بحران گرسنه‌گی کودکان در افغانستان؛ نُه میلیون کودک در زمستان با خطر شدید روبه‌رو اند
فرخنده: سازمان نجات کودکان با هشدار نسبت به تشدید بحران غذایی در افغانستان اعلام کرده است که زمستان امسال حدود نُه میلیون کودک با گرسنه‌گی شدید دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ آماری که به گفته این نهاد، نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیر داشته است. در گزارش تازه این سازمان آمده که شمار کودکان دچار گرسنه‌گی شدید در مقایسه با سال گذشته ۱۸ درصد بیشتر شده و این افزایش، زنگ خطر جدی برای وضعیت تغذیه‌ای کودکان در کشور به‌صدا درآورده است. سازمان نجات کودکان تاکید کرده است که کاهش بودجه کمک‌های بشردوستانه، به‌ویژه برنامه‌های حیاتی تغذیه، توان پاسخ‌گویی به نیازهای فوری کودکان را به‌شدت محدود کرده و در صورت ادامه این روند، جان میلیون‌ها کودک در معرض خطر قرار خواهد گرفت. هم‌زمان، برنامه جهانی غذا هشدار داده است که با ادامه بحران اقتصادی و کاهش کمک‌ها، سوءتغذیه کودکان در افغانستان می‌تواند در سال آینده تشدید شود و نزدیک به چهار میلیون کودک را تحت تأثیر قرار دهد. از سوی دیگر، صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل (یونیسف) پیش‌بینی کرده است که در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۱.۹ میلیون نفر در افغانستان، از جمله ۱۱.۶ میلیون کودک، به کمک‌های بشردوستانه فوری نیاز خواهند داشت؛ آماری که عمق بحران انسانی در کشور را نشان می‌دهد.
نگرانی سازمان ملل از تداوم حذف زنان افغانستان از دفاتر این نهاد پس از ۱۰۰ روز
فرخنده: دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد نسبت به ادامه ممنوعیت حضور زنان در دفاتر این سازمان در افغانستان ابراز نگرانی جدی کرده و خواستار لغو فوری این محدودیت‌ها شده است. این نهاد با نشر اعلامیه‌ای در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرده که ۱۰۰ روز از زمان منع ورود زنان همکار سازمان ملل به دفاتر این نهاد در افغانستان می‌گذرد؛ اقدامی که به گفته سازمان ملل، تبعیض‌آمیز و زیان‌بار است. در بخشی از این اعلامیه آمده است که تبعیض سیستماتیک علیه زنان و دختران نه‌تنها حقوق اساسی آنان را نقض می‌کند، بلکه به نفع آینده افغانستان نیز نیست و باید بدون تأخیر پایان یابد. سازمان ملل تاکید کرده است که حذف زنان از روند کاری، توانایی این نهاد برای رساندن کمک‌های حیاتی به تمام نیازمندان را به‌طور جدی تضعیف کرده و محدودیت‌های موجود تاثیر منفی مستقیم بر ارایه خدمات بشردوستانه گذاشته است. این ممنوعیت در ادامه سیاست‌های گسترده طالبان برای محدود کردن حضور و نقش زنان در نهادهای دولتی و سازمان‌های بین‌المللی در افغانستان اعمال شده؛ سیاستی که با واکنش‌های انتقادی گسترده در سطح جهانی همراه بوده است.
تأکید سازمان ملل بر همبستگی جهانی با زنان افغانستان در سایه محدودیت‌های فزاینده
فرخنده: بخش زنان سازمان ملل متحد با ابراز نگرانی از وضعیت زنان و دختران در افغانستان اعلام کرده است که در شرایط تشدید محدودیت‌ها و افزایش تهدیدها، همبستگی جامعه جهانی با زنان افغان بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. این نهاد شامگاه یک‌شنبه، ۲۳ قوس، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است که حمایت مستمر از زنان و دختران افغانستان در برابر نقض گسترده حقوق بشر، کاهش خدمات و محرومیت‌های سیستماتیک، یک ضرورت فوری و اخلاقی است. در همین راستا، آنالنا بربوک، رییس هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، پیش‌تر با اشاره به ایستادگی زنان افغان گفته بود که توان و مقاومت آن‌ها در برابر فشارها و محرومیت‌ها چشمگیر است، اما این پایداری نباید به معنای تنها ماندن آنان تلقی شود. بخش زنان سازمان ملل در افغانستان ضمن تأکید بر نقش کلیدی همبستگی بین‌المللی، از تلاش‌ها و حمایت‌های جامعه جهانی برای ایستادن در کنار زنان افغان قدردانی کرده و اطمینان داده است که به پیگیری برنامه‌ها و اقدامات حمایتی خود ادامه خواهد داد. این نهاد همچنین افزوده است که تقویت حقوق زنان و ایجاد فرصت‌های بیشتر برای مشارکت آنان در حوزه‌های مختلف اجتماعی، آموزشی و اقتصادی، همچنان از اولویت‌های اساسی سازمان ملل باقی خواهد ماند. پس از بازگشت طالبان به قدرت، زنان و دختران افغان با محدودیت‌های گسترده‌ای روبه‌رو شده‌اند. ممنوعیت آموزش دختران، جلوگیری از اشتغال زنان و حذف آن‌ها از عرصه‌های عمومی، میلیون‌ها نفر را از حقوق بنیادین و فرصت‌های اساسی زندگی محروم کرده است.
هشدار فعالان حقوق بشر درباره خاموشی یک نسل در عالم بیسوادی توسط طالبان
فرخنده: اتحاد فعالان حقوق بشر با هشدار نسبت به پیامدهای محدودیت‌های آموزشی در افغانستان می‌گوید طالبان با مسدودکردن مسیر آموزش و دستکاری آگاهانه دانش، به‌صورت سازمان‌یافته در حال خاموش‌کردن صدای یک نسل‌اند. این نهاد در بیانیه‌ای که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرده، تأکید کرده است اعمال محدودیت‌های فراگیر بر آموزش و دسترسی به منابع علمی، اقدامی تصادفی یا مقطعی نیست، بلکه روندی هدفمند برای تضعیف آینده جامعه افغانستان به‌شمار می‌رود. اتحاد فعالان حقوق بشر این وضعیت را فراتر از سانسور دانسته و آن را «نسل‌کشی فرهنگی» توصیف کرده است؛ روندی که به‌گفته این نهاد، هویت فکری و ظرفیت آگاهی یک جامعه را نشانه می‌گیرد. در این بیانیه آمده است که خاموش‌سازی دانش را نمی‌توان تصمیمی سیاسی تلقی کرد، بلکه باید آن را جنایتی دانست که آثار آن در درازمدت، ساختار اجتماعی، فرهنگی و انسانی افغانستان را به‌شدت آسیب‌پذیر خواهد کرد. پس از بازگشت طالبان به قدرت، آموزش در افغانستان با محدودیت‌های بی‌سابقه‌ای روبه‌رو شده است. ممنوعیت آموزش دختران و زنان، بسته‌شدن دانشگاه‌ها به‌روی بخش بزرگی از جامعه و کاهش شدید دسترسی به کتاب‌ها و منابع علمی، نگرانی‌های گسترده داخلی و بین‌المللی را در پی داشته است.
سمیرا اصغری: ادامه نقض حقوق زنان، طالبان را از مشروعیت جهانی محروم می‌کند
فرخنده: سمیرا اصغری، عضو کمیته بین‌المللی المپیک افغانستان، هشدار داده است که تداوم نقض حقوق زنان از سوی طالبان، مانع اصلی پذیرش و مشروعیت این گروه در سطح جهانی است. اصغری در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه گفته است که سرنوشت ورزش و آموزش زنان در افغانستان به‌گونه‌ای رقم خورده که پیامدهای آن فراتر از محدودیت‌های فیزیکی است. به گفته او، تجربه ورزشکاران زن افغان که ناچار به ترک کشور شده‌اند، نشان می‌دهد نبود حمایت ساختاری و قطع ارتباط با محیط ورزشی، آسیب‌های جدی روانی و اجتماعی به همراه داشته است. او تأکید کرده است که آینده افغانستان به نسل جوان گره خورده و محروم‌سازی دختران از آموزش و ورزش، کشور را از ظرفیت‌های انسانی خود تهی می‌کند. اصغری افزوده است که جامعه بین‌المللی باید به‌جای رویکردهای نمادین، زمینه دسترسی واقعی جوانان، به‌ویژه دختران، به تحصیل و فعالیت‌های ورزشی را فراهم سازد. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که طالبان پس از تسلط بر افغانستان، آموزش دختران بالاتر از مقاطع ابتدایی را ممنوع کرده، زنان را از بخش بزرگی از بازار کار و خدمات عمومی کنار گذاشته و فعالیت‌های ورزشی زنان را نیز به‌طور کامل متوقف ساخته‌اند.
کوفی: طالبان با صدور صدها فرمان، زنان افغانستان را از تمام حقوق‌شان محروم کرده‌اند
فرخنده: فوزیه کوفی، فعال حقوق زنان و عضو پارلمان حکومت پیشین افغانستان، در نشست فعالان افغان در اسپانیا هشدار داده است که طالبان با اعمال محدودیت‌های فراگیر، عملاً هیچ حقی برای زنان در افغانستان باقی نگذاشته‌اند. کوفی در سخنرانی خود گفت که طالبان پس از بازگشت به قدرت، حدود ۲۶۰ فرمان صادر کرده‌اند که به گفته او، نزدیک به ۱۶۰ مورد آن مستقیماً زنان را هدف قرار داده و ماهیت سرکوب‌گرانه دارد. او تأکید کرد که این فرمان‌ها به شکل نظام‌مند زنان را از حق آموزش، تحصیل عالی، اشتغال، آموزش‌های پزشکی، حضور در پارک‌ها و فضاهای عمومی، سفر، فعالیت‌های اجتماعی و ورزشی و حتی ابتدایی‌ترین آزادی‌های فردی محروم کرده است. این فعال حقوق زن افزود که سیاست‌های طالبان نه‌تنها زنان، بلکه ساختار اجتماعی افغانستان را نیز به شدت آسیب‌پذیر ساخته و نیمی از جمعیت کشور را عملاً از زندگی عمومی حذف کرده است. کوفی در عین حال از دولت اسپانیا به دلیل حمایت از زنان افغانستان و فراهم‌سازی فضای شنیده‌شدن صدای آنان قدردانی کرد. در همین نشست، خوزه مانوئل آلبارس، وزیر خارجه اسپانیا، در سخنان افتتاحیه تأکید کرد که مادرید طالبان را به دلیل نقض گسترده حقوق زنان و شهروندان افغانستان به رسمیت نخواهد شناخت و بر تعهد کشورش به دفاع از حقوق بشر در افغانستان تأکید ورزید. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که در روزهای اخیر، اقدامات طالبان علیه زنان و شهروندان افغانستان با واکنش‌های گسترده بین‌المللی روبه‌رو شده و از سوی شورای امنیت سازمان ملل، دادگاه مردمی و شماری از نهادها و فعالان حقوق بشر به‌شدت محکوم شده است.
آغاز یک ابتکار تازه برای آموزش دختران افغانستان؛ برنامه آنلاین برای پنج هزار دانش‌آموز
فرخنده: نهاد «دفاع» در همکاری با یک مکتب امریکایی اعلام کرده که سال آینده یک برنامه آموزش آنلاین ویژه دختران محروم از مکتب در افغانستان راه‌اندازی خواهد شد؛ ابتکاری که می‌تواند یکی از نخستین اقدامات عملی در چهار سال اخیر برای بازگرداندن دختران به چرخه آموزش باشد. این نهاد روز پنج‌شنبه، ۲۰ قوس، با نشر خبرنامه‌ای اعلام کرد که این برنامه با پشتیبانی مالی «دفاع» طراحی شده و قرار است پنج هزار دختر افغان را تحت پوشش قرار دهد. بر بنیاد اطلاعات ارائه‌شده، آموزش‌ها برای صنف‌های هفتم تا دوازدهم از راه دور ارائه می‌شود و در پایان دوره، شرکت‌کنندگان مدرک معتبر فراغت دریافت خواهند کرد. آریانا سعید، بنیان‌گذار این نهاد، این طرح را «گامی جدی و عملی» در شرایط کنونی توصیف کرده و گفته است که چنین اقداماتی می‌تواند مسیر زنده‌گی هزاران دختر را دگرگون کند. نهاد «دفاع» از سازمان‌های بین‌المللی، چهره‌های تاثیرگذار و مدافعان حقوق زنان خواسته است تا برای گسترش فرصت‌های آموزشی و دسترسی دختران افغان به آموزش، همکاری و حمایت بیشتری انجام دهند.
یافته‌های تازه یک تحقیق بین‌المللی: حملات هدفمند علیه جامعه هزاره افزایش یافته است
فرخنده: مؤسسه حقوق بشر و دموکراسی افغانستان (AHRDO) در گزارشی تازه از افزایش حملات هدفمند علیه جامعه هزاره در افغانستان خبر داده و می‌گوید که شاخه خراسان گروه داعش طی سال‌های اخیر الگوی مشخص و سیستماتیکی از خشونت علیه این گروه مذهبی را دنبال کرده است. این گزارش که پس از یک دوره تحقیقاتی طولانی منتشر شده، بر مجموعه‌ای گسترده از اسناد، داده‌های حملات، و تحلیل گفتمان رسانه‌ای شاخه خراسان تکیه می‌کند. پژوهشگران این مؤسسه می‌گویند شواهد موجود می‌تواند نشان دهد که برخی از این حملات ممکن است در چارچوب جرایم بین‌المللی از جمله جنایت جنگی، جنایت علیه بشریت یا حتی در شرایط خاص، نسل‌کشی قابل بررسی باشد. طبق داده‌های ارائه‌شده در گزارش: ۲۱ مورد حمله انتحاری ادعایی شاخه خراسان علیه اهداف شیعه/هزاره بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۰ ثبت شده است. این رقم در فاصله ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ به ۳ مورد کاهش یافته، اما در مقابل، نوع دیگری از حملات افزایش یافته است. ۱۴ مورد حمله بمب‌گذاری دستی در سال‌های ۲۰۱۵–۲۰۲۰ ثبت بوده است. اما بین سال‌های ۲۰۲۱–۲۰۲۴، ۵۴ حمله عمدتاً با بمب‌های چسبکی یا مغناطیسی انجام شده است. به گفته پژوهشگران، این تغییر نشان می‌دهد که گروه مهاجمان با «تغییر تاکتیک» تلاش کرده‌اند اهداف غیرنظامی را در محیط‌های روزمره و شهری بیشتر در معرض خطر قرار دهند. بخش قابل توجهی از گزارش به تحلیل محتوای رسانه‌ای شاخه خراسان اختصاص دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در پیام‌ها، مجلات و بیانیه‌های این گروه: از اصطلاحاتی چون «رافضی»، «مشرک»، «مرتد» به صورت مکرر برای اشاره به شیعیان استفاده شده است؛ این واژگان در گفتمان افراط‌گرایانه معنای تکفیری داشته و بر حذف، یا مشروعیت‌زدایی از گروه هدف دلالت می‌کند؛ پژوهشگران تأکید می‌کنند که چنین ادبیاتی می‌تواند زمینه‌ساز حملات خشونت‌آمیز و تقویت‌کننده انگیزه عاملان آن باشد. مؤسسه حقوق بشر و دموکراسی افغانستان می‌گوید استفاده مداوم از این ادبیات، همراه با تداوم حملات فیزیکی، نیازمند بررسی دقیق‌تر حقوقی در سطح بین‌المللی است. گزارش به چند نمونه برجسته اشاره می‌کند، از جمله: کشتار زائران بازگشته از کربلا در سال ۲۰۲۴ که رسانه‌های وابسته به داعش خراسان به‌صورت علنی درباره آن نوشته‌اند؛ حمله به مرکز آموزشی کوثر دانش در کابل (۲۰۲۰) که منجر به کشته شدن ۷۹ دانش‌آموز دختر و زخمی شدن ۴۲ تن دیگر شد؛ حملات متعدد علیه مراکز فرهنگی، آموزشی و تجمعات مذهبی که الگوی ثابتی از هدف قرار دادن غیرنظامیان را نشان می‌دهد. پژوهشگران تأکید می‌کنند که این حملات، قابلیت بررسی در چارچوب «حملات عمدی علیه غیرنظامیان» را دارد. این موسسه علاوه می‌کند با وجود شدت و تکرار این حملات، هنوز تحقیقات جامع و مستقل بین‌المللی در این‌باره اندک است. این نهاد خواستار آن است که: سازوکارهای سازمان ملل، دادستانی‌های بین‌المللی و نهادهای تحقیقاتی مستقل برای بررسی این رویدادها وارد عمل شوند و اسناد گردآوری‌شده در اختیار مراجع رسمی قرار گیرد. این گزارش هشدار می‌دهد که استمرار خشونت‌ها علیه جامعه هزاره، همراه با گفتمان نفرت‌افزا، نیازمند واکنش فوری حقوق بشری و نظارت مستمر است. مؤسسه حقوق بشر و دموکراسی افغانستان اعلام کرده است که مستندسازی موارد جدید را ادامه خواهد داد و آماده است یافته‌های خود را با نهادهای مسئول در سطح بین‌المللی شریک سازد.
سازمان ملل: خدمات درمان اعتیاد برای زنان و کودکان در غزنی افزایش یافته است
فرخنده: دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد در افغانستان از گسترش خدمات درمانی برای زنان و کودکان مبتلا به اعتیاد در ولایت غزنی خبر داده است. این نهاد اعلام کرده که با پشتیبانی مالی صندوق ویژه سازمان ملل برای افغانستان، روند درمان صدها زن و کودک در مرکز ۲۰ بستری ترک اعتیاد در غزنی آغاز شده است. بر اساس معلومات این دفتر، فراهم‌شدن این امکانات بخشی از برنامه‌ای است که با هدف کمک به گروه‌های به‌شدت آسیب‌پذیر، به‌ویژه زنان و کودکان معتاد، اجرا می‌شود؛ گروه‌هایی که به‌دلیل نبود دسترسی به خدمات صحی و محدودیت‌های اجتماعی، بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارند. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که دفتر هیأت معاونت سازمان ملل (یوناما) در گزارش سه‌ماهه خود در ماه سنبله هشدار داده بود که میزان مصرف مواد مخدر در میان زنان و کودکان رو به افزایش است. طبق آمار این نهاد، از میان ۲۷ هزار مصرف‌کننده مواد در مکان‌های عمومی، ۲۶۷۰ نفر زن و بیش از دو هزار نفر کودک هستند؛ داده‌هایی که نشان می‌دهد بحران اعتیاد در افغانستان در حال گسترش است و خانواده‌های بیشتری را درگیر می‌کند. با وجود آغاز این برنامه‌های درمانی، کارشناسان می‌گویند تا زمانی که بحران بیکاری، فقر، بی‌خانمانی و نبود برنامه‌های حمایتی رفع نشود، روند افزایش مصرف مواد مخدر در میان اقشار آسیب‌پذیر همچنان ادامه خواهد داشت.
قتل یک پرستار زن در هرات؛ افزایش خشونت‌های خانگی زیر سایه محدودیت‌ها
فرخنده: منابع محلی در هرات از کشته شدن یک پرستار در منطقه جکان این شهر خبر می‌دهند؛ رویدادی که بار دیگر موجی از نگرانی درباره گسترش خشونت‌های خانگی علیه زنان را برانگیخته است. به‌گفته این منابع، این زن که در شفاخانه حوزوی هرات به‌عنوان پرستار کار می‌کرد، شب گذشته در محل کارش وظیفه شبانه داشت و صبح امروز هنگام بازگشت به خانه، توسط شوهرش خفه شده است. اعضای خانواده او پس از یافتن پیکرش، وی را به همان شفاخانه منتقل کردند، اما کارکنان صحی تأیید کرده‌اند که هنگام انتقال، جان باخته بود و علایم واضح خفه‌گی در گلویش دیده می‌شد. منابع می‌افزایند که شوهر این زن پس از ارتکاب قتل فرار کرده و کودک خردسال‌شان را نیز با خود برده است. طبق روایت بستگان قربانی، تنش میان این زوج زمانی بالا گرفته که مرد قصد فروش زیورآلات همسرش را داشته است. این رویداد در حالی رخ می‌دهد که پس از تسلط طالبان و محدود شدن گسترده فرصت‌های کاری برای زنان، گزارش‌های مربوط به خشونت‌های خانوادگی، ازدواج‌های اجباری و کودک‌همسری افزایش یافته است. نهادهای حقوق بشری بارها هشدار داده‌اند که نبود ساختارهای حمایتی و اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه بر زنان و دختران، فضای ناامنی و آسیب‌پذیری را برای آنان تشدید کرده است.