خشونت دیجیتال، مانع تازه بر سر راه زنان روستایی افغانستان شده است
فرخنده: سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد هشدار داده است که گسترش «خشونت دیجیتال» علیه زنان در افغانستان، دسترسی آنان به دانش، بازارها و فرصت‌های اقتصادی را به‌شدت محدود کرده است. این نهاد در پیامی که روز دوشنبه، ۱۷ قوس، منتشر شد، تأکید کرد که بدون یک فضای دیجیتال امن، نقش و مشارکت زنان در کشاورزی و توسعه معیشت پایدار آسیب می‌بیند. در این پیام آمده است که ایجاد محیط آنلاین امن برای زنان نه‌تنها یک ضرورت تکنولوژیک، بلکه پیش‌شرطی برای رهبری آنان در بخش کشاورزی و شکل‌گیری یک نظام غذایی مقاوم در برابر بحران‌ها است. بر اساس اعلام سازمان، محرومیت زنان روستایی از ابزارها و اطلاعات دیجیتال به معنای از دست رفتن فرصت‌های مهم برای یادگیری مهارت‌های جدید، دسترسی به بازارهای گسترده‌تر و تقویت جایگاه اقتصادی آنان است. این نهاد هشدار داده که خشونت دیجیتال صرفاً تهدیدی در فضای آنلاین نیست؛ بلکه به محرومیت آموزشی، محدود شدن راه‌های توانمندسازی و حتی تضعیف آینده زنان منجر می‌شود. این نگرانی در حالی مطرح می‌شود که سال گذشته «افغان‌ویتنس» نیز افزایش چشم‌گیر خشونت‌های آنلاین علیه زنان افغانستان را گزارش داده بود؛ روندی که در کنار محدودیت‌های موجود، مسیر مشارکت زنان در عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی را بیش از پیش دشوار کرده است.
هشدار اتحادیه اروپا درباره افزایش آسیب‌پذیری زنان در افغانستان
فرخنده: اتحادیه اروپا در تازه‌ترین موضع‌گیری خود اعلام کرده است که زنان در افغانستان بیش از هر زمان دیگری با خطرات و فشارهای جدی روبه‌رو هستند. این نهاد به مناسبت کارزار جهانی «۱۶ روز مبارزه با خشونت علیه زنان» با انتشار پیامی تأکید کرده که وضعیت زنان افغان در میان بحران‌های امنیتی و محدودیت‌های فزاینده، به‌طور نگران‌کننده‌ای رو به وخامت است. بر اساس این اعلامیه، اتحادیه اروپا تعهد کرده که حمایت از حقوق، کرامت و امنیت زنان را در صدر برنامه‌های خود قرار دهد و توجه ویژه‌ای به گروه‌هایی داشته باشد که در شرایط کنونی بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند. اتحادیه اروپا همچنین از سازمان‌های بین‌المللی خواسته است تا اقدامات عملی و هماهنگ برای توقف هرگونه خشونت، به‌ویژه خشونت علیه زنان در مسیرهای مهاجرت، جابه‌جایی‌های داخلی و روند بازگشت مهاجران انجام دهند. این نهاد تأکید کرده است که بدون توجه جدی به نیازهای زنان، هیچ برنامه پاسخ‌گوی بحران نمی‌تواند به نتیجه پایدار برسد.
برنامه توسعه سازمان ملل؛ زنان و کودکان افغانستان در حلقه‌ی فقر، خشونت و بی‌پناهی گیر کرده اند
فرخنده: در پی تشدید محدودیت‌ها و فروپاشی خدمات اجتماعی در افغانستان، وضعیت زنان و کودکان به مرحله‌ای رسیده که نهادهای حقوق بشری آن را «بحران خاموش اما ویران‌گر» توصیف می‌کنند. یافته‌های تازه از منابع محلی نشان می‌دهد که نبود دسترسی به آموزش، خدمات صحی و حمایت‌های حفاظتی، بیشترین ضربه را بر آسیب‌پذیرترین قشر جامعه وارد کرده است. در چند ماه اخیر، افزایش موارد سوءتغذیه در میان کودکان، بسته‌ماندن مکاتب دخترانه و کاهش شدید خدمات صحی به‌ویژه در ولایات دورافتاده، زنگ خطر تازه‌ای را برای نهادهای داخلی و بین‌المللی به صدا درآورده است. خانواده‌هایی که زیر فشار فقر قرار دارند، گزارش داده‌اند که مجبور به تصمیم‌های ناخواسته شده‌اند؛ از کار اجباری کودکان گرفته تا ازدواج‌های زودهنگام که اغلب برای نجات خانواده از بحران اقتصادی صورت می‌گیرد. همزمان، برخی فعالان حقوق زن می‌گویند که چرخه خشونت علیه زنان به دلیل نبود سازوکارهای حمایتی و ترس عمومی از پی‌گیری قانونی، عمیق‌تر شده است. به گفته آنان، «پنهان‌بودن خشونت» اکنون به اندازه خود خشونت خطرناک شده، زیرا بسیاری از زنان حتی امکان گزارش‌دهی یا خروج از محیط خشونت را ندارند. کارشناسان اجتماعی هشدار می‌دهند که اگر جامعه جهانی و نهادهای مسئول راهکاری مشخص و قابل اجرا برای حمایت از زنان و کودکان ارائه نکنند، نسل آینده افغانستان با پیامدهای جبران‌ناپذیر مواجه خواهد شد؛ پیامدهایی که نه‌تنها سلامت جسمی و روانی آنان را تهدید می‌کند، بلکه ساختار اجتماعی کشور را نیز برای سال‌ها دچار فرسایش خواهد کرد. این گزارش نشان می‌دهد که بحران فعلی تنها یک چالش حقوق بشری نیست؛ بلکه آزمونی برای وجدان جمعی جهان است تا ببیند آیا سرنوشت زنان و کودکان افغانستان در این تاریک‌ترین لحظه، نادیده گرفته می‌شود یا نه.
سازمان ملل: نبود امکانات صحی مناسب جان مادران و نوزادان افغانستان را تهدید می‌کند
فرخنده: برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد (UN-Habitat) هشدار داده است که کمبود جدی امکانات صحی در افغانستان، مادران، نوزادان و بیماران را در معرض خطر مرگ‌ومیر قرار داده است. این نهاد روز پنج‌شنبه، ۱۳ قوس، در پیامی از طریق صفحه رسمی خود بر ضرورت حمایت و ارایه خدمات حیاتی برای سلامت مادران و نوزادان تأکید کرده است. برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد یا UN-Habitat اعلام کرده که با همکاری نهادهای همکار، روی تقویت زیرساخت‌های صحی کار می‌کند تا زنان باردار، نوزادان و سایر بیماران بتوانند به خدمات نجات‌بخش و استاندارد دسترسی پیدا کنند. این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که در بخش‌های گسترده‌ای از افغانستان، دسترسی به خدمات درمانی محدود است و نبود تجهیزات کافی و کمبود نیروی متخصص، روند رسیدگی به بیماران را مختل کرده است. همچنین گزارش‌ها نشان می‌دهد که فاصله طولانی میان روستاها و مراکز صحی، نبود وسایل انتقال بیماران و کمبود مراکز مجهز، مادران باردار را در وضعیت‌های پرخطر قرار می‌دهد و در بسیاری از موارد باعث از دست رفتن وقت حیاتی برای نجات جان آنان می‌شود. برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد یا UN-Habitat تأکید کرده که بدون تقویت فوری خدمات اولیه صحی و توسعه مراکز درمانی، خطرات موجود برای مادران و نوزادان همچنان رو به افزایش خواهد بود.
هشدار یک نهاد حقوق بشری: فرهنگ افغانستان زیر سرکوب سازمان‌یافته طالبان له می‌شود
فرخنده: اتحاد فعالان حقوق بشر با انتشار گزارشی تازه اعلام کرده است که آنچه در افغانستان جریان دارد، «نسل‌کشی فرهنگی» است؛ فرایندی که به‌گفته این نهاد، نه اتفاقی، بلکه نتیجه سیاست‌گذاری و اقدامات هدفمند طالبان در حوزه فرهنگ و دانش است. طبق خبرنامه این نهاد که روز چهارشنبه، ۱۲ قوس منتشر شد، شواهد گردآوری‌شده نشان می‌دهد طالبان به‌صورت سیستماتیک نهادها و نمادهای فرهنگی کشور را هدف قرار داده‌اند. در این گزارش آمده است که از شعر و موسیقی گرفته تا زبان، هنر، تولید دانش، حضور زنان و محیط‌های دانشگاهی، همه در دایره محدودیت و سرکوب قرار گرفته‌اند. اتحاد فعالان حقوق بشر تأکید می‌کند این سیاست‌ها تنها محدودیت‌های مقطعی نیست، بلکه به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که مسیر آینده نسل جوان، هنرمندان، زنان و هر صاحب اندیشه‌ای را مسدود کنند و افغانستان را از تنوع فرهنگی و تولید خلاقه تهی سازند. این هشدارها در حالی مطرح می‌شود که پس از بازگشت طالبان به قدرت، ممنوعیت‌های گسترده‌ای بر آموزش دختران، فعالیت‌های هنری و فرهنگی وضع شده است. در کنار بسته ماندن دروازه‌های مکاتب و دانشگاه‌ها به روی دختران، رهبر طالبان حتی سرایش شعرهای عاشقانه و اشعار دارای توصیف زن و مرد را نیز ممنوع اعلام کرده است. به گفته این نهاد حقوق بشری، ادامه این روند می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری بر میراث فرهنگی و آینده فکری افغانستان وارد کند.
اعتراف مادری به کشتار سه کودک در جوزجان
فرخنده: منابع امنیتی طالبان در جوزجان اعلام کرده‌اند زنی که سه کودک خردسال‌اش در ولسوالی خم‌آب جان باخته بودند، در بازجویی‌ها اعتراف کرده که خودش عامل این قتل‌ها بوده است. به گفته فرماندهی امنیه جوزجان، در ساعات نخست وقوع رویداد گزارش شده بود که مهاجمان ناشناس شبانه وارد یک خانه شده و دو کودک را کششته و مادر خانواده و یک کودک دیگر را زخمی کرده‌اند. اما به‌گفته طالبان، بررسی‌های بعدی این روایت را رد کرده است. در اعلامیه تازه آمده است کودک زخمی‌شده نیز پس از انتقال به شفاخانه جان سپرده و مادر خانواده اعتراف کرده که هر سه فرزند—دو پسر و یک دختر—را ابتدا با ریسمان خفه کرده و سپس با چاقو مورد ضرب و جرح قرار داده است. او پس از این عمل، خود را نیز با چاقو زخمی کرده است. طالبان انگیزه این زن را «مشکلات روانی» عنوان کرده‌اند؛ ادعایی که هنوز از سوی منبع مستقل تأیید نشده است. این رویداد شام شنبه در روستایی از ولسوالی خم‌آب رخ داده و افکار عمومی را در جوزجان شوکه کرده است. تحقیقات بیشتر درباره این پرونده ادامه دارد.
یونیسف: زنان و دختران افغانستان حق دارند آینده‌ای امن و قابل پیش‌بینی داشته باشند
فرخنده: نماینده صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل در افغانستان هشدار داده است که زنان و دختران افغان در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگر به حمایت عملی و سرمایه‌گذاری هدفمند نیاز دارند. تاج‌الدین اویوالی روز سه‌شنبه و به مناسبت کارزار جهانی ۱۶ روزه مبارزه با خشونت علیه زنان گفت که سلامت، آموزش و امنیت باید برای هر زن و دختر افغان تضمین‌شده باشد. او تأکید کرد که ایجاد امید نیازمند توجه به برنامه‌هایی است که توسط زنان رهبری می‌شود و سرمایه‌گذاری پایدار در چنین خدماتی می‌تواند مسیر زندگی میلیون‌ها زن و دختر را تغییر دهد. به‌گفته اویوالی، رسیدن به آینده‌ای بهتر تنها با همکاری مشترک نهادهای بین‌المللی و مردم افغانستان ممکن است. این موضع‌گیری در حالی صورت می‌گیرد که با محدودیت‌های گسترده طالبان بر آموزش و کار زنان، چشم‌انداز نسل جدید زنان افغان بیش از پیش تیره شده و بسیاری از آنان از ابتدایی‌ترین فرصت‌های آموزشی و شغلی محروم مانده‌اند.
سفر ریچارد بنت به دوحه برای ایجاد هماهنگی منطقه‌ای درباره بحران حقوق بشر افغانستان
فرخنده: ریچارد بنت، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل در امور افغانستان، به‌زودی راهی دوحه می‌شود تا با طیفی از مقام‌های منطقه‌ای و نمایندگان جامعه افغان درباره وضعیت حقوق بشر گفت‌وگو کند. دفتر او اعلام کرده که این سفر از اول تا چهارم دسامبر انجام خواهد شد. بر اساس بیانیه منتشرشده، بنت در جریان این سفر با مقام‌های قطر، افغان‌های مقیم دوحه و نمایندگان نهادهای بین‌المللی دیدار خواهد کرد. هدف اصلی این رایزنی‌ها، بررسی مسیرهای عملی برای پشتیبانی از حقوق مردم افغانستان و ایجاد هماهنگی بیشتر میان کشورهای دخیل در وضعیت افغانستان عنوان شده است. در توضیح این سفر آمده که حضور بنت در منطقه بخشی از تلاش‌های مداوم او برای شکل‌دادن به یک رویکرد مشترک نسبت به بحران حقوق بشر در افغانستان است؛ رویکردی که به گفته او، باید بر بهره‌گیری از «همه ابزارهای ممکن» تکیه کند تا شرایط برای شهروندان افغان بهبود یابد. شورای حقوق بشر سازمان ملل مأموریت بنت را در سال جاری تمدید کرده، اما او همچنان امکان سفر به افغانستان را ندارد؛ زیرا طالبان ورودش را ممنوع کرده‌اند. این محدودیت، به گفته ناظران، مانع ارزیابی میدانی وضعیت حقوق بشر در کشوری شده که نقض آزادی‌ها در آن رو به افزایش است.
هشدار سازمان ملل از فروپاشی خدمات حمایتی زنان در افغانستان به‌دلیل بحران بودجه
فرخنده: نهادهای بین‌المللی هشدار می‌دهند که ظرفیت حمایت از زنان افغانستان بار دیگر در آستانه فروپاشی قرار گرفته است. بخش زنان سازمان ملل اعلام کرده که مؤسسات ارائه‌دهنده خدمات به زنان خشونت‌دیده با کاهش شدید منابع مالی روبه‌رو هستند و تنها بخش کوچکی از نیازهای خود را برآورده کرده‌اند. بر اساس اعلام این نهاد که همزمان با کارزار «۱۶ روز مبارزه با خشونت جنسیتی» منتشر شد، سازمان‌های حامی زنان در سال جاری نزدیک به ۸۰ درصد بودجه مورد نظرشان را دریافت نکرده‌اند و در بهترین حالت توانسته‌اند کمتر از ۶۰ درصد منابع لازم را تأمین کنند. به گفته این بخش، بخشی از این کمبود ناشی از قطع یا کاهش کمک‌های بین‌المللی است؛ روندی که برنامه‌های حمایتی را به‌شدت محدود کرده است. کاهش بودجه در شرایطی رخ می‌دهد که محدودیت‌های طالبان بر زندگی و آزادی زنان هر روز گسترده‌تر می‌شود. همزمان، گزارش‌های تازه نشان می‌دهد که میزان خشونت علیه زنان در دو سال گذشته حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است؛ آماری که بار دیگر نیاز به حمایت مؤثر و پایدار را برجسته می‌کند. با وجود تنگنای مالی، بخش زنان سازمان ملل تأکید کرده که این نهاد همچنان برای محافظت از زنان در معرض خطر و ارائه خدمات اضطراری تلاش می‌کند؛ اما هشدار داده که بدون تأمین فوری منابع، بسیاری از برنامه‌های حیاتی در معرض توقف قرار خواهند گرفت.
فعالان حقوق بشر: طالبان به‌دنبال ساختن جامعه‌ای بدون اندیشه آزاد اند
فرخنده: اتحادیه فعالان حقوق بشر با ابراز نگرانی از روندهای جاری در افغانستان اعلام کرده است که حاکمان فعلی عمداً در حال شکل‌دادن به جامعه‌ای «خاموش و بی‌تفکر» هستند. این نهاد روز شنبه، ۸ قوس، در پیام تازه‌ای در شبکه اجتماعی ایکس هشدار داده که کشور با «پاک‌سازی فکری سازمان‌یافته» روبه‌رو است؛ روندی که به گفته این نهاد از حذف استادان متخصص آغاز شده و تا مسدود کردن دانشگاه‌ها و کنارزدن رشته‌های اساسی ادامه یافته است. بر اساس این اعلامیه، محدود شدن علوم اجتماعی، حقوق و رسانه بخشی از یک برنامه گسترده‌تر برای ساختن جامعه‌ای مطیع است؛ برنامه‌ای که فعالان حقوق بشر آن را تلاش هدفمند برای خاموش‌سازی نسل جوان و کاهش توان فکری جامعه می‌دانند. اتحادیه فعالان حقوق بشر با اشاره به یافته‌های یونسکو و یونیسف تأکید کرده که نظام آموزشی افغانستان در بحران بی‌سابقه‌ای غرق شده است. کمبود شدید معلمان ـ به‌ویژه زنان ـ نبود منابع آموزشی و آشفتگی کامل در مضمون‌های درسی، از عوامل اصلی سقوط کیفیت آموزش عنوان شده است. این هشدارها در حالی مطرح می‌شود که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۱۴۰۰، دروازه‌های مکاتب و دانشگاه‌ها به روی دختران بسته شده و هزاران معلم زن از کار بازمانده‌اند؛ وضعیتی که کارشناسان آن را بخشی از روند حذف سیستماتیک زنان از عرصه عمومی و ضربه‌ای جدی به آینده آموزشی کشور می‌دانند.