دختری که آرزوهایش برباد شد؛ «حس یک زندانی را دارم»
فهیمه صنف یازدهم مکتب بود که استادان برای انتخاب تیم ورزشی مکتب دانش آموز انتخاب می‌کردند. چند دانش آموز انتخاب شدند، اما فهمیه به خاطری که قد بلند نداشت، استاد ورزش به او می‌گوید که نمی‌تواند بسکتبال بازی کند و نمی‌توانند او را در تیم بگیرند. اما با شوق و علاقه‌ای که فهیمه به ورزش داشت و نیز با پشتکار و تلاش توانسته بود وارد تیم شود. با سماجت تمام حرف‌های استادش را جدی نگرفته بود به محل تمرین تیم بستکبال می‌رود و به استادش می‌گوید می‌خواهم تمرین کنم. وقتی استاد تیم متوجه علاقه‌ی فهمیه به ورزش می‌شود به او هم عضویت تیم را می‌دهد، از اینجا بود که فهیمه شروع می‌کند و به کپتانی تیم ملی بسکتبال تیم ملی دختران می‌رسد. فهیمه تحصیلاتش را در رشته ریاضی و فزیک در دانشگاه هرات به پایان رسانده است و تا قبل از سقوط نظام جمهوریت، عضویت تیم ملی بسکتبال افغانستان را داشت. وقتی از او در باره‌ی سفرها و دستاوردهای ورزشی‌اش پرسیدم با حسرت تمام شروع به حرف زدن کرد: «به خاطر مسابقات در کشورهای مختلف سفر کردیم، از ایران گرفته تا هند، تاجسکستان. یک بار هم از سوی پادشاه بوتان دعوت شدیم و در مسابقات جام آسیایی زنان که در کشور قرقیزستان برگزار شده بود هم اشتراک کرده بودیم.» در مسابقات آسیایی، تیم ملی دختران قهرمان می‌شود، اما هیچ رسانه‌ای این خبر را نشر نمی‌کند و شاید برای فهیمه این بدترین خاطره ورزشی‌اش باشد: «در یک هوتل جمع بودیم که ببینیم تلویزیون‌ها خبر قهرمانی ما را نشر می‌کند یا خیر، خبرها را به دقت می‌دیدیم که متوجه شدیم خبر زنی را که بینی‌اش توسط شوهرش بریده شده در سرخط اخبار بود و در زیرنویس همان خبر خبر غم‌انگیز قهرمانی تیم ملی باسکتبال دختران در مسابقات بیشکیک قرقیزستان نشر می‌شد.» از یک سو تناقص زندگی میان دو زن افغانستانی برای فهیمه آزار دهند بوده و از سوی هم، نشر نشدن خبر قهرمانی و به جای آن نشر شدن خبر خشونت برای او سخت و نا امید کننده بوده است: «خوشحالی را همه فراموش کردیم، یک طرف زنی ایستاده بود که بینی‌اش توسط شوهرش و عزیزترین کس در زندگی‌اش بریده می‌شود و از طرف دیگر دخترانی که با حمایت فامیل و مردان خانواده، پدر، برادر و شوهرشان مقام قهرمانی را گرفته بودیم.» فهیمه آرزو داشت که مربی بسکتبال شود و بتواند برای هم‌نوعانش دنیای متقاوت را رقم بزند، ولی در کنار برباد شدن آرزوهایش اکنون حتا نمی‌تواند بسکتبال بازی کند، حالا او هم مثل تمام دخترانی که آرزوهای‌شان در تاریکی گم شده است و هیچ روزنه‌ای برای آینده‌ی بهتر نیست، مجبور شده است از تمام آرزوهایش دست بکشد و برای گذراندن زندگی در یکی از مکتب‌های خصوصی کار کند. وقتی در مورد گذراندن روزگار حرف می‌زند، خستگی را می‌شود از تک تک کلماتش فهمید: «روزها برایم به سختی سپری می‌شود و از اینکه نمی‌توانم تمرین کنم و زمان زیادی می‌شود که توپ بسکتبال را به دست نگرفته‌ام برایم سخت است و آزارم می‌دهد. حس زندانیِ را دارم که فقط حق دارد اندکی نفس بکشد.» در همین‌حال دیدبان حقوق بشر از کمیته بین المللی المپیک خواسته است که عضویت کمیته المپیک افغانستان را که تحت کنترول طالبان است و به دلیل این که گروه طالبان ورزش زنان و دختران را منع کرده است، به حالت تعلیق در بیاورد. دیدبان حقوق بشر افزوده است که یکی از محدودیت‌های اعمال شده بر دختران و زنان توسط طالبان منع آنان از ورزش است. طالبان ورزش زنان را حرام می‌دانند و آنان را از ورزش منع و سالون‌های ورزشی را به روی آنها بسته کرده است. پس از تسلط طالبان ورزش‌کاران زن در افغانستان از ورزش دست کشیده و یا هم مجبور به ترک کشور شدند. گزارشگر: سهیلا گلستانی
روزنه‌ی امید در دل ناامیدی‌ها
بیکاری، خانه‌نشینی و نرفتن به مکتب باعث شد «آرزو» نقاش شود؛ دختری دانش‌آموز که درد‌هایش را در تصویر بیان می‌کند. آرزو دانش‌آموز صنف یازدهم مکتب است که در کنار درس‌های مکتب به هنر نقاشی نیز علاقه دارد. او پس از بسته شدن مکتب‌ها و مراکز آموزشی مانند صدها دختر دیگر خانه‌نشین شده و از لحاظ روحی متاثر شد. این دانش آموز در خانه نقاشی می‌کند و می‌گوید تنها نقاشی کردن به او آرامش می‌بخشد و باعث می‌شود روزهای سخت و تکراری برایش به خوبی سپری شود. به گفته وی، دنیای نقاشی دنیای رنگ‌ها و دنیای پر از آرامش و امید است. آرزو می‌گوید با تغییر حکومت و بسته شدن دروازه‌های مکتب به روی دختران تمام هدف‌ها و پلان‌هایش ناتمام مانده است. او همچنین می‌گوید، هر وقت خواستیم دلیل عقب ماند‌گی کشور ما افغانستان را بدانیم یکبار به این کار جاپانی‌ها فکر کنیم: قرار بود یک ایستگاه قطار در جاپان مسدود شود، اما متوجه شدند تنها کسی از همان ایستگاه مکتب می‌رفت یک دختر دانش‌آموز است. تنها برای او تا روز فراغتش ایستگاه را فعال گذاشتند. اما، ما برای تعلیم و تحصیل دختران سر زمین مان چه کار می‌کنیم؟ این دانش آموز می‌گوید، امیدوار است حکوم طالبان با سرنوشت هزاران دختر به مانند خودش بازی نکند و دروازه‌های مکتب را به روی آنها باز کند. سال جدید برای بسیاری از دختران افغان امیدی بود برای رفتن دوباره آنها به مکتب اما موضوع بازگشایی مکتب‌ها به روی دختران از سوی طالبان تاهنوز ناروشن است. قبل از تسلط گروه طالبان به طور معمول در دومین روز سال جدید خورشیدی در افغانستان زنگ مکتب‌ها نواخته شده و دروازه‌های مکتب به روی دانش آموزان دختر و پسر باز می‌شد، اما امسال نیز سال آموزشی جدید ۱۴۰۲ در افغانستان دوباره بدون حضور دختران بالاتر از صنف ششم آغاز شده است. مکاتب دخترانه حدود ۶۰۰ روز است که بسته مانده و حکومت طالبان به رغم وعده‌هایی که داده‌اند هنوز در مورد زمان بازگشایی مکاتب دخترانه چیزی نگفته‌اند. سهیلا گلستانی
تاکید عضو پارلمان اروپا بر مشارکت زنان افغانستان در بخش‌های سیاسی و اجتماعی
هانا نیومن عضو پارلمان اروپا می گوید که مشارکت زنان در بخش‌های اجتماعی و اقتصادی در افغانستان مهم است. خانم نیومن به تازگی در گفتگو با طلوع‌نیوز تصریح کرد که وضع محدودیت‌ها بر بانوان در افغانستان، زندگی اجتماعی را تنگ‌تر ساخته و فرصت‌های اقتصادی را از میان برده است. این عضو پارلمان اروپا گفت: «آنان زندگی اجتماعی را تنگ‌تر ساخته‌اند. زندگی نیمی از جمعیت را محدودتر کرده و همچنان با این همه فرمان‌ها و ممنوعیت‌ها، فرصت‌های اقتصادی را برای شهروندان کشور نابود ساخته‌اند.» خانم نیومن از حکومت سرپرست طالبان می‌خواهد تا به مشارکت عملی زنان در بخش‌های اقتصادی و اجتماعی پابند بماند و محدودیت‌های وضع شده را بردارد. هانا نیومن، در بخش تعامل جهان با طالبان نیز خوشبین است. او گفت: «فکر می‌کنم که در حال حاضر تعامل در سطح ملی شکل میگیرد، چون به طور مثال ما نمایندگی اتحادیه اروپا را در اینجا داریم. نماینده ما برخی اوقات با آنان دیدار می‌کند.» گفتنی است طالبان پس از تسلط دوباره بر افغانستان محدودیت‌های زیادی بر زنان وضع کرد؛ منع کار و تحصیل از محدودیت های عمده این گروه بر زنان کشور است.
نگرانی نمایندگی سازمان ملل از افزایش محدودیت‌های طالبان بر فضای مدنی افغانستان
فیونا فریزر، رییس بخش حقوق بشر هیات معاونت سازمان ملل متحد (یوناما) در گزارش تازه‌اش از افزایش محدودیت‌ها بر فضای مدنی افغانستان توسط طالبان ابراز نگرانی کرده است. یوناما امروز (سه‌شنبه، ۱۹ ثور)، با نشر گزارشی وضعیت فضای مدنی در افغانستان را از ماه فبروری تا اپریل سال جاری میلادی به بررسی گرفته است. در این گزارش ممنوعیت کار زنان با بخش‌های مربوط به سازمان ملل متحد در افغانستان، وضعیت حقوق زنان و دختران افغان، حفاظت از افراد ملکی، وضعیت مقامات و نیروهای امنیتی و دفاعی حکومت پیشین افغانستان، مجازات بدنی متهمان، وضعیت فعالیت‌های مدنی، استفاده بیش از حد زور توسط طالبان، آزادی رسانه‌ها، فعالیت وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان، حقوق دادگاه‌های عادلانه و روندهای قضایی و جزایی این گروه بررسی شده است. یوناما در این گزارش با استناد به رویدادهای اتفاق افتاده در مرکز و ولایت‌های افغانستان بخش‌های یادشده را مستند کرده است. گزارش تازه یوناما حاکی از آن است که طالبان از فبروری تا ماه اپریل سال جاری میلادی اعتراضات مدنی به ویژه در بخش دفاع از حقوق زنان را به شدت سرکوب کرده‌اند. یوناما گفته که در این مدت طالبان محدودیت‌های بیشتری را بر رسانه‌های افغانستان وضع کرده‌اند که مسدودکردن ویب‌سایت‌های صدای امریکا و رادیو آزادی و یورش جنگ‌جویان طالب به دفتر یک شبکه تلویزیونی در کابل، نمونه‌های درشت آن است. هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان در حالی از افزایش محدودیت‌ها بر فضای مدنی در این کشور از سوی طالبان ابراز نگرانی کرده که این نهاد روز گذشته نیز با نشر گزارشی فعالیت‌های قضایی طالبان در بیشتر از ۲۱ ماه تسلط این گروه بر افغانستان را بررسی کرد. در گزارش یوناما از نبود روند حداقل دادرسی عادلانه در سیستم قضایی طالبان ابراز نگرانی شده است. طالبان گزارش یوناما در مورد اجراات قضایی این گروه در زمان تسلط‌شان بر افغانستان را بی‌اساس خوانده‌اند.
وزیر خارجه طالبان: ما آموزش زنان را «حرام» نخوانده‌ایم، بلکه آن را «تعلیق» کرده‌ایم
سرپرست وزارت خارجه طالبان می‌گوید، این گروه آموزش دختران و زنان را حرام نمی‌داند، بلکه تا امر ثانی آن را «تعلیق» کرده است. امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه گروه طالبان که در انستیتوت مطالعات استراتیژیک اسلام‌آباد (ISSI) صحبت می‌کرد، حرام خواندن و ممنوعیت همیشگی آموزش و تحصیل دختران و زنان را از سوی حکومت طالبان رد کرد. او گفت: «ما هیچگاهی نگفته ایم که آموزش زنان حرام است، ما هیچگاهی این حرف را نزده ایم که آموزش زنان ابداً ممنوع است، بلکه صحبتی که شده، در آن گفته شده که تا امر ثانی این (موضوع) معطل خواهد بود.» گفتنی است طالبان پس از تسلط دوباره بر افغانستان محدودیت‌های زیادی بر زنان وضع کرد؛ منع آموزش و کار زنان از محدودیت‌های عمده این گروه بر زنان است.
کاهش ۶۴ درصدی حضور بانوان در رسانه‌های افغانستان زیر تسلط طالبان
اتحادیه ملی ژورنالیستان افغانستان می‌گوید که حضور بانوان در رسانه‌های کشور در مقایسه با دو سال پیش، ۶۴ درصد کاهش یافته است. احمدشاه فنا، رییس اتحادیه ملی ژورنالیستان افغانستان می گوید، اکنون در ۲۲ ولایت کشور هیچ بانوی خبرنگار فعالیت ندارد و فعالیت بانوان خبرنگار در ۱۲ ولایت دیگر نیز اندک است. آقای فنا گفت: «در ۲۲ ولایت به اساس آمار و ارقامی که به دست آمده هیچ خبرنگار خانم اصلاً فعالیت ندارد و ۱۷ رسانه که مخصوص خانم‌ها بود در گذشته، فعلاً هفت رسانه باقی است و فعالیت دارد.» او می‌افزاید که از میان هفده رسانه مربوط به زنان، اکنون تنها هفت رسانه فعالیت دارند. در همین حال، شماری از بانوان خبرنگار در کشور از حکومت سرپرست می‌خواهند تا زمینه را برای فعالیت بانوان بیشتر فراهم بسازد. عبیده نیکوفر از خبرنگارانی است که در ولایت بادغیس فعالیت می‌کند. بانو نیکوفر از آنچه که حضور کمرنگ بانوان خبرنگار در رسانه‌های کشور عنوان می‌کند، نگران است. او از حکومت سرپرست طالبان می‌خواهد: «باید آزادی بیان در افغانستان مراعات شود. از خانم‌ها حمایت شود و برای آنان زمینه کار فراهم شود.» مرجان وفا، خبرنگار در هرات، به طلوع نیوز گفت: «اگر وضعیت همین گونه باشد، تا چند سال آینده دیگر خانم خبرنگار نداریم که در جامعه فعالیت خبرنگاری بکند.» آینور ذکی، خبرنگار در بدخشان، می‌گوید: «مشکلات اقتصادی ما بسیار زیاد است. ما همه روزه می آییم به شکل رایگان اینجا کار می‌کنیم. کدام معاش یا امتیازی برای ما از هیچ طریقی داده نمی‌شود.» در همین حال، مسوولان محلی برخی از ولایت‌ها، حضور کمرنگ بانوان در رسانه‌های همگانی را تایید می‌کنند. آغا ولی قریشی، رییس اطلاعات و فرهنگ طالبان در ولایت ارزگان، گفت: «خبرنگاران بانو در اداره گذشته نیز در رسانه‌های ارزگان کم بودند حتی هیچ نبودند. اکنون نیز با نبود خبرنگاران زن روبه‌رو استیم.» این در حالی‌ست که بر بنیاد آمارهای نهادهای پشتیبان رسانه‌ها، ۵۳ درصد خبرنگاران در نزدیک به دو سال پسین به علت‌های گونا‌گون کارشان را از دست داده و یا هم از فعالیت‌های رسانه‌ای دست برداشته‌اند.
روز جهانی رسانه؛ «نی» خواستار تضمین حقوق خبرنگاران در افغانستان شد
نهاد پشتیبان رسانه‌های آزاد افغانستان یا «نی» امروز با پخش اعلامیه‌ای به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات گفته است که سوم می، روز جهانی آزادی رسانه‌ها و مطبوعات، در تقویم به مثابه‌ی روز جهانی از سوی سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شده است. به گفته «نی»، در افغانستان نیز همه‌ساله از روز جهانی آزادی مطبوعات یادبود می‌شود و این روز در حقیقت نشان‌دهنده‌ی ارج‌گذاری به فعالیت آزاد رسانه‌ای از رسانه‌ها است. این نهاد افزوده که یکی از دست‌آوردهای مهم دو دهه‌ی گذشته در افغانستان، فعالیت آزاد رسانه‌ها، آزادی بیان و دست‌رسی به اطلاعات در این کشور، است. نی تاکید کرده است که فعالیت آزاد رسانه‌ها و خبرنگاران در افغانستان، به عنوان حق بشری باید تضمین شود. نهاد پشتیبان رسانه‌های آزاد افغانستان، نوشته است: «اما نزدیک به دو سال است که فعالیت آزاد رسانه‌ها در افغانستان به یک چالش جدی مبدل شده است. پس از تحولات سیاسی در افغانستان، بیش از نیمی از رسانه‌های آزاد نظر به مشکل اقتصادی و چالش‌های موجود در کشور از فعالیت باز ماندند. در کنار آن با متوقف‌شدن رسانه‌ها بیش از ۶۵ درصد از خبرنگاران و کارکنان رسانه‌ای نیز بی‌کار شدند. مشکلات اقتصادی باعث شده است که این سکتور شدیداً آسیب ببیند.» در اعلامیه نی همچنان آمده است که در شرایط موجود فعالیت آزاد رسانه‌ها، تمثیل آزادی بیان، دست‌رسی به اطلاعات و مصونیت جانی و روانی خبرنگاران، نگران‌کننده است و ادامه‌ی این وضعیت در درازمدت، می‌تواند برای رسانه‌های آزاد افغانستان شکننده‌تر باشد.
کمیشنری عالی سازمان ملل: درباره کار بانوان با طالبان گفت‌وگو خواهیم کرد
گیلیان تریگس معاون کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان که به کابل آمده، می‌گوید که حضور بانوان در نهادهای سازمان ملل یک امر حیاتی است. این مقام سازمان ملل می‌افزاید که کار بانوان سبب خواهد شد تا کمک‌های بشردوستانه به خانواده‌های نیازمند در افغانستان به گونه اساسی ارائه شوند. خانم گیلیان تریگس عصر روز گذشته در رأس یک هیات بلندرتبه برای گفت‌وگو با مقام‌های امارت اسلامی درباره چگونگی اوضاع مهاجران افغانستان وارد کابل شده است. گیلیان تریگس گفته است: «این همچنان روشن است که با حکومت روی تضمین حضور مردان و زنان در گروه‌های سازمان ملل و سازمان بین‌المللی مهاجرت دادخواهی خواهیم کرد تا این اطمینان حاصل شود که مصوونیت آنان قابل دسترس است. ما در روزهای آینده با حکومت در این زمینه گفت‌وگو خواهیم داشت.» قرار است معاون کمیشنری عالی سازمان ملل در امور پناهندگان به شماری از ولایت‌های افغانستان به ویژه ولایت بامیان نیز سفر کند.
دبیرکل سازمان ملل: میلیون‌ها نفر در افغانستان در وضعیت بدی به سر می برند
دبیرکل سازمان ملل متحد با اشاره به نیاز میلیون‌ها نفر در افغانستان به کمک‌های فوری بر لزوم حضور کارمندان زن برای انجام فعالیت‌های بشردوستانه تاکید کرد. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد روز گذشته در رشته توئيت‌هایی تاکید کرد: کارمندان زن نهادهای سازمان ملل در افغانستان باید به کار بازگردانده شوند تا به میلیون‌ها نفر در افغانستان که نیاز به کمک‌های فوری دارند، خدمات ارائه کنند. وی افزود: امدادگران زن این سازمان می‌توانند خدمات بهتری را به نیازمندان در سراسر افغانستان ارائه کنند. لازم است آنها به فعالیت‌های خود بازگردند. گوترش کلید دستیابی به میلیون‌ها نفر که به کمک‌های فوری نیاز دارند، را بازگشت امدادگران این سازمان به وظایف خود دانست و افزود: زیرا حضور آنها در ارائه کمک‌های بهتر به زنان و دختران این کشور ضروری است». گفتنی است اداره گروه طالبان در افغانستان فعالیت کارمندان زن سازمان ملل متحد در این کشور را ممنوع اعلام کرد و این اقدام خدمات بشردوستانه برای افراد نیازمند در سراسر افغانستان را متوقف کرده است.
جنبش زنان معترض: به‌رسمیت‌شناختن طالبان به‌رسمیت‌شناختن تروریزم است
جنبش‌های اعتراضی زنان افغانستان امروز (شنبه، ۹ ثور) در یک حرکت اعتراضی در کابل با آنچه که “به رسمیت شناختن طالبان” از سوی کشورها و شماری از سازمان‌های می‌گویند مخالفت کردند. به گفته این جنبش، «به رسمیت شناختن طالبان، به رسمیت شناختن تروریسم است.» در قطعنامه‌ای که از سوی این ائتلاف نشر شده، خواست‌های شش گانه به شرح زیر مطرح شده است: «1- ملل متحد! جامعه جهانی! به رسمیت شناختن حاکمیت طالبان، به رسمیت شناختن تروریزم است. راه تعامل همیشه باید باز باشد اما تعامل “معامله” نیست سر نوشت 30 میلیون نفوس را به معامله نگیرید. 2- طالبان شایسته ای به رسمیت شناخته شدن و قرار گرفتن در جایگاه حکومت و نماینده مردم افغانستان نیست٬ لذا از هر نوع تعامل و بیان٬ بخصوص از سوی مسئولین سازمان ملل٬ که طالبان را به مثابه ای نماینده و حکومت مشروع افغانستان جلوه و ارتقاع دهد اجتناب صورت گیرد. مردم افغانستان همچنان طالبان را یک گروه متحجر و ضد بشری میداند و تا زمانی که مردم کشور طالبان را نپذیرفته اند، تحمیل شدن آنان را نخواهند پذیرفت. 3- از تعامل و مشروعیت دهی عجولانه به طالبان٬ بدون در نظر داشت منافع مردم افغانستان است٬ باید به شکل جدی جلوگیری صورت گیرد. تحویل دهی نمایندگی های دیپلماتیک افغانستان یکی پس از دیگری به طالبان از مصداق های بارز این رفتار عجولانه است. سازمان ملل و جامعه ای جهانی در این مورد مسئول است و باید پاسخ گو باشد. 4- موضع سازمان ملل متحد در قبال رفتار های ضد بشری و سیاست های خصمانه ای طالبان علیه مردم کشور به خصوص زنان باید روشن٬ قاطع و پیگرانه بوده و برخورد سلیقه ای و موردی برای تامین حقوق زنان صورت نگیرد. 5- از مطالبات مدنی زنان افغانستان و اعتراضات آنها، حمایت واقعی و معنی دار صورت گیرد و بر آورده شدن حقوق و خواسته های زنان باید به صورت جدی و همه شمول وارد مذاکرات و تعاملات داخلی و بین المللی در مورد افغانستان گردد 6- موضع سازمان ملل متحد در قبال رفتار های ضد بشری و سیاست های خصمانه ای طالبان علیه مردم کشور به خصوص زنان باید روشن٬ قاطع و پیگرانه بوده و برخورد سلیقه ای و موردی برای تامین حقوق زنان صورت نگیرد.»