فرخنده: نهاد حقوق بشری رواداری همزمان با پنجمین سالروز بازگشت طالبان به قدرت اعلام کرد که افغانستان در پنج سال گذشته شاهد نقض گسترده حقوق بشر، سرکوب آزادیهای اساسی، بازداشتهای خودسرانه و محرومیت نظاممند زنان و دختران از حقوق بنیادیشان بوده است.
نهاد حقوق بشری رواداری روز شنبه، ۲۴ اسد، با نشر اعلامیهای به مناسبت پنجمین سالروز حاکمیت طالبان بر افغانستان، گفته است که این دوره پیامدهای گسترده و ویرانگری بر وضعیت حقوق بشر و زندگی شهروندان کشور برجا گذاشته است.
این نهاد تأکید کرده که طالبان در پنج سال گذشته با وضع و اجرای قوانین و دستورالعملهایی که با موازین حقوق بشر و تعهدات بینالمللی افغانستان در تضاد است، محدودیتهای گستردهای را بر حقوق و آزادیهای اساسی شهروندان، بهویژه زنان و دختران، اعمال کردهاند.
رواداری در عین حال از مبارزات و دادخواهی زنان، فعالان مدنی و مدافعان حقوق بشر یاد کرده و گفته است که این تلاشها به فعالشدن سازوکارهای بینالمللی عدالت و پاسخگویی، افزایش همبستگی جهانی و جلب توجه جامعه جهانی به وضعیت حقوق بشر در افغانستان کمک کرده است.
به گفته این نهاد، علاوه بر محرومیت زنان و دختران از آموزش، کار و سایر حقوق اساسی، موارد گستردهای از سرکوب آزادی بیان و رسانهها، بازداشتهای خودسرانه، ناپدیدسازی اجباری، شکنجه و قتلهای هدفمند و فراقضایی نیز در کشور ثبت شده است.
رواداری افزوده است که این اقدامات بخشی از یک سیاست سازمانیافته برای سرکوب جامعه مدنی، خاموشکردن صداهای منتقد و از میان بردن زمینههای مشارکت مسالمتآمیز شهروندان در امور عمومی بوده است.
این نهاد قانون امر به معروف و نهی از منکر» و «اصولنامه جزایی طالبان را از مهمترین ابزارهای تشدید سرکوب و محدودسازی آزادیهای اساسی شهروندان دانسته است.
براساس آمار منتشرشده از سوی رواداری، در فاصله ۱۵ آگست ۲۰۲۱ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، دستکم شش هزار و ۹۲۹ غیرنظامی در نتیجه رویدادهای مختلف، از جمله قتلهای هدفمند، حملات انفجاری و انتحاری، مهمات باقیمانده از جنگ و حملات نظامی پاکستان، کشته یا زخمی شدهاند.
این نهاد همچنین گفته است که در همین دوره دستکم ۳۹۹ کارمند حکومت پیشین و اعضای خانوادههای آنان توسط طالبان یا افراد مسلح ناشناس بهگونه هدفمند، مرموز و فراقضایی کشته شدهاند.
در اعلامیه آمده است که دستکم ۴۷ معترض، از جمله هشت زن، به دلیل شرکت در تجمعات اعتراضی مسالمتآمیز جان خود را از دست دادهاند.
رواداری افزوده است که از زمان بازگشت طالبان به قدرت تا پایان سال ۲۰۲۵، دستکم شش هزار و ۴۳ شهروند، از جمله ۷۸ زن معترض، عمدتاً توسط نهادهای استخباراتی و اداره امر به معروف طالبان بهصورت خودسرانه بازداشت شدهاند.
به گفته این نهاد، در میان بازداشتشدگان ۶۴۶ کارمند حکومت پیشین، ۶۴۳ فعال مدنی، خبرنگار و مدافع حقوق بشر و یکهزار و ۳۶۶ نفر دیگر به اتهام همکاری یا ارتباط با گروههای مخالف طالبان بازداشت شدهاند.
رواداری همچنین گزارش داده است که در این مدت دستکم ۵۱ زندانی در نتیجه شکنجه در بازداشتگاههای طالبان جان باخته و دستکم ۱۷۱ نفر بهصورت اجباری ناپدید شدهاند.
این نهاد افزوده است که دادگاههای طالبان طی این دوره دستکم دو هزار و ۴۲۳ نفر را با مجازاتهایی که فراقانونی، ظالمانه و غیرانسانی توصیف شده، مجازات کردهاند.
رواداری بر ضرورت ادامه و تقویت روند مستندسازی نقض حقوق بشر در افغانستان تأکید کرده و گفته است که برای تحقق عدالت و پاسخگو ساختن عاملان نقض حقوق بشر به دادخواهی خود ادامه خواهد داد.