فرخنده: همزمان با چهارمین سالگرد سقوط کابل و تسلط طالبان، جنبشهای اعتراضی زنان افغانستان با صدور قطعنامهای، حکومت این گروه را به «آپارتاید جنسیتی» و نقض سیستماتیک حقوق بشر متهم کرده و از جامعه جهانی خواستند طالبان را رسماً بهعنوان یک گروه تروریستی شناسایی و رهبران آن را محاکمه کند.
به تاریخ ۱۵ اگست ۲۰۲۵، جنبشهای اعتراضی زنان افغانستان با برگزاری نشست و انتشار قطعنامهای، سالگرد سقوط دولت پیشین و تسلط طالبان را «روز سیاه» نامیدند. در این بیانیه آمده است که این رویداد نه تنها یک فاجعه ملی بلکه بحرانی جدی برای نظم حقوقی بینالمللی بوده است.
قطعنامه یادشده طالبان را متهم میکند که طی چهار سال گذشته بهطور سازمانیافته مفاد میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی و اعلامیه جهانی حقوق بشر را نقض کردهاند. به گفته نویسندگان این قطعنامه، بستن مکاتب و دانشگاهها به روی دختران، سرکوب آزادی بیان، بازداشت خودسرانه فعالان مدنی، کشتار نظامیان سابق و کوچ اجباری اقلیتها بخشی از این موارد است.
بیانیه همچنین تأکید میکند که طالبان با اعمال سیاستهای هدفمند علیه زنان و دختران، مرتکب «آپارتاید جنسیتی» شدهاند؛ اقدامی که طبق اساسنامه رم دادگاه کیفری بینالمللی، جنایت علیه بشریت محسوب میشود. محدودیت شدید بر آزادی رفتوآمد، تحمیل پوشش اجباری و حذف زنان از حیات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور، از جمله مصادیق این اتهام ذکر شده است.
در بخش دیگری از قطعنامه، از سازمان ملل و کشورهای عضو انتقاد شده که با رویکردی «بیعمل و دوگانه» در برابر نقض حقوق بشر توسط طالبان، عملاً به تداوم این جنایات کمک کردهاند. بهویژه، برگزاری نشستها و تعامل سیاسی بدون شرط با طالبان و ارسال کمکهای بشردوستانه بدون نظارت مؤثر، از جمله این انتقادات است.
مطالبات این جنبشها شامل شناسایی رسمی طالبان بهعنوان گروه تروریستی، توقف تعامل دیپلماتیک، ایجاد سازوکار نظارتی برای کمکهای بشردوستانه، تشکیل کمیسیون حقیقتیاب بینالمللی درباره جنایات طالبان، و به رسمیت شناختن «آپارتاید جنسیتی» در افغانستان است. همچنین، تحریمهای بیشتر علیه طالبان و محاکمه رهبران این گروه، از خواستههای اصلی این بیانیه است.
در پایان بیانیه هشدار داده شده است که بیتفاوتی جامعه جهانی و سازمان ملل در قبال وضعیت افغانستان، نقض تعهدات بینالمللی و اصول بنیادین حقوق بشر است. این جنبشها تأکید کردند که افغانستان امروز به «آزمایشگاه شکست اراده جهانی» بدل شده و اگر اقدام فوری صورت نگیرد، این شکست به بحرانهای گستردهتر در جهان منجر خواهد شد.