هشدار ملل متحد: ممنوعیت آموزش دختران در افغانستان بحران‌آفرین است
فرخنده: ریچارد بنت، گزارشگر ویژه ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، در گفتگویی با نهاد جهانی «آموزش نمی‌تواند منتظر بماند»، از پیامدهای شدید ممنوعیت آموزش بر دختران و زنان در افغانستان پرده برداشت. وی هشدار داد که این محدودیت‌ها به افزایش «خشونت مبتنی بر جنسیت» و دیگر معضلات اجتماعی منجر شده است. آقای بنت اعلام کرد که ممنوعیت آموزش دختران، زمینه‌ساز افزایش ازدواج‌های اجباری، خودآزاری و حتی خودکشی در میان دانش‌آموزان دختر شده است. به گفته او، این وضعیت موجب افسردگی هزاران دختر و تشدید نابرابری جنسیتی در افغانستان خواهد شد. وی تأکید کرد که ممنوعیت‌ها علیه زنان و دختران «غیرانسانی و آزار جنسیتی» است و جامعه بین‌المللی باید برای پاسخگو کردن طالبان و به چالش کشیدن این ساختار تلاش کند. وی افزود: «نتیجه این ممنوعیت‌ها، افزایش فقر، خشونت‌های جنسیتی، ازدواج کودکان، کار اجباری و دیگر انواع بهره‌کشی است.» در همین حال، دختران دانش‌آموز که از آموزش محروم شده‌اند، از آینده ناروشن خود ابراز نگرانی کرده‌اند. طالبان یک ماه پس از به قدرت رسیدن در افغانستان در سال ۱۴۰۰ خورشیدی اعلام کردند که ممنوعیت آموزش دختران «موقت» است. اما با گذشت سه سال، هیچ اقدامی برای بازگشایی مکاتب دخترانه انجام نشده است. فعالان حقوق بشر این اقدامات را تهدیدی جدی برای آینده نیمی از جمعیت افغانستان دانسته و خواستار مداخله جدی جامعه جهانی شده‌اند. این ممنوعیت، به گفته گزارشگران، نه‌تنها بر دختران دانش‌آموز، بلکه بر کل جامعه افغانستان تأثیری ویرانگر داشته و به‌طور گسترده‌ای نابرابری‌های اجتماعی را تشدید کرده است.
درخواست بریتانیا از طالبان برای لغو ممنوعیت آموزش‌های پزشکی برای زنان و دختران
فرخنده: سفارت بریتانیا برای افغانستان اعلام کرده است که رابرت دیکسون، کاردار سفارت بریتانیا برای افغانستان، در سفر اخیر خود به کابل با مقام‌های طالبان دیدار کرده و خواستار لغو ممنوعیت آموزش‌های پزشکی برای دختران و زنان شده است. در بیانیه سفارت بریتانیا آمده است که آقای دیکسون در دیداری با عباس ستانکزی، معاون وزارت خارجه طالبان، در مورد موضوعاتی چون ممنوعیت آموزش پزشکی زنان، کمک‌های بشردوستانه بریتانیا، و روند دوحه گفتگو کرده است. آقای دیکسون در این دیدار تأکید کرده است: «ما از گزارش‌ها درباره ممنوعیت دسترسی زنان به آموزش و آموزش‌های پزشکی، از جمله تربیت قابله‌ها و پرستاران، به شدت نگران هستیم. این تصمیم را به شدت محکوم کرده و از طالبان می‌خواهیم که این محدودیت‌ها را لغو کنند.» بر اساس این بیانیه، افغانستان یکی از کشورهایی است که به گزارش سازمان جهانی بهداشت، نهمین بالاترین نرخ مرگ‌ومیر زنان به دلیل عوارض ناشی از بارداری و زایمان را دارد. کاردار بریتانیا هشدار داده است که این تصمیم می‌تواند جان و سلامت بی‌شمار زنان و دختران افغان را تهدید کند و زندگی فرزندان آنان را نیز به خطر بیندازد. رابرت دیکسون در جریان سفر خود به کابل، علاوه بر مقام‌های طالبان، با شماری از زنان، نهادهای بشردوستانه، بخش خصوصی، و نمایندگان دیپلماتیک نیز دیدار کرده است. او بر نقش حیاتی نهادهای غیردولتی در ارائه کمک‌های بشردوستانه به مردم افغانستان تأکید کرده و گفته است که بریتانیا همچنان به حمایت از روند دوحه به رهبری سازمان ملل متحد متعهد است. وی افزود: «بریتانیا انتظار دارد که طالبان گام‌های مثبتی در راستای احترام به تعهدات بین‌المللی حقوق بشری خود بردارند. ما از ارزیابی مستقل سازمان ملل متحد به‌عنوان بهترین راه برای ادغام افغانستان در جامعه بین‌المللی حمایت می‌کنیم.» در بیانیه آمده است که افغانستان یکی از بزرگ‌ترین برنامه‌های کمک دوجانبه بریتانیا را به خود اختصاص داده است. دولت بریتانیا برای دوره اپریل ۲۰۲۴ تا مارچ ۲۰۲۵، مبلغ ۱۶۱ میلیون پوند (معادل ۱۴.۱ میلیارد افغانی) را برای کمک‌های بشردوستانه به افغانستان تعهد کرده است. این تلاش‌ها در حالی صورت می‌گیرد که جامعه جهانی همچنان نگران وضعیت حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان و دختران در افغانستان است و از طالبان می‌خواهد که محدودیت‌های شدید علیه زنان را کاهش دهند.
برگزاری نشست نمایندگان ویژه گروه ۷ درباره افغانستان در ژنو
فرخنده: وزارت خارجه سوئیس اعلام کرده است که نشست نمایندگان ویژه گروه ۷ درباره افغانستان در شهر ژنو برگزار شده است. هنریچ سلینبورگ، یکی از مقامات وزارت خارجه سوئیس، در شبکه اجتماعی “اکس” (توییتر سابق) نوشت که هدف از این نشست بررسی تحولات اخیر افغانستان و شناسایی فرصت‌هایی برای اقدامات مشترک در جهت حمایت از مردم این کشور بوده است. شرکت‌کنندگان در این نشست بر ضرورت رسیدگی به یکی از مداوم‌ترین، شدیدترین، و پیچیده‌ترین بحران‌های بشردوستانه جهان تأکید کردند. همچنین در این گردهمایی به بررسی راهکارهایی برای کمک به مردم افغانستان و کاهش تأثیرات این بحران پرداخته شد. وزارت خارجه سوئیس تاکنون جزئیات بیشتری درباره این نشست ارائه نکرده است. این نشست در حالی برگزار می‌شود که اخیراً اسپانیا نیز میزبان گفت‌وگوهایی درباره وضعیت افغانستان بوده است. با بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، نگرانی‌ها درباره وضعیت سیاسی و اقتصادی این کشور افزایش یافته است. بسیاری از کشورهای جهان، به‌ویژه کشورهای غربی، تلاش دارند با ارائه کمک‌های بشردوستانه و اعمال فشار بر طالبان، محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان و دختران افغان را کاهش دهند. افغانستان همچنان با بحران‌هایی مانند فقر گسترده، محدودیت‌های اجتماعی و سیاسی، و کاهش دسترسی به خدمات اساسی مواجه است، که این مسائل توجه جامعه بین‌المللی را به‌شدت به خود جلب کرده است.
برگزاری آزمون تثبیت سویه داکتران بدون حضور دختران در افغانستان
فرخنده: اداره ملی امتحانات افغانستان که تحت اداره طالبان فعالیت می‌کند، اعلام کرده است که آزمون تثبیت سویه داکتران تازه‌فارغ‌شده بدون حضور دختران برگزار خواهد شد. این آزمون که برای فارغان رشته‌های طبی طراحی شده است، قرار است در تاریخ ۷ جدی سال جاری تنها برای داوطلبان پسر برگزار شود. این تصمیم، به گفته اداره ملی امتحانات، به درخواست وزارت تحصیلات عالی طالبان گرفته شده است. عرفان‌الله عباد، سخنگوی این اداره، ابراز امیدواری کرده است که در آینده امکان برگزاری این امتحان برای دختران نیز فراهم شود. وی همچنین گفته است که جزئیات زمان‌بندی دقیق این آزمون بعداً اعلام خواهد شد. از سوی دیگر، شماری از دختران فارغ‌شده از رشته‌های طبی با انتقاد از این سیاست طالبان، می‌گویند که این سومین بار است که از شرکت در آزمون شورای عالی طبی محروم شده‌اند. آنان تأکید دارند که چنین محدودیت‌هایی مانع بزرگی برای اشتغال و پیشرفت حرفه‌ای آنان ایجاد کرده است. برخی از زنان و دختران نیز به چالش‌های گسترده‌تری که این سیاست‌ها در حوزه بهداشت ایجاد کرده، اشاره می‌کنند. آنان معتقدند که ممنوعیت حضور دختران در آزمون‌های طبی و همچنین محدودیت پزشکان مرد در ارائه خدمات پزشکی به زنان، آسیب‌های جدی به نظام بهداشتی افغانستان وارد کرده است. این وضعیت به‌ویژه در مناطق روستایی، زنان را با کمبود شدید پزشکان زن مواجه کرده است و دسترسی آنان به خدمات درمانی را به‌طور قابل‌توجهی محدود ساخته است. فعالان حقوق بشر و سازمان‌های بین‌المللی بارها از سیاست‌های طالبان در قبال زنان و محدودیت‌های آموزشی و حرفه‌ای اعمال‌شده بر آنان انتقاد کرده و خواستار پایان‌دادن به این تبعیض‌ها شده‌اند.
هشدار برنامه جهانی غذا درباره بحران گرسنگی در افغانستان با آغاز زمستان
فرخنده: برنامه جهانی غذا (WFP) با آغاز زمستان هشدار داده است که میلیون‌ها شهروند افغانستان با بحران شدید کمبود غذا مواجه هستند. این سازمان روز دوشنبه، ۲۶ قوس، در صفحه ایکس خود اعلام کرد که بسیاری از خانواده‌های افغان در این زمستان با یک انتخاب دشوار و خطرناک روبه‌رو هستند: تأمین گرما یا غذا برای کودکانشان. برنامه جهانی غذا پیش‌تر اعلام کرده بود که در زمستان پیش‌رو، ۱۴.۸ میلیون نفر در افغانستان به کمک‌های فوری نیاز خواهند داشت. با این حال، دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل (اوچا) تأکید کرده است که از مجموع ۲۳ میلیون نفر نیازمند در افغانستان، تنها به بیش از ۱۵ میلیون نفر در سال ۲۰۲۴ رسیدگی خواهد شد. نهادهای امدادرسان بین‌المللی پیش‌بینی کرده‌اند که زمستان امسال برای مردم افغانستان دشوارتر از گذشته خواهد بود. این نگرانی‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که وضعیت اقتصادی و انسانی در افغانستان همچنان وخیم است و بسیاری از خانواده‌ها توانایی تأمین نیازهای اولیه خود را ندارند. بحران انسانی در افغانستان که ناشی از فقر گسترده، بیکاری، و عدم دسترسی به منابع کافی است، با فرا رسیدن زمستان تشدید شده و شرایط زندگی برای میلیون‌ها نفر را بحرانی‌تر کرده است. سازمان‌های امدادی از جامعه جهانی خواسته‌اند تا کمک‌های فوری و بیشتری برای جلوگیری از فاجعه انسانی در افغانستان فراهم کنند. این هشدارها بر ضرورت همکاری بین‌المللی و بسیج منابع برای جلوگیری از بحران انسانی گسترده‌تر در افغانستان تأکید دارد.
انتقاد جنبش شنبه‌های ارغوانی از سیاست‌های یوناما
فرخنده: جنبش شنبه‌های ارغوانی، با انتقاد شدید از سیاست‌های دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، خواستار برکناری رزا اوتونبایوا، رئیس این دفتر، شده است. این جنبش روز شنبه، ۲۴ قوس، در بیانیه‌ای اعلام کرد که یوناما با سیاست‌های خود به دنبال «تعامل و سفیدنمایی» طالبان است و این رویکرد به تقویت این گروه و افزایش فشارها بر زنان افغانستان منجر شده است. براساس این بیانیه، سیاست‌های فعلی سازمان ملل در افغانستان نه‌تنها به تغییر رفتار طالبان کمکی نکرده، بلکه به‌طور غیرمستقیم سبب سرکوب سیستماتیک زنان، گسترش «برده‌داری مدرن» و انتقال میلیون‌ها دالر کمک‌های بشردوستانه به طالبان شده است. این جنبش تأکید کرده که تعامل یوناما با طالبان به جای تحقق خواسته‌های مردم و جامعه جهانی، نقض حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان، را به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش داده است. جنبش شنبه‌های ارغوانی در بیانیه خود از سازمان ملل خواسته است تا با بازنگری در سیاست‌های خود، نقش مؤثرتری در حمایت از حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان، ایفا کند. این جنبش همچنین از کشورهای چین و روسیه درخواست کرده که تهدیدات تروریستی ناشی از فعالیت طالبان در خاک افغانستان را جدی بگیرند و به این گروه اعتماد نکنند. این درخواست‌ها در حالی مطرح شده که سه روز پیش، رزا اوتونبایوا در نشست شورای امنیت سازمان ملل بر لزوم تعامل با طالبان تأکید کرده بود. او گفته بود که وضعیت افغانستان تنها با محکومیت سیاست‌های طالبان بهبود نخواهد یافت و نیاز به گفتگو و همکاری وجود دارد. این انتقادها به سیاست‌های یوناما و تأکید بر تغییر رویکرد سازمان ملل در افغانستان نشان‌دهنده افزایش فشارهای جامعه مدنی بر نهادهای بین‌المللی برای پاسخگویی به وضعیت بحرانی حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان، در این کشور است.
پایان کنفرانس مادرید با درخواست جرم‌انگاری آپارتاید جنسیتی در افغانستان
فرخنده: فعالان زن افغانستان در پایان کنفرانس «صدای ما را بشنوید» که در شهر مادرید اسپانیا برگزار شد، خواستار گنجانیدن آپارتاید جنسیتی در قوانین بین‌المللی شدند. آنان با صدور قطعنامه‌ای از جامعه جهانی خواستند رهبران طالبان را به دلیل نقض گسترده حقوق بشر و ارتکاب جنایت علیه بشریت به دادگاه کیفری بین‌المللی و دیوان بین‌المللی دادگستری ارجاع دهند. این کنفرانس روز جمعه، در مقر وزارت خارجه اسپانیا با حضور بیش از ۵۰ تن از فعالان زن افغانستان و نمایندگان کشورها و سازمان‌های بین‌المللی برگزار شد. نشست مادرید ادامه کنفرانس مشابهی بود که در سپتامبر ۲۰۲۴ در آلبانیا برگزار شده بود. فعالان حقوق زنان در قطعنامه پایانی خود، از زنان افغان در داخل و خارج از کشور خواستند علی‌رغم تفاوت دیدگاه‌ها، برای تحقق حقوق زنان و ساختن آینده‌ای بهتر برای افغانستان تلاش کنند. آن‌ها تأکید کردند که زنان می‌توانند به صورت فردی یا جمعی در این مبارزه نقش‌آفرینی کنند. در بخشی دیگر از این قطعنامه، از مردان و جریان‌های سیاسی افغان خواسته شده است در گفت‌وگوهای معنادار و سازنده با گروه‌های متنوع زنان شرکت کنند و برای تدوین یک برنامه سیاسی جامع و فراگیر برای آینده افغانستان تلاش نمایند. فعالان زن از جامعه بین‌المللی نیز خواستند تا مشارکت برابر زنان، جامعه مدنی و گروه‌های سیاسی را در تمام روندهای مرتبط با آینده افغانستان تضمین کند. فعالان زن افغانستان خواستار اقدام قاطع جامعه جهانی برای پایان دادن به معافیت رهبران طالبان از مجازات شده‌اند. آن‌ها تأکید کردند که باید فشار پایدار برای متوقف کردن سرکوب سیستماتیک زنان افغانستان اعمال شود. همچنین از جامعه جهانی خواستند حمایت‌های اقتصادی و انسانی از زنان افغانستان را افزایش دهند. کنفرانس مادرید بر لزوم مقابله با آپارتاید جنسیتی و نقض حقوق زنان در افغانستان تأکید کرد و تلاش کرد تا صدای زنان افغان را به گوش جهان برساند. این نشست به عنوان مرحله‌ای از تلاش مستمر برای پاسخگو کردن طالبان و تضمین حقوق زنان در صحنه بین‌المللی ارزیابی می‌شود.
قتل زن بیوه در ننگرهار به دلیل رد درخواست ازدواج برادر شوهر
فرخنده: منابع محلی در ولایت ننگرهار گزارش داده‌اند که یک مرد در ولسوالی «بهسود» این ولایت، بیوه برادرش را به دلیل رد درخواست ازدواجش به قتل رسانده است. بر اساس اطلاعات منابع، این رویداد روز جمعه، ۲۳ قوس، در منطقه «قلعه خیالی» ولسوالی بهسود رخ داده است. گفته می‌شود این زن که چهار سال پیش شوهرش را از دست داده بود، دو فرزند نیز دارد. منابع محلی اظهار داشته‌اند که برادر شوهر این زن از وی درخواست ازدواج کرده بود. اما پس از آنکه این درخواست از سوی زن رد شد، او با شلیک گلوله به قتل رسید. مسئولان محلی طالبان در ننگرهار این رویداد را تأیید کرده‌اند. طیب حماد، سخنگوی فرماندهی امنیه طالبان در ننگرهار، اعلام کرده است که فرد متهم هنگام تلاش برای فرار از محل بازداشت شده و در حال حاضر تحت بازجویی قرار دارد. این حادثه نشان‌دهنده چالش‌های شدید اجتماعی و سنتی در برخی مناطق افغانستان است. در بسیاری از این مناطق، زنان پس از فوت شوهرشان، بر اساس سنت‌های محلی، تحت فشار برای ازدواج با برادر یا اقارب شوهر قرار می‌گیرند. در مواردی که این زنان به چنین ازدواج‌هایی تن نمی‌دهند، با خشونت‌های خانوادگی و حتی تهدید به قتل مواجه می‌شوند. این رویداد بار دیگر بر ضرورت توجه به حقوق زنان و تغییر نگرش‌های فرهنگی و اجتماعی در افغانستان تأکید می‌کند.
درخواست معاون یوناما از رهبر طالبان برای لغو محدودیت‌ها علیه زنان
فرخنده: منابع محلی در قندهار گزارش داده‌اند که جورجیِت گانیون، معاون دفتر هیأت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما)، طی نامه‌ای رسمی از هبت‌الله آخوندزاده، رهبر طالبان، خواسته است که محدودیت‌های اعمال‌شده علیه زنان را بردارد. بر اساس اطلاعاتی که روز شنبه، ۲۴ قوس، به دست روزنامه‌ها رسیده است، خانم گانیون این نامه را به صادق انقلابی، معاون والی قندهار، سپرده تا آن را به رهبر طالبان تسلیم کند. در این نامه، معاون یوناما تأکید کرده است که رفع محدودیت‌ها علیه زنان، کلید بهبود روابط طالبان با جامعه بین‌المللی است. وی همچنین خواهان لغو فرمان بسته شدن انستیتوت‌های صحی دختران شده و یادآور شده است که این اقدام می‌تواند زمینه به‌رسمیت‌شناسی رژیم طالبان توسط جهان را فراهم سازد. این سفر در حالی انجام شده که رسانه‌های تحت اداره طالبان نیز گزارش داده‌اند که خانم گانیون در دیدار با معاون والی قندهار درباره جایگزینی کشت خشخاش گفت‌وگو کرده است. یوناما تا کنون به صورت رسمی درباره این نامه یا دیدارهای انجام‌شده اظهارنظر نکرده است. این درخواست در حالی مطرح می‌شود که طالبان با موج گسترده‌ای از انتقادات داخلی و بین‌المللی به دلیل سیاست‌های سخت‌گیرانه علیه زنان روبه‌رو است. حال باید دید آیا رهبر طالبان به این درخواست سازمان ملل واکنشی نشان خواهد داد یا خیر.
محکومیت تبعیض طالبان علیه زنان توسط ۱۴ کشور شورای امنیت
فرخنده: ۱۴ کشور عضو شورای امنیت سازمان ملل، از جمله ایالات متحده، بریتانیا و فرانسه، با انتشار بیانیه‌ای مشترک، تبعیض سیستماتیک طالبان علیه زنان را محکوم کرده و از این گروه خواسته‌اند که به نقض حقوق بشر زنان پایان دهد. این کشورها در ۲۲ قوس، همزمان با نشست شورای امنیت سازمان ملل درباره وضعیت افغانستان، نگرانی خود را از محدودیت‌ها و فشارهایی که طالبان بر زنان افغان اعمال کرده‌اند، ابراز کردند. در بیانیه این کشورها، که شامل اکوادور، فرانسه، گویان، جاپان، مالت، کوریای جنوبی، سیرالئون، اسلوونی، سویس، بریتانیا، ایالات متحده، دانمارک، یونان و پاناما می‌شود، ممنوعیت تحصیل دختران در انستیتوت‌های صحی افغانستان زیان‌بار توصیف شده است. بیانیه تأکید کرده است: «وضعیتی که طالبان به دنبالش هستند، تا زمانی که این مسیر را ادامه دهند، غیرقابل دسترسی است.» در نشست شورای امنیت نیز سخنرانان به وضعیت نگران‌کننده زنان در افغانستان پرداختند و اقدامات طالبان را تهدیدی جدی برای حقوق زنان دانستند. با این حال، ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، در واکنش به این نشست اظهار داشت که هر گونه تصمیم‌گیری بدون حضور نماینده این گروه در چنین نشست‌هایی، دور از واقعیت‌های افغانستان است. وضعیت زنان افغان همچنان یکی از موضوعات کلیدی در بحث‌های بین‌المللی درباره افغانستان است و جامعه جهانی خواستار اقدامات فوری برای تغییر این شرایط شده است.