تیرباران شدن دختر و پسر در کنر به اتهام رابطه خارج از ازدواج
فرخنده: منابع محلی در ولایت کنر گزارش داده‌اند که یک دختر و پسر به اتهام رابطه خارج از ازدواج در ولسوالی چپه‌دره این ولایت تیرباران شده‌اند. این رویداد روز چهارشنبه، ۵ جدی، در منطقه «وتلی» از مربوطات این ولسوالی رخ داده است. به گفته منابع، این دو نفر از سوی خانواده دختر به قتل رسیده‌اند. همچنین، منابع می‌گویند که خانواده پسر برای روشن شدن جزئیات بیشتر به خانه خانواده دختر رفته‌اند، اما در این دیدار بر خانواده پسر شلیک شده و در پی آن یک نفر زخمی گردیده است. جزئیات این رویداد تا کنون به‌طور کامل روشن نشده و طالبان نیز در این باره هیچ اظهار نظری نکرده‌اند. این حادثه مشابه رویدادی است که حدود یک ماه پیش در ولسوالی دره‌نور ننگرهار رخ داد، که در آن نیز یک دختر و پسر به اتهام رابطه خارج از ازدواج تیرباران شدند. گفتنی است که قتل‌های ناموسی هرازگاهی در ولایت‌های مختلف از شهروندان قربانی می‌گیرد.
طالبان به دانشجویان دانشگاه کابل اجازه تصویربرداری از محفل فراغت را ندادند
فرخنده: منابع خبری روز پنج‌شنبه، ۶ جدی، به رسانه‌ها گزارش داده‌اند که طالبان به دانشجویان دانشگاه کابل اجازه تصویربرداری از مراسم فراغت‌شان را نداده‌اند. این اقدام طالبان در حالی رخ داده که پیش از این از هر دانشجو مبلغ ۱۵۰۰ افغانی برای برگزاری محفل جمع‌آوری شده بود. طبق گفته منابع، طالبان به خانواده‌ها و بستگان دانشجویان اجازه حضور در این مراسم را ندادند و برخی از آنها نیز مورد لت‌وکوب و بدرفتاری قرار گرفتند. علاوه بر این، طالبان به شماری از دانشجویان اجازه ندادند که لباس‌های مخصوص فراغت را بپوشند. گفتنی است که پیشتر خالد حنفی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر طالبان، در محفل فراغت دانشجویان دانشگاه پلی‌تخنیک کابل اعلام کرده بود که لباس‌های فراغت مغایر با «شریعت» است و پوشیدن آنها را توهین‌آمیز دانسته بود. این در حالی است که طالبان تصویربرداری از موجودات زنده را ممنوع کرده‌اند، اما به نظر می‌رسد که مقام‌های این گروه خود از این حکم مستثنا هستند.
خانه آزادی بیان: تغییر تلویزیون ملی به «رادیو شریعت» تهدیدی جدی برای آزادی بیان
فرخنده: خانه آزادی بیان امروز (چهارشنبه، ۵ جدی) در بیانیه‌ای نگرانی شدید خود را درباره تغییر «ماهیت» تلویزیون ملی افغانستان به «رادیو شریعت» ابراز کرده و این اقدام را «محکوم» نمود. این نهاد در بیانیه‌اش اعلام کرده است که سه منبع داخلی از رادیو و تلویزیون ملی افغانستان تایید کرده‌اند که طالبان قصد دارند تلویزیون ملی را در مرکز و ولایت‌ها به ایستگاه‌های رادیویی تبدیل کنند. در این بیانیه آمده است که تلویزیون ملی تحت اداره طالبان، در اعلامیه‌ای پروژه نصب فرستنده برای رادیو ملی و رادیو صدای شریعت را در کابل و ولایت‌ها به داوطلبی گذاشته است. خانه آزادی بیان این اقدام را به‌عنوان بخشی از تلاش‌های نظام‌مند طالبان برای سرکوب و تغییر ماهیت این رسانه تاریخی دانسته و آن را به شدت محکوم کرده است. تلویزیون ملی افغانستان، که از سال ۱۳۵۶ به‌عنوان یک نهاد رسانه‌ای مهم نقش آفرینی کرده، به گفته خانه آزادی بیان، در گذشته نقش قابل توجهی در اطلاع‌رسانی، پخش سیاست‌های دولتی و انعکاس فرهنگ متنوع کشور ایفا کرده است. این نهاد همچنین از تصویب قانونی خبر داده که نشر و پخش تصاویر جانداران را ممنوع اعلام کرده و از این‌رو محدودیت‌های شدیدی را بر رسانه‌ها وارد کرده است. به دنبال این تصمیم، نشرات تلویزیون ملی در ولایت‌های قندهار، هلمند، زابل و ارزگان به‌طور کامل متوقف شده است. خانه آزادی بیان تصریح کرده که این اقدام تنها به تلویزیون ملی محدود نمی‌شود، بلکه سایر رسانه‌های تصویری را نیز تحت فشار قرار داده است. بیانیه می‌افزاید که چنین محدودیت‌هایی نشان‌دهنده تلاش هدفمند طالبان برای خاموش کردن صدای رسانه‌های آزاد و حذف تنوع فرهنگی و اطلاع‌رسانی در کشور است. در پایان، خانه آزادی بیان از نهادهای رسانه‌ای، خبرنگاران مستقل و مدافعان آزادی بیان خواسته است تا در برابر این اقدامات که تهدیدی جدی برای آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات به شمار می‌آید، ایستادگی کنند. این نهاد تاکید کرده که این اقدام نه تنها آزادی بیان را تهدید می‌کند، بلکه تلاش‌های دهه‌ها مردم افغانستان برای داشتن رسانه‌های مستقل را تضعیف خواهد کرد.
ملل متحد به توانمندی زنان افغانستان اولویت می‌دهد
فرخنده: کمیشنری عالی ملل متحد در امور پناهجویان اعلام کرده است که برنامه‌هایش را برای توان‌مندسازی زنان در افغانستان تقویت خواهد کرد. این سازمان در پیامی در اکس نوشت که برنامه‌های جدید شامل دسترسی مهاجران عودت‌کننده به معیشت، کارآفرینی و تجارت با تمرکز ویژه بر زنان است. به گفته این سازمان، برای تقویت این برنامه‌ها، توافقنامه جدیدی با بخش تجارت توسعه ملل متحد به امضا رسیده است که هدف آن ارتقاء فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی برای زنان در افغانستان است. این اعلامیه در حالی صادر می‌شود که طالبان بیش از دو سال است که کار و فعالیت زنان در نهادهای غیردولتی را در افغانستان ممنوع کرده‌اند. این محدودیت‌ها زندگی بسیاری از زنان نان‌آور را با مشکلات جدی مواجه کرده است. پیش از این، سازمان ملل در گزارشی تاکید کرده بود که محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های طالبان بر کار و آموزش زنان و دختران، تاثیرات منفی مستقیم بر میزان کمک‌های جهانی به افغانستان و روند کمک‌رسانی به کشور گذاشته است. از سوی دیگر، طالبان از آغاز برگشت دوباره شان به قدرت، تقریباً تمامی حقوق و آزادی‌های زنان را سلب کرده‌اند. بر اساس قوانین جدید طالبان، زنان و دختران در این دوران نمی‌توانند بالاتر از صنف ششم آموزش ببینند، در فعالیت‌های اجتماعی شرکت کنند، در اجتماع ظاهر شوند یا در حکومت‌داری مشارکت داشته باشند.
آغاز دومین سال ممنوعیت کار زنان در سازمان‌های غیردولتی: کرن دیکر بر لزوم مشارکت زنان تأکید کرد
فرخنده: کرن دیکر، کاردار سفارت آمریکا برای افغانستان، به‌مناسبت دومین سال ممنوعیت کار زنان در سازمان‌های غیردولتی از سوی طالبان، اظهار داشت که «در این مدت زمان، زندگی‌های بی‌شماری شدیداً تحت تأثیر قرار گرفته است». او امروز (سه‌شنبه، ۴ جدی) در پیامی در ایکس نوشت که «آینده‌ی باثبات و مرفه برای افغانستان بدون مشارکت زنان ناممکن است.» خانم دیکر همچنین افزود که مشارکت زنان در فعالیت‌های بشردوستانه ضروری است و حذف آنان از این فعالیت‌ها، بحران جاری افغانستان را عمیق‌تر خواهد کرد. او تأکید کرد که ایالات متحده «همچنان مصمم است در کنار زنان افغان باقی بماند.» این سخنان در حالی بیان می‌شود که طالبان در تاریخ ۳ جدی ۱۴۰۱ خورشیدی کار زنان را در سازمان‌های غیردولتی داخلی و بین‌المللی ممنوع کردند. وزارت اقتصاد طالبان دلیل این اقدام را شکایت‌هایی عنوان کرد که از عدم رعایت «حجاب» و قوانین طالبان از سوی زنان ارائه شده بود. پس از آن، طالبان همچنین کار زنان در دفترهای سازمان ملل متحد را نیز ممنوع کردند. در دو سال اخیر، مردم افغانستان و کشورهای مختلف بارها خواستار لغو این ممنوعیت‌ها شده‌اند، اما طالبان تاکنون به این درخواست‌ها توجه نکرده‌اند.
منع کورس‌های آموزشی برای دختران بالاتر از صنف ششم در هرات توسط طالبان
فرخنده: در ادامه سیاست‌های محدودکننده طالبان در زمینه آموزش دختران و زنان، ریاست معارف این گروه در ولایت هرات آموزش دختران بالاتر از صنف ششم در کورس‌های آموزشی را ممنوع کرد. این تصمیم جدید که در نامه‌ای به تاریخ دوشنبه، ۳ جدی صادر شده است، اعلام می‌کند که طبق دستور رهبر طالبان، آموزش دختران در مکاتب دولتی، خصوصی و آموزشگاه‌ها تا امر ثانی تعطیل خواهد بود. در این نامه آمده است که این دستور نه تنها شامل مکاتب می‌شود، بلکه به کورس‌های آموزشی نیز گسترش یافته است. مسئولان مراکز آموزشی در هرات به رسانه‌ها گفته که به مراکز آموزشی به صورت کتبی و شفاهی اعلام شده است که دیگر نمی‌توانند دختران بالاتر از صنف ششم را جذب کنند. با این حال، پیش از این، دختران بالاتر از صنف ششم در برخی کورس‌های آموزشی به ویژه در زمینه‌هایی مانند زبان انگلیسی یا مضامین دیگر دروس مدرسه شرکت می‌کردند، ولی اکنون این امکان نیز از آنان گرفته شده است. هنوز مشخص نیست که آیا این محدودیت‌ها تنها در ولایت هرات اعمال شده‌اند یا سایر ولایت‌های کشور نیز تحت تأثیر قرار خواهند گرفت. این اقدام در ادامه سیاست‌های طالبان پس از تسلط بر افغانستان صورت می‌گیرد. پس از به قدرت رسیدن طالبان، این گروه ابتدا مکاتب را به روی دختران بست و سپس تحصیل دختران در دانشگاه‌ها را ممنوع کرد. با وجود تعطیلی مکاتب و دانشگاه‌ها، تا چند هفته پیش، دختران اجازه داشتند که در انستیتوت‌های صحی تحصیل کنند، اما اخیراً این موسسات نیز به روی آنان بسته شده است. این تصمیمات طالبان نگرانی‌های گسترده‌ای در داخل و خارج از افغانستان برانگیخته و پرسش‌هایی در مورد آینده تحصیل و حقوق زنان در کشور ایجاد کرده است.
روند جمع‌آوری «کتاب‌های ممنوعه» از سوی طالبان در شبرغان آغاز شد
فرخنده: طالبان روند جمع‌آوری «کتاب‌های ممنوعه» را در شهر شبرغان آغاز کرده‌اند. این اقدام با هدف حفاظت از «ارزش‌های اسلامی، فرهنگ مردم، و پیشگیری از انتشار مطالب نادرست که ممکن است ذهنیت عمومی را تخریب کند» صورت گرفته است. بریالی احمدی، آمر اطلاعات ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان در جوزجان، در این زمینه گفت: «کتاب‌هایی که برخلاف آموزه‌های دین اسلام و فرهنگ مردم افغانستان چاپ شده باشند، توسط کمیته جمع‌آوری کتاب‌های ممنوعه از تمام کتابخانه‌های این ولایت جمع‌آوری خواهند شد.» این روند، به گفته احمدی، در روزهای آینده ادامه خواهد داشت و تمامی کتاب‌های «مغایر با ارزش‌های اسلامی و فرهنگی» شناسایی و جمع‌آوری خواهند شد. او تاکید کرد که این اقدام در راستای حفاظت از هویت اسلامی و فرهنگی افغانستان انجام می‌شود. این در حالی است که طالبان طی ماه‌های اخیر، کتاب‌های بی‌شماری را از کتابخانه‌ها و دانشگاه‌های سراسر کشور مصادره کرده‌اند. اقدام طالبان در جمع‌آوری و سانسور کتاب‌ها با واکنش‌های گسترده‌ای روبه‌رو شده است. در پی این اقدام، شماری از فعالان آموزش و معترضان در چندین ولایت افغانستان کارزاری تحت عنوان «علیه کتاب سوزان» راه‌اندازی کردند. این کارزار که با استقبال گسترده مردم در داخل و خارج از کشور مواجه شده، به هدف اعتراض به سانسور و محدودیت‌های فرهنگی، به ویژه در حوزه کتاب و آموزش، آغاز شده است. حمیرا قادری، نویسنده و استاد دانشگاه، و برادرش خالد قادری که این کارزار را راه‌اندازی کرده‌اند، پیش از این در بیانیه‌ای اعلام کردند که طالبان در ادامه «سیاست حذف و سرکوب»، هزاران جلد کتاب را در افغانستان سانسور کرده‌اند. به گفته خانم قادری، طالبان تنها در ولایت هرات صدها عنوان کتاب را «نامطلوب» خوانده و دسترسی به آنها را ممنوع کرده‌اند. واکنش‌های مردم و جامعه جهانی به این اقدام طالبان، نشان‌دهنده نگرانی‌های جدی درباره آزادی بیان، دسترسی به اطلاعات و حقوق فرهنگی در افغانستان است.
وضعیت دشوار کارمندان زن در بانک مرکزی افغانستان تحت سلطه طالبان
فرخنده: پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، وضعیت زنان شاغل در بانک مرکزی این کشور به شدت دچار تغییرات منفی شده است. شماری از زنانی که پیش از سلطه طالبان در این بانک فعالیت می‌کردند، از شرایط دشوار زندگی خود و رفتار نادرست مقامات طالبان با آنها شکایت دارند. این زنان می‌گویند که باوجود دریافت کمک‌های بشری به ارزش میلیون‌ها دلار از سوی جامعه جهانی، بانک مرکزی قادر به پرداخت حقوق حتی ۸۰ کارمند زن خود نبوده و وضعیت آنان روز به روز بدتر می‌شود. بانک مرکزی افغانستان که به طور هفتگی بیش از ۴۰ میلیون دلار از کمک‌های بشری دریافت می‌کند، اکنون تنها به زنان کارمند خود ماهانه ۵۰۰۰ افغانی پرداخت می‌کند. به گفته این کارمندان، بسیاری از آنان حتی این مبلغ را به طور کامل دریافت نمی‌کنند و حقوق آنها بر اساس بدهی‌های قبلی، مانند قرضه‌ها، محاسبه می‌شود. این زنان همچنین از تبعیض‌های جدی در استخدام‌ها و پرداخت‌ها خبر می‌دهند، به طوری که بسیاری از مردان وابسته به طالبان جایگزین زنان شده‌اند و کارکنان پیشین زن در معرض رفتارهای تحقیرآمیز قرار دارند. زنان شاغل در این بانک می‌گویند که برخلاف گذشته که آنان از امتیازات ویژه‌ای برخوردار بودند، حالا تنها مبلغی ناچیز دریافت می‌کنند که به سختی می‌توانند نیازهای اولیه خانواده‌های خود را برآورده کنند. علاوه بر این، برخی از زنان مجبور به پرداخت قرض‌های همکارانی شده‌اند که به خارج از کشور رفته‌اند. در عین حال، بسیاری از پست‌های مهم در بانک به جای زنان، به مردان وابسته به طالبان داده شده است. یکی از کارمندان این بانک که نمی‌خواهد نامش فاش شود، می‌گوید که زنان به گونه‌ای با آنها برخورد می‌شود که گویی مجرم هستند. به عنوان مثال، هنگام ورود به بانک از آنها کارت شناسایی خواسته می‌شود و در برخی موارد حتی اجازه ورود به ساختمان بانک را ندارند. این کارمندان از جامعه جهانی درخواست دارند که صدای آنها را بشنوند و برای بهبود شرایط زنان در افغانستان اقدام کنند. این زنان با اشاره به کمک‌های میلیون دلاری که به افغانستان ارسال می‌شود، تأکید دارند که این کمک‌ها به دست آنان نمی‌رسد و طالبان منابع را تحت کنترل خود دارند. آنان از جامعه جهانی خواسته‌اند که نظارت دقیق‌تری بر توزیع این کمک‌ها داشته باشد و فشار بیشتری بر طالبان برای بهبود شرایط زنان اعمال کند. وضعیت زنان شاغل در بانک مرکزی افغانستان نشان‌دهنده تبعیض‌های جدی است که توسط رژیم طالبان علیه زنان اعمال می‌شود. این تبعیض‌ها نه تنها مشکلات اقتصادی شدیدتری برای این زنان ایجاد کرده، بلکه مانع استفاده کامل از توانمندی‌های آنان در نظام بانکی کشور شده است. در چنین شرایطی، صدای این زنان باید به گوش جامعه جهانی برسد تا اقداماتی جدی برای تغییر این وضعیت انجام شود.
حامد کرزی در حمایت از تحصیل دختران افغانستان: «آموزش حق اساسی آنان است»
فرخنده: حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، در حمایت از صدای اعتراضی زنان و دختران به منظور بازگشایی مکتب‌ها و دانشگاه‌ها در کشور، تأکید کرده است که آموزش دختران «یک حق اساسی» آنان است و افغانستان بدون آموزش دختران «هیچ‌گاه آینده روشن نخواهد داشت». آقای کرزی در یک نوشتار در شبکه اجتماعی اکس (توئیتر) گفته است: «صدا و خواست زنان و دختران کشور، صدای بر حق آنان برای افغانستان آباد است.» وی افزود که توانایی‌های جوانان افغانستان، چه دختران و چه پسران، تنها راه‌حل خودکفایی و رهایی از فقر در کشور است. رئیس‌جمهور پیشین افغانستان تأکید کرد که آموزش دختران برای شکوفایی و پیشرفت افغانستان «حیاتی» است و ابراز امیدواری کرد که به زودی درهای مکتب‌ها و دانشگاه‌ها به روی دختران و زنان کشور باز شود. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که پس از بازگشت طالبان به قدرت در اوت ۲۰۲۱، تمام درهای مکتب‌های بالاتر از صنف ششم و دانشگاه‌ها به روی دختران و زنان بسته شد. همچنین، تا سه هفته پیش، شماری از انستیتوت‌های طبی خصوصی به‌عنوان آخرین فرصت تحصیلی برای زنان، همچنان در دسترس بودند. اما اخیراً، با صدور فرمان جدید رهبر طالبان، این آخرین روزنه امید نیز بسته شد. طبق این فرمان، انستیتوت‌های طبی در سراسر کشور دیگر حق جذب دانشجویان دختر و زن را ندارند. نورجلال جلالی، وزیر صحت عامه طالبان، این دستور را به مسئولان نهادهای مربوطه ابلاغ کرده است. این تصمیم طالبان در شرایطی اتخاذ می‌شود که بسیاری از زنان و دختران افغان همچنان به دنبال بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها و دسترسی به فرصت‌های آموزشی هستند. حامد کرزی در سخنان خود از این خواست حمایت کرده و تأکید کرد که هیچ جامعه‌ای بدون توجه به آموزش دختران نمی‌تواند به پیشرفت و شکوفایی دست یابد.
دانشگاه آنلاین زن: دو سال پشتیبانی از تحصیل دختران افغانستان در سایه محدودیت‌ها
فرخنده: با گذشت دو سال از بسته شدن دانشگاه‌ها و مراکز تحصیلات عالی به روی دختران در افغانستان، دانشگاه آنلاین زن اعلام کرده است که این نهاد آموزشی توانسته است به‌عنوان یک امید برای دختران محروم از تحصیل در کشور، جایگاهی مهم پیدا کند. دانشگاه آنلاین زن که تنها چند روز پس از اعلام رسمی ممنوعیت تحصیل برای دختران توسط طالبان تأسیس شد، تاکنون موفق شده است برنامه‌های درسی خود را در ۱۵ دانشکده مختلف ارائه دهد و حدود ۱۴ هزار دختر را در مقطع لیسانس تحت پوشش قرار دهد. دانشجویان این دانشگاه عمدتاً از داخل افغانستان و برخی کشورهای دیگر هستند که درس‌های خود را به‌صورت آنلاین دنبال می‌کنند. این نهاد آموزشی به‌ویژه برای دختران افغان که پس از به‌قدرت رسیدن طالبان از ادامه تحصیل محروم شده‌اند، فرصتی برای ادامه آموزش فراهم کرده است. در آستانه دومین سالگرد تأسیس دانشگاه آنلاین زن، گردهمایی‌هایی در شهرهای تهران، مشهد، کابل و بدخشان برگزار شد. مسئولان دانشگاه در این گردهمایی‌ها بر اهمیت آموزش برابر برای همه و ضرورت دسترسی به تحصیلات برای دختران تأکید کردند و از تلاش‌های گروه اجرایی دانشگاه قدردانی کردند. کارشناسان آموزشی نیز معتقدند که هرچند آموزش آنلاین نمی‌تواند به‌طور کامل جایگزین آموزش حضوری شود، اما در شرایط فعلی افغانستان، بهترین گزینه ممکن است و در آینده نیز می‌تواند به‌عنوان مکملی برای سیستم آموزش حضوری عمل کند. به گفته آنان، دانشگاه آنلاین زن با ارائه تحصیلات به‌صورت دیجیتالی، گامی بزرگ در جهت حفظ حقوق آموزشی دختران در شرایط دشوار فعلی افغانستان برداشته است. این در حالی است که طالبان همچنان به‌طور رسمی تحصیل دختران را در مقاطع بالاتر ممنوع کرده و بسیاری از دختران افغانستان از دسترسی به آموزش عالی محروم هستند. دانشگاه آنلاین زن با ادامه فعالیت‌های خود، نقش مهمی در ایجاد فرصت‌های آموزشی برای این دختران ایفا کرده است.