ادامه‌ی محدویت‌ها بر روند آموزش دختران، وزارت خارجه ایران: آموزش دختران جزو ارزش‌های جهان‌شمول است
ناصر کنعانی، سخن‌گوی وزارت امور خارجه ایران در پاسخ به سوالی یکی از خبرنگاران در پیوند بهادامه آموزش زنان در افغانستان زیر حاکمیت طالبان گفته است که حقوق زنان جزو ارزش‌های جهان‌شمول محسوب شود. خبرگزاری رسمی ایران-ایرنا، گزارش می دهد که کنعانی امروز در یک نشست خبری گفته است که در «حوزه دینی و اسلامی» بر ارزش‌های حقوقی و انسانی به‌ویژه در بحث حقوق زنان تأکید شده است. او هچنین افزوده است که حقوق زنان جزو ارزش‌های جهان‌شمول محسوب شود و موضع ایران در این زمینه روشن است. در حال حاضر طالبان دروازه‌های مکاتب را به‌روی دختران بالاتر از صنف ششم بسته کردهاند. قرار بود مکاتب دخترانه پس از ماه‌ها تعطیلی در اول سال جاری خورشیدی بازگشایی شوند؛ اما وزارت معارف طالبان در همان روز اعلام کرد که مکاتب متوسطه و لیسه دخترانه تا امر ثانی همچنان بسته می‌مانند. سخن‌گوی وزارت امور خارجه ایران در ادامه درباره‌ی این پرسش که این کشور برنامه‌ای برای به رسمیت شناختن طالبان دارد یا خیر، گفته است که موضوع افغانستان جزو موضوعات مهم تهران در منطقه است. کنعانی بیان کرده است که ایران نسبت به تحولات افغانستان و نسبت به امنیت و ثبات در این کشور حساس است. او اضافه کرده است تلاش ایران به‌عنوان همسایه افغانستان و کشور «اثرگذار» منطقه‌ای این است که در چارچوب تعامل سازنده با طالبان، به همسایگان افغانستان و کشورهای منطقه به بازگشت ثبات و آرامش در این کشور کمک کند. کنعانی افزوده است: «تعامل سازنده با هیأت حاکمه موقت افغانستان به این جهت که اکنون مسئولیت افغانستان را در اختیار دارند، وجود دارد. تلاش می‌کنیم مباحث دوجانبه با افغانستان را سازماندهی و مدیریت کنیم. امنیت مرزها، مدیریت آب، بحث مسایل تجاری، اقتصادی، بهداشت و ترانزیت ایجاب می‌کند با طرفی که مسئولیت رسمی در افغانستان دارد تعامل و گفت‌وگو کنیم».
سه زن در حال شنا در هلمند غرق شدند
مسئولین محلی طالبان در ولایت هلمند می‌گویند که سه زن در ولسوالی گرشک این ولایت در حال شنا، غرق شدند و یکی از آنان جان باخته است. حافظ راشد هلمندی، رئیس اطلاعات و فرهنگ هلمند می‌گوید که این رویداد دیروز، یک‌شنبه (۲ اسد) اتفاق افتاده است. به گفته‌ی او، دو نفر از این زنان از قندهار در خانهی زنی در هلمند مهمان بوده‌اند و هنگامی که با میزبان خود در منطقه سربند ولسوالی گرشک قصد آب‌بازی داشتند، غرق می‌شوند. حافظ راشد گفت که مهمانان نجات داده شده اما میزبان آنان جان خود را از دست داده است. موارد غرق‌شدن در آب طی روزهای اخیر افزایش یافته است. دیروز هم از غرق‌شدن یک جوان در بهسود میدان وردک گزارش شده بود. همچنین در آغاز این هفته، از جان‌باختن یک جوان ۳۰ ساله در دایکندی، یک دانش‌آموز در غور و یک دانشجو در کنر گزارش شده بود.
نان، کار، آزادی؛ مانیفیست زنان افغانستان
در شبی تاریک، دستی بر دیواری در کابل یا شاید هرات و شاید هم مزار، شاید غزنه شاید هرکجای افغانستان، می‌نویسد: «ما زنان بیداریم، از تبعیض بیزاریم.» دستی که این متن را می‌نویسد می‌داند که شب می‌رود و دست‌خط کسی که شب بیدار بوده می‌ماند. این تنها یک نمونه از کارزار خلاقانه‌ی زنان معترض افغانستان برای دستیابی به حقوقشان پس از تسلط طالبان است. به چند نمونه‌ی دیگر نیز اشاره می‌کنم. خلاقیت و ابتکار در ۲۸ دسامبر وقتی گروهی از زنان افغانستان در کابل برای چندمین بار به خیابان آمدند تا به نقض حقوق خود اعتراض کنند، یکی از زنان معترض که در صف مقدم بود، از زبان اشاره که مخصوص ناشنوایان است استفاده کرد. او به زبان بی‌زبانی گفت که طالبان دارند مردم عادی را می‌کشند و جهان نباید این گروه را به‌عنوان دولت به رسمیت بشناسد. این اعتراض بی‌صدا اما بیش از هر شعار بلندی شنیده شد و بازتاب گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی داشت، نه صرفاً به خاطر پیامش بلکه به خاطر زبانی که آگاهانه و خلاقانه انتخاب شده بود؛ همین گزینش زبان پیام مهم‌تری دربرداشت. در واقع، این زن می‌خواست بگوید که جهان در مقابل خواسته‌ها و مطالبات زنان افغانستان ناشنوا شده، یا به عبارت دیگر خود را به ناشنوایی زده است. این تنها یکی از نوآوری‌های خلاقانه‌ی زنان افغانستان در پنج ماه گذشته بود. وقتی طالبان محدودیت‌هایی را علیه گشت‌وگذار زنان وضع کردند و دستور دادند زنانی که بیشتر از 45 کیلومتر مسافرت می‌کنند نباید بدون محرم باشند و رانندگان نباید زنانی را سوار کنند که حجابشان به اصطلاح کامل نیست، زنی با لباس مردانه به خیابان رفت و نوشته‌ای به این مضمون را در دست گرفت: من زن‌ام و محرم ندارم. او با این تغییر لباس به طالبان و جامعه نشان داد که تقسیم آدمیان بر اساس تن‌پوش چقدر بی‌منطق و بی‌مورد است. در یک مورد دیگر، شماری از زنان در گوشه‌ای از خیابانی در کابل کنار هم ایستادند و کف دست‌هایشان نوشتند: «آزادی، نان، کار، مشارکت سیاسی». آنها نه شعاری سردادند، نه پلاکاردی حمل کردند که طالبان بخواهند متعرض شوند و آنها را متفرق کنند، اما به همین سادگی حرفشان را زدند و به هدف خود که رسانیدن پیامی به طالبان، جامعه و جهان بود، دست یافتند. خلاقیت شاید یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اعتراضات زنان افغان در پنج ماه تسلط طالبان بوده است. وقتی طالبان در هفته‌های نخست بخشنامه‌ی سخت‌گیرانه‌ای برای برپایی راهپیمایی صادر کردند تصور اولیه این بود که صدای زنان معترض خاموش شده است. بخشنامه‌ی طالبان تصریح کرد که هر گروهی که راهپیمایی می‌کند، باید قبل از آن از وزارت داخله/کشور مجوز بگیرد. قطعنامه، شعارها، دلیل اعتراض، هدف اعتراض و همه‌ی جزئیات آن قبلاً باید در درخواست‌نامه‌ی راهپیمایی روشن شده باشد. بی‌تردید دریافت مجوز برای راهپیمایی علیه حکومت طالبان از خود آنها ناممکن بود. اما زنان ناامید نشدند بلکه راه خلاقانه‌ی دیگری را در پیش گرفتند. آنها در گروه‌های کوچک چندنفری در خانه‌ها، مدارس یا حتی پارک‌ها جمع می‌شدند و با استفاده از شبکه‌های اجتماعی به جهان وصل شده و مطالبات خود را بیان می‌کردند. مهم‌تر از همه، می‌گفتند چون طالبان حق راهپیمایی را از آنها گرفته است، پس آنها ناگزیرند که در محیط‌های سرپوشیده یا اجتماعات کوچک اعتراض کنند. رسانه‌ها نیز این اعتراضات را به طور گسترده پوشش می‌دادند و در نهایت هدف اصلی که رسانیدن صدای اعتراض به همه‌ی دنیا بود تحقق می‌یافت. فیلم پخش‌شده از یکی از راهپیمایی‌های زنان افغانستان در چند هفته‌ی قبل نشان می‌دهد که وقتی طالبان راه را بر زنان معترض می‌بندند، زنان می‌گویند ما گرسنه‌ایم و دنیا باید پول‌های بلوکه‌شده‌ی افغانستان را آزاد کند. زنان با این شعار طالبان را قانع می‌کنند اما وقتی راهشان باز می‌شود شعار همیشگیِ خود، «نان، کار، آزادی»، را چند بار تکرار می‌کنند و متفرق می‌شوند. پیگیری بعد از تسلط طالبان، زنان معترض افغانستان همواره در سرخط خبرها بوده‌اند. هفته‌ا‌ی نبوده که زنان افغان چند بار به نحوی مبتکرانه صدای خود را به گوشه گوشه‌ی جهان نرسانده باشند. پیگیر و مصمم بودن زنان از این نظر مهم است که آنها عضو تشکل واحد و خاصی نیستند، نظم سازمانی ندارند، اجبار دولتی و ایدئولوژیک پشت سرشان نیست بلکه آنچه این نظم شبکه‌ا‌ی و بدون سازمان را حرکت می‌دهد آگاهی است، عنصری که از هر چیز دیگری در مبارزات عدالت‌خواهانه و حرکت‌های دادخواهانه مهم‌تر است. مسئله‌ی زنان در بیست سال حضور جامعه‌ی جهانی در افغانستان یکی از مسائل اصلی بود، اما همیشه انتقاداتی جدی از برنامه‌ها و کارهایی که برای زنان انجام می‌شد وجود داشت. در این یادداشت نمی‌خواهم به این نقدها ــ که اکثرشان وارد بود ــ بپردازم. جدا از تأثیر مستقیم برنامه‌های مربوط به زنان یا کار و فعالیت زنان شناخته‌شده، گفتمان حاکم بیست ساله که در آن همواره بر حقوق زنان به‌عنوان یک اصل تأکید می‌شد، موثر بوده است. وقتی بیشتر به اهمیت این امر پی می‌بریم که بفهمیم اکثر زنانی که در سطوح بالای حکومتی و عضو پارلمان بودند یا در نهادهای مدنی و حتی کسب‌وکار و تجارت شخصی فعالیت می‌کردند، افغانستان را ترک کردهاند ــ بسیاری از آنها در خارج از افغانستان فعال‌اند و از هر فرصتی برای طرح مسئله‌ی زنان استفاده کردهاند، کاری که بدون شک مؤثر بوده است. اما آنهایی که اکنون بی‌نقاب در خیابان‌های کابل و مزار و هرات و بامیان زیر سایه‌ی سنگین طالبان به میدان آمده‌اند، نسل جدیدی از زنان و دختران‌اند که قبلاً شناخته‌شده نبودند. اما وقتی حرف می‌زنند و مطالبات خود را مطرح می‌کنند، به‌وضوح نشان می‌دهند که نسلی عمیقاً آگاه و توانا هستند. آگاه به اینکه چه میخواهند، توانا به اینکه چگونه حرف و صدای خود را از زیر سایه‌ی حکومتی سرکوبگر به سراسر جهان برسانند، و چگونه از ابزار و لوازم موجود، از جمله اینترنت و موبایل، استفاده کنند. آگاهی زنان از وضعیت عمومی، شناخت دقیقشان از طالبان و خطرات جدیِ احتمالی سبب شده است که زنان با دقت و موشکافی شگفت‌انگیزی به دادخواهی ادامه دهند. شاید طالبان تصور نمی‌کردند که روزی با کسانی مواجه شوند که نه مسلح‌اند و نه بهانه‌ای برای سرکوب به دست کسی می‌دهند بلکه با توسل به خلاقیت، تغییر و تطبیق فوری و دائمیِ روش فعالیت، طالبان را مستأصل می‌کنند. واقعیت این است که طالبان نتوانستند آن‌گونه که می‌خواستند صورت مسئله را پاک
چرا زنان خواب سیاست‌مداران اقتدارگرا را حرام کردهاند؟
جرگه‌ی رهبران اقتدارگرای جهان افراد جنسیت‌زده‌ی متعددی را به خود دیده است، از ناپلئون بناپارت گرفته که قتل زنانی را که به همسرانشان خیانت کرده بودند جرم نمی‌دانست تا بنیتو موسیلینی که ادعا کرده بود زنان «هرگز چیزی را خلق نکرده‌اند». اگرچه قرن بیستم شاهد بهبود وضعیت برابری زنان در بسیاری از نقاط جهان بوده است، قرن بیست‌ویکم نشان داده که زن‌ستیزی و اقتدارگرایی دو معضل جدا از هم نیستند بلکه هر دو یکدیگر را به طور متقابل تقویت می‌کنند. جنبش‌های زنان در طول قرن گذشته موفق شدند برای زنان حق رأی کسب کنند، دسترس زنان به مراقبت‌های پزشکی در زمینه‌ی باروری، تحصیل و فرصت‌های اقتصادی را گسترش دهند و برابری جنسیتی را در قوانین داخلی و بین‌المللی مندرج کنند. این دستاوردها با موج بی‌سابقه‌ی دموکراتیزاسیون در دوران پس از جنگ‌های جهانی همراه بود. اما در سالهای اخیر، رهبران اقتدارگرا همزمان به حقوق زنان و دموکراسی حمله‌ور شده‌اند و این خطر وجود دارد که دهه‌ها پیشرفت در هر دو زمینه به عقب برگردانده شود. اریکا چنوویت / زوئی مارکس واکنش‌های مردسالارانه در طیف وسیعی از رژیم‌های اقتدارگرا دیده می‌شود، از دیکتاتوری‌های تمامیت‌خواه گرفته تا خودسالاری‌های حزبی و دموکراسیهای غیرلیبرال که به دست افرادی اداره می‌شود که رؤیای خودکامگی را در سر می‌پرورانند. در چین، شی جین پینگ جنبش‌های فمینیستی را نابود کرده است، زنانی که قدرت‌مردان را متهم به تجاوز جنسی کردهاند به سکوت کشانده و زنان را از کمیته‌ی دائمی پلیتبورو[1] کنار گذشته است. در روسیه، ولادیمیر پوتین در حال محدود کردن حقوق باروری و ترویج نقش‌های سنتی برای زنان است، شرایطی که مشارکت آنها در زندگی اجتماعی را محدود می‌کند. در کره‌ی شمالی، سیاست‌های کیم جونگ اون، زنان را حدود سه برابر بیشتر از مردان وادار به پناهندگی در خارج از این کشور کرده است و در مصر، رئیس جمهور عبدالفتاح سیسی اخیراً لایحه‌ای را معرفی کرده است که هدفش تثبیت دوباره‌ی حقوق پدری و مجازکردن چندهمسری است و به مردان در مورد اینکه زنان و دختران خانواده‌شان با چه کسی ازدواج می‌کنند حق تصمیم‌گیری می‌دهد. در عربستان سعودی زنان هنوز نمیتوانند بدون اجازه‌ی مردان ازدواج کنند یا به خدمات پزشکی دسترس داشته باشند و در افغانستان پیروزی طالبان بر بیست سال پیشرفت در زمینه‌ی تحصیل زنان و حضور آنها در مشاغل دولتی و نیروی کار سایه انداخته است. موج اقتدارگرایی مردسالارانه همچنین برخی از دموکراسیهای تثبیت شده را به سمت غیرلیبرال شدن سوق می‌دهد. کشورهایی که رهبران متمایل به اقتدارگرایی دارند از جمله برزیل، مجارستان و لهستان شاهد ظهور جنبش‌های راست افراطی‌ای هستند که نقش‌های سنتی جنسیتی را میهن‌دوستانه جلوه می‌دهند و از «ایدئولوژی جنسیت» شکایت می‌کنند، اصطلاحی بی‌مایه که سازمان دیده‌بان حقوق بشر آن را «هیچ‌چیز و همه‌چیز» توصیف می‌کند. حتی ایالات متحده شاهد کُند شدن روند پیشرفت به سوی برابری جنسیتی است و حقوق باروری که از دهه‌ی ۱۹۷۰ در این کشور در حال بهبود بوده است، اکنون در حال عقب‌گرد است. دونالد ترامپ در دوران ریاست جمهوری‌اش با کشورهایی همچون بحرین و عربستان سعودی در زمینه‌ی محدود کردن حقوق زنان همکاری داشت و حال با وجود تعهد دولت بایدن به برابری جنسیتی در سطح ملی، ایالات‌های تحت نفوذ جمهوری‌خواهان در حال تلاش برای لغو حق سقط جنین مندرج در قانون اساسی هستند، حقی که اکنون بیش از هر زمان دیگری آسیب‌پذیر است. با توجه به این شرایط جای تعجب نیست که روند توان‌افزایی سیاسی و اقتصادی زنان در نقاط مختلف جهان یا متوقف شده یا رو به افول است. بنا بر «شاخص زنان، صلح و امنیت دانشگاه جورج‌تاون»، پیاده‌سازی قوانین برابری جنسیتی در سالهای اخیر، دستاوردهای تحصیلی زنان و حضور آنها در پارلمان‌های ملی کاهش یافته است. در همین حال، خشونت خانگی افزایش یافته و هندوراس، مکزیک و ترکیه شاهد افزایش چشمگیر زن‌کشی بوده‌اند. همه‌گیری جهانی ویروس کرونا این روندها در سراسر جهان را وخیم‌تر کرده است. میلیون‌ها زن مجبور به ترک کارشان و قبول وظایف مراقبتی دیگری بدون دستمزد شده‌اند. دسترس آنها به مراقبت‌های پزشکی و امکان تحصیل کمتر شده و گزینه‌هایشان برای فرار از آزار و اذیت‌ها محدودتر شده است. حمله به حقوق زنان با حمله‌ای وسیع‌تر به دموکراسی همراه بوده است. بنا بر گزارش‌های «خانهی آزادی» و «پروژه‌ی گونه‌های دموکراسی» در دانشگاه گوتنبرگ، جهان در ۱۵ سال گذشته شاهد احیای اقتدارگرایی بوده است. دموکراسیهای به‌نسبت جدید از جمله برزیل، مجارستان، هند، لهستان و ترکیه بار دیگر به خودسالاری روی آورده‌اند یا به آن سمت در حرکت هستند. کشورهایی که یک دهه قبل نیمه-اقتدارگرا در نظر گرفته می‌شدند از جمله روسیه، حال تبدیل به خودسالاری‌های تمام و کمال شده‌اند و در برخی از قدیمی‌ترین دموکراسیهای جهان از جمله فرانسه، سوییس، بریتانیا و ایالات متحده‌ی آمریکا، احساسات ضددموکراسی در احزاب تثبیت‌شده‌ی سیاسی رو به افزایش است. تصادفی نیست که پسرفت‌ها در زمینه‌ی برابری زنان با افزایش اقتدارگرایی همراه شده است. دانشمندان علوم سیاسی مدت‌هاست متوجه رابطه‌ی نزدیک حقوق مدنی زنان و دموکراسی شده‌اند اما درک اینکه تضمین حقوق زنان شرط رسیدن به دموکراسی است اخیراً شکل گرفته است. رهبران خودکامه و اقتدارگرایان مردسالار دلیل خوبی برای هراس از مشارکت سیاسی زنان دارند: هنگامی که زنان در جنبش‌های مردمی شرکت می‌کنند، این جنبش‌ها هم احتمال بیشتری برای موفقیت دارند و هم شانس دستیابی‌شان به دموکراسیهای برابری‌طلبانه بیشتر است. به عبارت دیگر، زنانِ کاملاً آزاد و از نظر سیاسی فعال، تهدیدی برای رهبران اقتدارگرا و متمایل به اقتدارگرایی محسوب می‌شوند. جنسیت‌زده بودن این رهبران دلیلی استراتژیک دارد. درک ارتباط میان جنسیت‌زدگی و انحطاط دموکراسی برای کسانی که میخواهند با هر دو مقابله کنند ضروری است. اقتدارگرایان تثبیت‌شده و رهبران ملی‌گرای راست‌گرا در دموکراسیهای تثبیت‌نشده هر دو به شکل مشابهی از روابط سلطه‌ی جنسیتی برای تقویت حکمروایی ملی‌گرا، بالا به پایین و تحت سلطه‌ی مردان استفاده می‌کنند. جنبش‌های فمینیستی سال‌ها با رتبه‌بندی اجتماعی که قدرت را تنها در دست عده‌ی معدودی محدود می‌کند مقابله کردهاند و از این جهت سلاحی قدرتمند علیه اقتدارگرایی محسوب می‌شوند. کسانی که میخواهند روند جهانی انحطاط دموکراسی را تغییر دهند نمیتوانند زنان را نادیده بگیرند. زنان در صف مقدم پژوهشگران در حوزه‌ی دموکراسی اغلب توان‌افزایی زنان را یکی از پیامدهای دموکراتیزاسیون یا حتی یکی از کارکردهای مدرنیزاسیون و توسعه‌ی اقتصادی دانسته‌اند. با وجود این، زنان خواستار مشارکت اجتماعی بوده‌اند و از طریق جنبش‌های حق رأی و کمپین‌‌های حقوق بشری که در
ملکه‌های فلسفه، جستاری در نقش پررنگ ولی گم‌شده‌ی زنان در حوزه‌ی فلسفه
هرگاه سخن از فیلسوفان نامدار به میان می‌آید، معمولاً به مردان، آن‌هم عمدتاً مردان سفیدپوست اروپایی و آمریکایی، اشاره می‌شود و معمولاً زنان فیلسوف نادیده می‌مانند. ربکا باکستون و لیزا وایتینگ در کتاب ملکه‌های فلسفه: زندگی و میراث زنان ناشناخته در فلسفه (۲۰۲۰) کوشیده‌اند تا با گردآوری و ویرایش مجموعه‌ی مقالاتی درباره‌ی برجسته‌ترین زنان در تاریخ فلسفه، از دوران باستان تا روزگار معاصر و از نژادها و مذاهب گوناگون، این خلأ را پر کنند. آنچه در ادامه می‌آید، برگردان گفت‌وگوی نایجل واربرتون با این دو پژوهشگر بریتانیایی است که در وب‌سایت پنج کتاب منتشر شده است. بخش اول این گفت‌وگو مروری است بر کتاب ملکه‌های فلسفه. بخش دوم گفت‌وگو، به سیاق بقیه‌ی گفت‌وگوهای وب‌سایت پنج کتاب، معرفی پنج کتاب به انتخاب مصاحبه‌شوندگان از بهترین متون فلسفی به قلم فیلسوفان زن است (آثاری از انجلا دیویس، کیت مان، مری میجلی، جودیت شکلر و سیلا بن‌حبیب). نایجل واربرتون، روزنامه‌نگار و فیلسوف بریتانیایی، در ایران ناشناخته نیست. او همراه با دیوید ادموندز، یکی از دو تهیه‌کننده‌ی پادکست‌های «لقمه‌های فلسفه» (Philosophy Bites) است که به گفت‌وگو با فیلسوفان مهم معاصر در دنیای انگلیسی‌زبان اختصاص دارد، در معرفی آموزه‌های فلسفی به زبان ساده‌تر به مخاطبان عام نقش مهمی داشته است. نایجل واربرتون: «ملکه‌ی فلسفه» یعنی چه؟ ربکا باکستون: عبارت ملکه‌های فلسفه در عنوان کتاب، قرینه‌ای است به عبارت «فیلسوف‌شاه» یا همان پادشاهان فیلسوف در کتاب جمهور افلاطون. در کتاب جمهور که در واقع مجموعه‌ای از گفت‌وگوهاست، افلاطون می‌گوید که زنان می‌توانند هم‌تراز با مردان، پادشاه یا حاکم‌فیلسوفِ دولت‌شهر آرمانیِ او باشند؛ سخنی که در دوره‌ی افلاطون کاملاً رادیکال [و مترقی] بود. با این حال، زنان در تاریخ فلسفه تا حد زیادی به حاشیه رانده شده‌اند و اعطای لقب ملکه به فیلسوفان زن، در واقع نوعی اعاده‌ی لقبی به ایشان است که در [تاریخ] فلسفه از ایشان دریغ شده است. عنوان کتاب، عامدانه قدری تحریک‌آمیز انتخاب شده و در آن کوشیده‌ایم ایده‌های سنتی را در مورد اینکه چه‌کسی فیلسوف است و چه‌کسی را باید فیلسوف شمرد، زیر سؤال ببریم. این بار از لیزا بپرسم. لیزا، اگر یک گام به عقب برگردیم، می‌توانید بگویید چطور شما و ربکا تصمیم به تهیه و ویرایش این کتاب گرفتید؟ لیزا وایتینگ: هر دوی ما در دانشگاهْ فلسفه خواندیم و بنابراین علاقه‌مند بودیم که درباره‌ی زنان فیلسوف بیشتر بدانیم چون در دوره‌ی کارشناسی فلسفه چندان اثری از زنان فیلسوف درس داده نمی‌شد. پروژه‌ی نگارش کتاب این‌طور جرقه خورد: یادم می‌آید که در یک کتاب‌فروشی با کمال تعجب متوجه شدم که کتاب‌های نسبتاً کمی درباره‌ی زنان فیلسوف نوشته شده است. آنچه هم که از زنان در دسترس بود، عمدتاً بر یکی‌دو نفر متمرکز بود؛ مثلاً سیمون دوبووار یا هانا آرنت. در کتاب‌های [عامه‌پسندی] با عناوینی مثل «فیلسوفان بزرگ» یا «صد فیلسوف برجسته» هم تعداد کمی از زنان حضور داشتند یا نویسنده‌ی چنین آثاری بودند و این برای ما تلخ بود. این امر این پرسش را در ذهن من ایجاد کرد: «آیا به‌علت تبعیض ساختاری‌ای که زنان در طول تاریخ با آن روبه‌رو بوده‌اند واقعاً زنان فیلسوفی وجود ندارند؟ یا اینکه صرفاً تصورات [غلط جاافتاده‌ای] درباره‌ی معیارهای تعیین فیلسوفان بزرگ وجود دارد؟ (چه‌کسی قرار است که معیارها را تعیین کند؟)» بنابراین، دوتایی تصمیم گرفتیم که کتابی بنویسیم که خواننده را متوجه زنانی کند که [در تاریخ فلسفه] نادیده گرفته شده‌اند. همچنین می‌خواستیم کتابی تهیه کنیم که تماماً توسط زنانی نوشته شده باشد که در زمینه‌ی فلسفه پژوهش می‌کنند. بنابراین، این کتابی است در مورد زنان فیلسوف (در معنای موسع کلمه) و منحصراً هم توسط زنان پژوهشگرِ فلسفه نوشته شده است. شما گروهی از نویسندگان زن معاصر را گرد هم آوردید تا در مورد طیفی از فیلسوفان زن بنویسید که بیشترشان در قید حیات نیستند. راستی چه تعداد از زنانی که به ایشان فصلی اختصاص داده شده، هنوز زنده هستند؟ [از این بیست نفر] آنیتا ال. آلن (متولد ۱۹۵۳) و عزیزه الحبری (متولد ۱۹۴۳) [که دو فصل آخر کتاب به اندیشه‌ی آنها اختصاص دارد] هنوز کار می‌کنند. زمانی که شروع به نوشتن کتاب کردیم، سه نفر دیگر هم در قید حیات بودند: مری وارناک (۲۰۱۹-۱۹۲۴)، مری میجلی (۱۹۱۹-۲۰۱۸) و سوفی اولوول (۱۹۳۵-۲۰۱۸). متأسفانه هر سه در دوسه سال اخیر فوت شده‌اند. کتاب شما نوعی گزیده‌ی آثار نیست، بلکه مجموعه‌ی مقالاتی است درباره‌ی این فیلسوفان. معیار شما برای انتخاب این بیست فیلسوف زن چه بود؟ ربکا باکستون: وقتی پروژه را شروع کردیم، در اولین گام روی این متمرکز شدیم که به زنان پژوهشگرِ فلسفه‌ای که می‌شناسیم، ایمیل بزنیم و از آنها بپرسیم کدام فیلسوفان زن را پیشنهاد می‌کنند و آیا مایل‌اند که فصلی برای کتاب بنویسند یا نه. با این روش، خیلی سریع به فهرست بیست‌نفره رسیدیم. مجبور بودیم پیشنهادهایی را که دریافت می‌کردیم، غربال کنیم چون به‌طور طبیعی خیلی‌ها زنانی را پیشنهاد می‌کردند که معروف بودند: زنان فیلسوف سفیدپوست، اروپایی، و عمدتاً انگلیسی‌زبان و به‌ویژه متخصص در رشته‌های فلسفه‌ی سیاسی و اخلاق (مانند آیریس ماریون یانگ، سیمون دوبووار). در این مرحله، ما با افرادی که در رشته‌هایی خاص [و کمابیش در حاشیه] تمرکز داشتند، تماس گرفتیم و از آنها خواستیم در مورد زنان فیلسوفی بنویسند که جزو جریان اصلی نبودند. بر این اساس بود که به سراغ مینا سلامی [پژوهشگر فمینیست نیجریه‌ای-نروژی] رفتیم و از او خواستیم درباره‌ی سوفی اولوول [اولین زن دارای مدرک دکترا در نیجریه] یا نانا اسما فودی [شاهزاده، شاعر و] فیلسوف [مسلمان] نیجریه‌ای پیش از دوره‌ی استعمار غربی بر این کشور، بنویسد. افزون بر این، دنبال متخصصی بودیم که در مورد بن ژائو [تاریخ‌دان و متفکر زن چینی قرن اول بعد از میلاد] بنویسد. اما در اکثر موارد نویسندگانی که با آنها تماس گرفتیم، خودشان انتخاب کردند که درباره‌ی کدام فیلسوف بنویسند. شما همچنین در انتهای کتاب فهرستی از فیلسوفان زن را برای مطالعه و تحقیق بیشتر معرفی می‌کنید. یعنی بیست فصل کتاب فقط نمونه‌اند. در مورد تهیه‌ی این فهرستِ ضمیمه توضیح می‌دهید؟ لیزا وایتینگ: ما می‌دانستیم که این فهرست ضمیمه در نهایت با این اشکال روبه‌رو می‌شد که «خب، فلانی چه؟» بر این اساس، مراقب بودیم که نگوییم این فهرست قطعی و نهایی است. [به‌علاوه] مردم و مخاطبان را در تهیه‌ی این فهرست مشارکت دادیم و آن بخش از کتاب را جمع‌سپاری (crowdsource) کردیم، یعنی در موردش نظرسنجی کردیم و از مردم خواستیم تا فیلسوفان زن مهم موردنظرشان را معرفی کنند. از طرف دیگر، کوشیدیم [فهرستْ متکثر باشد و] افرادی در آن گنجانده شوند که در حالت عادی ممکن است فراموش شوند. پس این فهرست ترکیبی از نتایج تحقیقات ما دو نفر، در کنار مشارکت‌دادن مخاطبانی بود که با پاسخ‌هایشان به جزئی از فرایند شکل‌گیری کتاب تبدیل شدند چون می‌خواستیم مخاطب احساس کند که می‌تواند بر
افزایش خودکشی‌های زنجیره‌ای زنان، یک زن در فاریاب خودش را حلق‌آویز کرد
منابع محلی در ولایت شمالی فاریاب تایید می کنند که یک زن میانسال در شهر میمنه، مرکز این ولایت خودش را حلق‌آویز کرده‌است. محمداسماعیل فرقانی، مدیر مبارزه با جرایم جنایی فرماندهی امنیه طالبان در ولایت فاریاب می‌گوید این زن در ساحه میدان هوایی در ناحیه نهم شهر میمنه خودکشی کرده است. فرقانی، علت خودکشی این زن را خشونت خانوادگی اعلام کرده است. فرقانی همچنان می‌گوید بستگان این زن علیه کسی شکایت نکرده‌اند و در پیوند به این قضیه هم کسی بازداشت نشده است. خشونت علیه زنان و خودکشی آنان در شماری از ولایات از جمله فاریاب در چند ماه اخیر افزایش چشمگیر داشته است. دو روز پیش در ولسوالی کوهستان این ولایت مردان مسلح ناشناس یک دختر ۱۵ ساله را نیز به قتل رسانده بودند.
نمایشگاه نقاشی اعتراض؛ دختران نقاش هراتی خواستار بازگشایی مکاتب دخترانه شدند
دختران نقاش هراتی با راه‌اندازی نمایشگاهی تحت عنوان «نقشِ قلم»، خواستار بازگشایی مکاتب به‌روی دختران بالاتر از صنف ششم در کل کشور شده‌اند. این نمایشگاه امروز (یک‌شنبه، ۲ اسد) گشایش یافته است و برای دو روز به‌روی بازدیدکنندگان باز خواهد بود. در این نمایشگاه، یک گروه چهار نفری از دختران نقاش هرات آثارشان را به نمایش گذشته‌اند. زهرا نجفی، یکی از این نقاشان می‌گوید که با برگزاری این نمایشگاه خواسته‌اند توانایی و خلاقیت دختران را به نمایش بگذارند. او دانش‌آموز صنف دهم مکتب است که پس از تسلط طالبان نتوانسته است مکتب برود. نجفی می‌گوید که پس از تعطیلی مکاتب دخترانه، او وقت‌اش را صرف نقاشی می‌کند و تلاش دارد تا محدودیت‌ها علیه دختران را به تصویر بکشد. عارفه محمدی، یکی دیگر از برگزارکنندگان نمایشگاه از طالبان می‌خواهد که موانع و محدودیت‌ها بر زنان و دختران را بردارند و به حق آموزش و کار آنان احترام بگذارند. همین‌طور، بازدیدکنندگان نمایشگاه در هم‌صدایی با برگزارکنندگان آن، خواستار بازگشایی مکاتب به‌روی دختران اند. این در حالی است که بار وی کار آمدن مجدد طالبان، محدویت های بسیاری از سوی دولت سرپرست این گروه بالای زنان در کابل و سایر ولایت وضع شده است.
قتل یک دختر 15ساله در فاریاب
منابع مردمی در ولایت فاریاب تایید می کنند که مردان مسلح ناشناس در ولسوالی کوهستان این ولایت، یک دختر ۱۵ ساله را به قتل رسانده‌اند. گفته می شود که این دختر نیمه‌‌های جمعه‌شب (۳۱ سرطان) در روستای «لولاش» ولسوالی کوهستان به قتل رسیده است. به گفته‌ی منبع، افراد مسلح وارد یک خانه شده و یک دختر ۱۵ ساله را با شلیک گلوله کشته‌اند. تاکنون انگیزه‌ی این قتل روشن نیست و کسی در پیوند به این قضیه نیز بازداشت نشده است. مسئولان محلی فاریاب هم تاکنون در این زمینه به‌گونه‌ی رسمی به رسانه‌ها چیزی نگفته‌اند. این در حالی است که در یک ماه گذشته چندن دختر و زن در ولایت های مختلف کشور به دلایل نامعلوم کشته شده اند.
لتوکوب یک خبرنگار زن در ننگرهار؛ مرکز خبرنگاران افغانستان واکنش نشان داد، طالبان گفته تحقیق می‌کنیم
به دنبال اذیت و آزار شدید یک خانم خبرنگار در ولایت ننگرهار مرکز خبرنگاران افغانستان، لتوکوب و تهدید سلگی احساس، مجری «رادیو دوست» در این ولایت را تلاشی برای خفه ساختن رسانه ها و خبرنگاران دانسته و آن را محکوم کرده است. این مرکز با نشر اعلامیه ای می گوید که خانم احساس به‌دلیل لتوکوب به شفاخانه انتقال داده شده و به‌شدت ترسیده است. یک خبرنگار محلی در جلال‌آباد به مرکز خبرنگاران افغانستان گفته است که سلگی احساس همزمان به‌عنوان قابله در یک شفاخانه خصوصی نیز کار می‌کند. او از چاشت روز چهارشنبه (۲۹ سرطان) در روستای «موی مبارک» ولسوالی سرخ‌رود، بعد از پایان کار به‌سوی خانه‌اش در حرکت بوده است که از سوی افراد مسلح ابتدا با شلیک گلوله متوقف و سپس به‌شدت با ضربات قنداق تفنگ لتوکوب می‌شود. به گفته‌ی خبرنگاران محلی، سلگی به‌دلیل ترس ناشی از خشونت مهاجمان بی‌هوش می‌شود و مردم محل او را به شفاخانه انتقال می‌دهند. ادعا می‌شود که این مجری زن توسط طالبان لتوکوب شده است؛ اما اداره اطلاعات و فرهنگ این گروه در ننگرهار این ادعا را تأیید نکرده و گفته است که در مورد چگونگی قضیه و عوامل آن تحقیق می‌کند. به گفته‌ی مرکز خبرنگاران افغانستان، پیش از این در ۱۶ جوزای سال جاری، سهار سیرت صافی، مدیر مسئول رادیو دوست از سوی استخبارات طالبان در کابل بازداشت و بعد از ۲۸ روز به شکل مشروط آزاد شد. لت
آذرخشی دیگر بر شب دیجور آموزش دختران بامیان، شمامه این بار کلاس‌های حضوری برگزار کرد
موئسسه آموزشی شمامه (شهمامه) کلاس‌های آموزشی رایگان را برای شماری از دختران بامیانی که با روی کار آمدن دوباره طالبان و بسته ماندن مکاتب شان از ادامه آموزش به دور مانده اند فراهم کرده است. پیشتر این موئسسه نیز کلاس های آموزش آن لاین برای دختران بالاتر از صنف ششم راه‌اندازی کرده بود. احسان‌بخش محمدی یکی از بنیانگذاران این موئسسه می‌گوید که از هشت ماه به‌این‌طرف، مضامین مکتب از صنف هفتم الی دوازدهم برای یک هزار ۵۰۰ دختر به‌گونه آنلاین تدريس شده است. او گفت که طی روزهای اخیر آموزش حضوری نیز برای شماری از دختران فراهم شده و نزدیک به ۴۰ دختر روزانه مضامین درسی مکتب‌شان را می‌آموزند. به گفته‌ی محمدی، شمار دانش‌آموزان در صنف حضوری در حال افزایش است. محمدی افزود به‌زودی صنف‌های آموزشی حضوری برای دختران بالاتر از صنف ششم در کابل و غزنی هم برگزار خواهد شد. او تاکید دارد که دستاوردهای ۲۰ ساله زنان و دختران نباید از دست برود و باید هرکسی در حد توان خود از زنان و دختران حمایت کند. قرار بود مکاتب دخترانه پس از ماه‌ها تعطیلی در اول سال جاری خورشیدی بازگشایی شوند؛ اما وزارت معارف طالبان در همان روز اعلام کرد که مکاتب متوسطه و لیسه دخترانه تا امر ثانی همچنان بسته می‌مانند. نزدیک به ۳۱۰ روز می‌شود که دختران به مکتب نرفته‌اند. عایله مرادی یکی از دختران دانش‌آموز در بامیان می‌گوید که آنان دچار مشکلات روحی و روانی شده‌اند و در بی‌سرنوشتی به‌سر می‌برند. ملکه محمدی دانش‌آموز صنف دوازدهم می‌گوید که زنان نیمی از پیکر جامعه‌اند و آموزش آنان بر نسل آینده افغانستان تاثیر دارد. او می‌گوید که طالبان نباید میان پسر و دختر فرق قایل شوند و براساس آیات قرآن و احادیث، آموختن علم بر مرد و زن فرض است. او از مسئولان وزارت معارف طالبان می‌خواهد که مانع رفتن دختران به مکاتب نشوند. این دانش‌آموز می‌گوید که کشورها و رهبران جهان هم بر طالبان فشار وارد کنند تا این گروه مکاتب دخترانه را باز کنند. اطلاعات روز