فرخنده: فعالان حقوق زنان و حقوق بشر افغانستان در یک نشست جانبی سازمان ملل متحد در نیویارک، با انتقاد از ادامه محدودیتهای طالبان، خواستار توجه جدی جامعه جهانی به وضعیت حقوق بشر در افغانستان و بهرسمیتشناسی آپارتاید جنسیتی در این کشور شدند.
این نشست با عنوان زنان، صلح، عدالت و آشتی ملی در افغانستان و با حضور نمایندگان شماری از کشورها، فعالان حقوق زنان و مدافعان حقوق بشر افغانستان برگزار شد.
ملاله یوسفزی، برنده جایزه صلح نوبل و فعال حقوق بشر، در این نشست گفت آنچه در افغانستان تحت حاکمیت طالبان جریان دارد، به گفته او، شکلی نهادینهشده از سلطه است.
او سرکوب زنان و دختران در افغانستان را سیستماتیک توصیف کرد و گفت وضعیت موجود باید آپارتاید جنسیتی نامیده شود.
یوسفزی از آنچه بیتوجهی جامعه جهانی به وضعیت زنان افغانستان خواند، انتقاد کرد و گفت زنان و دختران افغانستان باید خودشان درباره سرنوشت و آیندهشان تصمیم بگیرند.
او تأکید کرد زنان افغانستان باید در همان نشستها و اتاقهایی حضور داشته باشند که درباره آینده آنان تصمیم گرفته میشود و نباید بر سر حقوق دختران مصالحه صورت گیرد.
این فعال حقوق بشر همچنین از عادیسازی روابط برخی کشورها و نهادهای بینالمللی با طالبان انتقاد کرد و خواستار جلوگیری از مشروعیتبخشی و بهرسمیتشناسی این گروه شد.
نصیراحمد فایق، سرپرست نمایندگی دایمی افغانستان در سازمان ملل متحد، گفت زنان افغانستان نباید تنها بهعنوان قربانیان وضعیت موجود دیده شوند، بلکه آنان ذینفعان سیاسی و رهبران جامعه هستند.
فایق با اشاره به پنج سال محرومیت زنان و دختران از بسیاری از حقوق اساسیشان گفت آنان در این مدت، با وجود محدودیتهای طالبان، برای دسترسی به آموزش، عدالت و حقوق اساسی خود مبارزه کردهاند.
او وضعیت حقوق بشری افغانستان را وخیم توصیف کرد و از جامعه جهانی خواست توجه بیشتری به وضعیت حقوق بشر، بهویژه وضعیت زنان و دختران، داشته باشد.
به گفته فایق، مشارکت زنان باید مستقیم، معنادار و در متن اصلی هر روند سیاسی مربوط به افغانستان باشد.
او تأکید کرد که صلح بدون مشارکت و حضور نیمی از جامعه امکانپذیر نیست.
گیسو یاری، فعال حقوق زنان، در این نشست گفت طالبان طی پنج سال گذشته بیش از ۲۰۰ فرمان علیه زنان و دختران صادر کرده و این محدودیتها بر بخشهای مختلف زندگی آنان تأثیر گذاشته است.
او قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان را از عوامل تشدید محدودیتها علیه زنان دانست و مدعی شد که در این قانون، محدودیتهای گستردهای بر حضور اجتماعی، صدا و چهره زنان وضع شده است.
یاری همچنین با اشاره به اصولنامه تفریق زوجین گفت این سند به ازدواج کودکان مشروعیت میدهد؛ ادعایی که نیازمند بررسی مستقل متن و جایگاه حقوقی این سند است.
او نظام طالبان را ساختاری نهادینهشده از سرکوب جنسیتی توصیف کرد و هشدار داد که ادامه این وضعیت میتواند پیامدهای بلندمدتی برای نسلهای آینده افغانستان داشته باشد.
یاری همچنین از تعامل برخی کشورها و نهادهای بینالمللی با طالبان انتقاد کرد و گفت این تعامل به تحکیم ساختارهای سرکوبگر این گروه کمک کرده است.
او از جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری خواست از عادیسازی وضعیت حقوق بشر در افغانستان جلوگیری کنند و صدای زنان و دختران افغانستان را جدی بگیرند.
میترا مهران، دیگر فعال حقوق زنان، نیز در این نشست وضعیت زنان و دختران افغانستان را آپارتاید جنسیتی توصیف کرد و خواستار بهرسمیتشناسی آن از سوی جامعه جهانی شد.
به گفته مهران، تا کنون ۱۴ کشور از بهرسمیتشناسی آپارتاید جنسیتی بهعنوان جنایت علیه بشریت در چارچوب قوانین بینالمللی حمایت کردهاند.
او گفت زنان و دختران افغانستان طی بیش از پنج سال گذشته با محدودیتهای گسترده مواجه بودهاند، اما رویکرد جامعه بینالمللی در قبال این وضعیت، از دید او، همچنان روشن و کافی نیست.
این نشست در حالی برگزار شد که موضوع حقوق زنان و دختران افغانستان، مشارکت آنان در روندهای سیاسی و چگونگی تعامل جامعه جهانی با طالبان همچنان از محورهای مهم بحث درباره آینده افغانستان در مجامع بینالمللی است.