فرخنده: رزا اوتونبایوا، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در افغانستان، در سخنرانیاش در «جشنواره کتاب کابل»، از وضعیت نگرانکننده سواد در افغانستان بهویژه در میان زنان و دختران ابراز نگرانی کرد. او تاکید کرد که تنها ۲۰ درصد از زنان افغان توانایی خواندن و نوشتن دارند؛ آماری که افغانستان را در ردیف کشورهایی با بالاترین نرخ بیسوادی در جهان قرار میدهد.
اوتونبایوا، با انتقاد از سیاستهای طالبان در خصوص آموزش دختران، گفت که ممنوعیت تحصیل برای دختران بالاتر از صنف ششم، نهتنها آینده نیمی از جمعیت افغانستان را به خطر انداخته، بلکه یک مانع جدی برای توسعه، رشد اقتصادی و خودکفایی این کشور است.
او افزود: «نمیتوان از افغانستان انتظار پیشرفت داشت، در حالی که نیمی از جمعیت آن حتی از حق ابتدایی آموزش محروماند.»
نماینده ویژه سازمان ملل از جامعه جهانی و سرمایهگذاران بینالمللی خواست تا از برنامههای سوادآموزی بهویژه برای زنان و دختران در افغانستان حمایت کنند. به گفته او، احیای آموزش و ارتقای سطح سواد زنان، نهتنها یک مسئولیت انسانی، بلکه ضرورتی حیاتی برای بازسازی و ثبات اجتماعی است.
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱، نظام آموزشی افغانستان بهویژه برای دختران با محدودیتهای بیسابقه روبهرو شده است. در حال حاضر، دختران اجازه تحصیل در مکاتب متوسطه و لیسه را ندارند و درهای دانشگاهها نیز به روی آنها بسته شده است. این در حالیست که هر روز بر شدت محدودیتها علیه حقوق زنان افزوده میشود.
فعالان حقوق زنان با استقبال از سخنان اوتونبایوا، آن را نشانهای از آگاهی جهانی نسبت به فاجعهای دانستهاند که در سایه سکوت و بیتوجهی، آینده نسل زنان افغان را نابود میسازد.
گزارشهای متعدد حاکی از آن است که بسیاری از دختران افغانستان در مناطق مختلف کشور، با وجود ممنوعیت رسمی، به شکل مخفیانه در حلقههای آموزشی غیررسمی شرکت میکنند؛ حرکتی خاموش اما پرامید برای حفظ حق آموزش.