هشدار سازمان‌های بین‌المللی: وضعیت زنان بازگشته به افغانستان بحرانی است
فرخنده: نهاد زنان سازمان ملل متحد و سازمان بین‌المللی “کی‌یر انترنشنال” با انتشار گزارشی تازه، نسبت به وضعیت نگران‌کننده زنان و دختران افغان که اخیراً از ایران و پاکستان بازگشته‌اند، هشدار داده‌اند. این نهادها اعلام کرده‌اند که بسیاری از بازگشت‌کنندگان در شرایطی به افغانستان برگشته‌اند که نه خانه دارند، نه درآمد، و نه دسترسی به ابتدایی‌ترین خدمات آموزشی و صحی. بر بنیاد آمار ارائه‌شده، از سپتامبر ۲۰۲۳ به این‌سو، بیش از ۲.۴۳ میلیون مهاجر بدون مدرک، به‌ویژه از ایران و پاکستان، وارد افغانستان شده‌اند. بسیاری از این افراد به‌گونه‌ای اجباری اخراج شده‌اند، درحالی‌که بخشی از آنان هرگز پیش از این در افغانستان زندگی نکرده‌اند. بر پایه یافته‌های تازه، حدود یک‌سوم از بازگشت‌کنندگان زن از ایران و نیمی از زنان بازگشتی از پاکستان، تنها در سال ۲۰۲۵ وارد افغانستان شده‌اند. این گروه‌ها که اغلب شامل زنان سرپرست خانواده، دختران نوجوان و زنان تنها می‌شوند، اکنون با بحران‌های چندجانبه اجتماعی، اقتصادی و امنیتی روبه‌رو هستند. سوزان فرگوسن، نماینده ویژه سازمان ملل برای زنان در افغانستان، گفته است:« زنان و دختران آسیب‌پذیر در بدو ورود به جوامع ناپایدار و بحران‌زده، در معرض خطرهای بیشتری قرار دارند. ما برای ارائه کمک مؤثر و حضور نجات‌دهندگان زن در مرزها به حمایت مالی فوری نیاز داریم.» در این گزارش آمده است که تنها ۱۰ درصد زنان سرپرست خانواده در سرپناه‌های دایمی زندگی می‌کنند، و نزدیک به ۴۰ درصد آنان نگران از دست دادن همین سرپناه موقت‌اند. نبود امنیت، محدودیت‌های رفت‌وآمد و نداشتن مدارک شناسایی، از جمله موانع جدی در مسیر دسترسی این زنان به کمک‌های بشردوستانه خوانده شده است. از سوی دیگر، ممنوعیت آموزش دختران در مقاطع متوسطه، آینده هزاران دختر بازگشتی را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است. گراهام دیویسون، مدیر سازمان کی‌یر انترنشنال، نیز در این گزارش خاطرنشان کرده است: «دیدن شرایط سختی که زنان و خانواده‌های بازگشتی با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، وجدان هر انسانی را به درد می‌آورد. ما نیاز فوری به ایجاد فضاهای امن و ارائه خدمات اساسی به این گروه‌ها داریم.» این گزارش تأکید کرده است که افزایش موج بازگشت مهاجران، وضعیت شکننده جوامع محلی افغانستان را پیچیده‌تر کرده و خطر فروپاشی اجتماعی را افزایش داده است. نویسندگان گزارش از جامعه جهانی خواسته‌اند که برای حفاظت از حقوق زنان و تقویت ظرفیت امدادگران زن، سرمایه‌گذاری و حمایت عملی انجام دهد.
سازمان ملل نسبت به محدودیت طالبان علیه کارمندان زن هشت مرکز را خدمات رسانی را بستند
فرخنده: کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) اعلام کرده است که در پی محدودیت‌های تازه طالبان علیه کارمندان زن افغان، هشت مرکز خدمات‌رسانی به بازگشت‌کنندگان در افغانستان تعطیل شده‌اند. عرفات جمال، نماینده ویژه UNHCR در افغانستان، روز جمعه در یک نشست خبری گفت این مراکز از تاریخ ۱۸ سنبله به‌دلیل ممنوعیت ورود زنان به دفاتر سازمان ملل بسته شده‌اند. به گفته او، این مراکز هر روز به نزدیک به ۷۰۰۰ تن از بازگشت‌کنندگان خدمات حمایتی ارائه می‌کردند. نماینده کمیساریا تأکید کرد که برخی خدمات، به‌ویژه ثبت اطلاعات بایومتریک و مصاحبه‌های فردی با زنان، فقط باید توسط کارمندان زن انجام شود. با ممنوع‌شدن حضور این کارکنان، ادامه فعالیت‌ها غیرممکن شده است. وی افزود: «نبود کارمندان زن، مستقیماً توانایی ما در رسیدگی به نیازمندان را مختل می‌کند و به‌طور خاص بر زنان و کودکان آسیب‌پذیر تأثیر منفی می‌گذارد.» سازمان ملل متحد اعلام کرده است که طالبان از تاریخ ۱۶ سنبله مانع ورود کارمندان زن افغان به دفاتر این سازمان در شهرهای کابل، هرات و مزارشریف شده‌اند. بر اساس گزارش‌ها، نیروهای طالبان در برابر دفاتر مستقر شده و به زنان هشدار داده‌اند که اجازه کار در هیچ‌یک از نهادهای وابسته به سازمان ملل یا سازمان‌های بین‌المللی را ندارند. این اقدام، ادامه‌ی سیاست‌های محدودکننده طالبان علیه حقوق و آزادی‌های زنان در افغانستان محسوب می‌شود؛ سیاست‌هایی که تاکنون موجب تعلیق فعالیت‌های متعدد بین‌المللی در حوزه آموزش، بهداشت و خدمات بشردوستانه شده‌اند. کمیساریای عالی سازمان ملل هشدار داده است که ادامه این محدودیت‌ها می‌تواند روند ارائه کمک‌های حیاتی به میلیون‌ها افغان نیازمند را مختل کند. این نهاد تأکید کرده است که حضور کارمندان زن، برای حفظ دسترسی برابر به خدمات انسانی، امری حیاتی است. در حالی که افغانستان با بحران‌های متعدد انسانی، از جمله بی‌جاشدگی، فقر گسترده و بازگشت اجباری مهاجران از کشورهای همسایه مواجه است، مسدود شدن این مراکز می‌تواند روند امدادرسانی را به‌طور جدی کند و شرایط را برای هزاران خانواده دشوارتر سازد.
جان‌باختن بیش از یک‌هزارو ۱۸۰ کودک در پی زمین‌لرزه‌های شرق افغانستان
فرخنده: صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) اعلام کرده است که در پی زمین‌لرزه‌های اخیر در شرق افغانستان، دست‌کم ۱۱۸۲ کودک جان خود را از دست داده‌اند. بر اساس گزارش این نهاد، کودکان بیش از نیمی از قربانیان این فاجعه طبیعی را تشکیل می‌دهند. یافته‌های یونیسف که با همکاری نهادهای بشردوستانه در محل جمع‌آوری شده، نشان می‌دهد زمین‌لرزه اصلی به بزرگی ۶.۳ ریشتر ولایت‌های کنر و ننگرهار را لرزاند و پس‌لرزه‌های پی‌در‌پی در روزهای بعد، تلفات و خسارات بیشتری به‌جا گذاشت. تا کنون مرگ ۲۱۶۴ نفر و زخمی‌شدن ۳۴۲۸ تن تأیید شده و بیش از ۶۷۰۰ خانه به‌طور کامل یا جزئی تخریب شده‌اند. این فاجعه بیش از ۵۰۰ هزار نفر را متاثر کرده که از این میان، حدود ۲۶۳ هزار تن را کودکان تشکیل می‌دهند. تاج‌الدین اویواله، نماینده یونیسف در افغانستان، در یک نشست خبری گفت: «کودکان متحمل شدیدترین آسیب‌ها شده‌اند. بسیاری از آن‌ها اعضای خانواده خود را از دست داده‌اند، بی‌سرپناه مانده‌اند و در معرض آسیب‌های روانی جدی قرار دارند.» او افزود که تاکنون ۴۵ کودک از خانواده‌های خود جدا افتاده‌اند و ۲۷۱ کودک یتیم شده‌اند. در مناطق کوهستانی مانند مچکندول در ننگرهار، دسترسی به آسیب‌دیدگان با چالش‌های جدی مواجه است. تیم‌های یونیسف مجبورند برای رسیدن به این مناطق از راه‌های ناهموار و خطرناک عبور کنند. نماینده یونیسف هشدار داد که دختران در میان کودکان آسیب‌پذیر، بیش از دیگران در معرض خطر قرار دارند. وی گفت: «بسیاری از دختران مدرسه را ترک کرده‌اند، با خطر ازدواج زودهنگام روبه‌رو هستند و از خدمات بهداشتی ضروری محروم مانده‌اند.» یونیسف اعلام کرده است که در تلاش برای پاسخگویی به این بحران، خدمات متعددی را در مناطق زلزله‌زده ارائه کرده است؛ از جمله درمان سوء‌تغذیه حاد در کودکان، کلینیک‌های سیار، حمایت روانی-اجتماعی، کمک‌های نقدی و فضاهای امن برای کودکان. این نهاد برای ادامه فعالیت‌های خود در شش ماه آینده، درخواست کمک ۲۲ میلیون دالری کرده تا بتواند به بیش از ۴۰۰ هزار نفر، از جمله ۲۱۲ هزار کودک، خدمات ضروری ارائه دهد. یونیسف از جامعه جهانی خواسته است که در این مقطع حساس، از کودکان افغانستان حمایت کنند و نگذارند بحران جاری نسل آینده را نابود سازد.
تجاوز گروهی بر یک زن اهل افغانستان در پاکستان
فرخنده: منابع امنیتی در ایالت خیبر پختونخوا پاکستان تأیید کرده‌اند که یک زن ۲۱ ساله افغانستان در منطقه هریپور قربانی تجاوز گروهی شده و پولیس پنج تن را در پیوند به این رویداد بازداشت کرده است. بر بنیاد گزارش پولیس، این زن که شوهرش در خارج از کشور زندگی می‌کند، در یک خانه کرایی در ناحیه سوم شهرک هریپور سکونت داشت. روز ۱۱ سپتامبر، وی در مسیر دیدار اقاربش در کمپ شماره ۱۶ هدف حمله قرار گرفت. گزارش‌ها می‌رساند که نخست فردی به‌نام «باچا» او را فریب داده و به زور به مزرعه‌ای در اطراف منطقه برده است. سپس چهار مرد دیگر به او پیوسته و به شکل گروهی به قربانی تجاوز کرده‌اند. قربانی در جریان این حادثه از خود مقاومت نشان داده که در نتیجه، از ناحیه صورت و لب زخمی شده است. با وجود این، وی توانسته پنج فرد مهاجم را شناسایی کند. پولیس مظنونان را که همگی شهروندان افغانستان و پناهجو معرفی شده‌اند، به نام‌های نادی، روزی، خان شیر، جاوید و نصیر شناسایی و بازداشت کرده است. بررسی‌های نخستین مرکز تروما در هریپور، وقوع تجاوز را تأیید کرده و مقام‌ها گفته‌اند که گزارش کامل پزشکی قانونی نیز به‌زودی منتشر خواهد شد. پولیس تأکید کرده که دوسیه تحت قانون جزای پاکستان درج شده و مظنونان برای پاسخگویی به محکمه محلی معرفی خواهند شد. این رویداد نگرانی‌هایی را در میان جامعه مهاجرین افغان در پاکستان و نهادهای مدافع حقوق زنان برانگیخته است.
ملل متحد در افغانستان از تلاش‌ها برای بازگرداندن کارمندان زنان این نهاد به وظایف‌شان خبر داد
فرخنده: عرفات جمال، نماینده کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR) در افغانستان، با تأکید بر نقش کلیدی زنان در روند کمک‌رسانی، از ادامه تلاش‌ها برای بازگرداندن کارمندان زن این نهاد به وظایف‌شان خبر داد. او روز پنج‌شنبه گفت که مذاکرات با مقام‌های طالبان برای یافتن یک «راه‌حل فوری و عملی» جریان دارد تا زنان بتوانند دوباره در مراکز توزیع کمک‌های نقدی به مهاجران بازگشته خدمت‌رسانی کنند. فعالیت این مراکز در هفته جاری به دلیل محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی طالبان متوقف شده بود. جمال تصریح کرد که این تعلیق موقت نشان می‌دهد ممنوعیت کار زنان چگونه می‌تواند روند رسیدگی به نیازهای بشردوستانه را مختل کند. بر اساس آمار کمیساریای عالی پناهندگان، بیش از نیمی از عودت‌کنندگان زن هستند و حضور کارمندان زن برای انجام مصاحبه‌ها و ارائه خدمات متناسب با معیارهای فرهنگی جامعه افغانستان حیاتی دانسته می‌شود. این نهاد در بیانیه‌ای اعلام کرده است که امنیت کارمندان و تداوم کمک‌رسانی از اولویت‌های اصلی‌اش به شمار می‌رود و از طالبان خواسته است تا زمینه مشارکت زنان را در روندهای امدادرسانی فراهم کنند. از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، محدودیت‌های گسترده بر آموزش و کار زنان وضع شده که سازمان‌های بین‌المللی آن را مانع جدی در مسیر رسیدگی به بحران انسانی افغانستان می‌دانند.
گزارشگر ویژه سازمان ملل: طالبان محدودیت‌های کاری زنان را باید لغو کند
فرخنده: ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد برای وضعیت حقوق بشر در افغانستان، بار دیگر از طالبان خواست که محدودیت‌های وضع‌شده بر کار زنان را لغو کنند. بنت در پیامی در شبکه اجتماعی اکس اعلام کرد که به‌صورت کامل از موضع دفتر هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) پشتیبانی می‌کند. او تأکید کرد که محروم کردن زنان از حق کار و مسدود ساختن دسترسی آنان به برنامه‌های کمک‌رسانی، نشان می‌دهد طالبان هنوز آماده تعامل عادی با جامعه جهانی نیستند. به گفته او، جلوگیری از حضور زنان در نهادهای امدادرسانی، روند کمک‌رسانی به جوامع محروم را با چالش جدی روبه‌رو کرده است و جامعه جهانی نباید تا زمانی‌که طالبان سیاست‌های خود را تغییر نداده‌اند، روند عادی‌سازی روابط با آنان را آغاز کند. طالبان از سال ۲۰۲۳ فعالیت زنان در سازمان‌های امدادی، از جمله نهادهای وابسته به سازمان ملل را ممنوع کردند. در تازه‌ترین اقدام، ورود زنان به دفاتر سازمان ملل در کابل و شماری از ولایت‌ها نیز متوقف شده است. این اقدام واکنش گسترده جامعه جهانی را به همراه داشته است. دفتر کمیشنری عالی ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) اعلام کرد که به دلیل این محدودیت‌ها، کمک‌های نقدی به مهاجران بازگشته را به حالت تعلیق درآورده است. سازمان ملل متحد نیز در بیانیه‌ای که روز پنج‌شنبه منتشر شد، از طالبان خواست تا هرچه زودتر این محدودیت‌ها را لغو کند و امکان مشارکت زنان در فعالیت‌های بشردوستانه را فراهم سازد. از زمان بازگشت طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱، محدودیت‌های گسترده‌ای بر آموزش، کار و حضور اجتماعی زنان اعمال شده که به گفته نهادهای بین‌المللی، مانع جدی برای رساندن کمک به میلیون‌ها فرد نیازمند است.
فعالان زن: اخراج اجباری مهاجران افغانستان از پاکستان نقض حقوق بین‌الملل است
فرخنده: جنبش زنان افغانستان در تبعید با انتشار بیانیه‌ای، نسبت به روند اخراج اجباری مهاجرین افغان از پاکستان ابراز نگرانی شدید کرده و این اقدام را نقض صریح حقوق بشر و اصول بین‌المللی پناهندگی دانست. در این بیانیه، که توسط نمایندگان این جنبش منتشر شده، آمده است که هزاران زن، کودک، خبرنگار، مدافع حقوق بشر و کارمند نهادهای بین‌المللی پس از سقوط دولت جمهوری افغانستان در سال ۲۰۲۱، ناگزیر به ترک کشور شده و به پاکستان پناه آورده‌اند. اکنون، با توقف روند تمدید ویزاها و آغاز اخراج‌ها، جان این افراد در معرض تهدید مستقیم طالبان و گروه‌های افراطی قرار گرفته است. بر اساس ماده ۳۳ کنوانسیون ۱۹۵۱ پناهندگان که بر اصل عدم بازگشت اجباری (Non-refoulement) تأکید دارد، هیچ کشوری مجاز به بازگرداندن افرادی نیست که در معرض خطر شکنجه، تعقیب، یا مرگ قرار دارند؛ اصلی که حتی برای کشورهایی که به کنوانسیون نپیوسته‌اند نیز الزام‌آور است. نمایندگان جنبش زنان هشدار داده‌اند که تجربه تلخ بازگشت‌های اجباری در گذشته، که به کشته شدن و بازداشت گسترده مهاجرین انجامید، نباید تکرار شود. آنان تأکید کرده‌اند که مهاجرت «جرم» نیست و جامعه جهانی مسئولیت اخلاقی و حقوقی دارد که از اقدامات منجر به بی‌سرنوشتی و خشونت جلوگیری کند. مطالبات اصلی این بیانیه شامل موارد زیر است: توقف فوری روند اخراج اجباری مهاجرین افغان؛ تمدید مهلت‌های قانونی اقامت؛ بررسی فوری و جدی پرونده‌های زنان، کودکان و مدافعان حقوق بشر؛ پایبندی دولت پاکستان و جامعه جهانی به اصل عدم بازگشت اجباری. این جنبش همچنین از کشورهایی که در بیست سال گذشته نقش مستقیم در سیاست‌های افغانستان داشته‌اند، خواسته است تا مسئولیت خود را در قبال بحران فعلی بپذیرند و از راه‌حل‌های انسانی و پایدار حمایت کنند.
پژوهشگر سازمان ملل: درخواست ایجاد سازوکار مستقل برای پاسخگویی به نقض حقوق بشر طالبان کرد
فرخنده: فرشته عباسی، پژوهشگر سازمان دیده‌بان حقوق بشر، در شصتمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل خواستار ایجاد یک میکانیسم مستقل برای پاسخگویی به نقض حقوق بشر توسط طالبان شد. عباسی در سخنرانی خود که روز سه‌شنبه، ۱۸ سنبله برگزار شد، اعلام کرد که طالبان حملات خود علیه حقوق زنان و دختران افغانستان را تشدید کرده‌اند و این اقدامات باید به عنوان «جنایات علیه بشریت» شناخته شود، چرا که شامل آزار و اذیت‌های جنسیتی گسترده است. وی تأکید کرد که این سازوکار باید جدا از مأموریت ریچارد بنت، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر برای افغانستان، عمل کند، اما در عین حال به تقویت فعالیت‌های او کمک نماید. عباسی در ادامه افزود: «زنان افغان همچنان به رغم این فشارها مقاومت می‌کنند و ما باید با اقدامات عملی و موثر در کنار آن‌ها بایستیم.» پژوهشگر دیده‌بان حقوق بشر تصریح کرد که ایجاد این میکانیسم پاسخگویی، می‌تواند دسترسی به عدالت، کشف حقیقت و جبران خسارات قربانیان را تسهیل کند. پیش از این، بیش از ۷۰ سازمان و جنبش مدنی در سراسر جهان نیز خواستار تشکیل چنین سازوکاری از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل برای مقابله با سیاست‌ها و اقدامات ضد حقوق بشری طالبان شده بودند. این موضوع نشان‌دهنده نگرانی گسترده بین‌المللی نسبت به وضعیت حقوق بشر به ویژه حقوق زنان در افغانستان و ضرورت اقدام سریع و جدی برای حمایت از قربانیان است.
افزایش سرکوب زنان در افغانستان؛ نماینده بریتانیا در سازمان ملل خواستار لغو محدودیت‌ها شد
فرخنده: در شصتمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل، الینور سندرز، نماینده بریتانیا، نسبت به تشدید سرکوب زنان توسط گروه طالبان در افغانستان ابراز نگرانی عمیق کرد. سندرز در سخنرانی خود به موارد متعددی از نقض حقوق بشر از جمله شلاق زدن مردان و زنان توسط طالبان اشاره نمود و تأکید کرد که این رفتارها نشان‌دهنده افزایش سرکوبگری‌ها است. وی همچنین اظهار داشت که طالبان زنان را به دلیل عدم رعایت دقیق پوشش‌های تعیین شده بازداشت می‌کنند، اقدامی که به گفته او نقض آشکار حقوق زنان است. نماینده بریتانیا از جامعه جهانی خواست تا فشار بیشتری بر طالبان وارد آورد تا محدودیت‌های ظالمانه علیه زنان لغو شود. سندرز ضمن حمایت از مأموریت ریچارد بنت، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل در افغانستان، بر لزوم توجه و پیگیری جدی وضعیت حقوق بشر در این کشور تأکید کرد. او همچنین از اختصاص یک میلیون پوند بودجه توسط بریتانیا برای کمک به زلزله‌زدگان استان کنر خبر داد و یادآور شد که کشورش به حمایت از مردم افغانستان ادامه خواهد داد. در این نشست، وضعیت حقوق بشری افغانستان به‌ویژه شرایط زنان، محور اصلی بحث و بررسی برخی نمایندگان کشورهای مختلف قرار گرفت و نگرانی‌های جدی درباره آینده حقوق زنان در این کشور مطرح شد.
سازمان ملل: بیش از نیمی از قربانیان زلزله‌های کنر و ننگرهار زنان و دختران‌اند
فرخنده: در پی زمین‌لرزه‌های مرگ‌بار اخیر در ولایت‌های شرقی افغانستان، صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) اعلام کرده است که بیش از ۵۰ درصد قربانیان را زنان و دختران تشکیل می‌دهند. این نهاد با نشر گزارشی هشدار داده است که ابعاد واقعی فاجعه هنوز به‌صورت کامل روشن نیست، زیرا بسیاری از مناطق آسیب‌دیده در مناطق کوهستانی و روستاهای دورافتاده قرار دارند و دسترسی به آن‌ها با چالش‌های جدی مواجه است. در واکنش به این بحران، صندوق جمعیت سازمان ملل پنج تیم سیار خدمات صحی را به مناطق زلزله‌زده اعزام کرده است تا خدمات فوری و حیاتی را به آسیب‌دیدگان ارائه دهند. طبق این گزارش، این تیم‌ها تاکنون موفق شده‌اند به حدود ۹۵۰۰ تن از ساکنان مناطق آسیب‌دیده خدمات حیاتی، از جمله مراقبت‌های تولیدمثلی، مشاوره‌های روانی-اجتماعی و رسیدگی‌های اولیه صحی ارائه کنند. بر بنیاد ارزیابی‌های اولیه، زنان و کودکان نه‌تنها در شمار تلفات بالا هستند، بلکه بیشترین آسیب‌های جسمی و روانی را نیز متحمل شده‌اند. بسیاری از بازماندگان، به‌ویژه کودکان، دچار ترس شدید، اختلالات روانی و مشکلات جدی در دسترسی به خدمات بهداشتی و حمایتی شده‌اند. در حالی که شمار قربانیان این زمین‌لرزه‌ها رو به افزایش است، نهادهای امدادی هشدار داده‌اند که ادامه وضعیت موجود، بدون کمک فوری و گسترده، می‌تواند پیامدهای انسانی و اجتماعی فاجعه‌باری در پی داشته باشد. سازمان ملل و نهادهای بشردوست خواستار دسترسی سریع‌تر و گسترده‌تر به مناطق آسیب‌دیده، و همچنین افزایش منابع برای رسیدگی به نیازهای فوری به‌ویژه در حوزه حمایت از زنان و کودکان شده‌اند.