شلاق زدن ۵ زن در جوزجان؛ نقض آشکار حقوق بشر و ادامه محاکمههای صحرایی طالبان
فرخنده: در ادامه محاکمههای صحرایی طالبان، این گروه روز جمعه، ۱۰ حوت، ۱۳ نفر از جمله پنج زن را در محضر عام در ولایت جوزجان شلاق زدند. دفتر مطبوعاتی والی طالبان در جوزجان اعلام کرد که مجازات این افراد با حضور شماری از مقامهای طالبان در منطقه اجرا شده است. براساس حکم دادگاه طالبان، هر یک از این افراد بین ۲۹ تا ۳۹ ضربه شلاق دریافت کردهاند. با این حال، در خبرنامه منتشرشده هیچ اطلاعاتی در مورد اتهامهای واردشده به این افراد ارائه نشده است. سیفالدین معتصم، رییس اطلاعات و فرهنگ طالبان در جوزجان، این خبر را به رسانهها تأیید کرده و گفت که مجازاتهای یادشده طبق دستور دادگاه طالبان انجام شده است. پس از تسلط مجدد طالبان بر افغانستان، این گروه بهرغم واکنشهای گسترده نهادهای حقوق بشری، به برپایی دادگاههای صحرایی خود ادامه داده است. دادگاههای صحرایی طالبان، که خارج از سیستم قضایی رسمی و بدون رعایت فرایندهای حقوقی معیاری برگزار میشوند، تصمیمگیریهای خود را در محاکمات عمومی انجام میدهند و معمولا بدون شفافیت و در شرایطی غیرقانونی اجرا میشوند. محاکمههای صحرایی طالبان در بسیاری از موارد با انتقادهای شدید جامعه بینالمللی و سازمانهای حقوق بشری مواجه شده است، چرا که این رویکرد با اصول حقوق بشر و دادرسی عادلانه مغایرت دارد.
وضعیت بحرانی تغذیه در افغانستان و تأثیر آن بر زنان و کودکان
فرخنده: رزا اوتونبایوا، رییس هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، در سخنان خود در نشستی با دانشجویان دانشگاه پرینستون بر اولویتهای سازمان ملل در افغانستان تأکید کرد و وضعیت بحرانی حقوق بشر، به ویژه برای زنان و کودکان، را مورد بحث قرار داد. او در این نشست که روز پنجشنبه، ۹ حوت، برگزار شد، اشاره کرد که مهمترین نیاز در افغانستان در حال حاضر تأمین تغذیه برای مردم است. طبق گفته اوتونبایوا، وضعیت مرگومیر در افغانستان، بهویژه در میان زنان و کودکان، به شدت نگرانکننده است. او گفت: “میزان مرگومیر کودکان و زنان در افغانستان بسیار بالا است، و این وضعیت برای جامعه افغانستان یک بحران انسانی است.” او همچنین اشاره کرد که سازمان ملل متحد در تلاش است تا جامعه جهانی را برای تأمین منابع غذایی و کمکهای بشردوستانه بسیج کند، با این هدف که حمایتها به دست کسانی برسد که به آنها نیاز دارند و نه به طالبان. این مقام سازمان ملل همچنین خاطرنشان کرد که کار یوناما در افغانستان روزبهروز دشوارتر میشود، نه تنها به دلیل تغییرات سیاسی در سطح جهانی، بلکه به دلیل سیاستهای سختگیرانه طالبان که در قبال زنان و سیاستمداران سابق کشور اعمال میشود. او افزود: “این فقط به خاطر سیاستهای جهانی نیست، بلکه به دلیل اقدامات طالبان است که بر زنان و دیگر گروههای آسیبپذیر فشار بیشتری وارد کردهاند.” یکی از تصمیمات اخیر طالبان که اوتونبایوا به آن اشاره کرد، دستورالعملهایی است که به ساخت پنجرهها بهگونهای اشاره دارند که مردم نتوانند از بیرون به خانهها و زنان داخل آنها نگاه کنند. این اقدام یکی از نمادهای سیاستهای سختگیرانه طالبان در قبال زنان و محدودیتهای بیشتر بر حقوق انسانی آنهاست. در این میان، بحران اقتصادی و فقر در افغانستان نیز شدت گرفته است. بیکاری و مشکلات اقتصادی روزبهروز به وضعیت زندگی شهروندان افغانستان دامن میزنند و بسیاری از مردم این کشور از نظر تأمین نیازهای اولیه خود و خانوادههایشان با مشکلات جدی مواجه هستند. این مشکلات بهویژه برای زنان و کودکان که بیشترین آسیب را از بحرانهای اقتصادی و اجتماعی میبینند، تأثیرات ویرانگری دارد. شهروندان افغان در شرایط بحرانی بهسر میبرند و بسیاری از آنها میگویند که با سلطه طالبان، امید به آینده بهتر از دست رفته است. وضعیت اقتصادی در این کشور به حدی رسیده که مردم حتی قادر به تأمین غذای کافی برای خانوادههای خود نیستند و در فقر شدید دستوپنجه نرم میکنند. رزا اوتونبایوا در پایان سخنانش تأکید کرد که بحران انسانی در افغانستان تنها با همکاریهای جهانی و تلاشهای گسترده برای حمایت از نیازمندان میتواند بهبود یابد. اما او هشدار داد که با ادامه سیاستهای سرکوبگرانه طالبان، وضعیت حقوق بشر در این کشور بیش از پیش در معرض خطر خواهد بود.
تشدید بحران حقوق بشر در افغانستان؛ طالبان حملات خود بر حقوق زنان و اقلیتها را افزایش دادهاند
فرخنده کابل – فرشته عباسی، پژوهشگر بخش افغانستان دیدهبان حقوق بشر، در جریان نشست پنجاهوهشتم شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد هشدار داد که بحران حقوق بشر در افغانستان به شدت عمیقتر شده است. به گفته وی، طالبان حملات فاحش خود را بر حقوق زنان، دختران و گروههای اقلیت تشدید کردهاند و وضعیت حقوق بشری در کشور به مراتب بحرانیتر از قبل شده است. عباسی که روز پنجشنبه، ۹ حوت در این نشست سخن میگفت، از گزارش ریچارد بنت، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل در امور افغانستان، قدردانی کرد. او با اشاره به وضعیت نگرانکننده حقوق بشر در کشور افزود که طالبان زنان و دختران را به دلیل عدم رعایت قانون پوشش تهدید کرده و برخی از آنان را مورد تجاوز، بازداشت خودسرانه و آزار قرار دادهاند. وی همچنین به تهدیدات و بازداشتهای خودسرانه طالبان علیه نظامیان پیشین، روزنامهنگاران، مدافعان حقوق بشر و دگرباشان جنسی اشاره کرده و تأکید کرد که این گروه به شکلی سیستماتیک افراد مختلف را مورد شکنجه قرار میدهد. عباسی در ادامه تصریح کرد که شکست جامعه بینالمللی در واکنش مؤثر به رفتار طالبان، باعث جسورتر شدن این گروه در نقض حقوق بشر شده است. او از جامعه جهانی خواست که برای پایان دادن به این بحران اقدامهای جدیتری را اتخاذ کند. گفتنی است که ریچارد بنت، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل در امور افغانستان، در روز گذشته نیز گزارش ۲۰ صفحهای خود را در مورد وضعیت حقوق بشر در افغانستان در همین نشست ارائه کرد. وی از جامعه جهانی خواست تا آپارتاید جنسیتی که طالبان در افغانستان اعمال کردهاند را بهعنوان جنایت علیه بشریت به رسمیت بشناسند. در شرایط کنونی، طالبان در بیش از سه سال سلطه خود محدودیتهای گستردهای بر حقوق زنان و دختران افغانستان اعمال کردهاند که شامل منع آموزش، محدودیتهای شغلی، و همچنین محدودیتهای شدید در زمینه آزادی حرکت میشود. این وضعیت همچنان یکی از بزرگترین چالشهای حقوق بشری در افغانستان به شمار میرود.
جان باختن 22 تن در اثر سیلابهای اخیر در افغانستان
فرخنده: دفتر هماهنگکننده کمکهای بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) اعلام کرد که سیلابهای اخیر در افغانستان ۲۲ نفر را به کام مرگ کشاند. این سیلابها همچنین باعث زخمی شدن ۱۶ نفر دیگر شده است و زمینهای کشاورزی در بسیاری از مناطق تحت تأثیر قرار گرفتهاند. اوچا در پیامی که روز جمعه، ۱۰ حوت منتشر کرد، افزود که نهادهای بشردوستانه به سرعت در حال ارائه کمکهای اضطراری به آسیبدیدگان هستند. این نهاد تأکید کرد که تلاشهای امدادی برای کمک به افراد و خانوادههای متاثر از این بلای طبیعی ادامه دارد. در همین راستا، سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) گزارش داد که سیلاب اخیر در افغانستان بیش از ۲۷۰ خانه را در ۱۳ ولایت کشور تخریب کرده است. این سیلابها به زیرساختهای زندگی مردم آسیب جدی وارد کرده و نیاز به کمکهای فوری بیشتر از پیش احساس میشود. پیش از این، اداره ملی آمادهگی مبارزه با حوادث طبیعی طالبان اعلام کرده بود که تعداد جانباختگان سیلابهای اخیر به ۳۶ نفر رسیده است. این سیلابها که به دلیل بارشهای سنگین و تغییرات اقلیمی رخ داده است، بحران انسانی جدیدی را در افغانستان رقم زده و بر شدت نیاز به کمکهای بشردوستانه افزوده است.
آموزش دختران طالبان در مکتب بریتانیایی: تضاد میان سیاستهای محدودکننده و واقعیتهای آموزشی
فرخنده: آموزش دختران طالبان در یک مکتب بریتانیایی در افغانستان جنجال برانگیز شده است. در حالی که طالبان از زمان به قدرت رسیدن، مکاتب دخترانه بالاتر از صنف ششم را بسته و دختران را از ادامه تحصیل در دانشگاهها منع کردهاند، برخی از اعضای این گروه دختران خود را به مدارس خارجی میفرستند. این تضاد میان سیاستهای محدودکننده طالبان و واقعیتهای آموزشی در افغانستان، سوالاتی جدی در مورد آینده تحصیل و حقوق زنان و دختران افغان ایجاد کرده است. دیوید هیمن، هنرمند و کارگردان معروف اسکاتلندی، فاش کرده است که اعضای طالبان دختران خود را به مرکز آموزشی او در افغانستان میفرستند. این بازیگر ۷۷ ساله در گفتوگو با روزنامه هرالد، از آموزش ۸۰ دانشآموز پسر و دختر در مرکز خیریه «اسپریت اید» خود خبر داد و افزود که تعدادی از این دانشآموزان دختر از خانوادههای اعضای طالبان هستند. هیمن، که در فیلم زندگینامهای «حسی از آزادی» در نقش جیمی بویل به شهرت رسید، در این مصاحبه ضمن انتقاد از رویکرد دوگانه طالبان، آنان را «حرامزادههای دو رو» خواند. او گفت: «از طریق مرکز آموزشی اسپریت اید، سهم کوچکی ادا میکنم، حتی اگر احساس کنم که تنها زخمی از زخمهای جهان را با یک چسب زخم پوشاندهام. با این حال، برای عدهای تأثیرگذار است.» این بازیگر اسکاتلندی همچنین ابراز تمایل کرد که نمایشی درباره وضعیت زنان در افغانستان اجرا کند. وی گفت: «در افغانستان زنان دیگر شهروند محسوب نمیشوند، نمیتوانند در خانههایشان بخندند یا آواز بخوانند، آموزش به دوره ابتدایی محدود شده و آنها نمیتوانند شغلی داشته باشند.» پیش از این، راهول شیوشانکار، روزنامهنگار هندی، نیز گفته بود که رهبران ارشد طالبان دختران خود را برای تحصیل به کشورهای دیگری همچون پشاور، کراچی و دوحه فرستادهاند. طالبان از زمان به قدرت رسیدن، مکاتب دخترانه بالاتر از صنف ششم را بستهاند و دختران را از ادامه تحصیل در دانشگاهها منع کردهاند. این اقدامات به محرومیت دختران و زنان افغانستان از آموزش و فرصتهای شغلی منجر شده است.
ابراز امیدواری کاردار بریتانیا برای حضور تیم ملی کریکت زنان افغانستان در میدانهای جهانی
فرخنده: رابرت دیکسون، کاردار سفارت بریتانیا برای افغانستان، در واکنش به پیروزی تیم ملی کریکت افغانستان در برابر انگلستان، ابراز امیدواری کرده است که به زودی تیم ملی کریکت زنان افغانستان نیز بتواند در میدانهای جهانی حضور یابد. آقای دیکسون در پیامی به تیم ملی کریکت مردان افغانستان به دلیل پیروزی نزدیکشان در جام قهرمانان مقابل بریتانیا تبریک گفت و در ادامه اظهار داشت: «امیدوارم بهزودی تیم زنان افغانستان را نیز در میدان ببینیم.» این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که طالبان در بیش از سه سال گذشته زنان و دختران را از شرکت در ورزشها منع کردهاند. با این حال، برخی از ورزشکاران زن افغان توانستهاند در چارچوب تیم پناهجویان المپیک پاریس ۲۰۲۴ به نمایندگی از افغانستان شرکت کنند. نبود تیم ملی کریکت زنان افغانستان، واکنشهای زیادی در سطح بینالمللی به ویژه در میان کشورهای عضو شورای جهانی کریکت به همراه داشته است. بورد کریکت استرالیا تاکنون دو بار رقابتهای دوجانبه با افغانستان را به دلیل نقض حقوق بشر و محدودیتهای وضع شده علیه زنان و دختران از سوی طالبان، به تعلیق درآورده است. در همین حال، بیش از ۲۰۰ عضو احزاب سیاسی بریتانیا در نامهای به بورد کریکت انگلستان خواستهاند که بازیها با افغانستان را تحریم کند. با این وجود، وزیر فرهنگ بریتانیا تاکید کرده است که بازیکنان نباید به دلیل اعمال و محدودیتهای طالبان مجازات شوند. تیم ملی کریکت زنان افغانستان در ماه گذشته نخستین بازی خود را پس از حاکمیت طالبان در شهر ملبورن برگزار کردند که این بازی به عنوان یک گام مهم در بازگشت ورزشکاران زن افغان به عرصههای بینالمللی تلقی میشود. این پیروزیها و اظهارات امیدبخش از سوی مقامهای بینالمللی نشاندهنده حمایت از زنان افغان در عرصه ورزش و تشویق به ادامه مبارزات آنها برای برابری است.
راهاندازی مرکز قالینبافی برای زنان در کابل توسط سازمان همکاری اسلامی
فرخنده: در یک نشست مهم، محمد سعید العیاش، مسؤل دفتر نمایندگی سازمان همکاری اسلامی (OIC) در کابل با عبدالمنان عمری، وزیر کار و امور اجتماعی طالبان دیدار و گفتگو کرد. در این نشست که روز پنجشنبه، ۹ دلو برگزار شد، دو طرف از راهاندازی یک مرکز قالینبافی برای زنان در کابل خبر دادند. این مرکز قرار است به زنان فرصت دهد تا در محیطی امن و حمایتی مهارتهای قالینبافی را یاد بگیرند و در این حرفه مشغول به کار شوند. همچنین، به گفته وزارت کار و امور اجتماعی طالبان، مرکز مشابهی برای زنان در زندان نیز ایجاد خواهد شد تا زنان زندانی بتوانند از این فرصتها بهرهمند شوند. تصمیم برای راهاندازی این مراکز در حالی گرفته میشود که طالبان در طول بیش از سه سال گذشته قوانینی وضع کردهاند که محدودیتهایی برای کار و تحصیل زنان ایجاد کرده است. این اقدامات همچنان با انتقادهای گسترده از سوی جامعه بینالمللی و نهادهای حقوق بشری روبهرو است. با این حال، مقامات طالبان امیدوارند که این اقدامات جدید به زنان در داخل کشور فرصتهای جدیدی برای کسب درآمد و مهارتهای حرفهای فراهم کند. این اقدام جدید، به عنوان گامی در راستای بهبود وضعیت زنان در افغانستان، تحت نظارت و حمایت سازمان همکاری اسلامی قرار دارد، که خود نشان از تلاشهای دیپلماتیک بینالمللی برای حمایت از حقوق زنان در افغانستان است.
پارلمان بریتانیا رفتار طالبان با زنان و دختران را «وحشتناک» و «وحشیانه» خواند
فرخنده: پارلمان بریتانیا در نشست اخیر خود، رفتار طالبان با زنان و دختران را «وحشتناک» خوانده و از آن به عنوان اقداماتی «وحشیانه» یاد کرده است که باید فوراً لغو شوند. در بیانیهای که این پارلمان در سایت رسمی خود منتشر کرده، آمده است: «ما به گونه جدی با شرکای بینالمللی برای حفظ فشار جمعی کار میکنیم. ظلم و غیر انسانی بودن طالبان باید همه ما را به وحشت بیندازد و بدون شک ما همه ممنوعیت آموزش پزشکی را محکوم میکنیم.» این بیانیه به شدت به محدودیتهای گستردهای که طالبان برای زنان و دختران در افغانستان اعمال کردهاند، اعتراض کرده است. پارلمان بریتانیا رفتار طالبان را «نفرتانگیز» خوانده و بر لزوم وارد کردن فشار بینالمللی بیشتر به این گروه تأکید کرده است. اعضای پارلمان بریتانیا بر این باورند که باید در پاسخ به این نقضهای حقوق بشری، جامعه جهانی اقداماتی قوی و مؤثر انجام دهد. در پی بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، اکثر حقوق و آزادیهای شهروندان، به ویژه زنان، به شدت محدود یا کاملاً ممنوع شده است. یکی از اقدامات عمده طالبان، ممنوعیت تحصیل برای دختران بالاتر از سن معین است که واکنشهای شدید جهانی را برانگیخته است. زنان افغان همچنین از بسیاری از حقوق اساسی خود، از جمله حقوق شغلی و آزادیهای اجتماعی، محروم شدهاند. این اقدامات طالبان موجب نگرانیهای بینالمللی گسترده شده و بسیاری از کشورهای جهان، از جمله بریتانیا، خواستار اعمال فشار بیشتر بر طالبان برای بازگرداندن حقوق و آزادیهای زنان در افغانستان هستند.
گوترش: زنان افغانستان در محاصره مرد سالاری طالبان گیر مانده اند
فرخنده: همزمان با آغاز پنجاهوهشتمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ژنو، وضعیت زنان افغانستان بار دیگر به یکی از محورهای اصلی بحثهای بینالمللی تبدیل شده است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در سخنرانی خود با انتقاد شدید از طالبان، هبتالله آخوندزاده را “مردسالار” خوانده و تأکید کرده که او حقوق اولیه زنان را در افغانستان از بین برده است. در سه سال گذشته، طالبان مجموعهای از محدودیتهای شدید علیه زنان وضع کردهاند که آنها را از حق تحصیل، کار و مشارکت در جامعه محروم کرده است. دختران افغان دیگر اجازه حضور در مکاتب و دانشگاهها را ندارند، زنان از بسیاری از مشاغل اخراج شدهاند و حتی برای خروج از خانه نیز با محدودیتهای شدید روبهرو هستند. دبیرکل سازمان ملل، این شرایط را نقطهای تاریک در تاریخ حقوق بشر خوانده و تأکید کرده که جهان نباید نسبت به این سرکوب سازمانیافته زنان در افغانستان سکوت کند. به گفته نصیراحمد اندیشه، نماینده افغانستان در ژنو، این نشست افغانستان را بهعنوان یکی از محورهای اصلی خود بررسی خواهد کرد. قرار است در ۲۸ فبروری، ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان، گزارشی درباره وضعیت این کشور ارائه کند. به گفته اندیشه، این گزارش بهویژه بر محدودیتهای اعمالشده بر زنان پس از تصویب قوانین وزارت امر به معروف طالبان تمرکز خواهد داشت. انتظار میرود که این گزارش، تصویر روشنی از نقض گسترده حقوق زنان در افغانستان و تأثیر آن بر آینده اجتماعی و اقتصادی کشور ارائه دهد. این نشست هشت روز ادامه خواهد داشت و روز جمعه، وضعیت حقوق بشر در افغانستان بهطور ویژه بررسی خواهد شد. با توجه به هشدارهای گوترش و گزارشهای نگرانکننده درباره شرایط زنان، سؤال اصلی این است که آیا جامعه جهانی گامهای عملی برای حمایت از زنان افغان برخواهد داشت یا خیر؟
بازداشت دو فعال حقوق بشر و رسانهای افغانستان در پاکستان
فرخنده: در ادامه بازداشت مهاجران افغانستان در پاکستان، پولیس این کشور فاطمه سادات، فعال حقوق زنان، و فهیمه ذاهد، خبرنگار افغانستان را بازداشت کرده است. این اقدام نگرانیهای گستردهای را درباره سرکوب مدافعان حقوق بشر و فشار بر پناهجویان افغانستان برانگیخته است. بر اساس گزارشها، پولیس پاکستان در ساحه بهارکو اسلامآباد عملیات بازرسی خانهبهخانه انجام داده و شمار زیادی از پناهجویان افغانستان را به اتهام نداشتن ویزا بازداشت کرده است. منابع محلی تأیید کردهاند که این بازداشتها بخشی از سیاستهای سختگیرانه پاکستان علیه مهاجران افغانستان است که در ماههای اخیر شدت گرفته است. این بازداشتها در حالی رخ داده است که زنان پناهجوی افغانستان، بهویژه مدافعان حقوق بشر و خبرنگاران، با تهدیدهای مضاعفی روبهرو هستند. بسیاری از آنها از سرکوب طالبان گریخته و در جستجوی امنیت به پاکستان پناه بردهاند، اما اکنون با خطر بازداشت، اخراج و حتی بازگشت اجباری به افغانستان مواجهاند. بازداشت فاطمه سادات، عضو جنبش زنان افغانستان، و فهیمه ذاهد، خبرنگار افغانستان توسط پولیس پاکستان، واکنشهای گستردهای را در میان فعالان حقوق بشر برانگیخته است. مدافعان حقوق زنان و نهادهای حقوق بشری، این اقدام را نقض آشکار حقوق پناهجویان و سرکوب مدافعان حقوق زنان دانسته و خواستار آزادی فوری آنها شدهاند. گروهی از فعالان حقوق بشر با انتشار بیانیهای از مقامات پاکستانی خواستهاند که هرچه زودتر این دو زن را آزاد کرده و به تعهدات بینالمللی خود در حمایت از پناهجویان و مدافعان حقوق بشر پایبند بمانند. آنها همچنین از سازمانهای حقوق بشری و رسانههای بینالمللی درخواست کردهاند که به این بازداشتهای نگرانکننده واکنش نشان دهند و از آزادی فاطمه سادات و فهیمه ذاهد حمایت کنند. فعالان حقوق بشر هشدار دادهاند که اگر جامعه جهانی در برابر این اقدامات سکوت کند، زندگی بسیاری از زنان پناهجو، از جمله فاطمه سادات و فهیمه ذاهد، در معرض خطر قرار خواهد گرفت. آنها تأکید دارند که دولت پاکستان باید به حقوق پناهجویان احترام بگذارد و به سرکوب مدافعان حقوق زنان پایان دهد. پیشتر، دولت پاکستان به مهاجران افغانستان دستور داده بود که این کشور را ترک کنند. موج اخراج و بازداشت پناهجویان در پاکستان، نگرانیهای شدیدی را در میان جامعه مهاجران افغانستان ایجاد کرده و فعالان حقوق بشر این روند را نقض حقوق پناهجویان و برخلاف قوانین بینالمللی دانستهاند.