هشدار یونیسف درباره بحران آموزش؛ شش میلیون کودک در آستانه ترک مکتب تا ۲۰۲۶
فرخنده: صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) هشدار داده است که ادامه کاهش بودجه‌های حمایتی می‌تواند تا پایان سال ۲۰۲۶، میلیون‌ها کودک را از حق آموزش محروم سازد و پیامدهای گسترده‌ای بر آینده آنان بر جا بگذارد. این نهاد روز یک‌شنبه، ۲۸ دسامبر، با نشر پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرده است که کودکان در مناطق بحران‌زده، از جمله سومالی و فلسطین، بیش از دیگران در معرض از دست دادن فرصت‌های آموزشی و خدمات حیاتی در مکاتب قرار دارند. به گفته یونیسف، آموزش تنها یک حق اساسی نیست، بلکه نقشی تعیین‌کننده در نجات جان کودکان و تغییر مسیر زندگی آنان در شرایط بحرانی دارد؛ حقی که اکنون به دلیل کمبود منابع مالی، با تهدید جدی روبه‌رو شده است. بر بنیاد ارزیابی‌های این سازمان، تداوم کاهش بودجه‌ها فراتر از تعطیلی یا تضعیف نظام آموزشی خواهد بود و دسترسی کودکان به خدمات مکمل مانند حمایت روانی، برنامه‌های تغذیه‌ای و تأمین امنیت در محیط‌های آموزشی را نیز به‌شدت محدود می‌کند. یونیسف در پایان از جامعه جهانی خواسته است که با حفظ و افزایش حمایت‌های مالی، مانع از شکل‌گیری یک بحران خاموش آموزشی شود؛ بحرانی که پیامدهای آن می‌تواند نسل‌ها ادامه یابد.
کاردار سفارت آمریکا: محدودیت‌های طالبان زنان را از آینده افغانستان محروم می‌کند
فرخنده: کرن دیکر، کاردار سفارت ایالات متحده آمریکا برای افغانستان که از دوحه فعالیت می‌کند، در پیامی به مناسبت هفته بین‌المللی آموزش به شدت از محدودیت‌های طالبان علیه زنان و دختران افغان انتقاد کرد. وی در برگه ایکس (توئیتر سابق) خود تأکید کرد که این محدودیت‌ها نه تنها حقوق اساسی زنان را نقض می‌کند، بلکه آینده افغانستان را نیز به خطر می‌اندازد. خانم دیکر در پیام خود اعلام کرد که ایالات متحده متعهد به حمایت از حق دسترسی برابر به آموزش در افغانستان است و اظهار داشت: «افغانستان بدون مشارکت زنان نمی‌تواند به خودکفایی و پیشرفت دست یابد.» بیش از سه سال است که طالبان دسترسی دختران به آموزش بالاتر از دوره ابتدایی را ممنوع کرده‌اند. این اقدام که میلیون‌ها دختر افغان را از تحصیل باز داشته است، با واکنش‌های گسترده بین‌المللی مواجه شده و به نماد بارز سرکوب حقوق زنان تحت حاکمیت طالبان تبدیل شده است. کرن دیکر با تأکید بر اهمیت آموزش، از جامعه جهانی خواست تا تلاش‌های خود را برای حمایت از حق تحصیل دختران افغان افزایش دهد. وی همچنین اشاره کرد که بدون بهره‌گیری از توانایی‌ها و مشارکت زنان، افغانستان نمی‌تواند از چرخه وابستگی به کمک‌های بین‌المللی خارج شود و به توسعه پایدار دست یابد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که هفته بین‌المللی آموزش فرصتی برای جلب توجه به اهمیت برابری در دسترسی به آموزش در سراسر جهان فراهم کرده است. وضعیت کنونی زنان و دختران در افغانستان، هشداری برای جامعه جهانی است تا با اقدامات جدی‌تر، از حقوق بنیادین زنان افغان حمایت کند و برای تغییر این وضعیت تلاش نماید.
اتحادیه اروپا: آموزش دختران برای استقلال اقتصادی و توسعه افغانستان حیاتی است
فرخنده: نمایندگی اتحادیه اروپا در کابل به مناسبت روز جهانی «علم برای صلح و توسعه»، بر اهمیت آموزش دختران به‌ویژه در راستای استقلال اقتصادی، رفاه و خودکفایی افغانستان تاکید کرد. این اتحادیه در بیانیه‌ای خواستار «آموزش برای همه» بدون تبعیض جنسیتی شد و از مردم جهان خواست که از «قدرت علم» در جهت تحقق صلح و توسعه استفاده کنند. این در حالی است که حکومت طالبان پس از بازگشت به قدرت در افغانستان، سیاست‌های سختگیرانه‌ای علیه زنان و دختران به ویژه در زمینه آموزش اعمال کرده است. از زمان تصرف دوباره کابل توسط طالبان، دختران بالاتر از صنف ششم از رفتن به مکتب و ادامه تحصیلات محروم شده‌اند و حتی از ورود به دانشگاه‌ها نیز منع شده‌اند. این اقدامات طالبان واکنش‌های گسترده‌ای از سوی جامعه جهانی و داخلی به همراه داشته، اما تا کنون هیچ تغییری در این سیاست‌ها اعمال نشده است. سازمان ملل متحد پیش‌تر هشدار داده بود که این محدودیت‌ها می‌تواند به افزایش ازدواج‌های اجباری زیر سن و مرگ‌ومیر مادران حین زایمان منجر شود. در آخرین اقدام، طالبان با تصویب قانون جدیدی تحت عنوان «قانون امر به معروف و نهی از منکر»، منع حضور زنان در اماکن عمومی بدون پوشش کامل و محدودیت‌هایی همچون ممنوعیت تلاوت قرآن و نماز خواندن برای زنان بالغ در کنار دیگر زنان بالغ را به اجرا گذاشتند. این سیاست‌ها همچنان ادامه دارد و طالبان در پی اجرای آنها بدون توجه به اعتراضات داخلی و بین‌المللی هستند.
زلمی خلیلزاد: توجیه اسلامی به منع آموزش دختران در افغانستان “مایه شرمساری” است
فرخنده: زلمی خلیلزاد، نماینده پیشین ایالات متحده در امور صلح افغانستان، به شدت از سیاست‌های طالبان در زمینه آموزش دختران انتقاد کرده و آن را “مایه شرمساری” خوانده است. او روز جمعه در شبکه اجتماعی اکس نوشت که طالبان افغانستان را به تنها کشوری در جهان تبدیل کرده‌اند که تحصیل دختران در آن ممنوع است. آقای خلیلزاد اظهار داشت که نمی‌توان سیاست طالبان را در زمینه آموزش دختران اسلامی دانست و افزود: “در واقع، اسلامی نامیدن این رویکرد مایه شرمساری است.” او همچنین تاکید کرد که چنین سیاستی در هیچ یک از کشورهای اسلامی دیگر قابل اجرا نیست. انتقاد آقای خلیلزاد پس از نشست اخیر کشورهای عضو بریکس در کازان روسیه مطرح شده است. کشورهای بریکس در بیانیه مشترک خود خواستار حل و فصل مسالمت‌آمیز بحران افغانستان شده و از طالبان درخواست کرده‌اند که محدودیت‌های تحصیلی و آموزشی دختران و زنان را بردارند. آنها همچنین بر رعایت حقوق بشر، حفظ حقوق اساسی تمامی شهروندان افغانستان، از جمله زنان، دختران و اقلیت‌های قومی تاکید کرده‌اند. علاوه بر این، کشورهای عضو بریکس خواستار اقدام‌های ملموس و مشهود از سوی طالبان برای اطمینان از عدم استفاده از خاک افغانستان توسط “هراس‌افکنان” شدند.
اتحادیه اروپا: حق تحصیل باید به رسمیت شناخته شود
فرخنده: سفارت اتحادیه اروپا در کابل اعلام کرده است که آموزش «برای همه» نقش کلیدی در رفاه افغانستان دارد. این نهاد در بیانیه‌ای اشاره کرده که از ۱۰۰ مکتب در سراسر کشور پشتیبانی می‌کند. ورونیکا بوشکوویچ-پوهار، کاردار سفارت اتحادیه اروپا، در حین بازدید از یک مکتب ابتدایی در کابل تصریح کرده است که این اتحادیه از آموزش و پرورش در افغانستان «بی‌دریغ» حمایت خواهد کرد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، محدودیت‌های شدیدی بر آموزش دختران وضع شده است. طالبان درهای دانشگاه‌ها را به روی دختران بسته و مانع ادامه تحصیل آنها شده‌اند. دانش‌آموزان دختر در کشور تأکید کرده‌اند که ادامه آموزش و تحصیل حق انسانی، اسلامی و شرعی آن‌هاست و از طالبان خواسته‌اند که این ممنوعیت‌ها را لغو کنند. ممنوعیت آموزشی طالبان با واکنش‌های گسترده داخلی و بین‌المللی مواجه شده است. جنبش حفاظت از پشتون‌ها اخیراً در نشستی تحت عنوان «جرگه عدالت» که در آن بیش از یک میلیون نفر شرکت کرده بودند، از طالبان خواسته است که ممنوعیت‌های آموزشی خود را برطرف کرده و به دختران افغانستان اجازه تحصیل دهند. این وضعیت نشان‌دهنده چالش‌های جدی در حوزه آموزش و پرورش در افغانستان و نیاز مبرم به حمایت‌های بین‌المللی برای احیای حق آموزش برای تمامی افراد، به‌ویژه دختران، است.
مکتب دخترانه «بی‌بی آمنه» در پنجشیر به آتش کشیده شد
فرخنده: منابع در ولایت پنجشیر گزارش داده‌اند که ساختمان مکتب دخترانه «بی‌بی آمنه» واقع در منطقه «پارنده» مرکز این ولایت شب گذشته (یک‌شنبه، ۸ میزان) به آتش کشیده شده است. فرماندهی امنیه طالبان در پنجشیر با تأیید این خبر اعلام کرد که آتش‌سوزی در ساعت ۹:۳۰ دقیقه شب رخ داده و نیروهای آتش‌نشانی موفق به مهار آن شده‌اند. عابدالله عقاب فاروقی، سخن‌گوی این فرماندهی، درباره‌ی میزان خسارات و دلیل وقوع آتش‌سوزی توضیحی ارائه نکرد. او همچنین از بازداشت سه نفر در پیوند با این آتش‌سوزی خبر داد و گفت که این افراد به «جرم شان اعتراف کردند»، اما هویت آنها و انگیزه‌شان برای آتش‌زدن مکتب مشخص نشده است. منابع مردمی گزارش داده‌اند که دو عضو بومی طالبان در این زمینه بازداشت شده و مدعی شده‌اند که قصد آتش‌زدن لانه‌ی زنبور را داشته‌اند و نه ساختمان مکتب. این حادثه سومین مورد آتش‌سوزی مکتب در ولایت پنجشیر در دو سال اخیر به شمار می‌آید. پیش از این، طالبان «لیسه کوجان» در ولسوالی پریان و مکتب دخترانه «دشت ریوت» در ولسوالی حصه اول پنجشیر را به آتش کشیده بودند. آتش‌سوزی‌های مکرر در مراکز آموزشی، نگرانی‌های جدی درباره‌ی وضعیت آموزش و حقوق دختران در این ولایت و دیگر مناطق افغانستان را افزایش داده است.
وزیر خارجه اندونزیا: آموزش دختران در افغانستان باید تضمین شود
فرخنده: رتنو موسودی، وزیر خارجه اندونزیا، در سخنرانی خود در هفتادونهمین نشست مجمع عمومی ملل متحد بر اهمیت تضمین آموزش دختران در افغانستان تأکید کرد. او در این نشست گفت که زنان در تحکیم صلح فراگیر نقش مهمی دارند و بنابراین باید آموزش زنان و دختران در افغانستان تحت اداره طالبان تضمین شود. وزیر خارجه اندونزیا با بیان اینکه «سرمایه‌گذاری روی زنان، سرمایه‌گذاری روی صلح است»، تأکید کرد که در این راستا تلاش‌های خود را ادامه خواهد داد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که کشورهای آلمان، استرالیا، هلند و کانادا در یک اعلامیه مشترک اعلام کرده‌اند که به دلیل «نقض کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان» از طالبان به دادگاه بین‌المللی دادگستری شکایت خواهند کرد. این چهار کشور هشدار داده‌اند که اگر طالبان تا شش ماه دیگر به نقض حقوق بشر، به ویژه حقوق زنان، پایان ندهند، آنان را به دادگاه لاهه خواهند کشاند. این اقدام کشورهای مذکور با حمایت گسترده‌ای از سوی فعالان حقوق بشر در داخل افغانستان و دیگر کشورها مواجه شده و نشان‌دهنده عزم بین‌المللی برای مقابله با نقض‌های فاحش حقوق بشر در این کشور است. در همین حال، انتونیو گوترش، دبیرکل ملل متحد، در اظهاراتی در شبکه اجتماعی اکس اعلام کرد که از تمامی کشورها و سازمان‌هایی که خواهان برداشتن محدودیت‌های «تبعیض‌آمیز» علیه زنان و دختران توسط طالبان هستند، حمایت می‌کند. این پیام‌ها و اقدامات نشان‌دهنده نگرانی‌های جدی در سطح بین‌المللی درباره وضعیت حقوق زنان و دختران در افغانستان است.
دختری نوجوان، امیدهای بر باد رفته و نگاهی پر از رویا
فرخنده: در میان آرامش لحظه‌ای که صدای باد از لای ارکندیشن به گوش می‌رسید، روبروی دختری نشستم که نگاهش عمیق‌تر از سن و سالش بود. کرشمه بارش از دیار پنجشیر منطقه دره هزاره، نوجوانی پرشور از فراگیری دانش، با لبخندی تلخ از روزی سخن گفت که رویاهایش پشت درهای بسته مکتب جا مانده، و او برای همیشه زندگی‌اش را تغییر یافته یافت. برای هماهنگی مصاحبه با او، تماس می‌گیرم، با جبین باز وقت را مشخص کرد و من روز معین برای مصاحبه خانه شان رسیدم. مکان مناسبی را برای مصاحبه انتخاب کردیم وقتی روبرویش نشستم و نگاهم به چهره کرشمه بارش افتاد، دیدم دختری جوان با نگاهی عمیق و جدی. سکوتی کوتاه اتاق را فرا گرفت، فقط صدای باد ملایم از لای ارکندیشن به گوش می‌رسید. ضبط صوت ام را روشن کردم و با لحنی گرم و دوستانه گفتم: «کرشمه، می‌خواستم از تو درباره روزی بپرسم که طالبان وارد کابل شدن. آن‌روز برات چطور بود؟» کرشمه لبخندی تلخ زد و سرش را پایین انداخت، انگار که یادآوری آن روزها برایش سخت بود. بعد از مکثی کوتاه گفت: «آن روز رو هیچ‌وقت یادم نمی‌ره. ما در مکتب امتحان چهارنیم ماهه داشتیم. آخرین روز امتحان بود. همه ما استرس داشتیم ولی نمی‌دانستیم که چیزی خیلی بزرگ‌تر از نتیجه امتحان داره اتفاق می‌افته. وقتی استاد پارچه‌های امتحان را داد و آرزوی موفقیت کرد، حس کردم که این آخرین باریه که مکتب رو می‌بینم. وقتی از مکتب بیرون می‌رفتم، حس کردم تمام رویاها و آرزوهای من در همان ساختمان باقی ماندن.» من نوت سوالات ام را بالا آورده و گفتم: «یعنی همان روز فهمیدی که چی اتفاقی افتاده؟» کرشمه سری تکان داد. «حس عجیبی داشتم، انگار که چیزی در دلم می‌گفت دیگه هیچ‌وقت به مکتب برنمی‌گردم. وقتی رسیدم خانه، تلویزیون را روشن کردم و دیدم که طالبان وارد کابل شدن. مردم وحشت‌زده در سرک‌ها می‌دویدن، بعضی‌ها می‌خواستن فرار کنن، بعضی‌ها گریه می‌کردن. آن لحظه‌ای بود که فهمیدم زندگیم برای همیشه عوض شده.» با لحنی همدلانه پرسیدم: «چطور با این تغییرات کنار آمدی؟ وقتی مکتب‌ها بسته شدن، تو چه احساسی داشتی؟» کرشمه آهی کشید و نگاهش را از پنجره به زمین دوخت. «اولش باور نمی‌کردم. فکر می‌کردم این یک تصمیم موقته و درهای مکتب دوباره باز می‌شن. هر روز با خودم می‌گفتم شاید فردا اوضاع بهتر شود. ولی آن فردا هیچ‌وقت نیامد. درهای مکتب برای همیشه بسته شد و تمام امیدهای من هم با آن بسته شدن. من همیشه رویای تحصیل داشتم. می‌خواستم درس بخونم، کار کنم، یک روزی معلم شوم و به دختران یاد بدم که چطور برای حقوقشان بجنگن. ولی ناگهان همه چیز ازمن گرفته شد.» با دقت به حرف‌های کرشمه گوش می‌دادم و بعد پرسیدم: «چی شد که تصمیم گرفتی به اعتراض‌ها بپیوندی؟» کرشمه با جدیت بیشتری ادامه داد: «وقتی فهمیدم که دیگه راه برگشتی نیست و مکتب‌ها برای همیشه بسته شدند، نمی‌توانستم ساکت بمانم. دیدم که صدها دختر مثل من دارند رویاهایشان را از دست می‌دهند. همان موقع بود که تصمیم گرفتم به اعتراض‌ها بپیوندم. ما چند تا دختر از ولایات مختلف جمع شدیم و در جاده‌ها رفتیم. می‌خواستیم صدای مان را به گوش دنیا برسانیم. ولی طالبان حتی صدای ما را هم نخواستند بشنوند. می‌گفتن صدای زن نباید شنیده شود.» با تعجب پرسیدم: «یعنی چی؟» کرشمه لبخندی تلخی زد و گفت: «می‌گفتن صدای زن عورتِ و حرامه. حتی حق نداریم اعتراض کنیم. برای انان ما فقط باید در خانه بمانیم و آشپزی کنیم. من آن روزها با دخترای دیگه بودم، وقتی در جاده‌ها فریاد می‌زدیم که حق تحصیل و کار داریم. ولی آنها با زور و تهدید ما را از سرک‌ها بیرون کردند. بعضی از ما را دستگیر کردند، بعضی‌ها را تهدید کردند که اگر دوباره بیرون بیایم، زندانی می‌شیم.» سری تکان دادم و با لحنی متفکرانه گفتم: «خیلی سخته که آدم صدای خودش را خفه شده ببینه. ولی تو هنوز امید داری، درسته؟» کرشمه نگاهی به چهره من انداخت و بعد از لحظه‌ای سکوت گفت: «امید؟ نمی‌دانم. خیلی سخته امید را زنده نگه‌داشتن وقتی که هر روز یک تیکه از آرزوهایت پیش چشمت می‌میره. ولی من نمی‌توانم تسلیم شوم. خیلی از دخترای دیگه هنوز امید دارند. نمی‌توانم ناامید شوم وقتی می‌بینم که هنوز آدمایی هستن که برای حقوقشان مبارزه می‌کنند. حتی اگه صدای ما رو نشنوند، حتی اگه دنیا چشمانش را به روی ما بسته باشه، ما نمی‌توانیم تسلیم شویم.» لحظه‌ای سکوت کردم و بعد آخرین سوالم را پرسیدم: «آینده را چطور می‌بینی، کرشمه؟ فکر می‌کنی روزی دوباره به مکتب برگردی؟» کرشمه نگاهی به افق خاکستری انداخت و با صدایی آرام گفت: «آینده؟ نمی‌دانم. شاید روزی درهای مکتب دوباره باز شوه. شاید روزی دوباره بتوانم آزادانه در جاده‌ها کابل راه بروم و درس بخوانم. ولی برای حال، تنها چیزی که می‌دانم، این است که ما نمی‌توانیم تسلیم شویم. حتی اگر همه چیز را ازما بگیرند، حتی اگر صدای ما را خفه کنند، ما باز هم ادامه می‌دهیم.» ضبط‌صوت ام را خاموش کردم. در سکوتی عمیق به چهره کرشمه نگریستم و در دل تحسینش کردم؛ دختری که با تمام سختی‌ها هنوز تسلیم نشده بود.
هنر در برابر محدودیت‌ها: بیان دردهای دختران افغانستان از طریق نقاشی
فرخنده: اتاق پاک و منظم داشت و گوشه ی اتاق اش را با نقاشی هایش رنگ آمیزی کرده بود در کنار میز رسامی، انبوه از کتاب های نقاشی دیده می شد. با قلم های رنگه که در پیش رویش بود می خواست داستان زندگی دختران افغانستان را به تصویر بکشد. نرگس محمدی از ولایت کابل است وی سه سال قبل زمانی که طالبان دروازه های مکاتب به روی دختران بالاتر از صنف ششم بستند، خانه نشین شد. نرگس می گوید هنوز صنف هفت مکتب بود که طالبان دروازه های مکاتب را بست و این عملکرد طالبان سبب شد تا وی از تمام فعالیت های اجتماعی اش باز ماند. وی بر علاوه ی اول نمره ی صنف، سهم فعال در برنامه های فرهنگی و اجتماعی نیز داشت. وی می گوید پس از بسته شدن دروازه های مکاتب به نقاشی رو آورده است می خواهد از طریق رسامی ناگفته دل اش را بیان کند. « من از کودکی نقاشی را دوست داشتم همیشه در اوقات بیکاری تصاویر از گل های طبیعت و حیوانات را رسامی می کردم پس از این که طالبان به ما اجازه ی رفتن به مکاتب را نداد من بیشتر روی هنر رسامی وقت گذاشتم و با دیدن ویدیو های آموزشی، توانستم مهارت رسامی ام را رشد دهم اکنون می توانم هر نوع تصاویر را رسامی کنم» وی هم چنان به فرخنده نیوز گفت دوست دارد در آینده یک نمایشگاه نقاشی بسازد و دردهای ناگفته ی دختران افغانستان را در قالب تصاویر به جهان نشان دهد. به گفته ی نرگس دختران افغانستان درد های زیادی دارد که نمی تواند بیان کند و تنها از طریق نوشتن بر روی کاغذ سفید و رسامی کردن زندگی آنان بر روی اوراق، می تواند به جهان نشان دهد. وی هم چنان می گوید که در کنار نمایشگاه دوست دارد یک آموزش گاه نقاشی برای کسانی بسازد که دوست دارد رسام شود. وی می گوید با محدودیت های وضع شده از سوی طالبان هیچ امیدش را از دست نداده و با انگیزه ی قوی تر می خواهد به راه اش ادامه دهد. معلوم نیست که آیا رویایی نرگس به واقعیت مبدل خواهد شد یا خیر. طالبان پس از حاکمیت مجدد در کشور با وضع بیش، از ۵۰ فرمان محدود کننده علیه زندگی زنان و دختران افغانستان آنان را به طور سیستماتیک از اجتماع حذف کردند. اولین محدودیت اجتماعی طالبان منع دختران از آموزش بود این گروه در بهار سال ۱۴۰۱ دختران بالاتر از صنف ششم را از رفتن به مکاتب منع و در کمتر از شش ماه دیگر دروازه های دانشگاه را نیز به روی دختران محصل بستند. این عملکرد طالبان سبب مهاجرت هزارها جوان شده و انگیزه ی زندگی را از آنان گرفتند. طالبان با نقض حقوق زنان در کشور بارها مورد انتقاد های تند کشورهای جهان قرار گرفته اما این گروه از سازمان ملل و کشورهای دخیل در آن خواسته است که در امور داخلی افغانستان مداخله نکنند.
آرزوهای گمشده: داستان رخسار و جستجوی دانش در دنیای تاریک طالبان
فرخنده: در اتاقی که گرمای تابستانی به‌خوبی احساس می‌شود، رخسار، دختر بیست ساله‌ی اهل ولایت دایکندی، در حال چیدن کتاب‌هایش است. وقتی به کتاب ریاضی صنف دوازدهمش می‌رسد و آن را باز می‌کند، درخشش امید در چشمانش نسبت به سال‌های گذشته کمرنگ‌تر می‌شود. او سه سال است که حسرت امتحان ورودی دانشگاه، یا کانکور، را در دل دارد و اکنون از هر سال ناامیدتر است. روزی آرزو داشت دکتر شود، اما حالا در تاریکی مطلق تصمیماتی که دیگران برای زندگی‌اش گرفته‌اند، غرق شده است. رخسار از کودکی به همراه پدرش در کنار تحصیل، کار کرده و آرزو داشت فردی تأثیرگذار شود. او از زندگی پرچالش خود در قریه‌اش می‌گوید: «از وقتی دست چپ و راست خود را شناختم با انبوهی از کارهای شاقه روبرو شدم. از چوپانی گرفته تا درو کردن علف، همه و همه را انجام می‌دادم.» او از سن هفت سالگی مکتب را آغاز کرده و تا صنف دهم در ولایت دایکندی درس خوانده است. با سقوط کابل، همراه خواهرش به این شهر آمد و برای ارتقای ظرفیت خود تلاش کرد. رخسار ادامه می‌دهد: «اگرچه مکتب و دانشگاه بر روی ما دختران افغانستان بسته است، اما کسانی هستند که با این چالش‌ها مقابله کرده و راهی برای آموزش دختران افغانستان پیدا کرده‌اند.» او به مراکز و مکاتب پنهانی اشاره می‌کند که در تلاشند تا به دختران آموزش دهند و به آنها می‌آموزند که علم را با وجود همه‌ی مشکلات دنبال کنند. او در سال‌های اخیر، به یادگیری زبان انگلیسی پرداخته و حالا برای شرکت در امتحان دولینگو آماده است. با این حال، امید دارد که طالبان فرصتی برای برگزاری امتحان کانکور فراهم کنند. «از کودکی هدفم این بود که داکتر لایقی شوم تا هم‌وطنانم برای درمان به خارج نروند و در داخل کشور درمان شوند.» حکومت طالبان، به‌ویژه در سه سال گذشته، با محدودیت‌های شدید برای زنان و دختران، وضعیت را به چالش کشیده است. رخسار می‌گوید: «از وقتی طالبان آمدند، تبعیض جنسیتی به‌صورت آشکارا در افغانستان تطبیق شده است. دختران نمی‌توانند به‌طور آزادانه از خانه بیرون شوند و لباس دلخواه خود را بپوشند.» او به محدودیت‌ها و شرایط دشواری که دختران با آن مواجه هستند اشاره می‌کند و از ناامیدی ناشی از عدم فرصت‌های تحصیلی صحبت می‌کند. در این سه سال، تنها در سال اول دختران توانستند در امتحان ورودی دانشگاه شرکت کنند، آن‌هم در رشته‌هایی که طالبان تعیین کرده بود. در دو سال اخیر، هیچ دختری به دانشگاه راه نیافته و از تحصیل محروم شده‌اند. رخسار می‌گوید: «وقتی در کوچه و بازار می‌روم، می‌بینم که پسرها با چهره‌های بشاش به‌طرف مکتب و دانشگاه می‌روند. من برای آنها خوشحالم، اما یک جامعه نمی‌تواند بدون زنان پیشرفت کند.» با وجود این محدودیت‌ها، رخسار و بسیاری دیگر از دختران افغانستان به دنبال راه‌های جدید برای تحصیل هستند. او به آموزش آنلاین اشاره می‌کند و می‌گوید: «من خودم صنف‌های زیادی را آنلاین می‌خوانم. همه‌ی دختران آرزو دارند که مثل پسران آزادانه و بدون قید و شرط به طرف مکتب و دانشگاه بروند.» مادر رخسار، که هرگز فرصت تحصیل نداشته، همیشه آرزو داشت که دخترش به دانشگاه برود. او با احساس ناامیدی می‌گوید: «من آرزو داشتم دخترم مثل خودم بی‌سواد نماند، اما در جایی که طالبان آمده‌اند، نمی‌گذارند دختران درس بخوانند.» در حالی که رخسار و خانواده‌اش با ناامیدی دست و پنجه نرم می‌کنند، جامعه بین‌المللی همچنان به انتقاد از محدودیت‌های طالبان می‌پردازد. سازمان‌های حقوق بشری و نهادهای آموزشی خواستار بازگشت دختران به مدارس و دانشگاه‌ها هستند. رخسار به هم‌قطارانش می‌گوید: «دختران نباید امید و انگیزه خود را از دست بدهند. ما باید مقابله کنیم و تسلیم نشویم. از جامعه‌ی بین‌المللی می‌خواهم که با طالبان سازش نکنند و نگذارند که این گروه به رسمیت شناخته شود.» داستان رخسار، صدای میلیون‌ها دختر افغانستان است که با وجود چالش‌ها و محدودیت‌ها همچنان در پی تحصیل و آینده‌ای بهتر هستند. در این سرزمین پر از امید و ناامیدی، آنها به مبارزه ادامه می‌دهند. گزارش: کبرا علی‌زاده