هشدار تازه یوناما: وضعیت زنان تحت اداره طالبان رو به وخامت است
فرخنده: دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در گزارشی تازه اعلام کرده است که شرایط زندگی زنان و دختران در افغانستان زیر حاکمیت طالبان به‌گونه‌ی نگران‌کننده‌ای در حال بدتر شدن است. این گزارش که روز جمعه، دوم عقرب، هم‌زمان با هشتادمین سال‌گرد تأسیس سازمان ملل منتشر شده، می‌گوید محدودیت‌های گسترده بر آموزش، اشتغال و حضور اجتماعی زنان، آینده‌ی کشور را در معرض خطر قرار داده است. یوناما وضعیت عمومی افغانستان را یکی از بحرانی‌ترین نمونه‌ها در سطح جهان توصیف کرده و گفته است بیش از دوسوم جمعیت کشور برای زنده‌ماندن به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند. به باور این نهاد، کاهش منابع مالی جهانی برای افغانستان، توانایی جامعه بین‌المللی را در پاسخ‌گویی به نیازهای فوری مردم به شدت تهدید می‌کند. در این گزارش همچنان آمده است که بازگشت انبوه پناهجویان از کشورهای همسایه و پیامدهای تغییرات اقلیمی مانند خشکسالی، سیلاب و فرسایش زمین، چالش‌های تازه‌ای را برای مردم افغانستان به وجود آورده است. جورجت گانیون، معاون نماینده‌ی ویژه‌ی دبیرکل سازمان ملل و سرپرست یوناما در افغانستان، با اشاره به اهمیت سال‌روز تأسیس سازمان ملل گفت: «هشتاد سالگی این نهاد یادآور ضرورت همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی است. بدون چنین همکاری‌هایی، مسیر ثبات و توسعه‌ی پایدار در افغانستان دشوار خواهد بود.» ایندریکا راتواته، هماهنگ‌کننده‌ی کمک‌های بشردوستانه‌ی سازمان ملل در افغانستان نیز ضمن تمجید از پایداری مردم این کشور افزود: «کارکنان امدادی در شرایط بسیار دشوار فعالیت می‌کنند و جهان باید تعهد خود به مردم افغانستان را تجدید کند.» یوناما در پایان تأکید کرده است که مأموریت این نهاد همچنان ادامه دارد و شامل گفت‌وگو با همه طرف‌ها، حمایت از حقوق بشر، تقویت حکومت‌داری فراگیر و جلب کمک‌های بین‌المللی برای مردم افغانستان است. روز سازمان ملل هر سال در ۲۴ اکتوبر تجلیل می‌شود؛ روزی که یادآور تصویب منشور سازمان ملل در سال ۱۹۴۵ و آغاز فصل تازه‌ای از همکاری جهانی است.
یونیسف: زنان در صف نخست مقابله با بحران انسانی افغانستان است
فرخنده: صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) اعلام کرده است که با وجود محدودیت‌ها و فشارهای فزاینده، زنان کارمند صحی در افغانستان همچنان در صف نخست ارائه خدمات انسانی قرار دارند و بدون وقفه به فعالیت‌های نجات‌بخش خود ادامه می‌دهند. یونیسف در گزارشی تازه گفته است که این زنان در مناطق کوهستانی، روستاهای دورافتاده و کمپ‌های زلزله‌زدگان به تداوی مجروحان، واکسین اطفال و مراقبت از زنان باردار می‌پردازند. به گفته این نهاد، حضور آنان برای دسترسی خانواده‌ها به خدمات صحی، به‌ویژه در مناطقی که زنان اجازه مراجعه به پزشکان مرد را ندارند، حیاتی است. در این گزارش آمده است که با سرد شدن هوا، وضعیت انسانی در ولایت‌های زلزله‌زده وخیم‌تر شده و هزاران خانواده هنوز در خیمه‌ها زندگی می‌کنند. بسیاری از زنان و کودکان از نبود سرپناه، کمبود مواد غذایی و محدودیت در دسترسی به خدمات بهداشتی رنج می‌برند. یونیسف هشدار داده است که اگر کمک‌های فوری و پایدار در اختیار این مناطق قرار نگیرد، خطر بروز بحران انسانی تازه‌ای در میان بازماندگان زلزله افزایش خواهد یافت. با وجود این چالش‌ها، زنان کارمند صحی در ولایت‌های مختلف افغانستان، از جمله در مناطق دور از مرکز، همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهند. آنان در شرایطی دشوار و با امکانات محدود، تلاش می‌کنند تا به آسیب‌دیدگان به‌ویژه زنان و کودکان خدمات‌رسانی کنند. یونیسف تأکید کرده است که تعهد و شجاعت این زنان نمونه‌ای از نقش حیاتی آنان در حفظ سلامت جامعه و مقاومت در برابر بحران‌های انسانی در افغانستان است.
دیده‌بان حقوق بشر: طالبان آزادی رسانه‌ها را در افغانستان نابود کرده‌اند
فرخنده: دیده‌بان حقوق بشر در تازه‌ترین گزارش خود هشدار داده است که حکومت طالبان در افغانستان آزادی بیان و فعالیت رسانه‌ها را به شدت سرکوب کرده و فضای کاری خبرنگاران را به‌طور بی‌سابقه‌ای محدود ساخته است. این گزارش که روز پنج‌شنبه، اول عقرب، منتشر شده، نشان می‌دهد که روزنامه‌نگاران در سراسر افغانستان با خطر بازداشت، شکنجه و حتی مرگ روبه‌رو هستند. به گفته‌ی دیده‌بان حقوق بشر، رسانه‌های باقی‌مانده در کشور نیز تحت سانسور شدید اداره‌ی طالبان فعالیت دارند و هرگونه انتقاد از مقام‌های این گروه می‌تواند به مجازات سنگین منجر شود. این نهاد بین‌المللی تأکید کرده است که نیروهای استخباراتی طالبان و وزارت امر به معروف و نهی از منکر، تمامی فعالیت‌های رسانه‌ای را از نزدیک کنترل می‌کنند و خبرنگارانی که به کشورهای همسایه پناه برده‌اند، اکنون با خطر اخراج و بازگردانده‌شدن به افغانستان مواجه‌اند. دیده‌بان حقوق بشر در تهیه‌ی این گزارش با ۱۸ خبرنگار داخل افغانستان و ۱۳ خبرنگار در خارج از کشور گفت‌وگو کرده است. شماری از این روزنامه‌نگاران گفته‌اند که طالبان آنان را به همکاری با رسانه‌های تبعیدی متهم کرده و تهدید به مرگ نموده‌اند. در بخش دیگری از گزارش آمده است که طالبان به‌طور سیستماتیک حضور زنان در رسانه‌ها را محدود کرده و اجازه‌ی ظاهر شدن آنان در برنامه‌های تلویزیونی را نمی‌دهند. بر اساس یافته‌های این نهاد، در حال حاضر حدود ده خبرنگار در بازداشت طالبان به سر می‌برند؛ موضوعی که نشانه‌ی تداوم فشارها بر جامعه رسانه‌ای افغانستان دانسته شده است.
دیده‌بان حقوق بشر: فشارها بر خبرنگاران زن در افغانستان افزایش یافته
فرخنده: دیده‌بان حقوق بشر در گزارشی تازه اعلام کرده است که محدودیت‌ها بر حضور و فعالیت زنان در رسانه‌های افغانستان به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است. به گفته این نهاد، شمار خبرنگاران زن در بسیاری از ولایت‌ها به صفر رسیده و تنها در کابل و هرات تعداد محدودی از زنان هنوز در رسانه‌ها کار می‌کنند. در این گزارش که روز پنج‌شنبه، اول عقرب، منتشر شده، آمده است که زنان خبرنگار در مناطق دور از مرکز با دشواری‌های جدی روبه‌رو هستند. آنان گفته‌اند که برای انجام مأموریت‌های کاری باید همراه با محرم سفر کنند و اجازه گفت‌وگو با مقام‌های طالبان را ندارند. دیده‌بان حقوق بشر افزوده است که مأموران وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان به‌صورت منظم از دفاتر رسانه‌ای بازدید می‌کنند تا از رعایت جداسازی محل کار زنان و مردان و پوشش اجباری زنان اطمینان حاصل کنند. این نهاد همچنین هشدار داده که خبرنگاران مرد نیز اجازه مصاحبه یا همکاری رسانه‌ای با زنان را ندارند، امری که به گفته دیده‌بان، آزادی رسانه و گردش آزاد اطلاعات را به شدت آسیب زده است. طبق قوانین تازه طالبان، نمایش چهره، صدای زنان و حتی حضور آنان در رسانه‌ها ممنوع اعلام شده است؛ اقدامی که به باور ناظران بین‌المللی، منجر به حذف کامل زنان از عرصه عمومی و رسانه‌ای افغانستان خواهد شد.
سانائه تاکایچی نخستین نخست‌وزیر زن جاپان شد
فرخنده: سانائه تاکایچی، سیاستمدار سرشناس و محافظه‌کار جاپانی، روز سه‌شنبه در یک رویداد تاریخی با کسب اکثریت آرا در مجلس نمایندگان و مجلس سنا، به‌عنوان نخستین زن در تاریخ جاپان به مقام نخست‌وزیری رسید. در رای‌گیری مجلس نمایندگان، تاکایچی موفق شد ۲۳۷ رأی از مجموع ۴۶۵ نماینده را به دست آورد؛ حد نصاب لازم برای پیروزی ۲۳۳ رأی بود. او در مجلس سنا نیز با حمایت ۱۲۵ سناتور بر رقبای خود غلبه کرد و رسماً به‌عنوان نخست‌وزیر جدید این کشور معرفی شد. تاکایچی قرار است عصر امروز (سه‌شنبه) به‌طور رسمی سوگند یاد کند و مسئولیت رهبری دولت را بر عهده گیرد. او جانشین شیکرو ایشیبا خواهد شد که ماه گذشته استعفای خود را اعلام کرده بود. پیروزی او نتیجه ائتلاف حزب لیبرال دموکراتیک – که تاکایچی رهبری آن را بر عهده دارد – با حزب راستگرای نوآوری جاپان است. این حزب از پایان جنگ جهانی دوم تاکنون، بیشتر دوره‌ها قدرت را در اختیار داشته است. تحلیلگران سیاسی و برخی رسانه‌های بین‌المللی از جمله خبرگزاری رویترز این تحول را نشانه‌ای از تقویت جریان‌های راستگرایانه در سیاست‌های مهاجرتی و اجتماعی جاپان دانسته‌اند. بسیاری از ناظران، انتخاب تاکایچی را نقطه عطفی در تاریخ سیاسی این کشور و گامی مهم در افزایش نقش زنان در عرصه قدرت توصیف می‌کنند.
آخرین امید به اینترنت هم قطع شد؛ دختران افغان در چنبره محرومیت و گسست ارتباطی
فرخنده: در حالی که UNESCO پیشتر هشدار داده بود که بیش از ۲.۵ میلیون دختر در افغانستان از ادامه تحصیل محروم شده‌اند، اکنون با قطع یا ناپایداری اینترنت توسط Taliban، شاید آخرین مسیر آموزش آن‌ها نیز بسته شده است. طالبان از میانه سپتامبر ۲۰۲۵ خدمات فیبر نوری اینترنت را در چندین ولایت افغانستان قطع کرده‌اند. علی‌رغم بازگشت نسبی اینترنت در اوایل اکتبر، کاربران زیادی از کندی شدید، هزینه بالاتر و ناپایداری شدید ارتباط خبر داده‌اند. دخترانی که اخیراً از آموزش رسمی سطح متوسط و عالی محروم شده‌اند ـ حدود ۲ تا ۲.۵ میلیون نفر ـ اکنون نگران از دست دادن آخرین امکان یادگیری‌شان هستند. پس از ممنوعیت حضور دختران در مدارس و دانشگاه‌ها، آموزش آنلاین به‌مثابه تنها مسیر ممکن باقی ماند. اما زیرساخت ضعیف، قطعی برق مکرر، هزینه‌های گزاف و نداشتن دستگاه مناسب، امکان ادامه این آموزش را بسیار دشوار کرده است. مقامات طالبان دسترسی به اینترنت فیبر نوری را با عنوان «جلوگیری از فساد» یا «مستی از بی‌اخلاقی» توجیه کرده‌اند. تحلیلگران حقوق بشر می‌گویند این اقدام بخشی از سیاست گسترده‌تری برای کنترل زنان و دختران است. محرومیت دختران از آموزش و قطع اینترنت، علاوه بر تأثیر فوری بر زندگی آن‌ها، می‌تواند خسارات اقتصادی و اجتماعی فراوانی برای افغانستان در پی داشته باشد؛ از جمله کاهش نیروی کار تحصیل‌کرده و افزایش نابرابری جنسیتی. مردمی که بنا بر گزارش‌ها، در میان سختی‌ها و ناامنی‌های منطقه‌ای زندگی می‌کنند، حالا با حذف یکی از مهم‌ترین تکیه‌گاه‌های آموزشی روبرو شده‌اند.
بریتانیا برای کودک مهاجر افغانستان 25هزار پوند بخاطر تشخیض اشتباه غرامت داد
فرخنده: یک کودک مهاجر افغان که هنگام ورود به بریتانیا به اشتباه فرد بزرگسال تشخیص داده شده بود، پس از حکم دادگاه مهاجرت و پناهندگی بریتانیا، ۲۵ هزار پوند غرامت دریافت کرد. این تصمیم در حالی گرفته شد که مقام‌های محلی در شهر «سنت هلنز» او را بین ۲۳ تا ۲۵ ساله ارزیابی کرده بودند، در حالی‌که دادگاه تأیید کرد او هنگام ورود تنها ۱۷ سال داشته است. این نوجوان افغان با قایق وارد بریتانیا شده بود و پس از ورود، به دلیل شکل ظاهری و وجود برجستگی روی گلویش، از سوی مأموران مهاجرت به عنوان یک فرد بالغ شناسایی شد. همین تصمیم باعث شده بود تا او به‌جای دریافت حمایت‌های قانونی مخصوص کودکان مهاجر، به عنوان یک پناهجوی بزرگسال با او رفتار شود. دادگاه پس از انجام تحقیقات مستقل و بررسی اسناد ارائه‌شده، ارزیابی اولیه را «نادرست و غیرمنصفانه» دانست و حکم داد که به او ۲۵ هزار پوند غرامت پرداخت شود تا بخشی از هزینه‌های حقوقی و آسیب‌های واردشده جبران گردد. این پناهجو که نامش به دلیل حفظ حریم خصوصی فاش نشده است، گفته پدرش یک افسر پولیس در افغانستان بوده و به دلیل تهدیدهای طالبان، خانواده‌اش مجبور به فرار شده‌اند. او افزوده است که به دلیل جنگ و ویرانی مکتب محل زندگی‌اش، هیچ‌گاه به آموزش رسمی دسترسی نداشته است. درخواست پناهندگی او هنوز به طور جداگانه در دست بررسی است، اما وکلای مدافع او می‌گویند این حکم می‌تواند بر سرنوشت پرونده‌اش تأثیر مثبت بگذارد. سازمان‌های حامی حقوق پناهجویان در بریتانیا از این تصمیم استقبال کرده و تأکید کرده‌اند که ارزیابی اشتباه سن مهاجران می‌تواند پیامدهای جدی بر زندگی آن‌ها داشته باشد. آنان از دولت خواسته‌اند تا روند تعیین سن را با دقت و رعایت اصول انسانی و علمی انجام دهد تا کودکان قربانی اشتباهات سیستمی نشوند. به گفته کارشناسان مهاجرت، موارد مشابه در سال‌های اخیر افزایش یافته و بسیاری از نوجوانان پناهجو به دلیل خطا در تشخیص سن، از حمایت‌های حیاتی محروم شده‌اند. این حکم می‌تواند یک پیام مهم برای نهادهای مسئول در بریتانیا در خصوص احترام به حقوق مهاجران کم‌سن و سال باشد.
ریچارد بنت بر رعایت حقوق بشر و حفاظت از غیرنظامیان تاکید کرد
فرخنده: ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد برای وضعیت حقوق بشر در افغانستان، از توافق آتش‌بس اخیر میان طالبان و پاکستان به عنوان «گامی حیاتی برای حفظ جان غیرنظامیان و کاهش تنش‌های مرزی» استقبال کرد. این آتش‌بس در پی چندین روز درگیری خونین در امتداد مرز دو کشور به دست آمده است؛ درگیری‌هایی که بنا بر گزارش یوناما، به کشته شدن دست‌کم ۳۷ غیرنظامی و زخمی شدن بیش از ۴۰۰ تن انجامید. آقای بنت روز دوشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی اکس (توییتر سابق) با خانواده‌های قربانیان ابراز همدردی کرد و هشدار داد: «امنیت غیرنظامیان باید در اولویت مطلق قرار گیرد. قوانین بین‌المللی بشردوستانه اختیاری نیستند و رعایت آن‌ها برای همه طرف‌های درگیر الزامی است.» او تأکید کرد که طرف‌های مخاصمه باید اقدامات فوری و مؤثر برای جلوگیری از تکرار چنین فجایع انسانی اتخاذ کنند. درگیری‌های مرزی اخیر شامل حملات هوایی گزارش‌شده از سوی پاکستان و گلوله‌باران متقابل طالبان بوده است. ساکنان مناطق مرزی گفته‌اند که بخش بزرگی از قربانیان زنان و کودکان بوده‌اند. بسیاری از خانواده‌ها نیز به دلیل شدت خشونت‌ها مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند. این توافق آتش‌بس شام شنبه و با میانجی‌گری قطر در دوحه به دست آمد. بر اساس مفاد آن، طرفین متعهد شده‌اند از هرگونه اقدام نظامی بیشتر خودداری کنند و کمیته‌های فنی مشترکی برای نظارت بر اجرای آن تشکیل دهند. همچنین قرار است دور دوم مذاکرات در اواخر ماه جاری میلادی در استانبول ترکیه برگزار شود. جامعه بین‌المللی، از جمله نهادهای حقوق بشری، از این توافق استقبال کرده اما هم‌زمان هشدار داده‌اند که «آتش‌بس تنها زمانی معنا خواهد داشت که با تضمین‌های عملی برای حفاظت از غیرنظامیان همراه شود». ناظران حقوق بشر از طالبان و پاکستان خواسته‌اند به تعهدات خود در قبال حقوق بین‌الملل پایبند بمانند و اجازه دهند نهادهای مستقل برای مستندسازی آسیب‌های انسانی به مناطق درگیر دسترسی داشته باشند. در حالی که تنش‌ها به طور موقت کاهش یافته است، خانواده‌های قربانیان و ساکنان مناطق مرزی همچنان نگران آینده و احتمال از سرگیری خشونت‌ها هستند. کارشناسان هشدار می‌دهند که صلح پایدار بدون پاسخ‌گویی به نقض‌های حقوق بشری و حمایت مؤثر از غیرنظامیان، ممکن نخواهد بود.
مرکز خبرنگاران افغانستان مسدود شدن تلویزیون شمشاد توسط استخبارات طالبان را محکوم کرد
فرخنده: مرکز خبرنگاران افغانستان، با صدور اعلامیه‌ای، بسته شدن رادیو و تلویزیون شمشاد در کابل توسط استخبارات طالبان را شدیداً محکوم کرد. به گفته این مرکز، این نهاد امنیتی طالبان به بهانه پوشش ناکافی درگیری‌های مرزی با پاکستان و عدم حمایت از گروه طالبان، فعالیت این رسانه را متوقف کرده است. در اعلامیه آمده است که چنین اقدامی، مداخله مستقیم طالبان در کار رسانه‌ها و محدود کردن آزادی بیان به شمار می‌رود. مرکز خبرنگاران افغانستان از طالبان خواست تا هر چه سریع‌تر زمینه از سرگیری فعالیت‌های تلویزیون شمشاد را فراهم کند. این رخداد در حالی صورت گرفته که پس از بازگشت طالبان به قدرت، بسیاری از رسانه‌ها به دلیل فشارهای امنیتی و مشکلات اقتصادی مجبور به تعطیلی یا کاهش فعالیت شده‌اند. مسدود شدن شمشاد یکی دیگر از نمونه‌های محدودیت‌های گسترده‌ای است که رسانه‌های مستقل در افغانستان با آن مواجه‌اند.
سازمان ملل درباره قطع اینترنت و تاثیر آن بر زنان افغان هشدار داد
فرخنده: سازمان ملل متحد در گزارشی تازه اعلام کرده است که هرگونه اختلال در خدمات اینترنت و شبکه‌های تلفن همراه در افغانستان، زندگی زنان و دختران را با مشکلات جدی روبه‌رو می‌کند و دسترسی آن‌ها به آموزش و فرصت‌های شغلی را محدود می‌سازد. این گزارش می‌گوید که در شرایطی که زنان افغان از حضور در مدارس و دانشگاه‌ها محروم هستند، قطع اینترنت که نقش مهمی در ادامه آموزش و فعالیت‌های اقتصادی آن‌ها ایفا می‌کند، می‌تواند بسیاری از زنان را بار دیگر از تحصیل و کسب درآمد محروم کند. سازمان ملل همچنین یادآور شده است که علاوه بر این مسئله، پیامدهای ناشی از زمین‌لرزه در شرق افغانستان، خشکسالی و بازگشت میلیون‌ها مهاجر، شرایط زندگی زنان و دختران را به شدت دشوار کرده است. این گزارش تأکید می‌کند که اینترنت و فضای آنلاین برای بسیاری از زنان افغان به‌عنوان آخرین راه دسترسی به آموزش، درآمدزایی و ارتباط با جامعه محسوب می‌شود و هرگونه محدودیت در این فضا می‌تواند علاوه بر تحصیل و اشتغال، سلامت روان آن‌ها را نیز تحت تأثیر قرار دهد. اگرچه در حال حاضر دسترسی به اینترنت تا حدی بازگشته، سازمان ملل هشدار داده که فضای دیجیتال در افغانستان همچنان شکننده است و امکان مسدود شدن آن در هر لحظه وجود دارد که زنان و دختران را در معرض تهدیدهای جدی قرار می‌دهد.