسازی» متهم میکند؛ گویی سرکوب، قانون است و گزارشدهی، جرم.
وزارت امر به معروف طالبان بار دیگر در جایگاه قاضی و متهم نشست و گزارش تازه یوناما درباره نقض گسترده حقوق بشر را «بیاساس» خواند؛ انکاری که بیش از آنکه پاسخ باشد، خود محل پرسش است.
سیفالاسلام خیبر، سخنگوی این وزارت، روز یکشنبه با قاطعیتی که بیشتر به یک فرمان شبیه بود تا توضیح، از مردم خواست به گزارشهای سازمان ملل «باور نکنند». او مدعی شد هیچ بازداشت خودسرانه، خشونت یا رفتار فراقانونی در افغانستان رخ نداده است؛ ادعایی که با دهها شهادت میدانی، تصاویر، و گزارشهای مستقل در تضاد آشکار قرار دارد.
خیبر تأکید کرد که تمام اقدامات محتسبان «بر بنیاد شریعت و قوانین طالبان» انجام میشود؛ اما پرسش اصلی همینجاست: وقتی تفسیر طالبان از شریعت، قدمزدن زنان را جرم میداند، آیا قانونبودنِ سرکوب، آن را عادلانه میکند؟
در سوی دیگر، یوناما در گزارش سهماهه خود تصویری کاملاً متفاوت ارائه کرده است. این نهاد میگوید مأموران امر به معروف در ولایت زابل زنان را از پیادهروی منع کردهاند و در ۱۶ میزان، بهطور مستقیم مانع ورزش صبحگاهی آنان شدهاند؛ هشداری صریح که عملاً ورزش را برای زنان ممنوع اعلام کرده است.
گزارش سازمان ملل همچنین از دستکم ۵۲۰ بازداشت خودسرانه توسط محتسبان خبر میدهد و ۵۰ مورد بدرفتاری با شهروندان—زن و مرد—را مستندسازی کرده است. این ارقام، اگر دقیق باشند، تصویری از حکمرانی مبتنی بر ترس ترسیم میکنند، نه نظم.
تکاندهندهتر از همه، پرونده یک دختر زیر ۱۸ سال است که تنها بهدلیل نپذیرفتن ازدواج اجباری، با دستور محکمه طالبان زندانی شده و هنوز در حبس است؛ موردی که نهفقط نقض حقوق کودک، بلکه نشانهای از نظامی است که «رضایت» را به رسمیت نمیشناسد.
این نخستینبار نیست که طالبان گزارشهای بینالمللی را رد میکنند. در چهار سال گذشته، تقریباً هر سند انتقادی با برچسب «بیاساس» کنار زده شده است. اما پرسش بنیادین همچنان باقی است: اگر همه این گزارشها دروغاند، چرا فضای افغانستان هر روز بستهتر، خیابانها خاموشتر و زندانها شلوغتر میشود؟
در نهایت، تقابل طالبان و سازمان ملل دیگر صرفاً اختلاف روایت نیست؛ نبردی است میان انکار قدرت و مستندسازی واقعیت—و در این میان، قربانیان اصلی، شهروندانیاند که صدایشان بهزور خاموش میشود.