مؤلف: Shamail tawana

زنی که پیاده دنیا را دور زد؛ مکثی بر سفر آنجلا از حاشیه به متن زندگی

«چرا؟» سوال ساده‌ای است که مردم همیشه از آنجلا مَکسوِل می‌پرسند. اما این زن آمریکایی تا همین اواخر به‌سختی می‌توانست به این سوال پاسخ دهد که چرا برای رسیدن به رویای بزرگش زندگیِ ایده‌آلِ خود را دگرگون کرد. ولی برای او «چرا» سوالی است که باید جواب داده شود. گذشته از این‌ها او پا در مسیری گذاشت و به سفری رفت که کمتر کسی دست به انجامش می‌زند: او در سال ۲۰۱۳ تصمیم گرفت به تنهایی و با پای پیاده دور دنیا را بگردد. پیاده‌رویِ تنها در این سفر عظیم چیزی نبود که مکسول از قبل برایش برنامه‌ریزی کرده باشد. در واقع، او فقط نه ماه بعد از اینکه در کلاس نقاشی، تصادفاً دربارۀ مردی شنید که با پای پیاده دور دنیا را گشته است، راهی این سفر شد. منشا سفر مکسول فقدان، شکست یا بحران شخصی نبود. وقتی تصمیم گرفت به این سفر دور و دراز برود در اوایل دهۀ سوم زندگی‌اش بود، کسب‌وکار موفقی داشت و با کسی هم رابطۀ عاطفی داشت. او می‌گوید: «فکر می‌کردم خوشبختم، ولی وقتی به گذشته نگاه کردم فهمیدم دنبالِ چیزهای بیشتری بوده‌ام؛ دنبال اینکه -‌‌با قناعت و ارتباط با دنیای اطرافم‌- رابطه‌ای عمیق‌تر با طبیعت و مردم داشته باشم». او دریافت بهترین راه برای رسیدن به چنین رابطه‌ای این است که شروع به راه رفتن کند. چون در پیاده‌روی میزان کربن‌دی‌اکسیدِ کمتری تولید می‌کند، و چون آهسته راه می‌رود، می‌تواند کاملاً خود را غرق طبیعت کند، مردمی را ببیند که در شرایط دیگر صرفاً با ماشین از کنارشان رد می‌شود، وفرهنگ‌های دیگر را طوری بشناسد که مختص آن‌هایی است که راه درازی را پیاده طی می‌کنند. مکسول که داشت خودش را برای سفر آماده می‌کرد، دنیایی از زنان گردشگر را پیدا کرد تا از آن‌ها جسارت لازم برای این کار را دریافت کند. او عاشقِ سبک نوشتن و سفر آرامِ رابین دِیویدسون شد که استرالیا را با شتر طی کرد. با فیونا کمبل آشنا شد که با پای پیاده‌ به جاهای دور سفر می‌کرد و دربارۀ رُزی سوئل‌پوپ خواند که با ایستادن سر جاده و پیدا کردن راننده‌های هم‌مسیر از اروپا تا نپال رفت، دور دنیا را با قایق طی کرد، از شیلی با اسب گذشت و در ۵۹ سالگی دویدن دور دنیا را شروع کرد. مکسول می‌گوید: «من کتاب‌های این افراد را به امید دلگرمی خواندم ‌و وقتی با چالش‌ها و کشمکش‌ها و همچنین موفقیت‌هایشان آشنا شدم، همین‌طور هم شد. داستان هر کدام از زنان بسیار متفاوت از دیگری بود و این موضوع به من جرئت داد تا پیاده‌روی خودم را هم امتحان کنم». وقتی که مکسول تصمیم گرفت به این سفر برود تمامی دارایی‌اش را فروخت و تجهیزات لازم را تهیه کرد. او یک گاری دستی را با ۵۰ کیلوگرم تجهیزات مربوط به چادر زدن، غذاهای خشک، یک فیلتر آبِ درجه‌نظامی و لباس برای چهار فصل پر کرد. مکسول در دوم مه سال ۲۰۱۴ شهر خود، بِند در اورگن را ترک کرد و عازم ماجراجوییِ بزرگی شد‌ که شاید بهترین قسمتش این بود که نمی‌دانست در طول سفر دقیقاً چه چیزی در انتظارش است. وقتی در ژوئن ۲۰۱۸ برای اولین بار با مکسول در اسکایپ صحبت کردم، نزدیک ۴ سال بود که در سفر بود و بیشتر از ۱۲۵۰۰ مایل را -‌در ۱۲ کشور و سه قاره‌- پیاده پیموده بود. با کنجکاوی پرسیدم پیاده‌روی دور دنیا چه جور آدمی می‌خواهد. چشمانش برقی زد و به کنایه گفت «آدمِ یک‌دنده». بعد اضافه کرد «شاید ترکیبی از بلندپروازی، اندکی یک‌دندگی و مقداری هم اشتیاق شدید باشد -‌نه برای پیاده‌روی به‌قصد ورزش‌کردن بلکه برای کشفِ خود و ماجراجویی». مکسول می‌گفت با اینکه خیلی زود برنامۀ روزانۀ خود را پیدا کرده بود -هنگام طلوع آفتاب از خواب بیدار شود، دو فنجان قهوۀ فوری و کاسه‌ای خوراکِ جو‌ برای صبحانه بخورد، وسایلش را جمع کند و راه بیفتد، برای شب چادرش را مهیا کند، نودل آماده‌اش را بخورد و در کیسه‌خوابش به خواب رود- ولی باز هیچ کدام از روزهایش عینِ هم نبود. در ابتدا، برنامه‌ریزی می‌کرد ولی خیلی زود متوجه شد که همین مسیرهای انحرافی هستند که ماجراجویی را می‌سازند. به همین خاطر با اینکه یک مسیر کلی را در پیش می‌گرفت ولی همیشه به احساسات غریزی‌اش -‌اینکه کجا به راست و کجا به چپ بپیچد‌- اعتماد می‌کرد. مکسول در صحرای استرالیا دچار تاول‌های آفتاب‌سوختگی و گرمازدگی و در ویتنام به تب دنگی مبتلا شده بود. یک ولگرد در مغولستان به زور وارد چادرش شده بود و به او تجاوز کرده بود، در ترکیه از داخل چادر صدای شلیک گلوله شنیده بود، و یاد گرفته بود چطور با یک چشم و یک گوشِ باز بخوابد تا از خطرات خواب عمیق در امان باشد. اگرچه پیش‌بینی هریک از اتفاقات غیرممکن بود، ولی مکسول از قبل فکر همه‌جور سختی‌ای را کرده بود. او می‌گوید: «من از روی نترسی این سفر را شروع نکردم در واقع وحشت‌زده بودم‌. از این که به صدای قلبم گوش ندهم بیشتر می‌ترسیدم تا اینکه دارایی‌ها و چیزهایی که دوست داشتم را از دست بدهم». کنار آمدن با ترومایِ تعرض جنسیْ لحظه‌ای حساس بود، لحظه‌ای که در آن مکسول نهایتاً تصمیم گرفت به راهش ادامه دهد، هرچند که همچنان می‌ترسید. داستانِ استقامت و قدرتِ زنان دیگر به او کمک کرد تا ادامه دهد: «مصمم بودم که اجازه ندهم یک اتفاق مرا مجبور کند از این رویا دست بکشم و به خانه بروم. من تمام زندگیم را پشت سر گذاشته بودم، چیزی برای بازگشتن نداشتم و خطرات ذاتیِ این سفر را هم از قبل می‌دانستم». مکسول پا در این مسیر گذاشته بود تا کشف کند ذهن و بدنش -حتی در مواجهه با خشونت‌- چقدر می‌تواند قدرتمند باشد. در این مسیر،‌ سرعتِ کم او باعث شد تا به شکلی داشتن کنجکاوی و دیدِ باز نسبت به مسائل راهی مؤثر برای تجربۀ عمیقِ جهان و ساکنان آن است کوتاه ولی عمیق‌ مجذوب فرهنگ‌های دیگر شود. او در روستاهای کوچک ساحل دریای تیرنه در ایتالیا ‌می‌گشت و از فضای سرزندۀ آنجا لذت می‌برد، و هر دعوتی برای صحبت کردن، نشستن و نوشیدن را می‌پذیرفت. در ویتنام بعد از رسیدن به بالای های‌وان‌پس بسیار خسته بود که پیرزنی خوشامدگویی کرده و از او دعوت کرد تا شب را در کلبۀ چوبی کوچکش در قله سپری کند.

نه مردان ایرانی به حجاب اجباری زنان؛ 15 نواندیش دینی به اردوگاه ضد حجاب اجباری پیوستند

۱۵ تن از نواندیشان دینی در ایران با انتشار بیانیه‌ای «حجاب اجباری و سرکوب زنان» را محکوم و  آن را «شنیع، دل‌آزار، عقل‌ستیز و بیگانه با دیانت» دانستند. در هفته‌های اخیر سرکوب زنان و مخالفان حجاب اجباری و طرف‌داران به‌رسمیت‌شناسی سبک‌های زندگی مختلف در ایران شدت یافته و  در مقابل معترضین به حجاب اجباری نیز اعتراض‌های خود را بیشتر کرده‌اند. ویدیوهای متعددی از آزار و اذیت شهروندان از سوی گشت‌های موسوم به ارشاد و اعتراض شهروندان در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها منتشر شده است. نواندیشان دینی، به جمعی از متفکران و صاحب‌نظران دینی در مباحث کلامی، فقهی و تاریخی دین اطلاق می‌شود که دیدگاه‌هایی نو و حق‌مدار پیرامون موضوعات و اعتقادات و آداب دینی دارند.‌ از جمله موارد اختلاف آن‌ها با فقیهان سنتی، موضوع حقوق شهروندی از جمله حجاب اسلامی و حدود و نحوه اجرا و برخورد حکومت با آن است. نواندیشان دینی در این بیانیه،  اجباری کردن حجاب را «نمونه‌ای از سلسله‌ی مدام بی‌رسمی‌ها و خیره‌سری‌های حکومت دین‌مأب جمهوری اسلامی ایران» دانسته‌اند. آنها می‌گویند:«تحمیل‌گری زیر پوشش «امر به معروف و نهی از منکر» به پشتوانه‌ی فقیهان مسندنشین و دستاربه‌سران منبرنشان، که همگی منصوب عالی‌ترین مقامات نظام هستند، اِعمال می‌شود» و این «برداشت شاذ و قدرت‌محور»  موجب «اضمحلال رسالت محمدی و استحاله‌ی پیام علوی» شده است. به باور نواندیشانی که این بیانیه را امضاء‌کرده‌اند «امر به معروف و نهی از منکر چیزی نیست جز نقد اخلاقی و سیاسی- اجتماعی حاکمان و پاسخ‌گو کردن آنان با نقادی و نظارت همگانی». این ۱۵  نفر در بخشی دیگر از بیانیه  به «تراز فکر فقیهانه، متشرعانه و ظاهرمدارِ قدرت‌مندان زرسالار، زورمدار و تزویرگر» پیرامون «زن» انتقاد کرده و گفته‌اند این باور که زن خوب زنی است که «زایندگی کند و خدمت شوهر گزارد»  فروکاستن خوبی زن و « عین جفا به آیین محمدی و حنیفیّت ابراهیمی است». امضاء‌کنندگان در پایان از «عالمان و فرزانگان»، «فقیهانی که پروای خدا دارند» و «مردانی که جنسیت‌شان هنوز جا را برای انسانیت و وجدان‌شان تنگ نکرده» دعوت کرده‌اند که کنار هم‌نوعان‌ِ‌ زن خود بایستند و دست رد به [سینه]اجبارگری حجاب» بزنند.  این نو اندیشان دینی چنین استدلال می کنند که اجباری کردن حجاب رویّه‌‌ای شنیع، دل‌آزار، عقل‌ستیز و بیگانه با دیانت حق و عدل است که به شیوه‌های مختلف از سوی حکومت جمهوری اسلامی ایران پیاده می‌شود؛ چه با گشت موسوم به ارشاد و چه در ادارات و اماکن دولتی با زمزمه‌ی قطع خدمات‌رسانی به بخشی از شهروندان. این اجبارگری قبیح چیزی نیست جز اِعمال آمریّت حکومتی تمامت‌خواه و نشان دادن مشت آهنین به ملتی نجیب و تحت سرکوب. این نمونه‌ای از سلسله‌ی مدام بی‌رسمی‌ها و خیره‌سری‌های حکومت دین‌مأب جمهوری اسلامی ایران است. این تحمیل‌گری زیر پوشش «امر به معروف و نهی از منکر» به پشتوانه‌ی فقیهان مسندنشین و دستاربه‌سران منبرنشان، که همگی منصوب عالی‌ترین مقامات نظام هستند، اِعمال می‌شود و در گوشه‌گوشه‌ی ایران فضای نفس کشیدن را چنان تنگ کرده که این خفقان نه تنها بر زنان بلکه بر عموم ایرانیان، از هر مرام و مسلکی، بار می‌شود. شگفت و درد آن‌که این همه بی‌اخلاقی، زن‌ستیزی، کین‌توزی با انسانیت، نامردمی و حکم‌رانیِ بد، پشت نقاب دین‌داری و ادعای ایستادن در جانب خدا خودنمایی می‌کند. غافل از آن‌که هر ‌کجا انسان نفی ‌شود، جا برای خدا تنگ می‌شود زیرا «خلق الله آدم علی صورته» (همانا خداوند، آدم را بر صورت خویش آفرید). این است آن لطیفه‌ی ربانی‌ای که عالِمان عامل و حکیمان بصیری چون سید موسی صدر به فراست متفطن آن شده بودند، فهمی که بیرون از دایره‌ی فاهمه‌ی فقه‌پیشگان حکومتیِ سیاست‌زده‌، قدرت‌پرست و دنیاآلوده‌ی جمهوری اسلامی ایران است. انسان، آینه‌ی خداست و بدون انسان، جایی برای جلوه‌گری خدا در پهنه‌ی تاریخ نخواهد ماند. نوک پیکان انسان‌ستیزی حکومتیان، زن ایرانی (چه دین‌‌پیشه، چه دین‌فارغ) را هدف قرار داده است. اما مهم‌ترین بیدارباشی که باید خطاب به صاحبان قدرت در ایران کنونی داد این است که پوستین اسلام را وارونه به تن کرده‌اند: لُبِسَ الإِسْلاَمُ لُبْسَ الْفَرْوِ مَقْلُوباً. برداشت شاذ و قدرت‌محور حاکمان از فریضه‌ی امر به معروف و نهی از منکر همانا موجب اضمحلال رسالت محمدی و استحاله‌ی پیام علوی است. در چنین کج‌فهمی‌ای جایی برای خدا، ایمان، اسلام و انسان معنوی طراز دیانت نمی‌ماند. همان‌طور که در گفتار پیشوای فرزانگان و سرورِ پارسایان حضرت امیر آمده است، امر به معروف و نهی از منکر برای آن است که بدترین‌های امت بر مردم حکومت نکنند که اگر چنین شود سلطه‌ی اشرار حکم‌ران، که امروزه مسندنشین ارکان نظام و دستگاه‌های اجرایی کشور شده‌اند، راه اجابت دعای مؤمنان را می‌بندد. به تعبیر ساده، مطابق بیان حضرت امیر، حکم‌رانی بد نه تنها دنیا را تباه می‌کند که راه آسمان را هم سدّ می‌کند. امر به معروف و نهی از منکر برای سخت گرفتن بر بندگان خدا و نمایاندن چهره‌ای عبوس از ساحت قدسی نیست. امر به معروف و نهی از منکر برای این است که کار حاکمان، عالمان، فقیهان و به طور کل اصحاب قدرت به صلاح آید و نشستن بر مسند قدرت و افتاء این توهم را برای‌ اینان ایجاد نکند که جای خدا نشسته‌اند: اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللَّه (یهودیان و مسیحیان از آن روی که بی هیچ قید و شرطی از عالمان و راهبان خود اطاعت کردند، آنها را به منزله پروردگار و معبود خویش شمردند و برای خدا ربوبیتی قائل نشدند، سوره‌ی توبه آیه‌ی ۳۱). امر به معروف و نهی از منکر اصیل و اخلاقی، ضامن صلاح و سلامت سیاست و قدرت است. در عرف جهان امروز، یکی از کارکردهای‌ رسانه‌ی سالم و مستقل و احزاب آزاد و متکثر اقامه‌ی امر به معروف و نهی از منکر است. به زبان غیردینی، امر به معروف و نهی از منکر چیزی نیست جز نقد اخلاقی و سیاسی- اجتماعی حاکمان و پاسخ‌گو کردن آنان با نقادی و نظارت همگانی. متولیان رسمی دین در ایران، پوستینی واژگونه بر تن مسلمانی کرده‌اند تا نوبت موقّت حکم‌رانی‌شان مبدل به دولت مخلّد شود، این گمانی است باطل و ناسازگار با نظام هستی که، به تعبیر حضرت امیر «للحق دوله و للباطل جوله» (حق پایدار می‌ماند ولی باطل، زمانی کوتاه، جست و خیزی بی حاصل می‌کند). کمترین خطای‌ وارونه کردن فریضه‌ی امر به معروف و نهی از منکر و تهی کردن آن از معنای اصیل‌اش آن است که حاکمان گویی خویش را از

کنشی برای زن بودن

قراردادگرایی نظریه‌ای است که ابتدا در حوزه‌ی فلسفه‌ی سیاسی و توسط توماس هابز مطرح شد. این نظریه مبتنی بر خودمحوری اخلاقی است و کنش‌های خودمحورانه‌ی افراد را مجاز و جزیی از ذات انسان‌ها تلقی می‌کرد. جین همپتن فیلسوف و فمینیست آمریکایی با بسط این نظریه در تمامی ابعاد زندگی افراد از جمله روابط خصوصی‌تر، «خودمحوری» را این بار به عنوان «توصیه‌ای اخلاقی» مطرح می‌کند. همپتن معتقد است با مبنا قراردادن خودمحوری و روابط قراردادگرایانه است که می‌توان مانع از شکل‌گیری انواع سوءاستفاده‌ها از طرف ضعیف‌تر رابطه شد. اگر تمامی اعضای جامعه به این نتیجه برسند که نباید خواسته‌های خود را نادیده بگیرند، در آن صورت جامعه‌ای مطالبه‌گر خواهیم‌ داشت که زیر بار روابطی که آنها را منزوی و محدود می‌کند، نمی‌روند. بنابراین برای سلامت جامعه توصیه‌ی خودمحوری ضروری­‌تر از توصیه به فداکاری و ازخودگذشتگی است. جین همپتن ایده‌ی خود را که بر اساس قراردادگرایی بنا شده بود در کتاب خود «ارزش ذاتی افراد: قراردادگرایی در فلسفه اخلاقی و سیاسی[۲]» و مقالات متعدد دیگری مطرح کرده است. متن پیش رو ترجمه‌ی بخشی از مقاله‌ی «خرد خودمحوری: آثار اخلاقی و سیاسی ارزشمند شمردن خود[۳]» است که رهیافت خودمحوری برای جامعه را از نظر همپتن روشن می‌کند. ما چه چیزی می‌توانیم از انسان‌های خودمحور بیاموزیم؟ ما از آن‌ها یاد نمی‌گیریم که باید خودمان را دوست داشته باشیم. چرا که همه‌ی افراد خود‌محور لزوماً خود را دوست ندارند. بسیاری از آن‌ها از آنچه که هستند ناراضی‌اند و  اغلب بی­امان کار می‌کنند تا بتوانند نقص‌های خود را جبران کنند. (همه ما انسان‌هایی را می‌بینیم که در «خود» غرق­اند[۴] اما رژیم‌های غذایی سخت می‌گیرند و یا مدیرانی را می‌شناسیم که از عملکرد خود راضی نیستند و دائماً در کلاس‌های پیشرفت فردی شرکت می‌کنند.) نکته‌ی مهم‌تر آن‌که، نارضایتی ما از خودمان گاهی به حق است؛ به خصوص اگر از صفات شخصیتی برخوردار باشیم که به لحاظ اخلاقی ناپسند هستند و لازم است محکوم شوند. چنین نارضایتی‌هایی می‌توانند ارزشمند باشند اگر انگیزه‌ای برای بهتر شدن به ما بدهند. همچنین افراد خود‌مدار نمی‌توانند به ما نظریه‌ای در باب «ارزش» ارائه دهند. «خودمداری» محصول نظریه‌ای افراطی راجع به سلسله مراتب ارزش است: [برای مثال] جان استوارت میل، نوعی از اولویت‌بندی کردن انسان‌ها براساس میزان ارزشمندی­شان را در جامعه می‌پذیرد، و همه‌ی مردان (یا حداقل مردان طبقه‌ی خاصی از اجتماع) را در راس سلسله مراتب ارزشمندی قرار می‌دهد. به همین نحو، فرد خودمدار نیز توصیه می‌کند تا هر کس «خود» را در راس قرار دهد و دیگران را افردی بداند که بنابر مشیت الهی برای او آفریده شده‌اند. بنابراین یک فرد می‌تواند درعین حال که نسبت به بخشی از ویژگی­های شخصیتی‌اش (یا همه‌ی آنها) نارضایتی عمیقی احساس می‌کند، خود را از همه‌ی انسان‌های دیگر مهم‌تر تلقی کند. البته بعید نیست از این حرف اینگونه برداشت شود که عقیده‌ی فرد راجع به ارزشمندی خودش تحت‌تاثیر دیدگاهی‌ است که نسبت به دیگران دارد. چنین فردی احتیاج دارد دیگران را خدمت­گذارانی در جهت تمایلات خود ببییند. به این معنی که احساس ارزشمند بودن برای فرد منوط به کم ارزش‌تر دانستن دیگران است (مقایسه شود با دیالکتیک خدایگان و بنده هگل که خدایگان احساس ارزشمندی خود را از تصوری که نسبت به جایگاه پست‌تر بنده داشت، می­گرفت.) و در نهایت یک فرد خود محور نمی‌تواند به ما یاد بدهد که چه چیزی برای ما واقعا «خوب» است و یا چه چیزی پیشرفت محسوب می‌شود. [بلکه] افراد خودمحور خود، گاهی فهم اندکی از «خوب» حقیقی دارند. چرا که افرادی که رفاه دیگران را برای تمایلات و عقاید خودشان به مخاطره می‌اندازند، درباره‌ی چیستی مؤلفه‌های یک زندگی خوب، در اشتباه‌اند. با وجود آنچه گفته شد، ما می‌توانیم از فرد خودمحور بیاموزیم که در اخلاق به چه چیزی باید اهمیت دهیم. ممکن است افراد خود‌محور درباره‌ی «ارزش انسان» در اشتباه باشند و یا راجع به اینکه چگونه باید به «خود» ارج بنهند دچار کج‌فهمی شده ‌باشند. اما با این وجود درباره‌ی یک چیز کاملاً حق با آن‌هاست، و آن این است که مهم‌ترین دغدغه، دغدغه راجع به «خود» است. البته افراد خودمحور تنها به یک «خود» اهمیت می‌دهند. و آن هم «خود»ی است که شاید چندان از آن راضی نباشند و حتی او را مورد سرزنش و مجازات قرار دهند. اما چیزی که باعث می‌شود چنین افرادی را یک «خودمحور» بدانیم آن است که اعمال و رفتار‌های آنها برای خاطر «خود» انجام می‌شود و نه برای اطاعت از قانون یا یک اصل انتزاعی. ایده «عمل برای خاطر خود» به جای «عمل برای خاطر یک اصل» است که من آن را برای یک تئوری اخلاقی بسیار مهم می‌دانم. منظور ما از «خود» چیست؟ (من در اینجا کلمه «خود» و «شخص» را هم معنا با یکدیگر گرفتم اما در ادامه از لفظ «خود» استفاده خواهم کرد.) همانطور که ویتکنشتاین اشاره می‌کند، هیچ کدام از ما زبان را با خواندن اصول دستور زبان یاد نگرفته‌ایم. به همین ترتیب نیز درونی کردن اصول انتزاعی [اخلاقی] و عمل براساس ضوابط سخت‌گیرانه، کمکی برای شناختن «خود» نخواهد کرد. هر کدام ما از راه تعامل با نفس­‌های متفاوت به چیستی «خود» پی برده‌ایم. تعاملاتی که پویا، منحصر به فرد و اغلب شگفت‌انگیزاند. چنین تعاملاتی نه تنها چیستی فردیت دیگران را به ما می‌شناساند بلکه در فهم فردیت خودمان نیز راه‌گشا هستند. ما در این تعاملات نهایتاً یاد خواهیم گرفت «خود» را به طور «کلی» بشناسیم و بفهمیم که او دارای «آگاهی» و «خود-آگاهی» است و در میان دیگر موجودات تفکرات، احساسات و انتخاب­های منحصر به فرد و تجربه‌های خاص خود را دارد. اما تلاش برای تقلیل «خود» به «فردی خاص»، مثل این خواهد بود که نقاشی ماندرین را به یکی از اشکال یا یکی از خطوط آن محدود کنیم. این‌کار منجر به ناکامی در درک ماهیت سیال فردیت خواهد شد. «خودمحوری» به ما یک درس مهم می‌دهد و آن‌ هم ارزشمندی «خود»‌های هر کدام از ماست. در حالی که این نکته برای بسیاری از متفکران اخلاق بدیهی محسوب می‌شود، هنوز برای عموم مردم قابل درک نیست. دلیل این امر می‌تواند این باشد که فیلسوفان اکثرا مردانی از طبقه‌ی اجتماعی ممتاز جامعه بوده‌اند، جایگاهی که به راحتی به آن‌ها اجازه می‌داد ارزشمندی خود را مسلم بدانند. این درحالی بود که برای مردم عادی داشتن چنین باوری از ارزشمندی بسیار دشوار است. شخصی که همیشه در معرض تهاجم نیروهای اجتماعی و

عصیان زنانه یا شورش تمام قد علیه دنیای مردانه

سال ۱۹۱۷ در کشورهای مختلف مصادف بود با شورش غذا در نتیجۀ افزایش قیمت‌ها. در ماه فوریه، در نیویورک، زنان که از افزایش قیمت‌ها و فقر خشمگین بودند اعتصاب کردند. پس از آن نیز در خیابان‌های وین و پتروگراد (سن‌پترزبورگ) زنان به خیابان‌ها آمدند، جایی که شورشیان نان در روسیه جرقۀ انقلاب فوریه را زدند. در آخرین یکشنبۀ ماه فوریۀ سال ۱۹۱۷ در تقویم قدیمی روسی (مصادف با ۸ مارس)، در روز جهانی زن که روز مهمی در تقویم سوسیالیستی بود، زنان روسیه در خیابان نوسکی پراسپکت ــ خیابان اصلی در پتروگراد ــ تجمع کردند و در‌حالی‌که پلاکاردهایی در دست داشتند در مخالفت با خط‌مشی سیاست‌مداران این کشور و اعتراض به کشته شدن بیش از دو‌‌میلیون سرباز روس در جریان جنگ جهانی اول شعارهایی ‌دادند. آنها در این اعتصاب موسوم به اعتراض «نان و صلح» خواستار پایان دادن به جنگ جهانی اول، کمبود موادغذایی در روسیه و حکومت استبدادی شدند. در این تجمع گروه‌های مختلفی از زنان شرکت داشتند؛ فمینیست‌ها، دختران دانشجو، زنان شاغل و از همه مهم‌تر زنان کارگر. این انقلاب را کارگران زن آغاز کردند، نه مردان. نکته‌ای که وجود دارد این است که شورش‌های غذا همیشه مسئله‌ای فراتر از اعتراض به کمبود مواد‌غذایی و گرانی بوده است. با توجه به این دیدگاه می‌توان گفت که حضور زنان در سال ۱۹۱۷ در پتروگراد صرفاً برای کاهش قیمت موادغذایی نبوده است. آنها از این طریق تلاش کردند، در کنار مطالبات خود، صدایشان را به گوش دیگران برسانند. مگان ترودل در مقالۀ زیر به شورش زنان پتروگراد علیه فقر و بی‌عدالتی پرداخته است. در روز جهانی زن در سال ۱۹۱۷، زنان کارگر کارخانۀ نساجی در منطقۀ ویبورگ، در پتروگراد، دست به اعتصاب زدند. آنها کارخانه‌ها را ترک کردند و در گروه‌های صد‌نفری از این کارخانه به کارخانۀ دیگر ‌رفتند و از دیگر کارگران ‌خواستند به اعتصاب بپیوندند و در درگیری‌های بین آنها و نیروی پلیس حاضر شوند. دوازده تا سیزده ساعت کار در شرایط آلوده و ناسالم و دریافت دستمزد کم باعث خشم زنان شده بود. آنها خواستار همبستگی بیشتر و حمایت مردان به‌ویژه کارگران ماهر در بخش مهندسی و کارگران کارخانه‌های فلز بودند؛ کسانی که از نظر سیاسی و اجتماعی آگاه‌تر بودند و قدرتمندترین نیروی کار شهر شناخته می‌شدند. زنان به‌سمت پنجره‌های کارخانه چوب و سنگ و گلوله‌های برفی پرتاب می‌کردند و می‌کوشیدند وارد ساختمان اصلی شوند. آنها همچنین خواستار پایان جنگ و بازگشت مردان از جبهه بودند. به گفتۀ بسیاری از مورخان، این زنان برای نان شورش کردند ــ یک اعتراض قدیمی و همیشگی ــ و صرفاً به‌دنبال مطالبات اقتصادی بودند. آنها بیش از اینکه بر روش‌های نظری و علمیِ اعتراض متکی باشند با احساسات خود عمل می‌کردند و بدون برنامه‌ریزی سیاسی طوفانی را که موجب کنار گذاشتن تزاریسم شد به حرکت در‌آوردند. آنها اما تلاش کردند پیش از اینکه اقدامشان پشت حرکت مردان کارگر و احزاب مردسالار نادیده گرفته شود حرف خود را نیز بزنند. از آغاز اعتصابات فوریه شعارهای سیاسی علیه جنگ در اعتراضات داده می‌شد. جسارت، بی‌باکی، عزم و همچنین روش‌هایی که زنان برای اعتراض استفاده می‌کردند روشن کرد که آنها ریشۀ مشکلات را به‌خوبی متوجه شده‌اند. زنان فهمیدند که وحدت کارگران و حمایت سربازان از معترضان، به جای دفاع از دولت تزاری، رمز پیروزی است. تروتسکی بعدها در این‌ باره نوشت: «نقش بزرگ را زنان کارگر با ایجاد روابط بین کارگران و سربازان ایفا کردند. آنها شجاع‌تر و جسورتر در صحنه حاضر می‌شدند و با نزدیک شدن به سربازان و فرماندهان نظامی از آنها ‌می‌خواستند تفنگ خود را زمین بگذارند و به آنها بپیوندند. سربازان نیز با دیدن این صحنه هیجان­زده می‌شدند و با نگاه‌هایی مضطرب با یکدیگر صحبت می‌کردند و نمی‌دانستند چه واکنشی نشان دهند.» در ۲۳ فوریه، زنان کارگر توانستند سربازانی را که مسئول مخازن واگن‌های برقی بودند متقاعد کنند به اعتصاب بپیوندند. سربازان واگن‌ها را واژگون کردند تا از آنها به‌عنوان سنگر علیه پلیس استفاده کنند. خستگی سربازان از جنگ و بحران‌های حاصل از آن و همچنین گسترش این اعتراضات خودجوش در دیگر نقاط تنها دلیل پیروزی‌ معترضان بر سربازان نبود، بلکه زنان کارگر نساجی از سال ۱۹۱۴ با تعداد زیادی از سربازان کشاورز و رعیت که عمدتاً در پتروگراد زندگی می‌کردند آشنا بودند. مردان در پادگان‌ها و زنان در کارخانه‌ها، کسانی که از یک منطقه حالا به شهرها آمده بودند، با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کردند و دربارۀ مشکلات حرف می‌زدند؛ کاری که باعث شد فاصلۀ بین سربازان و کارگران به‌مرور کمتر شود و همچنین زنان کارگر دربارۀ حمایت مسلحانه در اعتراضات درک و فهم روشنی پیدا کنند. زنان کارگر کسانی بودند که در خط اول انقلاب فوریه، که اوج نابودی تزاریسم بود، محکم و استوار ایستادگی کردند. آنها صرفاً جرقۀ این انقلاب را نزدند، بلکه موتور محرک آن بودند. زنان کارگر در زمانی این‌گونه فعالیت می‌کردند که بسیاری از کارگران مرد و انقلابیون به آنها اطمینان نداشتند. انقلاب فوریه همواره به‌عنوان انقلابی خودجوش از دل مردم توصیف می‌شود که در واقع توصیف درستی است. این انقلاب از‌‌‌پیش‌برنامه‌ریزی‌‌شده نبود که عده‌ای استراتژی‌ها و روش‌های مبارزه را طراحی کنند و معترضان صرفاً آنها را اجرا کنند. اما نمی‌توان این خودجوش بودن را با نبود آگاهی سیاسی یکسان فرض کرد. تجربیات زنان، چه به‌عنوان کارگر و چه به‌عنوان سرپرست خانوار که مجبور بودند ساعت‌ها برای تأمین مواد‌غذایی خانوادۀ خود در صف بایستند، باعث شد آنها به مرور زمان متوجه شوند که مطالباتشان برای رسیدن به نان بر مطالبات سیاسی مبنی بر پایان یافتن جنگ ارجحیت ندارد و هر دو به یک میزان باید در اولویت قرار گیرند. در نهایت، مردم متوجه شدند که فقر و قحطی و بحران اقتصادیِ به‌وجودآمده نتیجۀ ناکارآمدی سیاست‌مدارانی است که در رأس تصمیمات هستند. همین موجب شد به این نتیجه برسند که تحقق مطالباتشان و تغییر در جامعه صرفاً از طریق تغییرات سیاسی رخ می‌دهد. زنان بلشویک در مرکز این اعتصابات بودند و سال‌ها سخت کار کردند تا زنان کارگر غیر‌متخصص را سازمان‌دهی کنند. به‌رغم نگرش مردان در حزب، که سازمان‌دهی زنان را برای مبارزه با تزاریسم در اولویت قرار نمی‌دادند و فقط فعالیت زنان فمینیست از طبقات بالای اقتصادی و اجتماعی را می‌پذیرفتند (زنانی که مبارزات طبقاتی در فعالیت‌هایشان اولویت نداشت که در نهایت باعث می‌شد تلاش برای مبارزات طبقاتی از فعالیت‌های سیاسی مردم حذف شود)،

جنگ موافقان و مخالفان طالبان در میدان توییتر

 شماری از اعضا و حامیان گروه طالبان در شبکه های اجتماعی  به ویژه درتوییتر برای حمایت از این گروه و احتمال حذف اکانت‌های توییتری شان کمپاین توییتری راراه اندازی کرده اند. این کمپاین توییتری با هشتگ #AfghansSupportTaliban به پیش برده می‌شود و تاکنون بیش از ۱۱۷ هزار بار توییت شده است.   کمپاین پس از آن راه‌اندازی شد که کاربران شبکه‌های اجتماعی توییتر از این شبکه خواسته‌اند که حساب‌های کاربری مرتبط به طالبان را مسدود کند. اعضا و حامیان طالبان فعالیت گسترده‌ای در توییتر‌ دارند. این در حالی است که شرکت «متا» صفحات «رادیو و تلویزیون ملی افغانستان» و خبرگزاری دولتی «باختر» را در فیس‌بوک و انستاگرام مسدود کرده است. شرکت متا براساس قواننین امریکا گروه طالبان را یک «سازمان تروریستی» قلمداد کرده و انتشار هرگونه محتوا از سوی این گروه یا در حمایت از آن را در این شبکه اجتماعی ممنوع کرده است. احمدالله وثیق، رئیس طالبان برای «رادیو و تلویزیون ملی افغانستان» این اقدام فیس‌بوک را خلاف اصول رسانه‌ای و آزادی بیان خوانده است.

دست از طلب نداریم . . . دختران بادغیسی خواستار بازگشایی مکاتب شان شدند

 پس از تسلط دوباره طالبان بر کشور به شمول مکاتب دخترانه بالاتر از صنف ششم، انستیتوت‌های تخنیکی و مسلکی نیز به‌روی دختران بسته‌ شده‌اند. دخترانی که در انستیتوت‌ها در بادغیس می‌آموختند می‌گویند، در حالی که مراکز تربیه معلم و دانشگاه‌های دولتی به‌روی دختران باز اند اما انستیتوت‌ها همچنان تعطیل باقی‌مانده‌اند. ماه‌گل، یکی از این دانش‌آموزان از طالبان می‌خواهد که انستیتوت‌ها را به‌روی دختران باز کنند. او گفت: «خداوند به زن و مرد علم را فرض گردانیده است. من از طالبان می‌خواهم که دروازه‌ی انستیتوت را به‌روی ما باز کنند.» فایقه، یکی دیگر از دانش‌آموزن انستیتوت زراعت بادغیس می‌گوید که دانشگاه‌ها و مراکز تربیه معلم باز شده‌اند؛ «اما چرا انستیتوت‌ها مسدود اند؟» با این حال استادان دانشگاه در بادغیس می‌گویند که مسدود‌بودن مکاتب و مراکز آموزشی به‌روی دختران، به آنان از لحاظ روحی آسیب می‌رساند. یکی از استادان دانشگاه بادغیس گفت: «مسدودبودن دروازه‌های مکاتب و انستیتوت‌ها عواقب ناگوار، بر زندگی و آینده‌ی دختران در پی خواهد داشت. تعلیم و تحصیل نقش مهم در رشد و انکشاف جامعه دارد. [اما با مسدودشدن مراکز آموزشی]، دختران بادغیسی از لحاظ روحی و روانی متضرر شده‌اند.» ساکنان بادغیس هم از حکومت سرپرست طالبان می‌خواهند که دروازه‌های مکاتب و مراکز آموزشی را به‌روی دختران باز کنند. مسئولان محلی طالبان در ولایت بادغیس می‌گویند که انستیتوت‌ها به ‌دستور رهبر طالبان بسته شده‌اند. محمدعوض غیرت، آمر تعلیمات تخنیکی و مسلکی بادغیس می‌گوید که برای آغاز درس‌های دختران در انستیتوت‌ها با مسئولان مرکزی طالبان صحبت کرده و منتظر هدایت آنان هستند. به گفته‌ی مسئولان محلی طالبان در بادغیس، دو انستیتوت دولتی و دو انستیتوت خصوصی در این ولایت فعالیت دارند. در این انستیتوت‌ها نزدیک به ۲۳٠ نفر از دختران سرگرم آموزش بودند. اطلاعات روز

زخم تاریخی شلاق بر شانه‌های زنان؛ طالبان یک زن را در تخار شلاق‌کاری کردند

منبع‌های مردمی در ولایت تخار می‌گویند که نیروهای محلی طالبان در ولسوالی درقد این ولایت، یک زن را به دلیل بیرون شدن بدون محرم شلاق کاری کرده‌اند. یک منبع دیگر می‌گوید، که این زن ۳۰ سال سن دارد و از روستای «کل‌توت»  این ولسوالی بوده و روز پنج‌شنبه (۳۰ سرطان) در مرکز این ولسوالی شلاق زده شده است. یکی از شاهدان عینی می‌گوید که این زن چادری نیز بر سر داشته و برای خرید به بازار مرکز ولسوالی درقد رفته بوده است. مسئولان محلی طالبان در ولایت تخار تاکنون در این زمینه چیزی نگفته‌اند. این در حالی است که روز به روز ایجاد محدودیت های تازه از سوی طالبان برای زنان افغانستان در حال افزایش است.

نهِ بزرگ، به خانه‌نشینی؛ زنان هراتی جمعه‌بازار شان را افتتاح کردند

  شماری از زنان تجارت پیشه در ولایت هرات در یک اقدام تازه دست به راه اندازی یک بازارچه به نام «جمعه بازار» در این ولایت زده است. بعضی از این زنان می‌گویند به دلیل مشکلات اقتصادی و نبود کار، این بازارچه را ایجاد کرده‌اند. در این بازار، محصولات غذایی مانند ترشی باب و شیرینی باب، محصولات آرایشی و بهداشتی برای بانوان، صنایع دستی زنان مانند کیف‌های بافته شده و لباس‌های گلدوزی شده عرضه می‌گردد. رئیس اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری بانوان در ولایت هرات می گوید که این بازار، برای توانمند سازی زنان ولایت هرات ایجاد شده است. نرگس هاشمی، رئیس این اداره می گوید که آنان تلاش دارند تا تجارت زنان را وسعت بخشند و محصولات آنان را به کشورهای خارجی نیز صادر کنند. هاشمی، باور دارد  زنان با فعالیت در این بازار امید و انگیزه خود را برای ادامه کار و پیشرفت دوباره پیدا خواهند کرد. جمعه بازار ولایت هرات به گونه کامل در اختیار زنان قرار دارد و زنان میتوانند روزهای جمعه از این بازار دیدن و خرید کنند. با روی کار آمدن امارت اسلامی در افغانستان و وضع محدویت ها بر زنان اکثر زنان در این ولایت نا امید از ادامه کار و پیشه شان شده بودند. آنان می گویند که ما امید این را نداشتیم که دوباره از خانه بیرون شویم و شروع به کار کنیم… زهرا فاضلی که در این بازار خودش غرفه دارد می گوید که با فعال شدن این بازار زنان دوباره میتوانند از خانه شان بیرون شوند و در داخل اجتماع فعالیت داشته باشند. او می‌گوید من وقتی شنیدم که قرار است جمعه بازاری در شهر هرات ایجاد شود خیلی خوشحال شدم و خواستم که در این بازار فعالیت داشته باشم تا هنر خود را به نمایش بگذارم… او که فن بافندگی را بلد است، انواع و اقسام کیف‌های زنانه را می بافد و برای فروش در این بازار می آورد او تاکید می‌کند که اگر این بازار رونق  پیدا کند میتواند از این کیف ها بیشتر تهیه و به فروش رساند. با روی کار آمدن دولت جدید در افغانستان اکثر زنان شاغل در هرات خانه نشین شدند. سکینه قاسمی که قبلا در یکی از مکاتب هرات به دختران بالاتر از صنف ششم درس میداد با بسته شدن مکاتب دخترانه بالاتر از  صنف ششم بیکار شده است. شماری از زنان تجارت پیشه هم در این ولایت از نبود بازار مناسب شکایت دارند. آنان می گویند که زنان نسبت به مردان بیشتر در  تجارت نقش دارند اما تا کنون دولت کار بنیادی برای زنان انجام نداده است و زنان همواره قربانی سیاست های صاحبان قدرت قرار می گیرند. این زنان از دولت میخواهد که زمینه کار و فعالیت های بیشتر برای شان فراهم شود. از سوی هم شماری از زنان بازدید کننده از راه اندازی این بازار استقبال می کنند. آنان می گویند که زنان میتوانند مانند مردان در جامع مطابق به قوانین اسلامی کار کنند. فاطمه رضایی که برای بازدید به جمعه بازار آمده است  می گوید که با این اقدام زنان میتوانند در رشد اقتصادی خانواده نقش مفید و موثر داشته باشد. او می گوید که شماری از زنان هنرمند هستند اگر دولت از هنر آنها حمایت کنند، میتوانند در بخش تجارت موفق‌تر از گذشته فعالیت کنند. این بازار در حالی راه اندازی شده است که در این اواخر محدودیت های بر فعالیت زنان از سوی طالبان وضع گردیده که زنان نمی‌توانند در بیرون از خانه چون مردان کار کنند زیرا مسئولیت آنها تدبیر امور منزل است که ایجاب می‌کند زنان باید در خانه باشند.    

رکود تجارت پوست قَره‌قُل؛ نسل گوسفند قَره‌قُل در فاریاب درحال انقراض است

مواشی‌داران در فاریاب می‌گویند که تجارت پوست قَره‌قُل از رونق افتاده و نسل گوسفند اصیل قَره‌قُل نیز درحال انقراض است. در گذشته پرورش گوسفند قَره‌قُل در ولایت‌های شمالی از جمله فاریاب، از اهمیت خاصی برخوردار بود. درحال حاضر شماری از مواشی‌داران در فاریاب می‌گویند که نسل گوسفندهای گوشتی درحال رشد است، اما آنان برای پرورش گوسفند قَره‌قُل علاقه‌ ندارند. عبدالوهاب، یک تن از مالداران ولسوالی قیصار فاریاب می‌گوید که در گذشته صادرات پوست قَره‌قُل بازار خوبی داشت؛ اما اکنون ورشکست شده و نسل گوسفند قَره‌قُل نیز درحال از بین رفتن است. او می‌افزاید که در گذشته قیمت یک جلد پوست قَره‌قُل سه هزار افغانی بود اما درحال حاضر به ۲۰۰ افغانی رسیده است. به گفته‌ی او، مالداران از پرورش نسل قَره‌قُل دل‌سرد شده‌اند. عبدالوهاب می‌گوید که افزایش قیمت گوشت در بازار نیز سبب شده تا مالداران بیشتر گوسفند گوشتی پرورش دهند. گل‌احمد، یکی از تاجران پوست قَره‌قُل در فاریاب می‌گوید که تجارت پوست قَره‌قُل بازار ندارد و دولت‌ها نیز برای رشد این صنعت کاری نکرده‌اند. به گفته‌ی او، صنعت قَره‌قُل یکی از صنایع پر درآمد در افغانستان بود اما بی‌توجهی به این صنعت، تاجران را ورشکست کرده‌ است. عبدالعظیم، یکی دیگر از از تاجران پوست قَره‌قُل در فاریاب می‌گوید شرکت‌ها و افرادی که در زمینه‌ی خرید و فروش و صادرات قَره‌قُل در این ولایت کار می‌کردند تغییر شغل داده‌اند. به گفته‌ی او، در سال‌های گذشته سالانه بیش از سه میلیون جلد پوست قَره‌قُل از شمال به بیرون از کشور صادر می‌شد؛ اما این آمار اکنون به چهل هزار جلد کاهش یافته است. در همین حال حیات‌الله، مدیرعامل اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری فاریاب می‌گوید این ولایت یگانه ولایتی بود که بیشترین صادرات پوست قَره‌قُل را داشت. به گفته‌ی او، یک‌دهه قبل نزدیک به چهل میلیون جلد پوست قَره‌قُل به بیرون از کشور صادر می‌شد؛ اما این آمار درحال حاضر به ۲۰ هزار جلد کاهش یافته است. پوست قَره‌قُل پس از قالین از مشهورترین اقلام صادراتی افغانستان به حساب می‌آید. در کشورهای اروپایی برای ساخت لباس گرم زمستانی از پوست قَره‌قُل استفاده می‌شود. در افغانستان، شهروندان از پوست قَره‌قُل برای ساخت کلاه استفاده می‌کنند.

گالوپ: ۷۴ درصد شهروندان افغانستان سال گذشته اضطراب را تجربه کردند؛ طالبان: حقیقت ندارد

مرکز پژوهشی گالوپ (Gallup) با انتشار یک نظرسنجی گفته است که ۷۴ درصد از شهروندان افغانستان سال گذشته اضطراب را تجربه کرده‌اند. این نهاد گفته است که مردم افغانستان در سال ۲۰۲۱، از نظر شاخص تجارب «عواطف منفی» در صدر قرار دارند. گالوپ افزوده است که شهروندان افغانستان از سال ۲۰۱۷ به این‌سو به‌جز سال ۲۰۲۰ که به دلیل کرونا نظرسنجی نشده، همواره حد اقلِ عواطف مثبت را تجربه کرده‌اند. براساس نظرسنجی گالوپ، افغانستان در سال ۲۰۲۱ از عراق که برای دو سال پی‌هم در صدر شاخص تجربه عواطف منفی قرار داشت، جلو زده است. بلال کریمی، معاون سخن‌‌گوی طالبان اطلاعات گالوپ را نادرست خوانده و گفته اضطراب و ناآرامیِ ۷۴ درصد شهروندان افغانستان حقیقت ندارد. او گفته است که گزارش گالوپ براساس اطلاعات نادرست و پروپاگند ترتیب شده است. معاون سخن‌گوی طالبان مدعی شده است که اکثریت شهروندان افغانستان پس از تسلط این گروه امنیت و شادی را احساس می‌کنند. افغانستان در فهرست کشورهای شاد، غمگین‌ترین کشور در جهان است. این کشور پس از تسلط طالبان با بحران بشری مواجه شده که نیمی از جمعیت آن با بحران گرسنگی مواجه‌اند.