آموزش دختران طالبان در مکتب بریتانیایی: تضاد میان سیاست‌های محدودکننده و واقعیت‌های آموزشی
فرخنده: آموزش دختران طالبان در یک مکتب بریتانیایی در افغانستان جنجال برانگیز شده است. در حالی که طالبان از زمان به قدرت رسیدن، مکاتب دخترانه بالاتر از صنف ششم را بسته و دختران را از ادامه تحصیل در دانشگاه‌ها منع کرده‌اند، برخی از اعضای این گروه دختران خود را به مدارس خارجی می‌فرستند. این تضاد میان سیاست‌های محدودکننده طالبان و واقعیت‌های آموزشی در افغانستان، سوالاتی جدی در مورد آینده تحصیل و حقوق زنان و دختران افغان ایجاد کرده است. دیوید هیمن، هنرمند و کارگردان معروف اسکاتلندی، فاش کرده است که اعضای طالبان دختران خود را به مرکز آموزشی او در افغانستان می‌فرستند. این بازیگر ۷۷ ساله در گفتوگو با روزنامه هرالد، از آموزش ۸۰ دانش‌آموز پسر و دختر در مرکز خیریه «اسپریت اید» خود خبر داد و افزود که تعدادی از این دانش‌آموزان دختر از خانواده‌های اعضای طالبان هستند. هیمن، که در فیلم زندگی‌نامه‌ای «حسی از آزادی» در نقش جیمی بویل به شهرت رسید، در این مصاحبه ضمن انتقاد از رویکرد دوگانه طالبان، آنان را «حرامزاده‌های دو رو» خواند. او گفت: «از طریق مرکز آموزشی اسپریت اید، سهم کوچکی ادا می‌کنم، حتی اگر احساس کنم که تنها زخمی از زخم‌های جهان را با یک چسب زخم پوشانده‌ام. با این حال، برای عده‌ای تأثیرگذار است.» این بازیگر اسکاتلندی همچنین ابراز تمایل کرد که نمایشی درباره وضعیت زنان در افغانستان اجرا کند. وی گفت: «در افغانستان زنان دیگر شهروند محسوب نمی‌شوند، نمی‌توانند در خانه‌هایشان بخندند یا آواز بخوانند، آموزش به دوره ابتدایی محدود شده و آنها نمی‌توانند شغلی داشته باشند.» پیش از این، راهول شیوشانکار، روزنامه‌نگار هندی، نیز گفته بود که رهبران ارشد طالبان دختران خود را برای تحصیل به کشورهای دیگری همچون پشاور، کراچی و دوحه فرستاده‌اند. طالبان از زمان به قدرت رسیدن، مکاتب دخترانه بالاتر از صنف ششم را بسته‌اند و دختران را از ادامه تحصیل در دانشگاه‌ها منع کرده‌اند. این اقدامات به محرومیت دختران و زنان افغانستان از آموزش و فرصت‌های شغلی منجر شده است.
ابراز امیدواری کاردار بریتانیا برای حضور تیم ملی کریکت زنان افغانستان در میدان‌های جهانی
فرخنده: رابرت دیکسون، کاردار سفارت بریتانیا برای افغانستان، در واکنش به پیروزی تیم ملی کریکت افغانستان در برابر انگلستان، ابراز امیدواری کرده است که به زودی تیم ملی کریکت زنان افغانستان نیز بتواند در میدان‌های جهانی حضور یابد. آقای دیکسون در پیامی به تیم ملی کریکت مردان افغانستان به دلیل پیروزی نزدیکشان در جام قهرمانان مقابل بریتانیا تبریک گفت و در ادامه اظهار داشت: «امیدوارم به‌زودی تیم زنان افغانستان را نیز در میدان ببینیم.» این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که طالبان در بیش از سه سال گذشته زنان و دختران را از شرکت در ورزش‌ها منع کرده‌اند. با این حال، برخی از ورزشکاران زن افغان توانسته‌اند در چارچوب تیم پناهجویان المپیک پاریس ۲۰۲۴ به نمایندگی از افغانستان شرکت کنند. نبود تیم ملی کریکت زنان افغانستان، واکنش‌های زیادی در سطح بین‌المللی به ویژه در میان کشورهای عضو شورای جهانی کریکت به همراه داشته است. بورد کریکت استرالیا تاکنون دو بار رقابت‌های دوجانبه با افغانستان را به دلیل نقض حقوق بشر و محدودیت‌های وضع شده علیه زنان و دختران از سوی طالبان، به تعلیق درآورده است. در همین حال، بیش از ۲۰۰ عضو احزاب سیاسی بریتانیا در نامه‌ای به بورد کریکت انگلستان خواسته‌اند که بازی‌ها با افغانستان را تحریم کند. با این وجود، وزیر فرهنگ بریتانیا تاکید کرده است که بازیکنان نباید به دلیل اعمال و محدودیت‌های طالبان مجازات شوند. تیم ملی کریکت زنان افغانستان در ماه گذشته نخستین بازی خود را پس از حاکمیت طالبان در شهر ملبورن برگزار کردند که این بازی به عنوان یک گام مهم در بازگشت ورزشکاران زن افغان به عرصه‌های بین‌المللی تلقی میشود. این پیروزی‌ها و اظهارات امیدبخش از سوی مقام‌های بین‌المللی نشان‌دهنده حمایت از زنان افغان در عرصه ورزش و تشویق به ادامه مبارزات آنها برای برابری است.
راه‌اندازی مرکز قالین‌بافی برای زنان در کابل توسط سازمان همکاری اسلامی
فرخنده: در یک نشست مهم، محمد سعید العیاش، مسؤل دفتر نمایندگی سازمان همکاری اسلامی (OIC) در کابل با عبدالمنان عمری، وزیر کار و امور اجتماعی طالبان دیدار و گفتگو کرد. در این نشست که روز پنجشنبه، ۹ دلو برگزار شد، دو طرف از راه‌اندازی یک مرکز قالین‌بافی برای زنان در کابل خبر دادند. این مرکز قرار است به زنان فرصت دهد تا در محیطی امن و حمایتی مهارت‌های قالین‌بافی را یاد بگیرند و در این حرفه مشغول به کار شوند. همچنین، به گفته وزارت کار و امور اجتماعی طالبان، مرکز مشابهی برای زنان در زندان نیز ایجاد خواهد شد تا زنان زندانی بتوانند از این فرصت‌ها بهره‌مند شوند. تصمیم برای راه‌اندازی این مراکز در حالی گرفته میشود که طالبان در طول بیش از سه سال گذشته قوانینی وضع کرده‌اند که محدودیت‌هایی برای کار و تحصیل زنان ایجاد کرده است. این اقدامات همچنان با انتقادهای گسترده از سوی جامعه بین‌المللی و نهادهای حقوق بشری روبه‌رو است. با این حال، مقامات طالبان امیدوارند که این اقدامات جدید به زنان در داخل کشور فرصت‌های جدیدی برای کسب درآمد و مهارت‌های حرفه‌ای فراهم کند. این اقدام جدید، به عنوان گامی در راستای بهبود وضعیت زنان در افغانستان، تحت نظارت و حمایت سازمان همکاری اسلامی قرار دارد، که خود نشان از تلاش‌های دیپلماتیک بین‌المللی برای حمایت از حقوق زنان در افغانستان است.
پارلمان بریتانیا رفتار طالبان با زنان و دختران را «وحشتناک» و «وحشیانه» خواند
فرخنده: پارلمان بریتانیا در نشست اخیر خود، رفتار طالبان با زنان و دختران را «وحشتناک» خوانده و از آن به عنوان اقداماتی «وحشیانه» یاد کرده است که باید فوراً لغو شوند. در بیانیه‌ای که این پارلمان در سایت رسمی خود منتشر کرده، آمده است: «ما به گونه جدی با شرکای بین‌المللی برای حفظ فشار جمعی کار می‌کنیم. ظلم و غیر انسانی بودن طالبان باید همه ما را به وحشت بیندازد و بدون شک ما همه ممنوعیت آموزش پزشکی را محکوم می‌کنیم.» این بیانیه به شدت به محدودیت‌های گسترده‌ای که طالبان برای زنان و دختران در افغانستان اعمال کرده‌اند، اعتراض کرده است. پارلمان بریتانیا رفتار طالبان را «نفرت‌انگیز» خوانده و بر لزوم وارد کردن فشار بین‌المللی بیشتر به این گروه تأکید کرده است. اعضای پارلمان بریتانیا بر این باورند که باید در پاسخ به این نقض‌های حقوق بشری، جامعه جهانی اقداماتی قوی و مؤثر انجام دهد. در پی بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، اکثر حقوق و آزادی‌های شهروندان، به ویژه زنان، به شدت محدود یا کاملاً ممنوع شده است. یکی از اقدامات عمده طالبان، ممنوعیت تحصیل برای دختران بالاتر از سن معین است که واکنش‌های شدید جهانی را برانگیخته است. زنان افغان همچنین از بسیاری از حقوق اساسی خود، از جمله حقوق شغلی و آزادی‌های اجتماعی، محروم شده‌اند. این اقدامات طالبان موجب نگرانی‌های بین‌المللی گسترده شده و بسیاری از کشورهای جهان، از جمله بریتانیا، خواستار اعمال فشار بیشتر بر طالبان برای بازگرداندن حقوق و آزادی‌های زنان در افغانستان هستند.
گوترش: زنان افغانستان در محاصره مرد سالاری طالبان گیر مانده اند
فرخنده: همزمان با آغاز پنجاه‌وهشتمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ژنو، وضعیت زنان افغانستان بار دیگر به یکی از محورهای اصلی بحث‌های بین‌المللی تبدیل شده است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در سخنرانی خود با انتقاد شدید از طالبان، هبت‌الله آخوندزاده را “مردسالار” خوانده و تأکید کرده که او حقوق اولیه زنان را در افغانستان از بین برده است. در سه سال گذشته، طالبان مجموعه‌ای از محدودیت‌های شدید علیه زنان وضع کرده‌اند که آنها را از حق تحصیل، کار و مشارکت در جامعه محروم کرده است. دختران افغان دیگر اجازه حضور در مکاتب و دانشگاه‌ها را ندارند، زنان از بسیاری از مشاغل اخراج شده‌اند و حتی برای خروج از خانه نیز با محدودیت‌های شدید روبه‌رو هستند. دبیرکل سازمان ملل، این شرایط را نقطه‌ای تاریک در تاریخ حقوق بشر خوانده و تأکید کرده که جهان نباید نسبت به این سرکوب سازمان‌یافته زنان در افغانستان سکوت کند. به گفته نصیراحمد اندیشه، نماینده افغانستان در ژنو، این نشست افغانستان را به‌عنوان یکی از محورهای اصلی خود بررسی خواهد کرد. قرار است در ۲۸ فبروری، ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان، گزارشی درباره وضعیت این کشور ارائه کند. به گفته اندیشه، این گزارش به‌ویژه بر محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان پس از تصویب قوانین وزارت امر به معروف طالبان تمرکز خواهد داشت. انتظار می‌رود که این گزارش، تصویر روشنی از نقض گسترده حقوق زنان در افغانستان و تأثیر آن بر آینده اجتماعی و اقتصادی کشور ارائه دهد. این نشست هشت روز ادامه خواهد داشت و روز جمعه، وضعیت حقوق بشر در افغانستان به‌طور ویژه بررسی خواهد شد. با توجه به هشدارهای گوترش و گزارش‌های نگران‌کننده درباره شرایط زنان، سؤال اصلی این است که آیا جامعه جهانی گام‌های عملی برای حمایت از زنان افغان برخواهد داشت یا خیر؟
بازداشت دو فعال حقوق بشر و رسانه‌ای افغانستان در پاکستان
فرخنده: در ادامه بازداشت مهاجران افغانستان در پاکستان، پولیس این کشور فاطمه سادات، فعال حقوق زنان، و فهیمه ذاهد، خبرنگار افغانستان را بازداشت کرده است. این اقدام نگرانی‌های گسترده‌ای را درباره سرکوب مدافعان حقوق بشر و فشار بر پناهجویان افغانستان برانگیخته است. بر اساس گزارش‌ها، پولیس پاکستان در ساحه بهارکو اسلام‌آباد عملیات بازرسی خانه‌به‌خانه انجام داده و شمار زیادی از پناهجویان افغانستان را به اتهام نداشتن ویزا بازداشت کرده است. منابع محلی تأیید کرده‌اند که این بازداشت‌ها بخشی از سیاست‌های سختگیرانه پاکستان علیه مهاجران افغانستان است که در ماه‌های اخیر شدت گرفته است. این بازداشت‌ها در حالی رخ داده است که زنان پناهجوی افغانستان، به‌ویژه مدافعان حقوق بشر و خبرنگاران، با تهدیدهای مضاعفی روبه‌رو هستند. بسیاری از آنها از سرکوب طالبان گریخته و در جستجوی امنیت به پاکستان پناه برده‌اند، اما اکنون با خطر بازداشت، اخراج و حتی بازگشت اجباری به افغانستان مواجه‌اند. بازداشت فاطمه سادات، عضو جنبش زنان افغانستان، و فهیمه ذاهد، خبرنگار افغانستان توسط پولیس پاکستان، واکنش‌های گسترده‌ای را در میان فعالان حقوق بشر برانگیخته است. مدافعان حقوق زنان و نهادهای حقوق بشری، این اقدام را نقض آشکار حقوق پناهجویان و سرکوب مدافعان حقوق زنان دانسته و خواستار آزادی فوری آنها شده‌اند. گروهی از فعالان حقوق بشر با انتشار بیانیه‌ای از مقامات پاکستانی خواسته‌اند که هرچه زودتر این دو زن را آزاد کرده و به تعهدات بین‌المللی خود در حمایت از پناهجویان و مدافعان حقوق بشر پایبند بمانند. آنها همچنین از سازمان‌های حقوق بشری و رسانه‌های بین‌المللی درخواست کرده‌اند که به این بازداشت‌های نگران‌کننده واکنش نشان دهند و از آزادی فاطمه سادات و فهیمه ذاهد حمایت کنند. فعالان حقوق بشر هشدار داده‌اند که اگر جامعه جهانی در برابر این اقدامات سکوت کند، زندگی بسیاری از زنان پناهجو، از جمله فاطمه سادات و فهیمه ذاهد، در معرض خطر قرار خواهد گرفت. آنها تأکید دارند که دولت پاکستان باید به حقوق پناهجویان احترام بگذارد و به سرکوب مدافعان حقوق زنان پایان دهد. پیش‌تر، دولت پاکستان به مهاجران افغانستان دستور داده بود که این کشور را ترک کنند. موج اخراج و بازداشت پناهجویان در پاکستان، نگرانی‌های شدیدی را در میان جامعه مهاجران افغانستان ایجاد کرده و فعالان حقوق بشر این روند را نقض حقوق پناهجویان و برخلاف قوانین بین‌المللی دانسته‌اند.
ریمل و رژ لب در خطر؛ طالبان با بازرسی خانه به خانه در سرپل به سراغ وسایل زیبایی زنان می‌روند
فرخنده: در یک اقدام تازه از سوی حکومت طالبان، روز یکشنبه پنجم حوت، محتسبان وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان در ولایت سرپل، بازرسی خانه به خانه را آغاز کردند. هدف این بازرسی‌ها، جمع‌آوری و ضبط وسایل آرایش زنان است. این اقدام به بخشی از تلاش‌های طالبان برای «تطبیق شریعت اسلامی» تبدیل شده و به نظر می‌رسد که در راستای محدود کردن هرچه بیشتر فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی زنان در این منطقه انجام میشود. پس از آنکه طالبان فعالیت آرایشگاه‌ها در بازارهای عمومی را به طور کامل ممنوع اعلام کردند، بسیاری از زنان مجبور شدند تا برای تأمین معاش خود به آرایشگری در خانه‌ها روی آورند. اما این اقدامات اخیر طالبان نشان می‌دهد که تنها ضبط وسایل آرایشگری هدف نیست و در واقع این بازرسی‌ها برای کنترل بیشتر زندگی زنان و محدود ساختن آنها از هر گونه فعالیت اجتماعی یا حرفه‌ای است. باشندگان ولایت سرپل نیز از این بازرسی‌ها گلایه دارند و می‌گویند که علاوه بر ضبط وسایل آرایش، مالکان خانه‌ها به حوزه‌های امنیتی احضار شده‌اند. این اقدامات در حالی صورت می‌گیرد که پیش از این نیز طالبان محدودیت‌هایی جدی در زمینه آموزش، اشتغال و حقوق اجتماعی زنان اعمال کرده‌اند. این روند جدید در ولایت سرپل نگرانی‌های زیادی را در بین زنان و فعالان حقوق بشر به همراه داشته است. بسیاری از منتقدان این سیاست‌ها معتقدند که این اقدامات نه تنها حقوق زنان را نقض می‌کند، بلکه به تهدیدی برای استقلال اقتصادی و اجتماعی آنان تبدیل شده است.
سرکوب زنان در ملاء عام؛ طالبان در یک ماه ۱۷ زن را شلاق زده است
فرخنده: دادگاه عالی طالبان روز شنبه، چهارم حوت، اعلام کرد که یک زن را به اتهام «روابط نامشروع» در ولایت هرات، در حضور مردم به ۱۵ ضربه شلاق محکوم کرده است. این تنها یکی از مواردی است که در هفته‌های اخیر رخ داده است. بر اساس آمار رسمی، طالبان در یک ماه گذشته (از چهارم دلو تا چهارم حوت) در مجموع ۱۷ زن و ۵۱ مرد را در ملاء عام مجازات کرده است. اجرای مجازات‌های بدنی علیه زنان واکنش‌های گسترده‌ای را در پی داشته است. نهادهای حقوق بشری و فعالان حقوق زن این اقدامات را نقض آشکار حقوق بشر دانسته و تأکید کرده‌اند که مجازات‌های خشونت‌آمیز نه‌تنها حقوق اساسی زنان را زیر پا می‌گذارد، بلکه آنها را در جامعه بیش‌ازپیش آسیب‌پذیر می‌کند. همزمان با این سرکوب‌ها، کریم خان، دادستان ارشد دیوان کیفری بین‌المللی، هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان و عبدالحکیم حقانی، قاضی‌القضات این گروه را به دلیل خشونت و آزار و اذیت مبتنی بر جنسیت، به ارتکاب «جنایت علیه بشریت» متهم کرده است. وی تأکید کرده که این اقدامات طالبان، به‌ویژه علیه زنان و دختران افغان و همچنین اقلیت‌های جنسی، شکل بی‌سابقه‌ای از آزار و اذیت سیستماتیک است. با وجود محکومیت‌های بین‌المللی، طالبان همچنان به اجرای مجازات‌های بدنی در ملاء عام ادامه می‌دهد. بسیاری از زنان افغان، به‌ویژه آن‌هایی که در دوران دو دهه گذشته در عرصه‌های اجتماعی و آموزشی فعال بودند، اکنون با ترس و ناامیدی از آینده خود زندگی می‌کنند. محدودیت‌های شدید طالبان علیه زنان، از جمله منع آموزش و کار، همراه با مجازات‌های سختگیرانه، سبب شده است که بسیاری از آنان به دنبال راهی برای خروج از کشور باشند. فعالان حقوق بشر هشدار می‌دهند که اگر جامعه جهانی به‌طور جدی برای توقف این سرکوب‌ها اقدام نکند، وضعیت زنان در افغانستان بیش‌ازپیش بحرانی خواهد شد. در حالی که اعتراضات داخلی به‌دلیل سرکوب شدید طالبان به‌ندرت شنیده میشود، زنان افغان همچنان در برابر از دست دادن حقوق اساسی خود مقاومت می‌کنند و خواهان حمایت جهانی هستند.
خودکشی دختر جوان در قندهار پس از نکاح اجباری
فرخنده: منابع محلی در قندهار گزارش دادند که یک دختر جوان در ولسوالی خاکریز این ولایت به دلیل نکاح اجباری با یک مرد مسن فرار کرده و سپس با خوردن زهر به زندگی خود پایان داده است. این رویداد روز چهارشنبه، ۱ حوت، به روزنامه‌ها گزارش شد. طبق گفته‌های منابع، مراسم نکاح این دختر با مرد مسن هفته گذشته برگزار شده بود که پس از آن این دختر تصمیم به فرار گرفت. در حالی که در نهایت، احساس ناامیدی و فشار اجتماعی باعث شد که او دست به این اقدام مرگبار بزند. این حادثه تلخ بار دیگر توجه‌ها را به مشکلات ازدواج‌های اجباری و خشونت‌های خانگی در افغانستان جلب کرده است. موارد مشابه در برخی مناطق افغانستان هنوز ادامه دارد و زنان و دختران در معرض فشارهای اجتماعی قربانی میشود.
حاشیه نشست ویانا: حقوق زنان و آینده افغانستان در کانون گفت‌وگوها
فرخنده: پنجمین دور نشست «روند ویانا» که در تاریخ ۱ حوت برگزار شد، به موضوعات مختلفی درباره آینده افغانستان پرداخته و توجه ویژه‌ای به حقوق زنان در این کشور داشت. شرکت‌کننده‌گان در این نشست در حاشیه گفت‌وگوها به بررسی آپارتاید جنسیتی، چالش‌های آموزشی و مبارزات زنان افغانستان تحت حکومت طالبان پرداختند. در این نشست، پروانه ابراهیم‌خیل، فعال برجسته حقوق زنان، از جنبش‌های اعتراضی زنان در افغانستان سخن گفت و به وضعیت دشوار زنان در کشور اشاره کرد. او با بیان مشکلاتی که زنان افغانستان به ویژه در زمینه آموزش و اشتغال با آن روبه‌رو هستند، از جامعه جهانی خواست تا به حمایت از حقوق زنان و دختران در افغانستان ادامه دهد. مایکل بیری، کارشناس امور افغانستان، و مایکل سمپل، کارشناس افغانستان، در این نشست تاکید کردند که هرگونه تغییر در وضعیت افغانستان باید شامل بهبود وضعیت حقوق زنان باشد. آنان همچنین بر ضرورت توجه به حقوق زنان در هر گونه نقشه‌راه سیاسی برای افغانستان دموکراتیک تأکید کردند. راکل گارسیا ارمدا وان دی ویل، عضو پارلمان اتحادیه اروپا، در سخنان خود گفت: «تا زمانی که طالبان سیاست‌های سرکوب‌گرانه خود را علیه زنان ادامه دهند، جامعه جهانی نباید با آنان به‌عنوان یک دولت وارد تعامل شود.» این اظهارنظر بازتاب نگرانی‌های جدی نسبت به نقض حقوق زنان در افغانستان تحت حاکمیت طالبان بود. شرکت‌کننده‌گان همچنین از جامعه جهانی خواستند تا در ایجاد یک حکومت عبوری که حقوق زنان و دختران را تضمین کند، نقش فعال‌تری ایفا کند. این درخواست در شرایطی مطرح شد که زنان افغانستان همچنان با محدودیت‌های شدید در دسترسی به آموزش، اشتغال و حقوق اساسی خود مواجه هستند. پنجمین دور نشست «روند ویانا» پس از دو روز بحث و گفتوگو به پایان رسید و قرار است توصیه‌های این نشست در راستای بهبود وضعیت حقوق بشر، به ویژه حقوق زنان، در افغانستان عملی شود. این نشست بار دیگر تأکید کرد که آینده افغانستان باید به‌ویژه برای زنان، بدون تبعیض و محدودیت‌های جنسیتی، رقم بخورد.