فرخنده: شماری از فعالان حقوق بشر، مهاجران اهل افغانستان و هزارههای حوزه نیوانگلند امریکا در نشستی آنلاین به مناسبت سالروز نسلکشی هزارهها در دوره عبدالرحمان خان، خواستار بهرسمیتشناسی رسمی این نسلکشی از سوی سازمان ملل و جامعه جهانی شدند.
این نشست روز یکشنبه ۵ میزان با حضور فعالان حقوق بشر، استادان دانشگاه، فرهنگیان و مهاجران اهل افغانستان برگزار شد.
سیما سمر، رییس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، در این نشست گفت که دادخواهی هزارهها باید بر حقیقت، مستندسازی دقیق، شناسایی عاملان و تعیین مسوولیت فردی و زنجیره فرماندهی استوار باشد و نباید مسوولیت جنایات به یک قوم تعمیم داده شود.
او تأکید کرد که در کنار بررسی نسلکشی، جنایات علیه بشریت و جنایات جنگی نیز باید بهصورت جدی مستند و برای پیگیری حقوقی در اختیار نهادهای بینالمللی قرار گیرد.
سمر افزود که دادخواهی هزارهها نباید به یک مناسبت سالانه محدود شود، بلکه باید به روندی مستمر و درازمدت برای حقیقتیابی و عدالت تبدیل شود.
محمدامین احمدی، پژوهشگر و استاد دانشگاه، گفت که بر اساس اسناد تاریخی، در دوره عبدالرحمان خان برنامههایی برای سرکوب، کشتار و نابودی بخشهایی از جامعه هزاره اجرا شد که با کوچ اجباری و غصب زمینهای هزارهها نیز همراه بود.
او گفت که مردم افغانستان برای رسیدن به عدالت نیازمند شناخت حقیقت تاریخی هستند و تأکید کرد: شناخت حقیقت رابطه تنگاتنگ با عدالت دارد. تا ما حقیقت را نشناسیم، به عدالت نمیرسیم.
احمدی همچنین خواستار مستندسازی دقیق مواردی مانند سلب مالکیت، محرومیت از منابع اقتصادی، بازداشتهای خودسرانه و سایر فشارهای سیستماتیک شد و گفت این موارد میتوانند در چارچوب آزار و اذیت جمعی و سیستماتیک بر مبنای قومیت، مذهب و جنسیت بررسی شوند.
عباس بصیر، وزیر پیشین تحصیلات عالی افغانستان، نیز گفت که شواهدی درباره کشتار گسترده، تصرف زمینها و وجود قصد برای نابودی هزارهها در دوره عبدالرحمان خان وجود دارد. به گفته او، صدور فتوای تکفیر و بسیج نیروها علیه هزارهها نیز از جمله شواهد مهم تاریخی این دوره است.
او با اشاره به حملات هدفمند علیه هزارهها در مکانهای غیرنظامی، از جمله مکاتب، مساجد، ورزشگاهها و دیگر اماکن عمومی، گفت این موارد در ارزیابی خطر نسلکشی در شرایط کنونی نیز قابل توجهاند.
مستوره شفایی، فعال حقوق بشر، گفت سالروز نسلکشی هزارهها تنها فرصتی برای یادآوری قربانیان و سوگواری نیست، بلکه باید به فرصتی برای آگاهی، مستندسازی، مسوولیتپذیری و دادخواهی برای عدالت تبدیل شود.
به گفته شفایی، هزارهها طی بیش از یک قرن با کشتار، تبعیض، آوارگی، کوچ اجباری، حملات هدفمند و از دست دادن خانه و زمین مواجه بودهاند و پیامدهای این خشونتها همچنان در وضعیت کنونی آنان دیده میشود.
محمدهادی احمدی، استاد دانشگاه، نیز گفت جنایات علیه هزارهها در بیش از یک قرن گذشته تنها در چارچوب کشتار و قتلعام قابل بررسی نیست، بلکه ابعاد جمعیتی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جغرافیایی نیز داشته است.
او با اشاره به ناامنی، قتلهای هدفمند، کوچ اجباری، محرومیت آموزشی، محدودیتهای اقتصادی، حذف از روندهای تصمیمگیری و فشار بر زنان و دختران در افغانستان تحت حاکمیت طالبان، خواستار مستندسازی این موارد شد.
شرکتکنندگان نشست از سازمان ملل، اتحادیه اروپا و دولتهای مختلف خواستار بهرسمیتشناسی رسمی نسلکشی هزارهها در افغانستان شدند. آنان همچنین بر ایجاد یک کمیسیون تحقیقاتی برای مستندسازی جنایات و ارائه شواهد به دادگاه کیفری بینالمللی تأکید کردند.
ایجاد تدابیر حفاظتی، ارائه کمکهای بشردوستانه، فراهمکردن مسیرهای امن پناهندگی، اعزام ناظران بینالمللی و تضمین توزیع عادلانه کمکها میان جوامع هزاره از دیگر خواستههای شرکتکنندگان بود.
آنان همچنین خواستار پاسخگویی طالبان، داعش و دیگر گروههای مسلح در قبال جنایات ارتکابی شدند و بر حمایت از قربانیان، بهویژه زنان و دختران، تأکید کردند.
شرکتکنندگان گفتند زنان و دختران هزاره در افغانستان تحت حاکمیت طالبان به دلیل همزمانی تبعیضهای قومی و مذهبی با محدودیتها و سرکوب جنسیتی مواجهاند.