از بازداشت تا شکستن استخوان‌ها؛ روایت تکان‌دهنده شکنجه یک زن نظامی توسط طالبان
فرخنده: روزنامه دیلی میل در گزارشی تازه نوشته است که طالبان حدود ۴۰ روز پس از بازگشت به قدرت، شکریه، زن نظامی پیشین افغانستان را از خانه‌اش در کابل بازداشت و در یک بازداشت‌گاه غیررسمی به‌شدت شکنجه کرده‌اند. این زن می‌گوید در جریان بازداشت، زانوهایش شکسته شده و همچنان از پیامدهای جسمی و روانی آن رنج می‌برد. روزنامه دیلی میل روز شنبه، ۲۶ ثور، در گزارشی سرگذشت شکریه، زن نظامی پیشین افغانستان را زندگی جهنمی زیر سلطه طالبان توصیف کرده است. بر اساس این گزارش، شکریه عضو اردوی ملی حکومت پیشین افغانستان بوده و حدود ده سال در وزارت دفاع کار کرده است. به روایت او، حدود چهل روز پس از سقوط کابل و بازگشت طالبان به قدرت، جنگ‌جویان این گروه او را از خانه‌اش بازداشت کردند. به‌گفته این زن، طالبان او را به اتهام خیانت به اسلام و همکاری با خارجی‌ها بازداشت کردند. پدر او نیز همزمان بازداشت شده و هر دو به یک بازداشت‌گاه غیررسمی در کابل منتقل شدند. شکریه در گفت‌وگو با دیلی میل گفته است که در بازداشت‌گاه مورد شکنجه، تحقیر و توهین قرار گرفته و اعضای طالبان او را خائن، کافر و برده خطاب می‌کردند. او ادعا کرده است که در جریان شکنجه، زانوهایش شکسته شده است. او همچنین گفته که پس از آزادی، همراه خانواده‌اش به‌گونه قاچاقی به پاکستان فرار کرده و اکنون در آن کشور زندگی می‌کند. به گفته وی، هنوز از دردهای جسمی ناشی از شکنجه رنج می‌برد و در کنار داروهای دیگر، از داروهای ضدافسردگی نیز استفاده می‌کند. این زن همچنین مدعی شده است که در دوره نخست حاکمیت طالبان نیز خانواده‌اش هدف خشونت قرار گرفته بودند؛ به گفته او، طالبان پدرش را شلاق زده، مادرش را لت‌وکوب کرده و عمه ۱۷ ساله‌اش را به ازدواج اجباری با یکی از نیروهای خود وادار کرده بودند. شکریه اکنون در پاکستان منتظر دریافت ویزای پناهندگی از یکی از کشورهای امریکایی است. طالبان بارها اتهام‌های مربوط به بازداشت، شکنجه و کشتار اعضای حکومت و نیروهای امنیتی پیشین را رد کرده‌اند. گزارش: شکیلا ناصری
زهرا موسوی، زن معترض افغان‌تبار در ایران به بیش از ۱۰ سال زندان محکوم شد
فرخنده: سازمان حقوق بشری هه‌نگاو اعلام کرده است که زهرا موسوی، زن ۲۱ ساله ایرانیِ افغان‌تبار، از سوی دادگاه انقلاب مشهد به بیش از ۱۰ سال زندان محکوم شده است. براساس این گزارش، او با اتهام‌هایی از جمله تشکیل گروه، آموزش ساخت مواد محترقه و ترغیب افراد به برهم‌زدن امنیت ملی روبه‌رو شده است. سازمان حقوق بشری هه‌نگاو روز جمعه گزارش داد که دادگاه انقلاب مشهد برای زهرا موسوی بیش از ده سال حکم زندان صادر کرده است. بر بنیاد این گزارش، با اعمال قانون تجمیع احکام، چهار سال حبس تعزیری برای او قابل اجرا خواهد بود و شش سال و شش ماه دیگر به‌صورت تعلیقی صادر شده است. هه‌نگاو از زهرا موسوی به‌عنوان شهروند ایرانی-افغانستانی و از بازداشت‌شدگان اعتراضات ماه جدی ۱۴۰۴ یاد کرده است. براساس این گزارش، نهادهای حکومتی ایران همچنین اقدام به سلب شهروندی او کرده و این زن را به اخراج از ایران تهدید کرده‌اند. زهرا موسوی در ایران متولد شده و پیش از بازداشت به‌عنوان صندوق‌دار در یک رستوران در شهرستان فریمان کار می‌کرده است. همچنین گفته شده که او مسئولیت سرپرستی خانواده‌اش را نیز برعهده داشته است. تاکنون مقام‌های جمهوری اسلامی ایران در مورد بازداشت، صدور حکم زندان و ادعاهای مطرح‌شده درباره تهدید به اخراج و سلب تابعیت این زن واکنشی نشان نداده‌اند.
منبع: حبیبه صالحی پس از بازداشت در هرات با پرداخت پول از زندان طالبان آزاد شد
فرخنده: یک منبع نزدیک به حبیبه صالحی، زن جوانی که چند روز پیش از سوی طالبان در هرات بازداشت شده بود، می‌گوید او شام پنج‌شنبه با میانجی‌گری بزرگان قومی و پس از پرداخت حدود ۱۱۸ هزار افغانی آزاد شده است. به گفته منبع، خانواده او برای رهایی‌اش در چندین مرحله به مسئولان طالبان پول پرداخت کرده‌اند. به گزارش رسانه رخشانه از منبعی که نخواسته هویتش فاش شود، روز جمعه، ۲۵ ثور، نوشته است که حبیبه صالحی حوالی ساعت هشت شب گذشته از زندان استخبارات طالبان در هرات آزاد شد. به گفته این منبع، آزادی او با پادرمیانی بزرگان قومی صورت گرفته و خانواده‌اش برای رهایی وی مجبور به پرداخت حدود یکصد و هجده هزار افغانی شده‌اند. منبع همچنین ادعا کرده است که نیروهای طالبان در مدت بازداشت با حبیبه برخورد نامناسب داشته و او را مورد توهین و تحقیر قرار داده‌اند. براساس گفته‌های این منبع، دلیل بازداشت حبیبه فعالیت در شبکه‌های اجتماعی و اشتراک‌گذاری مطالبی علیه طالبان بوده است. حبیبه صالحی که سابقه فعالیت رسانه‌ای دارد، صبح روز چهارشنبه، ۲۳ ثور، از منطقه نمبر یک شهر هرات بازداشت شد. او پیش از بازگشت طالبان به قدرت، گرداننده یکی از برنامه‌های تلویزیون «دنیای نو» در هرات بود. این زن جوان حدود دو هفته پیش از ترکیه برای دیدار با خانواده‌اش به هرات بازگشته بود. دو روز پیش نیز بستگان او گفته بودند که پس از مراجعه به نهادهای امنیتی طالبان برای یافتن حبیبه، مقام‌های این گروه از بازداشت وی ابراز بی‌اطلاعی کرده بودند.
زن متاهل در دایکندی: طالبان می‌خواهد مرا از زندگی‌ام جدا و به مرد دیگری نکاح کند
فرخنده: طاوس، زن ۲۶ ساله اهل دایکندی، این روزها نه در خانه خود زندگی می‌کند و نه زندگی عادی دارد. او می‌گوید برای فرار از آنچه «ازدواج اجباری» و فشارهای یک مرد بانفوذ می‌خواند، مخفی شده است. در حالی که اعضای خانواده‌اش یکی پس از دیگری بازداشت شده‌اند، او ادعا می‌کند اکنون مسئله فقط سرنوشت یک زن نیست؛ بلکه پای آبرو، امنیت و آرامش یک خانواده در میان است؛ خانواده‌ای که می‌گوید برای حفظ دخترش، میان زندان و فرار گرفتار شده است. در افغانستان، گاهی خبرها فقط خبر نیستند؛ زخم‌اند. روایت‌هایی که از چند سطر فراتر می‌روند و به چیزی بزرگ‌تر تبدیل می‌شوند؛ به ترس، نگرانی و پرسش‌هایی که تا مدت‌ها در ذهن مردم باقی می‌مانند. روایت طاوس از همان داستان‌هاست؛ داستان زنی که می‌گوید به جای آغاز زندگی مشترک و ساختن آینده، ناچار شده برای حفظ زندگی‌اش پنهان شود. او می‌گوید سال ۱۳۹۹ نامزد شد و در ماه میزان سال ۱۴۰۴ ازدواج کرد. اما هنوز چند ماه از ازدواجش نگذشته بود که مرد دیگری وارد زندگی‌اش شد؛ مردی که به گفته او با سلاح وارد خانه شده و ادعا کرده است شوهر قانونی او است. از همین‌جا ماجرا از یک اختلاف خانوادگی فراتر می‌رود و وارد مرحله‌ای می‌شود که خانواده طاوس آن را کابوس توصیف می‌کنند. به گفته او، پس از شکایت این مرد، فشارها بر خانواده‌اش آغاز شد. پدرش بازداشت شد. برادر شوهرش زندانی شد. پدر شوهرش نیز روزهایی را در زندان سپری کرد. خانه‌ای که باید محل آرامش می‌بود، حالا به گفته خانواده‌اش به محل رفت‌وآمد نگرانی، تماس‌ها، دوندگی و ترس تبدیل شده است. اما شاید سنگین‌ترین بخش ماجرا خود طاوس باشد؛ زنی که می‌گوید اکنون جرأت حضور در محکمه را ندارد. نه به این دلیل که چیزی برای گفتن ندارد، بلکه به این دلیل که می‌ترسد دیگر اجازه برگشت نداشته باشد. او می‌گوید اگر فردی ادعا می‌کند شوهر او است، باید سند بیاورد، شاهد بیاورد و ثابت کند که چنین چیزی وجود داشته است. خانواده‌اش نیز می‌گویند اسناد ازدواج رسمی او را ارائه کرده‌اند، اما احساس می‌کنند صدای‌شان شنیده نشده است. در افغانستان، واژه ناموس فقط یک کلمه نیست؛ بخشی از حیثیت، آبرو و حساسیت اجتماعی خانواده‌هاست. به همین دلیل، وقتی خانواده‌ای احساس کند دخترش امنیت ندارد یا سرنوشتش به دست دیگران گره خورده، موضوع تنها یک پرونده قضایی نیست؛ نگرانی عمیق‌تری شکل می‌گیرد. این نگرانی از یک سؤال سرچشمه می‌گیرد: اگر خانواده‌ای برای حفظ دخترش به پنهان‌کردن او فکر کند، چه اتفاقی برای احساس امنیت افتاده است؟ این پرسش فقط درباره یک روستا یا یک ولایت نیست. شاید برای بسیاری از خانواده‌ها آشنا باشد؛ ترسی از اینکه تصمیم‌های مربوط به زندگی، ازدواج و آینده، از اختیار خود افراد دور شود. در میان تمام این روایت‌ها، هنوز بسیاری از پرسش‌ها بی‌پاسخ مانده‌اند. روایت‌های دو طرف متفاوت است و مقام‌های مسئول نیز پاسخ روشنی نداده‌اند. اما یک چیز روشن است: پشت هر پرونده و هر خبر، انسان‌هایی ایستاده‌اند که با ترس، اضطراب و آینده‌ای نامعلوم روبه‌رو هستند. و طاوس، زنی که باید این روزها مشغول ساختن زندگی‌اش می‌بود، حالا در جایی نامعلوم زندگی می‌کند؛ با یک پرسش تکراری که شاید هر روز از خود بپرسد: تا چه وقت باید پنهان بمانم؟ شکیلا ناصری
شبکه نیروهای دموکراتیک و فعالان افغانستان خواستار رویکرد هماهنگ جهانی در قبال بحران افغانستان شدند
فرخنده: شبکه نیروهای دموکراتیک و فعالان افغانستان در یک اعلامیه مشترک از سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و نهادهای بین‌المللی خواستند در برابر بحران افغانستان، رویکردی هماهنگ و مبتنی بر اصول اتخاذ کنند. این شبکه هشدار داده است که در صورت ادامه وضعیت کنونی، بحران افغانستان می‌تواند از مرزهای این کشور فراتر رفته و پیامدهای گسترده‌تری در سطح منطقه و جهان ایجاد کند. این درخواست در جریان نشست دو روزه‌ای مطرح شده که در تاریخ ۱۱ و ۱۲ می در شهر ژنیو سوئیس و همزمان با نزدیک‌شدن به پنجمین سال حاکمیت طالبان برگزار شد. شرکت‌کنندگان وضعیت کنونی افغانستان را در آستانه فروپاشی توصیف کردند. در اعلامیه این نشست آمده است که با وجود ادامه کمک‌های گسترده بشردوستانه، طالبان تاکنون اقدام مؤثری برای انجام اصلاحات سیاسی معنادار انجام نداده‌اند. اشتراک‌کنندگان همچنین با اشاره به افزایش تهدیدهای تروریستی و افراط‌گرایی، فروپاشی نهادها، گسترش فقر و گرسنگی و نقض سیستماتیک حقوق زنان، نسبت به پیامدهای ادامه این وضعیت هشدار دادند. شرکت‌کنندگان خواستار تدوین یک راهبرد سیاسی بین‌المللی، حمایت از سازوکارهای مستقل تحقیقاتی و توجه جدی به تهدیدهای امنیتی منطقه‌ای شدند.
منابع: طالبان یک زن جوان با پیشینه خبرنگاری را در هرات بازداشت کرده‌اند
فرخنده: منابع محلی در هرات می‌گویند نیروهای استخبارات طالبان یک زن ۲۷ ساله به‌نام حبیبه صالحی را از مرکز شهر بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل کرده‌اند؛ بازداشتی که دلیل آن تاکنون روشن نشده است. به گفته یکی از نزدیکان این زن، حبیبه صالحی صبح چهارشنبه، ۲۳ ثور، از منطقه نمبر یک شهر هرات هنگام حرکت به‌سمت مرکز شهر از سوی نیروهای استخبارات طالبان بازداشت شده است. منابع گفته‌اند که او هفته گذشته از ترکیه برای دیدار با خانواده‌اش به افغانستان بازگشته بود. به گفته این منبع، صالحی پیش از بازگشت طالبان به قدرت، گرداننده یکی از برنامه‌های تلویزیون دنیای نو در هرات بوده است. براساس اطلاعات ارائه‌شده، این زن جوان همچنین در حوزه رسانه و شبکه‌های اجتماعی فعالیت داشته و با یکی از رسانه‌های ترکیه به‌عنوان خبرنگار همکاری می‌کرده است. با این حال، رسانه رخشانه اعلام کرده که به‌طور مستقل نتوانسته ادعای خبرنگار بودن او را تأیید کند. تا کنون علت بازداشت و محل انتقال او مشخص نشده است. منابع می‌گویند اعضای خانواده حبیبه صالحی برای پیگیری سرنوشت او به نهادهای امنیتی طالبان مراجعه کرده‌اند، اما مسئولان محلی طالبان از بازداشت او اظهار بی‌اطلاعی کرده‌اند. به گفته همین منابع، نیروهای ریاست استخبارات طالبان در هرات دو تن از بستگان این زن را که برای پیگیری وضعیت او مراجعه کرده بودند، مورد توهین و لت‌وکوب قرار داده‌اند. مقام‌های محلی طالبان در هرات تاکنون درباره این ادعاها واکنشی نشان نداده‌اند.
یوناما: طالبان صدها نفر را به‌گونه خودسرانه بازداشت کرده‌اند
فرخنده: سازمان ملل در گزارش تازه‌ای اعلام کرده است که وزارت امر به معروف طالبان طی سه ماه نخست سال ۲۰۲۶ میلادی، صدها زن و مرد را به‌صورت خودسرانه بازداشت و با آنان بدرفتاری کرده است؛ اقدامی که عمدتاً به‌دلیل پوشش، سبک ریش یا شنیدن موسیقی صورت گرفته است. یوناما روز سه‌شنبه در گزارش سه‌ماهه خود اعلام کرد که از اول جنوری تا پایان مارچ ۲۰۲۶، دست‌کم ۳۳۶ مورد توقیف خودسرانه و ۵۹ مورد بدرفتاری توسط مأموران امر به معروف طالبان را مستندسازی کرده است. براساس این گزارش، افراد در ولایت‌های مختلف به‌دلیل نوع پوشش، کوتاه‌کردن ریش به سبک غربی، پخش یا شنیدن موسیقی بازداشت شده‌اند. سازمان ملل گفته است که این اقدامات بخشی از تشدید محدودیت‌های اجتماعی و کنترول رفتار شهروندان از سوی طالبان است. در گزارش آمده که مأموران امر به معروف در هرات محدودیت بر رفت‌وآمد زنان را افزایش داده و در برخی موارد، زنان را به‌دلیل نداشتن برقع از وسایل حمل‌ونقل عمومی پایین کرده‌اند. یوناما همچنین گزارش داده که در ولایت‌های ارزگان، پکتیا و قندهار، مراکز صحی از سوی طالبان تحت فشار قرار گرفته‌اند تا از درمان زنان بدون محرم خودداری کنند. افزون بر آن، به کارمندان صحی زن نیز دستور داده شده هنگام رفت‌وآمد، محرم شرعی همراه داشته باشند. براساس این گزارش، محتسبان طالبان در ولایت‌های غزنی و ارزگان به دکانداران هشدار داده‌اند که به زنان بدون محرم یا زنانی که حجاب مورد نظر طالبان را رعایت نکرده‌اند، کالا نفروشند. یوناما گفته است که در یک مورد، یک دکاندار به‌دلیل فروش کالا به یک زن بدون محرم، برای یک شب بازداشت شده است. در قندهار نیز مأموران امر به معروف به مشاوران معاملات ملکی دستور داده‌اند که به زنان بدون محرم خانه یا جایداد کرایه ندهند.
اتحادیه اروپا بر آموزش و حمایت از زنان پرستار در افغانستان تأکید کرد
فرخنده: همزمان با روز جهانی پرستاران، نمایندگی اتحادیه اروپا در افغانستان با تأکید بر نقش حیاتی زنان در نظام صحی، خواستار حمایت، آموزش و رشد حرفه‌ای زنان در بخش بهداشت و درمان شد. نمایندگی اتحادیه اروپا روز سه‌شنبه، ۲۲ ثور، در پیامی اعلام کرد که زنان بخش مهمی از نیروی کار صحی افغانستان را تشکیل می‌دهند و نقش آنان برای ادامه خدمات درمانی حیاتی است. در پیام این نهاد آمده است: در روز بین‌المللی پرستار، ما قهرمانان ناشناخته نظام بهداشت و درمان افغانستان را گرامی می‌داریم. روز ۱۲ می هر سال به‌عنوان روز جهانی پرستاران در بسیاری از کشورهای جهان گرامی داشته می‌شود و از نقش پرستاران در مراقبت‌های صحی و نجات جان بیماران تقدیر می‌شود. این در حالی است که طالبان در افغانستان محدودیت‌های گسترده‌ای بر آموزش دختران اعمال کرده و علاوه بر منع تحصیل در مکاتب و دانشگاه‌ها، آموزش در رشته‌های طبی را نیز برای دختران محدود ساخته‌اند. یونیسف پیش‌تر هشدار داده بود که افغانستان تا سال ۲۰۳۰ ممکن است حدود ۲۰ هزار معلم و نزدیک به پنج هزار کارمند زن بخش صحی را از دست بدهد؛ موضوعی که می‌تواند بحران کمبود نیروی متخصص زن در بخش درمان را تشدید کند. نهادهای بین‌المللی بارها تأکید کرده‌اند که کاهش حضور زنان در بخش صحی، دسترسی میلیون‌ها زن و کودک به خدمات درمانی را با خطر جدی مواجه خواهد کرد.
ریچارد بنت: طالبان خشونت را بر جامعه افغانستان تحمیل کرده‌اند
فرخنده: گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان می‌گوید که طالبان با اعمال محدودیت‌های گسترده و سرکوب سیستماتیک، چرخه خشونت و معافیت از مجازات را در افغانستان تداوم بخشیده‌اند و وضعیت زنان در این کشور می‌تواند مصداق «آپارتاید جنسیتی» باشد. ریچارد بنت روز دوشنبه، ۲۱ ثور، در نشستی با عنوان «در جست‌وجوی عدالت، حقیقت‌یابی و آشتی؛ مبانی احیای حاکمیت قانون در افغانستان» در جنیوا گفت که مردم افغانستان دهه‌ها قربانی جنگ، خشونت و سرکوب بوده‌اند و نسل‌های زیر ۵۰ سال در این کشور، عملاً هیچ دوره‌ای از زندگی بدون خشونت را تجربه نکرده‌اند. او تأکید کرد که شکستن چرخه خشونت و پایان‌دادن به معافیت از مجازات در افغانستان، نیازمند رویکردی همه‌جانبه و استفاده از تمام ابزارهای حقوقی و سیاسی موجود است. بنت در سخنانش به خشونت جنسیتی، تبعیض قومی و مذهبی، فشار بر اقلیت‌های جنسی و محدودیت‌های گسترده طالبان اشاره کرد و گفت این گروه تقریباً در تمامی جنبه‌های زندگی شهروندان افغانستان مداخله و محدودیت ایجاد کرده است. او افزود که نقض حقوق زنان و دختران توسط طالبان «شدید، گسترده و سیستماتیک» است و می‌تواند مصداق جنایت علیه بشریت، به‌ویژه آزار و اذیت مبتنی بر جنسیت، تلقی شود. گزارشگر ویژه سازمان ملل همچنین تصریح کرد که وضعیت کنونی زنان در افغانستان را می‌توان «آپارتاید جنسیتی» توصیف کرد؛ مفهومی که در سال‌های اخیر از سوی فعالان حقوق بشر و نهادهای بین‌المللی بارها درباره افغانستان مطرح شده است. بنت در ادامه خواستار آن شد که «آپارتاید جنسیتی» به‌عنوان یکی از مصادیق جنایت علیه بشریت در معاهده بین‌المللی مربوط به پیشگیری و پیگرد جنایات علیه بشریت گنجانده شود؛ معاهده‌ای که اکنون در سطح بین‌المللی در حال بررسی و بحث است.
سیما سمر: بدون حضور واقعی زنان، صلح در افغانستان پایدار نخواهد بود
فرخنده: رئیس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در نشست جنیوا هشدار داد که بدون تعهد سیاسی واقعی، احترام به کرامت انسانی و مشارکت همه‌جانبه مردم به‌ویژه زنان هیچ صلح و توسعه پایداری در افغانستان شکل نخواهد گرفت. سیما سمر روز دوشنبه، ۲۱ ثور، در نشستی با عنوان در جست‌وجوی عدالت، حقیقت‌یابی و آشتی؛ مبانی احیای حاکمیت قانون در افغانستان در جنیوا گفت که زنان باید در تمام مراحل روندهای سیاسی و صلح، از آغاز تا اجرا، نقش واقعی و تصمیم‌گیرنده داشته باشند، نه حضوری نمادین. او تأکید کرد که افغانستان طی ۴۸ سال گذشته بارها فرصت رسیدن به صلح را از دست داده، زیرا اراده سیاسی صادقانه و پایدار برای پایان‌دادن به بحران وجود نداشته است. سمر همچنین از روندهای سیاسی گذشته، از جمله کنفرانس بن و توافق‌نامه دوحه، انتقاد کرد و گفت این توافق‌ها نتوانستند صلح پایدار ایجاد کنند، زیرا بر بنیاد حقوق بشر و عدالت شکل نگرفته بودند. او افزود که هر روند سیاسی آینده برای افغانستان باید بر اصول حقوق بشر، مشارکت زنان، عدالت برای قربانیان و پاسخگویی استوار باشد؛ در غیر آن، خطر تکرار بحران و بی‌ثباتی همچنان باقی خواهد ماند. در این نشست، اشتراک‌کنندگان درباره ایجاد یک میکانیسم مستقل پاسخگویی برای افغانستان، عدالت انتقالی، حقیقت‌یابی و نیز تشکیل حکومت فراگیر بحث و تبادل نظر کردند.