چهارمین سالگرد ۱۵ اگست؛ جنبش‌های اعتراضی زنان طالبان را به «جنایت علیه بشریت» متهم کردند
فرخنده: همزمان با چهارمین سالگرد سقوط کابل و تسلط طالبان، جنبش‌های اعتراضی زنان افغانستان با صدور قطعنامه‌ای، حکومت این گروه را به «آپارتاید جنسیتی» و نقض سیستماتیک حقوق بشر متهم کرده و از جامعه جهانی خواستند طالبان را رسماً به‌عنوان یک گروه تروریستی شناسایی و رهبران آن را محاکمه کند. به تاریخ ۱۵ اگست ۲۰۲۵، جنبش‌های اعتراضی زنان افغانستان با برگزاری نشست و انتشار قطعنامه‌ای، سالگرد سقوط دولت پیشین و تسلط طالبان را «روز سیاه» نامیدند. در این بیانیه آمده است که این رویداد نه تنها یک فاجعه ملی بلکه بحرانی جدی برای نظم حقوقی بین‌المللی بوده است. قطعنامه یادشده طالبان را متهم میکند که طی چهار سال گذشته به‌طور سازمان‌یافته مفاد میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و اعلامیه جهانی حقوق بشر را نقض کرده‌اند. به گفته نویسندگان این قطعنامه، بستن مکاتب و دانشگاه‌ها به روی دختران، سرکوب آزادی بیان، بازداشت خودسرانه فعالان مدنی، کشتار نظامیان سابق و کوچ اجباری اقلیت‌ها بخشی از این موارد است. بیانیه همچنین تأکید میکند که طالبان با اعمال سیاست‌های هدفمند علیه زنان و دختران، مرتکب «آپارتاید جنسیتی» شده‌اند؛ اقدامی که طبق اساسنامه رم دادگاه کیفری بین‌المللی، جنایت علیه بشریت محسوب می‌شود. محدودیت شدید بر آزادی رفت‌وآمد، تحمیل پوشش اجباری و حذف زنان از حیات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور، از جمله مصادیق این اتهام ذکر شده است. در بخش دیگری از قطعنامه، از سازمان ملل و کشورهای عضو انتقاد شده که با رویکردی «بی‌عمل و دوگانه» در برابر نقض حقوق بشر توسط طالبان، عملاً به تداوم این جنایات کمک کرده‌اند. به‌ویژه، برگزاری نشست‌ها و تعامل سیاسی بدون شرط با طالبان و ارسال کمک‌های بشردوستانه بدون نظارت مؤثر، از جمله این انتقادات است. مطالبات این جنبش‌ها شامل شناسایی رسمی طالبان به‌عنوان گروه تروریستی، توقف تعامل دیپلماتیک، ایجاد سازوکار نظارتی برای کمک‌های بشردوستانه، تشکیل کمیسیون حقیقت‌یاب بین‌المللی درباره جنایات طالبان، و به رسمیت شناختن «آپارتاید جنسیتی» در افغانستان است. همچنین، تحریم‌های بیشتر علیه طالبان و محاکمه رهبران این گروه، از خواسته‌های اصلی این بیانیه است. در پایان بیانیه هشدار داده شده است که بی‌تفاوتی جامعه جهانی و سازمان ملل در قبال وضعیت افغانستان، نقض تعهدات بین‌المللی و اصول بنیادین حقوق بشر است. این جنبش‌ها تأکید کردند که افغانستان امروز به «آزمایشگاه شکست اراده جهانی» بدل شده و اگر اقدام فوری صورت نگیرد، این شکست به بحران‌های گسترده‌تر در جهان منجر خواهد شد.
در سالگرد سقوط افغانستان؛ فعالان مهاجر علیه طالبان دست به اعتراض جهانی زدند
فرخنده: با نزدیک‌شدن چهارمین سالگرد تسلط طالبان بر افغانستان، شبکه‌ای از فعالان حقوق بشر و مهاجران افغانستان در سراسر جهان با برگزاری تظاهرات گسترده، ضمن محکوم‌کردن نقض حقوق بشر توسط طالبان، از جامعه جهانی خواستند این گروه را به‌رسمیت نشناسد و برای پیگرد جنایات آن اقدام کند. در بیانیه‌ای که از سوی نهادهای حقوق بشری، سیاسی و مدنی منتشر شده، آمده است که در چهار سال گذشته طالبان با حذف کامل زنان از آموزش و کار، محدودیت بر آزادی بیان، و اعمال فشار بر جامعه مدنی، افغانستان را به یکی از سرکوبگرترین کشورها در جهان بدل کرده‌اند. این بیانیه همچنین به کوچ اجباری شهروندان، مصادره زمین‌ها، تبعیض مذهبی و قومی، بازداشت خودسرانه و اخراج اجباری مهاجران افغانستان اشاره کرده و این اقدامات را مصداق «جنایت سازمان‌یافته علیه بشریت» دانسته است. فعالان حقوق بشر با استناد به اسناد بین‌المللی همچون اعلامیه جهانی حقوق بشر و کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان تأکید کرده‌اند که سیاست‌های طالبان «آپارتاید جنسیتی» محسوب می‌شود و باید در دادگاه‌های بین‌المللی بررسی و پیگیری گردد. در بخش دیگری از بیانیه، از دولت‌ها خواسته شده تا هرگونه تعامل با طالبان را متوقف کنند، این گروه را همچنان در فهرست سازمان‌های تروریستی نگاه دارند و به هیچ‌وجه به آن مشروعیت سیاسی نبخشند. همزمان با انتشار این بیانیه، تظاهرات هماهنگی در ۱۴ شهر جهان از جمله برلین، مونیخ، هامبورگ، ویانا، اسلو، ژنو، آمستردام، واشنگتن، مادرید، پاریس، تورنتو و سائو پائولو از روز پنجشنبه تا یکشنبه (۲۳ تا ۲۶ اسد) برگزار می‌شود. برگزارکنندگان این تجمعات که در ۱۰ کشور از جمله آلمان، نروژ، آمریکا، فرانسه و هلند شکل می‌گیرد، هدف اصلی خود را همبستگی با زنان افغانستان و اعتراض به محدودیت‌های طالبان اعلام کرده‌اند. آن‌ها از مردم جهان خواسته‌اند برای حمایت از حقوق زنان و توقف نقض حقوق بشر در افغانستان، به این حرکت جهانی بپیوندند.
اتحاد و همبستگی زنان افغانستان در سالگرد سقوط کابل: مقاومت تا بازگشت آزادی ادامه دارد
فرخنده: همزمان با چهارمین سالگرد سقوط دولت افغانستان، نهاد «اتحاد و همبستگی زنان افغانستان» با صدور قطعنامه‌ای، تسلط طالبان را «غیرقانونی و زن‌ستیزانه» خواند و از جامعه جهانی خواست در برابر سرکوب و نقض حقوق زنان در این کشور، سکوت نکند. این نهاد بر ادامه مبارزه برای آزادی و برابری همه شهروندان تأکید کرد. به تاریخ ۱۵ اسد (۱۵ آگست)، چهار سال پس از سقوط کابل، «اتحاد و همبستگی زنان افغانستان» با انتشار قطعنامه‌ای، این روز را «روز سیاه» در تاریخ کشور توصیف کرد و طالبان را گروهی «بربر، افراطی و دشمن زنان» خواند که با به‌دست گرفتن قدرت، آزادی‌ها، آموزش و آرزوهای میلیون‌ها شهروند افغانستان را به اسارت گرفته‌اند. در این قطعنامه آمده است که سقوط دولت افغانستان، که با فرار اشرف غنی و تیم همراهش همراه بود، منجر به بسته‌شدن دروازه مکاتب و دانشگاه‌ها به روی دختران، نابودی رویاهای نسل جوان و صدور ده‌ها فرمان محدودکننده علیه زنان شد. این نهاد در سه بند اصلی، مواضع خود را اعلام کرده است: مخالفت کامل با «اشغال و سلطه غیرقانونی» طالبان؛ ادامه مبارزه برای آزادی، برابری و کرامت انسانی همه افغانستانی‌ها؛ و درخواست از جامعه جهانی برای ایستادن در کنار مردم افغانستان و اقدام فوری در برابر جنایت‌ها و سرکوب‌ها. در متن بیانیه تأکید شده است: «افغانستان خانه ماست و ما اجازه نمی‌دهیم تاریکی و جهل آینده‌اش را نابود کند. ما ایستاده‌ایم، متحد و همبسته، تا روزی که آزادی و عدالت دوباره بر این سرزمین حاکم شود.» نمایندگان اتحاد و همبستگی زنان افغانستان هدف از صدور این قطعنامه را یادآوری تعهد جمعی زنان و مردان عدالت‌خواه به مقاومت مدنی و سیاسی در برابر خشونت و تبعیض عنوان کردند و هشدار دادند که بی‌توجهی جامعه جهانی می‌تواند پیامدهای جدی برای امنیت و ثبات منطقه داشته باشد.
گزارش امریکا: کاهش بی‌سابقه رعایت حقوق بشر در دوره طالبان
فرخنده: وزارت خارجه ایالات متحده در تازه‌ترین گزارش سالانه حقوق بشر خود اعلام کرده است که وضعیت حقوق بشر در افغانستان تحت حاکمیت طالبان به‌طور چشم‌گیری رو به وخامت گذاشته است. این گزارش که روز سه‌شنبه، ۲۱ اسد، منتشر شد، از ادامه کشتارهای خودسرانه، ربودن افراد، شکنجه و رفتارهای غیرانسانی توسط طالبان پرده برداشته و تاکید کرده است که شاخه خراسان داعش نیز در کنار طالبان، مرتکب نقض‌های مشابه می‌شود. بر اساس یافته‌های این گزارش، هر دو گروه به‌طور جداگانه به استخدام کودکان پرداخته‌اند. همچنین طالبان بسیاری از افرادی را که پیش‌تر با دولت پیشین افغانستان همکاری داشتند، هدف قرار داده و به قتل رسانده‌اند. وزارت خارجه امریکا در بخش دیگری از این گزارش تاکید کرده است که طالبان با تفسیر محدودگرایانه خود از قوانین اسلامی، مجموعه‌ای از مقررات را وضع کرده‌اند که به‌طور جدی و سیستماتیک حقوق اساسی زنان را نقض میکند. انتشار این گزارش در آستانه چهارمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، بار دیگر ابعاد گسترده بحران حقوق بشر در افغانستان را برجسته می‌سازد.
گزارش تازه امریکا: شکنجه و رفتار غیرانسانی طالبان در افغانستان بیشتر شده است
فرخنده: وزارت خارجه ایالات متحده در گزارش سالانه حقوق بشر ۲۰۲۴، از بیشتر شدن شکنجه‌های شدید، مجازات‌های بدنی و رفتارهای تحقیرآمیز طالبان علیه شهروندان افغانستان خبر داده است. این گزارش که روز سه‌شنبه، ۲۱ اسد، منتشر شد، به نقل از منابع مختلف از جمله دفتر هیأت معاونت سازمان ملل (یوناما) می‌گوید که تنها در فاصله ماه‌های جون تا جولای سال گذشته، ۲۰ مورد آزار و اذیت نیروهای نظامی و ۱۷۹ مورد مجازات بدنی توسط طالبان مستند شده است. وزارت خارجه امریکا همچنین به گزارش‌های متعددی از آزار و شکنجه جسمی توسط طالبان و داعش اشاره کرده و تاکید کرده است که این موارد بدون هیچ‌گونه پاسخگویی یا پیگیری حقوقی باقی مانده‌اند. به گفته این نهاد، موضع طالبان در قبال قانون اساسی ۲۰۰۴ همچنان مبهم است و این گروه تاکنون نه به طور رسمی آن را پذیرفته و نه رسماً رد کرده است. انتشار این گزارش همزمان با نزدیک‌شدن به چهارمین سالگرد سلطه طالبان بر افغانستان، بار دیگر نگرانی‌ها درباره نقض گسترده و سیستماتیک حقوق بشر در این کشور را برجسته کرده است.
هشدار سازمان ملل: طالبان در آستانه حذف کامل زنان از عرصه عمومی افغانستان
فرخنده: در آستانه چهارمین سالگرد تسلط طالبان بر افغانستان، سازمان ملل متحد اعلام کرد که این گروه بیش از هر زمان دیگر به تحقق هدف خود برای کنار زدن کامل زنان از جامعه نزدیک شده است. بر اساس آمار منتشرشده از سوی این نهاد در روز چهارشنبه، ۲۲ اسد، حدود ۷۸ درصد زنان افغان از حق آموزش، اشتغال و فراگیری مهارت‌های حرفه‌ای محروم هستند. افزون بر این، زنان و دختران همچنان با تهدیدهای امنیتی، کمبود خدمات اولیه و محدودیت دسترسی به آب سالم مواجه‌اند. در همین حال، وزارت خارجه ایالات متحده در گزارش سالانه خود وضعیت حقوق بشر در افغانستان را «بدتر از هر دوره دیگر» توصیف کرده و تاکید کرده است که محدودیت‌ها و سرکوب‌ها علیه زنان و اقلیت‌ها شدت گرفته است. سازمان‌ها و نهادهای مدافع حقوق بشر نیز به مناسبت این سالگرد، نسبت به ادامه و گسترش نقض حقوق اساسی شهروندان به‌ویژه زنان و دختران در افغانستان هشدار داده و از جامعه جهانی خواسته‌اند فشارها بر طالبان را افزایش دهد.
تقدیر صندوق جمعیت سازمان ملل از دختران داوطلب در مرز اسلام‌قلعه
فرخنده: همزمان با روز جهانی جوانان، صندوق جمعیت سازمان ملل متحد در افغانستان (UNFPA) از گروهی از داوطلبان جوان، به‌ویژه دخترانی که در مرز اسلام‌قلعه به یاری خانواده‌های بازگشت‌کننده از ایران شتافته‌اند، قدردانی کرد. به گفته این سازمان، زنان و دختران در میان بازگشت‌کنندگان با شرایط دشوارتری روبه‌رو هستند؛ زنان باردار به مراقبت‌های فوری نیاز دارند و دخترانی که سال‌ها در ایران تحصیل یا کار کرده‌اند، اکنون با نگرانی از آینده‌ای نامعلوم پا به خاک افغانستان گذاشته‌اند. در گزارشی که روز سه‌شنبه، ۲۱ اسد، در صفحه رسمی این نهاد منتشر شد، آمده است که در مرز اسلام‌قلعه تنها یک سرپناه موقت وجود دارد و کمبود امکانات بهداشتی و خدمات اضطراری، زندگی بازگشت‌کنندگان را دشوارتر کرده است. دختران داوطلب با وجود کمبود منابع، نقش مهمی در رساندن آب، غذا و وسایل بهداشتی به زنان و کودکان ایفا می‌کنند و مادران باردار را برای دریافت مراقبت‌های پزشکی به کلینیک‌های پشتیبانی‌شده توسط UNFPA راهنمایی می‌کنند. این سازمان با اشاره به تلاش‌های این دختران و جوانان، تاکید کرد که همبستگی و اقدام داوطلبانه می‌تواند بخشی از فشار روانی و معیشتی خانواده‌ها را کاهش دهد، اما مشکلاتی چون بی‌سرپناهی، فقر و آینده مبهم همچنان به قوت خود باقی است. سازمان ملل بار دیگر از دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی خواسته است تا حمایت‌های بشردوستانه را افزایش دهند تا زنان و دختران بازگشت‌کننده بتوانند زندگی خود را با امنیت و امید از نو بسازند.
گلچهره یفتلی: ۱۵ آگست روز ننگ رهبران فاسد و آغاز مبارزه برای آزادی است
فرخنده: گلچهره یفتلی، از فعالان برجسته حقوق زنان افغانستان، در آستانه سالروز سقوط افغانستان، ۱۵ آگست را «روز رسوایی رهبران فاسد» و نقطه شروع نبرد برای آزادی و عدالت خواند. او با اشاره به پیامدهای این رویداد، گفت که این تاریخ یادآور آغاز مبارزه‌ای بی‌وقفه در تبعید علیه رژیمی است که با چشم‌پوشی جامعه جهانی، کشور را به خشونت، سرکوب و اسارت کشانده است. یفتلی در سخنان خود به ملت‌های دیگر هشدار داد که به وعده‌های قدرت‌های بزرگ دلخوش نباشند و تاکید کرد که سرنوشت هر ملت باید بر پایه اراده ملی و اتحاد داخلی رقم بخورد. وی سقوط افغانستان را هشداری جدی برای جهان دانست و افزود: «هر ملتی که نتواند بر پای خود بایستد، دیر یا زود قربانی بازی‌های ژئوپلیتیک خواهد شد.» این فعال حقوق زن با وجود تبعید و دشواری‌های زندگی در خارج از کشور، اعلام کرد که صدای مردم افغانستان خاموش نخواهد شد و مبارزه برای آزادی و عدالت تا رهایی کامل ادامه خواهد یافت.
آغاز کارزار بین‌المللی برای جلوگیری از اخراج خبرنگاران افغانستان از ایران و پاکستان
فرخنده: سازمان حمایت از رسانه‌های افغانستان (امسو) پویشی تازه را برای جلوگیری از اخراج اجباری خبرنگاران افغانستان از ایران و پاکستان به راه انداخته است. این کارزار که روز یکشنبه، ۱۹ اسد، آغاز شد، با هدف جلب توجه افکار عمومی و ایجاد فشار بین‌المللی، از شهروندان و فعالان رسانه‌ای خواسته تا با استفاده از هشتگ‌های اختصاصی، صدای اعتراض خود را بلند کنند. در بیانیه‌ای که به همین مناسبت منتشر شد، امسو سه پیام کلیدی را محور فعالیت‌های این پویش عنوان کرده است: مخالفت با اخراج خبرنگاران افغانستان، ضرورت تسریع روند انتقال آن‌ها به کشورهای امن، و تأکید بر این‌که «خبرنگار بودن جرم نیست». این نهاد حامی رسانه‌ها پیش‌تر در یک نشست مجازی هشدار داده بود که ادامه سیاست‌های اخراج در کشورهای همسایه، خبرنگاران افغانستان را با تهدیدهای مستقیم جانی و امنیتی روبه‌رو میکند. به گفته امسو، بسیاری از این افراد پس از تسلط طالبان بر افغانستان مجبور به فرار شده‌اند و بازگشت اجباری، آنان را دوباره در معرض همان خطرها قرار می‌دهد. در کنار خبرنگاران، فعالان مدنی، مدافعان حقوق بشر، نظامیان پیشین و سایر پناه‌جویان افغانستان نیز تحت تأثیر تصمیمات اخیر دولت پاکستان قرار گرفته‌اند. کارشناسان می‌گویند که شرایط بی‌سرنوشتی و نبود حمایت قانونی، زندگی این گروه‌ها را به شدت متزلزل کرده است. فعالان رسانه و حقوق بشر هشدار داده‌اند که در صورت بی‌توجهی به این بحران، نه تنها جان خبرنگاران در معرض خطر قرار می‌گیرد، بلکه جریان اطلاع‌رسانی آزاد درباره تحولات افغانستان نیز آسیب جدی خواهد دید. آنان خواستار ایجاد مسیرهای امن برای انتقال و اسکان خبرنگاران در کشورهای امن شده‌اند. امسو از دولت‌ها، نهادهای بین‌المللی و سازمان‌های حامی آزادی بیان خواسته است تا در برابر فشارها و تهدیدها علیه خبرنگاران افغانستان سکوت نکنند و با حمایت عملی، از خاموش شدن صدای حقیقت‌گویی جلوگیری کنند.
ایران و پاکستان در هر 30 ثانیه یک کودک افغانستان را اخراج میکند
فرخنده: نهاد حمایت از کودکان اعلام کرده است که به‌طور میانگین، هر ۳۰ ثانیه یک کودک از ایران و پاکستان به افغانستان اخراج می‌شود. این آمار تکان‌دهنده در گزارشی که روز دوشنبه، ۲۰ اسد، منتشر شده، نگرانی‌های تازه‌ای را درباره وضعیت کودکان بازگشتی به همراه داشته است. بر پایه این گزارش، در سال جاری بیش از ۸۰۰ هزار کودک به افغانستان بازگشته‌اند که سه‌چهارم آن‌ها از ایران اخراج شده‌اند. این موج گسترده بازگشت، شامل هزاران کودک بدون سرپرست نیز می‌شود که در مسیر بازگشت با خطرات جدی جسمی و روانی مواجه هستند. نهادهای امدادرسان هشدار داده‌اند که بحران انسانی ناشی از این بازگشت‌ها، با وضعیت نامناسب تغذیه در افغانستان همزمان شده است. بر اساس برآوردها، از هر پنج کودک در کشور، یک نفر دچار سوء‌تغذیه است؛ وضعیتی که می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری بر سلامت نسل آینده برجای بگذارد. نهاد حمایت از کودکان تأکید کرده که از ماه مارچ تاکنون، بیش از ۱۵۰ هزار کودک بازگشتی را تحت پوشش خدمات حمایتی قرار داده است. این خدمات شامل کمک‌های غذایی، مراقبت‌های بهداشتی، و حمایت‌های روانی-اجتماعی برای کمک به ادغام مجدد آن‌ها در جامعه است. در همین حال، معاون سازمان حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) با ابراز نگرانی از نحوه بازگرداندن کودکان، خواستار آن شد که فرآیند بازگشت با حفظ کرامت انسانی و رعایت کامل حقوق کودک انجام شود. او تأکید کرد که اخراج کودکان نباید بدون هماهنگی و فراهم‌سازی شرایط اولیه زندگی صورت گیرد. کارشناسان می‌گویند که ادامه این روند بدون برنامه‌ریزی جامع، می‌تواند به تشدید بحران اجتماعی و اقتصادی در افغانستان منجر شود. آن‌ها از دولت، سازمان‌های بین‌المللی و کشورهای همسایه خواسته‌اند تا با همکاری مشترک، از آسیب‌پذیرترین قشر جامعه یعنی کودکان، به‌گونه‌ای مؤثر حمایت کنند.