دیده‌بان حقوق بشر: ترکیه باید از خبرنگاران افغان حمایت کند
فرخنده: فرشته عباسی، پژوهشگر ارشد در بخش آسیای دیده‌بان حقوق بشر، از دولت ترکیه خواسته است تا امنیت و وضعیت اقامت خبرنگاران افغان مقیم این کشور را تضمین کند. عباسی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است که ترکیه باید زمینه دسترسی خبرنگاران افغان به حمایت‌های بین‌المللی را فراهم کرده و اجازه اقامت و کار قانونی را برای آنان صادر کند. به گفته او، بسیاری از خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای افغانستان که پس از تسلط دوباره طالبان از کشور خارج شده‌اند، هنوز در شرایط نامطمئن به‌سر می‌برند و در معرض خطر بازداشت یا اخراج قرار دارند. این درخواست در حالی مطرح می‌شود که دیده‌بان حقوق بشر در گزارشی تازه هشدار داده است، شماری از خبرنگاران افغان در کشورهای همسایه از جمله ترکیه و پاکستان با تهدید جدی اخراج روبه‌رو هستند. این نهاد پیشتر با ۱۳ خبرنگار افغان در ترکیه گفت‌وگو کرده بود که آنان از نبود وضعیت اقامت مشخص و خطر بازگردانده‌شدن به افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند. در همین حال، پس از افزایش تنش‌های مرزی میان طالبان و پاکستان، روند اخراج پناهجویان افغان از سوی اسلام‌آباد شدت یافته است؛ اقدامی که دیده‌بان حقوق بشر آن را نقض اصول بین‌المللی حمایت از پناهجویان خوانده است. این نهاد هشدار داده است که بازگرداندن خبرنگاران و سایر شهروندان در معرض خطر به افغانستان، آنان را در معرض تهدید مستقیم طالبان قرار می‌دهد و نقض آشکار تعهدات بشردوستانه دولت‌های میزبان به شمار می‌رود.
هشدار بخش زنان سازمان ملل: محدودیت‌ها علیه زنان افغان به بالاترین سطح رسیده است
فرخنده: بخش زنان سازمان ملل متحد اعلام کرده است که از زمان به‌قدرت‌رسیدن طالبان در افغانستان، وضعیت زنان و دختران در زمینه‌های آموزش، کار و حقوق فردی به‌شدت وخیم‌تر شده و آنان اکنون با بی‌سابقه‌ترین سطح محدودیت‌ها در تاریخ معاصر کشور روبه‌رو هستند. در گزارشی که این نهاد روز یک‌شنبه، ۴ عقرب، منتشر کرد، آمده است بر بنیاد «شاخص جنسیتی افغانستان ۲۰۲۴»، حدود ۸۰ درصد زنان جوان افغان از حق تحصیل، اشتغال و آموزش محروم مانده‌اند؛ آماری که چهار برابر میزان مردان در شرایط مشابه است. بر پایه این شاخص، افغانستان پس از یکی از کشورهای آفریقایی، در جایگاه دوم از نظر وسعت شکاف جنسیتی در جهان قرار دارد. طبق یافته‌ها، تفاوت میان زنان و مردان در عرصه‌های سلامت، آموزش و مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها به ۷۶ درصد می‌رسد. این گزارش که با پشتیبانی مالی اتحادیه اروپا تهیه شده، وضعیت زنان را در پنج حوزه‌ی اصلی — سلامت و زنده‌گی، آموزش و مهارت‌آموزی، کار و مشارکت اقتصادی، نقش در تصمیم‌گیری‌ها و آزادی از خشونت — مورد بررسی قرار داده است. بخش زنان سازمان ملل تأکید کرده است که توسعه و ثبات در افغانستان بدون مشارکت نیمی از جمعیت کشور ممکن نیست و تداوم حذف زنان از حیات اجتماعی و اقتصادی، مسیر پیشرفت را به‌طور کامل مسدود خواهد کرد.
بازداشت اسما وصال، خواننده زن افغانستان در اسلام‌آباد
فرخنده: اعضای خانواده‌ی اسما وصال، خواننده جوان افغانستان، تأیید کرده‌اند که نیروهای پولیس پاکستان او را در شهر اسلام‌آباد بازداشت کرده‌اند. به گفته‌ی خانواده، بازداشت خانم وصال روز پنج‌شنبه، اول عقرب، به‌دلیل پایان‌یافتن مهلت ویزای اقامت او صورت گرفته است. خوشی مهتاب، خواهر این هنرمند، در گفت‌وگو با رسانه‌ها گفته است که پولیس، اسما وصال را پس از بازداشت به مرکز نگهداری مهاجران در «حاجی کمپ» منتقل کرده است. خانواده‌ی وصال ابراز نگرانی کرده‌اند که او در خطر بازگردانده‌شدن اجباری به افغانستان قرار دارد؛ کشوری که به گفته‌ی نزدیکانش، امنیت و آزادی لازم برای فعالیت‌های فرهنگی و هنری زنان را فراهم نمی‌کند. اسما وصال حدود سه سال پیش همراه با خواهر و برادرش از افغانستان به پاکستان پناه آورده بود و در اسلام‌آباد زندگی می‌کرد. بازداشت این خواننده افغان در حالی رخ داده که دولت پاکستان در هفته‌های اخیر روند اخراج مهاجران افغان را شدت بخشیده است. این اقدام پس از افزایش تنش‌ها میان طالبان و ارتش پاکستان و وقوع چندین درگیری مرزی سرعت گرفته است. فعالان حقوق بشر و نهادهای مدافع پناهجویان از مقام‌های پاکستانی خواسته‌اند تا از بازگرداندن اجباری پناهندگان، به‌ویژه زنان و هنرمندان، خودداری کنند.
هشدار تازه یوناما: وضعیت زنان تحت اداره طالبان رو به وخامت است
فرخنده: دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در گزارشی تازه اعلام کرده است که شرایط زندگی زنان و دختران در افغانستان زیر حاکمیت طالبان به‌گونه‌ی نگران‌کننده‌ای در حال بدتر شدن است. این گزارش که روز جمعه، دوم عقرب، هم‌زمان با هشتادمین سال‌گرد تأسیس سازمان ملل منتشر شده، می‌گوید محدودیت‌های گسترده بر آموزش، اشتغال و حضور اجتماعی زنان، آینده‌ی کشور را در معرض خطر قرار داده است. یوناما وضعیت عمومی افغانستان را یکی از بحرانی‌ترین نمونه‌ها در سطح جهان توصیف کرده و گفته است بیش از دوسوم جمعیت کشور برای زنده‌ماندن به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند. به باور این نهاد، کاهش منابع مالی جهانی برای افغانستان، توانایی جامعه بین‌المللی را در پاسخ‌گویی به نیازهای فوری مردم به شدت تهدید می‌کند. در این گزارش همچنان آمده است که بازگشت انبوه پناهجویان از کشورهای همسایه و پیامدهای تغییرات اقلیمی مانند خشک‌سالی، سیلاب و فرسایش زمین، چالش‌های تازه‌ای را برای مردم افغانستان به وجود آورده است. جورجت گانیون، معاون نماینده‌ی ویژه‌ی دبیرکل سازمان ملل و سرپرست یوناما در افغانستان، با اشاره به اهمیت سال‌روز تأسیس سازمان ملل گفت: «هشتاد سالگی این نهاد یادآور ضرورت همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی است. بدون چنین همکاری‌هایی، مسیر ثبات و توسعه‌ی پایدار در افغانستان دشوار خواهد بود.» ایندریکا راتواته، هماهنگ‌کننده‌ی کمک‌های بشردوستانه‌ی سازمان ملل در افغانستان نیز ضمن تمجید از پایداری مردم این کشور افزود: «کارکنان امدادی در شرایط بسیار دشوار فعالیت می‌کنند و جهان باید تعهد خود به مردم افغانستان را تجدید کند.» یوناما در پایان تأکید کرده است که مأموریت این نهاد همچنان ادامه دارد و شامل گفت‌وگو با همه طرف‌ها، حمایت از حقوق بشر، تقویت حکومت‌داری فراگیر و جلب کمک‌های بین‌المللی برای مردم افغانستان است. روز سازمان ملل هر سال در ۲۴ اکتوبر تجلیل می‌شود؛ روزی که یادآور تصویب منشور سازمان ملل در سال ۱۹۴۵ و آغاز فصل تازه‌ای از همکاری جهانی است.
یونیسف: زنان در صف نخست مقابله با بحران انسانی افغانستان است
فرخنده: صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) اعلام کرده است که با وجود محدودیت‌ها و فشارهای فزاینده، زنان کارمند صحی در افغانستان همچنان در صف نخست ارائه خدمات انسانی قرار دارند و بدون وقفه به فعالیت‌های نجات‌بخش خود ادامه می‌دهند. یونیسف در گزارشی تازه گفته است که این زنان در مناطق کوهستانی، روستاهای دورافتاده و کمپ‌های زلزله‌زدگان به تداوی مجروحان، واکسین اطفال و مراقبت از زنان باردار می‌پردازند. به گفته این نهاد، حضور آنان برای دسترسی خانواده‌ها به خدمات صحی، به‌ویژه در مناطقی که زنان اجازه مراجعه به پزشکان مرد را ندارند، حیاتی است. در این گزارش آمده است که با سرد شدن هوا، وضعیت انسانی در ولایت‌های زلزله‌زده وخیم‌تر شده و هزاران خانواده هنوز در خیمه‌ها زندگی می‌کنند. بسیاری از زنان و کودکان از نبود سرپناه، کمبود مواد غذایی و محدودیت در دسترسی به خدمات بهداشتی رنج می‌برند. یونیسف هشدار داده است که اگر کمک‌های فوری و پایدار در اختیار این مناطق قرار نگیرد، خطر بروز بحران انسانی تازه‌ای در میان بازماندگان زلزله افزایش خواهد یافت. با وجود این چالش‌ها، زنان کارمند صحی در ولایت‌های مختلف افغانستان، از جمله در مناطق دور از مرکز، همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهند. آنان در شرایطی دشوار و با امکانات محدود، تلاش می‌کنند تا به آسیب‌دیدگان به‌ویژه زنان و کودکان خدمات‌رسانی کنند. یونیسف تأکید کرده است که تعهد و شجاعت این زنان نمونه‌ای از نقش حیاتی آنان در حفظ سلامت جامعه و مقاومت در برابر بحران‌های انسانی در افغانستان است.
دیده‌بان حقوق بشر: طالبان آزادی رسانه‌ها را در افغانستان نابود کرده‌اند
فرخنده: دیده‌بان حقوق بشر در تازه‌ترین گزارش خود هشدار داده است که حکومت طالبان در افغانستان آزادی بیان و فعالیت رسانه‌ها را به شدت سرکوب کرده و فضای کاری خبرنگاران را به‌طور بی‌سابقه‌ای محدود ساخته است. این گزارش که روز پنج‌شنبه، اول عقرب، منتشر شده، نشان می‌دهد که روزنامه‌نگاران در سراسر افغانستان با خطر بازداشت، شکنجه و حتی مرگ روبه‌رو هستند. به گفته‌ی دیده‌بان حقوق بشر، رسانه‌های باقی‌مانده در کشور نیز تحت سانسور شدید اداره‌ی طالبان فعالیت دارند و هرگونه انتقاد از مقام‌های این گروه می‌تواند به مجازات سنگین منجر شود. این نهاد بین‌المللی تأکید کرده است که نیروهای استخباراتی طالبان و وزارت امر به معروف و نهی از منکر، تمامی فعالیت‌های رسانه‌ای را از نزدیک کنترل می‌کنند و خبرنگارانی که به کشورهای همسایه پناه برده‌اند، اکنون با خطر اخراج و بازگردانده‌شدن به افغانستان مواجه‌اند. دیده‌بان حقوق بشر در تهیه‌ی این گزارش با ۱۸ خبرنگار داخل افغانستان و ۱۳ خبرنگار در خارج از کشور گفت‌وگو کرده است. شماری از این روزنامه‌نگاران گفته‌اند که طالبان آنان را به همکاری با رسانه‌های تبعیدی متهم کرده و تهدید به مرگ نموده‌اند. در بخش دیگری از گزارش آمده است که طالبان به‌طور سیستماتیک حضور زنان در رسانه‌ها را محدود کرده و اجازه‌ی ظاهر شدن آنان در برنامه‌های تلویزیونی را نمی‌دهند. بر اساس یافته‌های این نهاد، در حال حاضر حدود ده خبرنگار در بازداشت طالبان به سر می‌برند؛ موضوعی که نشانه‌ی تداوم فشارها بر جامعه رسانه‌ای افغانستان دانسته شده است.
دیده‌بان حقوق بشر: فشارها بر خبرنگاران زن در افغانستان افزایش یافته
فرخنده: دیده‌بان حقوق بشر در گزارشی تازه اعلام کرده است که محدودیت‌ها بر حضور و فعالیت زنان در رسانه‌های افغانستان به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است. به گفته این نهاد، شمار خبرنگاران زن در بسیاری از ولایت‌ها به صفر رسیده و تنها در کابل و هرات تعداد محدودی از زنان هنوز در رسانه‌ها کار می‌کنند. در این گزارش که روز پنج‌شنبه، اول عقرب، منتشر شده، آمده است که زنان خبرنگار در مناطق دور از مرکز با دشواری‌های جدی روبه‌رو هستند. آنان گفته‌اند که برای انجام مأموریت‌های کاری باید همراه با محرم سفر کنند و اجازه گفت‌وگو با مقام‌های طالبان را ندارند. دیده‌بان حقوق بشر افزوده است که مأموران وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان به‌صورت منظم از دفاتر رسانه‌ای بازدید می‌کنند تا از رعایت جداسازی محل کار زنان و مردان و پوشش اجباری زنان اطمینان حاصل کنند. این نهاد همچنین هشدار داده که خبرنگاران مرد نیز اجازه مصاحبه یا همکاری رسانه‌ای با زنان را ندارند، امری که به گفته دیده‌بان، آزادی رسانه و گردش آزاد اطلاعات را به شدت آسیب زده است. طبق قوانین تازه طالبان، نمایش چهره، صدای زنان و حتی حضور آنان در رسانه‌ها ممنوع اعلام شده است؛ اقدامی که به باور ناظران بین‌المللی، منجر به حذف کامل زنان از عرصه عمومی و رسانه‌ای افغانستان خواهد شد.
سانائه تاکایچی نخستین نخست‌وزیر زن جاپان شد
فرخنده: سانائه تاکایچی، سیاستمدار سرشناس و محافظه‌کار جاپانی، روز سه‌شنبه در یک رویداد تاریخی با کسب اکثریت آرا در مجلس نمایندگان و مجلس سنا، به‌عنوان نخستین زن در تاریخ جاپان به مقام نخست‌وزیری رسید. در رای‌گیری مجلس نمایندگان، تاکایچی موفق شد ۲۳۷ رأی از مجموع ۴۶۵ نماینده را به دست آورد؛ حد نصاب لازم برای پیروزی ۲۳۳ رأی بود. او در مجلس سنا نیز با حمایت ۱۲۵ سناتور بر رقبای خود غلبه کرد و رسماً به‌عنوان نخست‌وزیر جدید این کشور معرفی شد. تاکایچی قرار است عصر امروز (سه‌شنبه) به‌طور رسمی سوگند یاد کند و مسئولیت رهبری دولت را بر عهده گیرد. او جانشین شیکرو ایشیبا خواهد شد که ماه گذشته استعفای خود را اعلام کرده بود. پیروزی او نتیجه ائتلاف حزب لیبرال دموکراتیک – که تاکایچی رهبری آن را بر عهده دارد – با حزب راستگرای نوآوری جاپان است. این حزب از پایان جنگ جهانی دوم تاکنون، بیشتر دوره‌ها قدرت را در اختیار داشته است. تحلیلگران سیاسی و برخی رسانه‌های بین‌المللی از جمله خبرگزاری رویترز این تحول را نشانه‌ای از تقویت جریان‌های راستگرایانه در سیاست‌های مهاجرتی و اجتماعی جاپان دانسته‌اند. بسیاری از ناظران، انتخاب تاکایچی را نقطه عطفی در تاریخ سیاسی این کشور و گامی مهم در افزایش نقش زنان در عرصه قدرت توصیف می‌کنند.
آخرین امید به اینترنت هم قطع شد؛ دختران افغان در چنبره محرومیت و گسست ارتباطی
فرخنده: در حالی که UNESCO پیشتر هشدار داده بود که بیش از ۲.۵ میلیون دختر در افغانستان از ادامه تحصیل محروم شده‌اند، اکنون با قطع یا ناپایداری اینترنت توسط Taliban، شاید آخرین مسیر آموزش آن‌ها نیز بسته شده است. طالبان از میانه سپتامبر ۲۰۲۵ خدمات فیبر نوری اینترنت را در چندین ولایت افغانستان قطع کرده‌اند. علی‌رغم بازگشت نسبی اینترنت در اوایل اکتبر، کاربران زیادی از کندی شدید، هزینه بالاتر و ناپایداری شدید ارتباط خبر داده‌اند. دخترانی که اخیراً از آموزش رسمی سطح متوسط و عالی محروم شده‌اند ـ حدود ۲ تا ۲.۵ میلیون نفر ـ اکنون نگران از دست دادن آخرین امکان یادگیری‌شان هستند. پس از ممنوعیت حضور دختران در مدارس و دانشگاه‌ها، آموزش آنلاین به‌مثابه تنها مسیر ممکن باقی ماند. اما زیرساخت ضعیف، قطعی برق مکرر، هزینه‌های گزاف و نداشتن دستگاه مناسب، امکان ادامه این آموزش را بسیار دشوار کرده است. مقامات طالبان دسترسی به اینترنت فیبر نوری را با عنوان «جلوگیری از فساد» یا «مستی از بی‌اخلاقی» توجیه کرده‌اند. تحلیلگران حقوق بشر می‌گویند این اقدام بخشی از سیاست گسترده‌تری برای کنترل زنان و دختران است. محرومیت دختران از آموزش و قطع اینترنت، علاوه بر تأثیر فوری بر زندگی آن‌ها، می‌تواند خسارات اقتصادی و اجتماعی فراوانی برای افغانستان در پی داشته باشد؛ از جمله کاهش نیروی کار تحصیل‌کرده و افزایش نابرابری جنسیتی. مردمی که بنا بر گزارش‌ها، در میان سختی‌ها و ناامنی‌های منطقه‌ای زندگی می‌کنند، حالا با حذف یکی از مهم‌ترین تکیه‌گاه‌های آموزشی روبرو شده‌اند.
بریتانیا برای کودک مهاجر افغانستان 25هزار پوند بخاطر تشخیض اشتباه غرامت داد
فرخنده: یک کودک مهاجر افغان که هنگام ورود به بریتانیا به اشتباه فرد بزرگسال تشخیص داده شده بود، پس از حکم دادگاه مهاجرت و پناهندگی بریتانیا، ۲۵ هزار پوند غرامت دریافت کرد. این تصمیم در حالی گرفته شد که مقام‌های محلی در شهر «سنت هلنز» او را بین ۲۳ تا ۲۵ ساله ارزیابی کرده بودند، در حالی‌که دادگاه تأیید کرد او هنگام ورود تنها ۱۷ سال داشته است. این نوجوان افغان با قایق وارد بریتانیا شده بود و پس از ورود، به دلیل شکل ظاهری و وجود برجستگی روی گلویش، از سوی مأموران مهاجرت به عنوان یک فرد بالغ شناسایی شد. همین تصمیم باعث شده بود تا او به‌جای دریافت حمایت‌های قانونی مخصوص کودکان مهاجر، به عنوان یک پناهجوی بزرگسال با او رفتار شود. دادگاه پس از انجام تحقیقات مستقل و بررسی اسناد ارائه‌شده، ارزیابی اولیه را «نادرست و غیرمنصفانه» دانست و حکم داد که به او ۲۵ هزار پوند غرامت پرداخت شود تا بخشی از هزینه‌های حقوقی و آسیب‌های واردشده جبران گردد. این پناهجو که نامش به دلیل حفظ حریم خصوصی فاش نشده است، گفته پدرش یک افسر پولیس در افغانستان بوده و به دلیل تهدیدهای طالبان، خانواده‌اش مجبور به فرار شده‌اند. او افزوده است که به دلیل جنگ و ویرانی مکتب محل زندگی‌اش، هیچ‌گاه به آموزش رسمی دسترسی نداشته است. درخواست پناهندگی او هنوز به طور جداگانه در دست بررسی است، اما وکلای مدافع او می‌گویند این حکم می‌تواند بر سرنوشت پرونده‌اش تأثیر مثبت بگذارد. سازمان‌های حامی حقوق پناهجویان در بریتانیا از این تصمیم استقبال کرده و تأکید کرده‌اند که ارزیابی اشتباه سن مهاجران می‌تواند پیامدهای جدی بر زندگی آن‌ها داشته باشد. آنان از دولت خواسته‌اند تا روند تعیین سن را با دقت و رعایت اصول انسانی و علمی انجام دهد تا کودکان قربانی اشتباهات سیستمی نشوند. به گفته کارشناسان مهاجرت، موارد مشابه در سال‌های اخیر افزایش یافته و بسیاری از نوجوانان پناهجو به دلیل خطا در تشخیص سن، از حمایت‌های حیاتی محروم شده‌اند. این حکم می‌تواند یک پیام مهم برای نهادهای مسئول در بریتانیا در خصوص احترام به حقوق مهاجران کم‌سن و سال باشد.