سازمان جهانی صحت: بحران بهداشتی افغانستان در آستانه فروپاشی است
فرخنده: سازمان جهانی صحت (WHO) با انتشار گزارشی تازه، نسبت به وخامت بی‌سابقه وضعیت بهداشتی در افغانستان هشدار داده و اعلام کرده است که بیش از ۲۲ میلیون نفر از جمعیت این کشور نیازمند کمک‌های بشردوستانه هستند. در گزارش این سازمان که روز پنج‌شنبه، ۶ سنبله منتشر شد، آمده است که از میان جمعیت آسیب‌پذیر، حدود ۱۶ میلیون تن برای دریافت کمک‌های حیاتی شناسایی شده‌اند. با این حال، تنها ۲۴ درصد از بودجه مورد نیاز برای رسیدگی به این وضعیت تأمین شده است؛ موضوعی که نگرانی‌های جدی را درباره تداوم خدمات درمانی در کشور برانگیخته است. سازمان جهانی صحت هشدار داده که کمبود منابع، منجر به تعطیلی بیش از ۴۲۰ مرکز بهداشتی شده و حدود ۳ میلیون نفر را از دسترسی به خدمات پایه صحی محروم کرده است. به‌گفته این نهاد، پیامدهای این بحران به‌ویژه در بخش سلامت مادر و کودک، تغذیه، شیوع بیماری‌های واگیردار چون سرخک و فلج اطفال و همچنین اختلالات روانی به‌شدت نگران‌کننده است. در کنار بحران‌های موجود، چشم‌انداز بازگشت گسترده مهاجرین نیز فشار مضاعفی بر نظام درمانی کشور وارد خواهد کرد. طبق پیش‌بینی‌ها، در سال ۲۰۲۵ بیش از یک میلیون نفر از پاکستان و حدود دو میلیون نفر دیگر از ایران به افغانستان باز خواهند گشت. تاکنون بیش از ۸۳۶ هزار نفر به کشور بازگشته‌اند که ۹۲ درصد آنان از ایران وارد شده‌اند. در حالی که وضعیت انسانی در افغانستان هر روز بحرانی‌تر میشود، سازمان جهانی صحت خواستار توجه فوری جامعه جهانی برای تأمین منابع حیاتی و جلوگیری از فروپاشی کامل نظام بهداشت و درمان در این کشور شده است.
برنامه جهانی غذا: در بحران‌های جاری افغانستان، زنان بیشترین آسیب می‌بینند
فرخنده: برنامه جهانی غذا (WFP) وابسته به سازمان ملل متحد اعلام کرده است که در بحران‌های جاری افغانستان، زنان بیش از هر قشر دیگری آسیب می‌بینند و بار اصلی دشواری‌ها را به دوش می‌کشند. این نهاد روز پنج‌شنبه، ۶ سنبله، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) تأکید کرده است که برای کاهش فشار اقتصادی بر زنان، پروژه‌هایی را برای آموزش مهارت‌های عملی، از جمله تراش و کنده‌کاری سنگ‌های قیمتی، راه‌اندازی کرده است. هدف از این طرح، کمک به زنان برای کسب درآمد، تأمین نیازهای غذایی خانواده و ساختن آینده‌ای پایدارتر عنوان شده است. برنامه جهانی غذا افزوده است که چنین طرح‌هایی نه‌تنها به زنان امکان می‌دهد تا استعدادهای محلی خود را شکوفا کنند، بلکه آنان را در مسیر خودکفایی و نقش‌آفرینی فعال‌تر در خانواده و اجتماع نیز قرار می‌دهد. این ابتکار در حالی اجرا میشود که پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، محدودیت‌های گسترده‌ای بر فعالیت زنان در عرصه‌های کاری، آموزشی و اجتماعی اعمال شده است. بسیاری از نهادهای داخلی و بین‌المللی که پیش از این در جهت حمایت از حقوق زنان فعالیت می‌کردند، با موانع جدی روبه‌رو شده‌اند. برنامه جهانی غذا یکی از معدود نهادهای بین‌المللی است که همچنان تلاش دارد در چارچوب شرایط موجود، راه‌هایی برای تقویت توانمندی زنان افغان بیابد و مسیر حمایت از آنان را هموار سازد.
سازمان حمایت از رسانه‌ها: قطع صدای خبرنگار زن از سوی طالبان را نقض صریح آزادی بیان است
فرخنده: سازمان حمایت از رسانه‌های افغانستان با انتشار بیانیه‌ای، اقدام طالبان در قطع صدای یک خبرنگار زن در جریان یک نشست خبری رسمی را به شدت محکوم کرد. این نهاد مدافع رسانه‌ها، این رویداد را نمونه‌ای روشن از سرکوب آزادی بیان و تبعیض سیستماتیک علیه زنان خبرنگار در افغانستان دانسته است. بر اساس این بیانیه که روز چهارشنبه، ۵ سنبله، منتشر شد، قطع عمدی صدای این خبرنگار زن نه تنها بی‌احترامی به حق پرسش و مشارکت زنان در جریان اطلاع‌رسانی است، بلکه نشان‌دهنده تداوم محدودسازی زنان در عرصه عمومی و رسانه‌ای توسط طالبان می‌باشد. سازمان حمایت از رسانه‌های افغانستان تاکید کرده که حذف صدای زنان از رسانه‌ها، آسیب جدی به اصل شفافیت و دسترسی به اطلاعات وارد می‌کند و بیانگر برخورد گزینشی طالبان با حقوق انسانی و حرفه‌ای خبرنگاران زن است. این نهاد از چنین برخوردهایی با عنوان «تلاش برای ساکت‌سازی زنان» یاد کرده است. در این بیانیه همچنین از جامعه جهانی، نهادهای مدافع حقوق بشر و سازمان‌های بین‌المللی خواسته شده است تا با اعمال فشارهای دیپلماتیک، طالبان را وادار به رعایت حق مشارکت برابر زنان در رسانه‌ها و فضای عمومی کنند. به گفته این نهاد، سکوت در برابر چنین رفتارهایی می‌تواند منجر به تقویت فضای سرکوب و ترس در رسانه‌های افغانستان شود. سازمان حمایت از رسانه‌ها اعلام کرده است که در کنار زنان خبرنگاری که با وجود تهدیدها و محدودیت‌ها همچنان برای اطلاع‌رسانی تلاش می‌کنند، ایستاده و به دفاع از حقوق آنان ادامه خواهد داد. این نهاد تأکید کرده که زنان نباید از صحنه رسانه‌ای کشور حذف شوند. این واکنش در پی رویدادی صورت می‌گیرد که در آن، صدای یک خبرنگار زن در جریان طرح پرسشی از ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، توسط رادیو تلویزیون ملی تحت کنترل این گروه قطع شد؛ اقدامی که واکنش‌های گسترده‌ای در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی به دنبال داشته است.
نمایش فلمی از ایستادگی زنان افغانستان در جشنواره بین‌المللی در کانادا
فرخنده: فلم مستند «در اتاق» ساخته‌ی بریشکای احمد، کارگردان افغان، قرار است برای نخستین‌بار در جشنواره بین‌المللی فلم ونکوور به نمایش گذاشته شود؛ فلمی که به زندگی، مبارزه و امید پنج زن افغان در دل محدودیت‌ها و فشارهای اجتماعی می‌پردازد. این فلم به عنوان یکی از آثار برجسته امسال، صدای زنانی را روایت می‌کند که در برابر سکوت، ایستاده‌اند. هیأت فلم‌برد ملی کانادا، روز چهارشنبه، ۵ سنبله، با نشر اعلامیه‌ای گفت که این فلم مستند در بخش ویژه جشنواره و همچنان در برنامه «ایگنایت» که ویژه دانش‌آموزان مکاتب ثانوی است، به نمایش درمی‌آید. هدف از این بخش، ایجاد درک و گفتگو میان نسل جوان درباره موضوعات حقوق بشری و اجتماعی عنوان شده‌است. بریشکای احمد، کارگردان این اثر، با نگاهی زنانه و ژرف به سوژه‌ها پرداخته و تلاش کرده تا دردها، رؤیاها و مقاومت زنانی را به تصویر بکشد که در جامعه‌ای مردسالار، برای حق زیستن و شنیده شدن مبارزه می‌کنند. حضور او در این جشنواره، نه‌تنها نمایانگر رشد زنان در عرصه سینما است، بلکه نمادی از مقاومت فرهنگی زنان افغانستان در برابر خاموشی نیز به شمار می‌رود. فلم «در اتاق» با روایت‌هایی واقعی و صادقانه، به چالش‌هایی چون تبعیض جنسیتی، سرکوب آزادی‌های فردی و محدودیت‌های تحصیلی و شغلی زنان می‌پردازد. این اثر، روایتی از خاموشی‌های تحمیل‌شده‌ای است که حالا به زبان تصویر فریاد می‌شوند. در کنار این فلم، سه اثر دیگر در بخش فلم‌های کوتاه انیمیشن برای نخستین‌بار در جشنواره رونمایی خواهند شد؛ از جمله «نان راه خواهد رفت» اثر الکس بویا، «خوشبختی برای همه» از کوردل بارکر و «پارادایز» ساخته ماتیا رادیچ. با حضور فلم «در اتاق» در جشنواره ونکوور، صدای زن افغان از مرزهای جغرافیایی فراتر می‌رود و در میان مخاطبان بین‌المللی شنیده میشود؛ صدایی که نه تنها داستانی از رنج است، بلکه روایت اراده و ایستادگی زنانی است که نمی‌خواهند به حاشیه رانده شوند.
درخواست نهادهای مدنی برای ایجاد سازوکار پاسخگویی به نقض حقوق بشر در افغانستان
فرخنده: شماری از نهادهای جامعه مدنی افغانستان و بین‌المللی در نامه‌ای سرگشاده به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، خواهان ایجاد یک سازوکار مستقل برای رسیدگی به موارد نقض حقوق بشر توسط طالبان شدند. این درخواست در تاریخ پنج‌شنبه، ۶ سنبله، به کشورهای عضو و ناظر این شورا ارائه شده است. این نهادها تاکید کرده‌اند که سازوکار پیشنهادی باید فراتر از نظارت معمول عمل کند و توانایی ثبت، مستندسازی و بررسی نقض‌های صورت‌گرفته در گذشته، حال و آینده را داشته باشد. به باور آنان، تنها از این طریق می‌توان مانع از تداوم فرهنگ معافیت از مجازات در افغانستان شد. در این نامه آمده است که اقدامات طالبان در زمینه سرکوب زنان، تبعیض سیستماتیک علیه اقلیت‌ها، و آزار جامعه دگرباش جنسی باید به طور جدی بررسی و پی‌گیری حقوقی شود. نویسندگان نامه خواستار آن شده‌اند که این سازوکار طالبان را در برابر عملکردهایشان پاسخگو سازد. به باور این نهادها، چنین یک سازوکار بین‌المللی باید امکان جمع‌آوری و تحلیل داده‌های معتبر درباره موارد ادعایی نقض حقوق بشر را فراهم کند تا بتوان از آن در آینده برای پیگردهای قضایی یا اقدامات حقوقی بین‌المللی بهره گرفت. در این نامه همچنین آمده است که فروپاشی نظام عدلی و قضایی در افغانستان و جایگزینی آن با نظامی مبهم و فاقد شفافیت، فضای عدالت را به شدت تضعیف کرده‌است. به همین دلیل، نیاز به یک نهاد مستقل بین‌المللی برای تامین عدالت بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. نویسندگان این نامه تأکید کرده‌اند که سازوکار پیشنهادی می‌تواند مکمل مأموریت ریچارد بنت، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر در امور افغانستان باشد و از او نیز خواسته‌اند تا از این پیشنهاد حمایت کند. در گذشته نیز آقای بنت و بسیاری از فعالان حقوق بشری خواهان چنین اقدامی شده‌اند.
طالبان سه زن و چهار مرد را در محضر مردم غور شلاق زدند
فرخنده: در تازه‌ترین مورد از اعمال مجازات‌های فیزیکی توسط طالبان، دادگاه عالی این گروه اعلام کرده که هفت تن از جمله سه زن را در ولسوالی ساغر ولایت غور به اتهام “روابط نامشروع و فرار از منزل” شلاق زده است. این رویداد در حالی رخ می‌دهد که نگرانی‌ها درباره نقض گسترده و سیستماتیک حقوق زنان در افغانستان همچنان رو به افزایش است. براساس خبرنامه‌ای که روز چهارشنبه، ۵ سنبله، از سوی این نهاد منتشر شده، متهمان به مجازات‌هایی از ۳۰ تا ۳۹ ضربه شلاق و حبس‌هایی بین شش ماه تا دو سال محکوم شده‌اند. طالبان همچنان اعلام کرده‌اند که این احکام در ملاعام اجرا شده‌اند، عملی که با واکنش و انتقاد شدید نهادهای حقوق بشری مواجه است. این تنها مورد از چنین رفتارهایی نیست؛ طالبان تنها یک روز پیش‌تر نیز ۱۲ تن را در ولایت پروان به اتهام‌های مشابه شلاق زده‌اند. دادگاه‌های صحرایی و اعمال مجازات‌های بدنی، از جمله شلاق و سنگسار، به یکی از ابزارهای اصلی طالبان برای سرکوب زنان و کنترل شدید اجتماعی تبدیل شده است. فعالان حقوق زن معتقدند که این گونه مجازات‌ها بخشی از سیاست سرکوب‌گرایانه‌ای است که طالبان برای تحکیم سلطه خود بر جامعه، به‌ویژه بر زنان، به کار گرفته‌اند. این اقدامات در تضاد آشکار با اصول حقوق بشر، قوانین بین‌المللی و ارزش‌های کرامت انسانی قرار دارد. جامعه جهانی بارها نسبت به ادامه‌ی این رویه‌ها هشدار داده و خواستار توقف فوری مجازات‌های فیزیکی، به‌ویژه علیه زنان، شده است. با این حال، طالبان تاکنون نسبت به این خواسته‌ها بی‌توجهی نشان داده‌اند.
بخش زنان سازمان ملل: محدودیت طالبان بر زنان افغانستان هر روز بیشتر میشود
فرخنده: بخش زنان سازمان ملل متحد در گزارشی تازه، از ادامه‌ی سرکوب و حذف سیستماتیک زنان و دختران در افغانستان، چهار سال پس از به‌قدرت‌رسیدن طالبان، ابراز نگرانی شدید کرده است. این نهاد روز چهارشنبه، ۵ سنبله، اعلام کرد که تمامی محدودیت‌هایی که از سوی طالبان بر زنان و دختران وضع شده، همچنان پابرجاست و هیچ نشانه‌ای از کاهش فشارها دیده نمی‌شود. برعکس، با صدور هر فرمان جدید، جایگاه اجتماعی و نقش زنان در جامعه بیشتر تضعیف شده است. براساس این گزارش، دختران افغان عملاً پس از رسیدن به سن نوجوانی از حق آموزش محروم شده‌اند و زنان از عرصه‌های کاری، آموزشی، درمانی و سیاسی به شکل گسترده حذف شده‌اند. در شماری از مناطق کشور، زنان بدون همراهی یک محرم مرد حتی اجازه‌ی خروج از خانه را نیز ندارند. سازمان ملل هشدار داده که محرومیت زنان از آموزش در رشته‌های طبی و محدودیت در مراجعه به پزشک مرد، در کنار کاهش کمک‌های بین‌المللی، دسترسی زنان به خدمات حیاتی صحی را دشوار ساخته است. این وضعیت به افزایش آمار مرگ‌ومیر مادران، گسترش ازدواج‌های اجباری و خشونت‌های خانگی منجر شده است. در گزارش آمده است که افغانستان اکنون دومین کشور جهان با بیشترین نابرابری جنسیتی است، که بیانگر وضعیت نگران‌کننده زنان در این کشور است. سازمان ملل با ستایش از پایداری و شجاعت زنان افغان در برابر این محدودیت‌ها، از جامعه جهانی خواسته تا در برابر این بحران خاموش نماند و حمایت فوری، عملی و پایدار از حقوق زنان افغانستان را در اولویت قرار دهد. این گزارش در حالی منتشر میشود که طالبان با وجود انتقادهای گسترده جهانی، همچنان به اعمال محدودیت‌های فزاینده علیه زنان ادامه می‌دهند، بی‌آن‌که نشانه‌ای از تجدید نظر در سیاست‌های خود نشان دهند.
فروش لوازم زنانه در خوست توسط طالبان ممنوع شد
فرخنده: به گزارش منابع محلی، در تازه‌ترین اقدام گروه طالبان برای اعمال محدودیت‌های بیشتر بر زنان، شماری از دکان‌های فروش لوازم و وسایل زنانه در ولسوالی‌های ولایت خوست بسته شده‌اند. منابع معتبر در ولسوالی گربز و چندین منطقه دیگر این ولایت تأیید کرده‌اند که نیروهای امر به معروف و نهی از منکر طالبان امروز با مراجعه به بازارها، دکان‌هایی را که محصولات ویژه بانوان عرضه می‌کردند، تعطیل کرده‌اند. براساس گفته‌های شاهدان عینی، طالبان به فروشندگان هشدار داده‌اند که عرضه هرگونه کالای زنانه، به‌ویژه برای مشتریان زن، ممنوع است. برخی فروشندگان نیز گفته‌اند که تهدید به مجازات و پیگرد شده‌اند، در صورتی که به این دستور بی‌اعتنایی کنند. در کنار این اقدامات، منابع محلی می‌گویند که محدودیت‌های تازه‌ای در مورد رفت‌وآمد زنان در سطح شهر و بازارها وضع شده است. طبق این گزارش‌ها، زنان بدون همراه شرعی حق بیرون‌شدن از خانه و خرید مستقلانه را ندارند. این اقدامات در حالی صورت می‌گیرد که از زمان بازگشت طالبان به قدرت، فشارها بر زنان در افغانستان به‌طور چشم‌گیری افزایش یافته است و آزادی‌های فردی، اجتماعی و اقتصادی آن‌ها به‌شدت محدود شده‌اند. سازمان‌های حقوق بشری بارها از چنین رفتارهایی ابراز نگرانی کرده‌اند و خواستار پایان دادن به سیاست‌های تبعیض‌آمیز علیه زنان در افغانستان شده‌اند. با این حال، شواهد می‌گویند که این روند همچنان ادامه دارد و حتی شدت گرفته است.
رادیو فرانسه: زنان افغان به ترک افغانستان فکر می‌کنند
فرخنده: در حال حاضر افغانستان زیر سلطه طالبان مکانی برای خفه کردن صدای زنان در گلو شده و رؤیاهای دختران در پشت درهای بسته مکاتب به خاک سپرده میشود، اما یک زن افغانستان از غرب بازگشته تا با چشم خود ببیند و با گوش خود بشنود: “مردم چه می‌کشند، زنان چگونه زنده‌اند؟” شیلا نوری، فعال حقوق زن و بنیان‌گذار سازمان زنان افغانستان در فرانسه، اخیراً سفری کم‌سابقه به دل تاریکی‌های افغانستان انجام داده است؛ کشوری که از سال ۲۰۲۱ تاکنون در چنبره حاکمیت طالبان گرفتار شده و هر روز فضای زندگی برای زنان تنگ‌تر میشود. در جریان این سفر که ۱۵ ولایت را در بر می‌گرفت، نوری با زنان، دختران نوجوان، و حتی مردانی که خود شاهد زوال انسانی اطراف‌شان هستند، دیدار کرد. او روایت‌هایی را با خود به همراه آورده که نه تنها غم‌انگیز بلکه هولناک‌اند. «دختران از سن سیزده‌سالگی اجازه رفتن به مکتب را ندارند، بسیاری از زنان خانه‌نشین شده‌اند، حتی مراکز درمانی هم برای‌شان قابل دسترس نیست.» نوری از وضعیت روانی زنان افغان به عنوان یک “فاجعه خاموش” یاد می‌کند؛ افسردگی، ناامیدی و اضطراب فراگیر شده است. همزمان، کودکان به جای رفتن به مکتب، ناچارند در خیابان‌ها دست‌فروشی یا گدایی کنند تا چرخ زندگی خانواده‌شان بچرخد. از سوی دیگر، امید به مهاجرت نیز برای بسیاری به رؤیایی دور از دسترس بدل شده است. نوری می‌گوید: «دریافت گذرنامه به پروسه‌ای فرسایشی، پرهزینه و بعضاً ناممکن تبدیل شده؛ زنان عملاً در قفسی بدون دروازه به‌سر می‌برند.» با وجود این تصویر تاریک، بسیاری از مردم، به‌ویژه زنان جوان، هنوز به فشارهای جامعه جهانی دل بسته‌اند؛ فشارهایی که شاید بتواند دیوارهای تبعیض و محدودیت را ترک بردارد.
طالبان:مدارس دخترانه به دلیل تدریس کتاب‌های مکتب و زبان‌های خارجی بسته شده است
عکس: شبکه‌های اجتماعی فرخنده: منابعی در وزارت معارف طالبان تایید کرده‌اند که شماری از مدارس دخترانه در پایتخت افغانستان، به دلیل تدریس کتاب‌های رسمی مکاتب و ارائه آموزش زبان‌های خارجی، تعطیل شده‌اند. این اقدام در ادامه سیاست‌های محدودکننده حکومت طالبان علیه آموزش دختران صورت گرفته است. بر اساس اطلاعاتی که در اختیار رسانه‌ها قرار گرفته، وزارت معارف طالبان دیگر اجازه فعالیت به مدارس دخترانه‌ای که آموزش آن‌ها فراتر از مضامین دینی تعریف میشود، نخواهد داد. همچنان گفته شده که نه تنها جواز فعالیت این مراکز تمدید نمی‌شود، بلکه صدور مجوز برای تأسیس نهادهای آموزشی جدید برای دختران نیز متوقف شده است. از زمان بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، آموزش دختران در افغانستان هدف محدودیت‌های پی‌درپی قرار گرفته است. در مارچ ۲۰۲۲، دروازه‌های مکاتب متوسطه و لیسه به روی دختران بسته شد و چند ماه بعد، در دسامبر، طالبان تحصیل زنان در دانشگاه‌ها را نیز ممنوع اعلام کردند. ممنوعیت‌ها تنها به مکاتب رسمی محدود نمانده و مراکز آموزشی خصوصی نیز به شدت آسیب دیده‌اند. کورس‌های آموزش زبان انگلیسی، کمپیوتر و دیگر مهارت‌های کاربردی که پیش‌تر دختران زیادی در آن شرکت می‌کردند، حالا یا به‌کلی بسته شده یا فعالیت‌های خود را به شکل محدود و مخفیانه ادامه می‌دهند. حتی آموزش علوم طبی برای دختران نیز در بسیاری از ولایات متوقف شده است. این روند واکنش گسترده نهادهای بین‌المللی و حقوق بشری را در پی داشته است. سازمان ملل متحد، عفو بین‌الملل، و سایر نهادهای مدافع حقوق زنان بارها تصمیم طالبان را «نقض سیستماتیک حقوق بشری» توصیف کرده‌اند و خواستار بازگشایی فوری مکاتب و دانشگاه‌ها برای دختران شده‌اند. با این حال، مقامات طالبان همواره اعمال این محدودیت‌ها را با تفسیر خاص خود از «ارزش‌های اسلامی» و «فرهنگ افغانی» توجیه کرده‌اند. این در حالی است که بسیاری از علمای دینی و فرهنگیان افغانستان نیز با این سیاست‌ها مخالفت کرده و آن را فاقد مبنای شرعی معتبر دانسته‌اند.