قانون‌سازی برای سرکوب؛ زنان و اقلیت‌ها در خط مقدم مجازات‌های خودسرانه طالبان
فرخنده: در اعلامیه تازه نهاد «رواداری» نشان می‌دهد که اجرای «اصول‌نامه جزایی محاکم طالبان» بیش از هر گروهی، زنان، کودکان و اقلیت‌های مذهبی را در معرض خشونت، مجازات‌های بدنی و سلب حقوق اساسی قرار داده و نظامی را نهادینه کرده است که سرکوب، تبعیض و مجازات خودسرانه را مشروع جلوه می‌دهد. بر اساس این اعلامیه، اصول‌نامه جزایی محاکم طالبان چارچوبی را ایجاد کرده که در آن زنان و دختران، نخستین قربانیان محدودیت‌های گسترده و خشونت ساختاری‌اند؛ از نادیده‌گرفتن خشونت‌های خانگی و جنسی گرفته تا مشروع‌سازی مجازات‌های بدنی و سلب حق دسترسی به عدالت. این سند تأکید می‌کند که اقلیت‌های مذهبی، منتقدان، فعالان مدنی و شهروندان عادی نیز در معرض بازداشت، مجازات و سرکوب قرار دارند؛ زیرا اصول‌نامه، آزادی بیان، آزادی عقیده، حق دفاع، اصل برائت و برابری در برابر قانون را به‌طور سیستماتیک نقض می‌کند. به‌گفته رواداری، این اصول‌نامه با تعریف مبهم جرایم، اعطای صلاحیت گسترده به قاضیان و حذف روندهای مستقل تحقیق، راه را برای بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، مجازات‌های تحقیرآمیز و اعمال سلیقه‌ای قانون باز کرده است. در بخش دیگری از اعلامیه آمده است که نادیده‌گرفتن خشونت علیه زنان و کودکان، توجیه مجازات‌های بدنی علنی، و به‌رسمیت شناختن تبعیض طبقاتی و مذهبی، خطر تشدید خشونت اجتماعی و فروپاشی کامل عدالت را افزایش می‌دهد. رواداری هشدار داده است که اجرای این اصول‌نامه، بدون هیچ سازوکار نظارتی مستقل، افغانستان را به سمت نهادینه‌شدن بی‌قانونی و نقض گسترده حقوق بشر سوق می‌دهد و خواستار توقف فوری اجرای آن و مداخله جامعه جهانی شده است.
دو زن در انفجار بالون گاز در ننگرهار جان باختند
فرخنده: مسوولان محلی طالبان در ولایت ننگرهار از جان باختن دو زن و زخمی شدن دو کودک در پی انفجار یک بالون گاز خبر می‌دهند. سیدطیب حماد، سخنگوی فرماندهی امنیه طالبان در ننگرهار، روز چهارشنبه، ۱ دلو، گفته است که این رویداد در منطقه «شدل رغزی» ولسوالی سپین‌غر رخ داده است. به گفته او، دو کودک در نتیجه این انفجار زخمی شده و برای درمان به شفاخانه منتقل شده‌اند. وضعیت صحی آنان تاکنون روشن نیست. حماد افزوده است که بررسی‌ها درباره علت این انفجار آغاز شده و جزییات بیشتر پس از تکمیل تحقیقات منتشر خواهد شد. این رویداد در حالی رخ می‌دهد که چندی پیش نیز انفجار یک بالون گاز در هوتلی در ولسوالی بتی‌کوت ننگرهار، دست‌کم ۱۴ تن را زخمی کرده بود؛ رخدادی که بار دیگر نگرانی‌ها درباره ایمنی استفاده از بالون‌های گاز در اماکن مسکونی و عمومی را افزایش داده است.
فایق در سازمان ملل: جنایت علیه بشریت در افغانستان جریان دارد، آپارتاید جنسیتی باید به‌رسمیت شناخته شود
فرخنده: سرپرست نمایندگی دایمی افغانستان در سازمان ملل هشدار داده است که نقض سیستماتیک حقوق بشر، به‌ویژه علیه زنان و دختران، در افغانستان ادامه دارد و جامعه جهانی نباید در برابر آن سکوت کند. نصیراحمد فایق، سرپرست نماینده‌گی دایمی افغانستان در سازمان ملل، در نشست کمیته مقدماتی این سازمان برای تدوین «کمیسیون پیشگیری و مجازات جنایت علیه بشریت» تأکید کرده است که آپارتاید جنسیتی باید به‌عنوان یک جنایت مستقل به‌رسمیت شناخته شود. او روز سه‌شنبه، ۳۰ جدی، با اشاره به وضعیت افغانستان هشدار داد که الگوهای آشکار جنایت علیه بشریت همچنان در این کشور جریان دارد. به گفته فایق، بازداشت‌های خودسرانه، ناپدیدسازی قهری، شکنجه، آزار و جابه‌جایی اجباری از جمله مواردی است که شهروندان افغانستان با آن روبه‌رو هستند. فایق تصریح کرد که زنان و دختران بیشترین آسیب را متحمل می‌شوند و به‌گونه هدفمند از حق آموزش، کار و دسترسی به عدالت محروم شده‌اند؛ وضعیتی که به گفته او، مصداق روشن آپارتاید جنسیتی است. سرپرست نماینده‌گی افغانستان در سازمان ملل همچنین خواهان حمایت عملی، مشارکت مؤثر و جبران خسارت برای قربانیان این نقض‌ها، به‌ویژه زنان، کودکان و آوارگان شد. این در حالی است که پیش از این نیز شماری از کارشناسان سازمان ملل در بیانیه‌ای جداگانه، وضعیت زنان در افغانستان را نمونه بارز آپارتاید جنسیتی دانسته و تأکید کرده بودند که «کمیسیون پیشگیری و مجازات جنایت علیه بشریت» باید این نوع تبعیض ساختاری را به‌رسمیت بشناسد. پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، محدودیت‌های گسترده‌ای بر زنان و دختران اعمال شده و آنان عملاً از آموزش، کار، آزادی‌های فردی و حضور در اجتماع محروم شده‌اند؛ موضوعی که نگرانی‌های فزاینده بین‌المللی را در پی داشته است
افزایش فضای ترس بر زنان؛ فشارهای طالبان در هرات و چند ولایت دیگر تشدید شده است
فرخنده: همزمان با افزایش نگرانی‌ها از وضعیت حقوق زنان در افغانستان، گزارش‌ها از هرات و شماری از ولایت‌ها حاکی از تشدید فشارهای طالبان بر زنان و دختران است؛ فشارهایی که به گفته باشندگان، زندگی روزمره را به ترس، محدودیت و اضطراب دایمی بدل کرده است. شماری از باشندگان هرات می‌گویند که در روزهای اخیر فضای شهر به‌گونه کم‌سابقه‌ای امنیتی و پرتنش شده و زنان و دختران بیش از همه هدف برخوردها و محدودیت‌های طالبان قرار دارند. به گفته آنان، نیروهای استخبارات و محتسبان امر به معروف و نهی از منکر طالبان، زنان را به بهانه‌های مختلف متوقف و بازجویی می‌کنند و همین وضعیت باعث شده بسیاری از خانواده‌ها رفت‌وآمد دختران‌شان را به‌شدت محدود کنند. روزنامه هشت صبح به نقل از منابع محلی گزارش داده است که طالبان حتا به مراکز آموزشی دینی در هرات رفته و اطلاعات دختران و آموزگاران زن را ثبت کرده‌اند؛ اقدامی که نگرانی‌ها از افزایش نظارت و سرکوب را بیشتر کرده است. به گفته رسانه‌ها، طالبان به زنان هشدار داده‌اند که بدون چادرنماز و ماسک از خانه بیرون نشوند و راننده‌گی نیز برای آنان ممنوع است. این محدودیت‌ها در کنار ممنوعیت فعالیت سه‌چرخه‌ها، سبب شده است که تکسی‌داران نیز از ترس برخورد محتسبان، از انتقال زنان خودداری کنند و شماری از زنان ساعت‌ها در ایستگاه‌ها سرگردان بمانند. برخی منابع محلی می‌گویند که پس از اعتراضات گسترده در ایران، طالبان فشارها را بر مردم افزایش داده‌اند و نگران شکل‌گیری اعتراض‌های مشابه در افغانستان هستند. به گفته آنان، بازداشت افراد به اتهام‌های مبهم، از جمله «ضد طالبان بودن» یا «فعالیت رسانه‌ای»، افزایش یافته و مردم به پاک‌کردن محتوای تلفن‌های همراه‌شان توصیه می‌شوند. در همین حال، گزارش‌هایی از کابل نیز منتشر شده که نشان می‌دهد طالبان بار دیگر فورم‌های موسوم به «پاسپورت ساحوی» را در مناطق غرب این شهر توزیع کرده‌اند. رسانه‌ها به نقل از منابع می‌نویسند که این اقدام بیشتر جنبه کنترلی و ایجاد فشار روانی دارد و پرسش‌های مطرح‌شده در این فورم‌ها، از جمله درباره مذهب، سابقه حزبی و حتا شماره میتر برق، ارتباط روشنی با تأمین امنیت ندارد. همزمان، منابع محلی از ولایت‌های زابل و تخار نیز از تشدید برخوردهای طالبان خبر داده‌اند. به گفته رسانه‌ها، در زابل شماری از کارمندان دولتی به اتهام رعایت‌نکردن ظواهر مورد نظر طالبان بازداشت شده‌اند و در تخار نیز دستورهایی برای برخورد سخت‌گیرانه‌تر با زنان صادر شده است. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که نهادهای حقوق بشری بارها هشدار داده‌اند تداوم چنین سیاست‌هایی، به‌ویژه علیه زنان، جامعه افغانستان را با بحران عمیق اجتماعی و روانی روبه‌رو خواهد کرد و فضای زندگی عادی را بیش از پیش محدود می‌سازد.
سازمان ملل: بدون محوریت زنان افغانستان، پیمان جرایم علیه بشریت مشروع نیست
فرخنده: گروهی از کارشناسان شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد تأکید کرده‌اند که کشورها باید نقش مرکزی و تعیین‌کننده‌ای به زنان افغانستان بدهند و «آپارتاید جنسیتی» را به‌عنوان جنایت علیه بشریت به‌رسمیت بشناسند. این کارشناسان در اعلامیه‌ای گفته‌اند که مشارکت معنادار زنان افغانستان و فعالان عدالت جنسیتی در گفت‌وگوهای پیشِ‌رو درباره «پیمان پیشگیری و مجازات جرایم علیه بشریت» باید به‌گونه روشن تضمین شود. به باور آنان، هرگونه توافق بین‌المللی در این زمینه، بدون حضور و نقش‌آفرینی مستقیم زنان افغانستان، مشروعیت و کارآمدی لازم را نخواهد داشت. در اعلامیه آمده است که زنانی که اکنون زیر حاکمیت طالبان زندگی می‌کنند، به‌صورت روزمره با نقض سازمان‌یافته حقوق بشری روبه‌رو هستند و تجربه زیسته آنان باید محور تصمیم‌گیری‌های بین‌المللی قرار گیرد. کارشناسان افزوده‌اند که طالبان پس از بازگشت به قدرت، با فرمان‌ها و سیاست‌های محدودکننده، زنان و دختران را به‌طور سیستماتیک از آموزش، کار و مشارکت در زندگی عمومی کنار زده‌اند. کارشناسان سازمان ملل تصریح کرده‌اند که صدای زنان افغانستان صرفاً بیان روایت‌های شخصی نیست، بلکه منبعی معتبر و اساسی برای مستندسازی سرکوب ساختاری و جنایت‌های در جریان به‌شمار می‌رود. به گفته آنان، نادیده‌گرفتن این صداها، به تضعیف تلاش‌های جهانی برای پاسخ‌گویی و عدالت منجر خواهد شد. این گروه از دولت‌های عضو سازمان ملل خواسته‌اند که جرم «آپارتاید جنسیتی» را به‌صورت صریح در متن پیمان بگنجانند و از هرگونه عادی‌سازی روابط با طالبان که می‌تواند به مشروعیت‌بخشی به این رژیم بینجامد، خودداری کنند. این هشدارها در حالی مطرح می‌شود که نهادهای حقوق بشری بین‌المللی بارها نسبت به تشدید محدودیت‌ها و نقض گسترده حقوق زنان و دختران در افغانستان تحت حاکمیت طالبان ابراز نگرانی کرده‌اند.
زرقا یفتلی برنده جایزه جهانی برادری انسانی شد
فرخنده: زرقا یفتلی، فعال برجسته آموزش دختران افغانستان، در سال ۲۰۲۶ به‌عنوان یکی از برنده‌گان «جایزه زاید برای برادری انسانی» معرفی شده است؛ جایزه‌ای که از ابتکارات تأثیرگذار در زمینه همبستگی، آموزش و کرامت انسانی تقدیر می‌کند. اهداکننده‌گان این جایزه روز دوشنبه، ۲۹ جدی، با نشر بیانیه‌ای اعلام کردند که یفتلی به‌دلیل نقش مؤثرش در فراهم‌سازی منابع آموزشی و ارائه حمایت‌های روانی–اجتماعی برای بیش از ۱۰۰ هزار نفر در افغانستان شایسته این تقدیر شناخته شده است. در بیانیه آمده است که تلاش‌های او به‌گونه ملموس به تقویت امید و تداوم دسترسی به آموزش، به‌ویژه برای دختران در شرایط محدودکننده، کمک کرده است. بر اساس این بیانیه، برنامه‌ها و فعالیت‌های زرقا یفتلی زمینه‌ای فراهم کرده تا دخترانی که از نظام رسمی آموزشی محروم شده‌اند، همچنان پیوند خود را با آموزش و توانمندسازی حفظ کنند؛ امری که در وضعیت کنونی افغانستان اهمیت حیاتی دارد. اعطای این جایزه در حالی صورت می‌گیرد که پس از بازگشت طالبان به قدرت، دختران دانش‌آموز و دانش‌جو در افغانستان از رفتن به مکاتب متوسطه و دانشگاه‌ها منع شده‌اند؛ محدودیت‌هایی که آینده تحصیلی، شغلی و اجتماعی نسل تازه‌ای از دختران را با خطر جدی روبه‌رو کرده است. در همین حال، فعالان حقوق بشر با هشدار نسبت به پیامدهای درازمدت این سیاست‌ها، بارها تأکید کرده‌اند که تداوم محرومیت آموزشی، آسیب‌های جبران‌ناپذیری بر جامعه افغانستان وارد خواهد کرد و خواهان لغو فوری محدودیت‌ها در برابر آموزش دختران شده‌اند.
نماینده افغانستان در سازمان ملل بازداشت فعالان زن را نقض آشکار حقوق بشر خواند
فرخنده: نصیراحمد فایق، سرپرست نماینده‌گی دایمی افغانستان در سازمان ملل متحد، زندانی‌شدن خدیجه احمدزاده، ناظره رشیدی و شماری از همراهان‌شان از سوی طالبان را به‌شدت محکوم کرده و خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط آنان شده است.فایق روز شنبه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است که بازداشت این زنان در شرایطی صورت گرفته که در افغانستان هیچ نظام عدلی قابل اعتماد و مستقل وجود ندارد؛ موضوعی که به‌گفته او نقض جدی حقوق اساسی بازداشت‌شدگان به‌شمار می‌رود.او افزوده است که توقیف زنان بدون ارائه شواهد روشن و بدون حکم محکمه، نه‌تنها با معیارهای حقوق بشری و قوانین انسانی مغایرت دارد، بلکه در تضاد آشکار با اصول اسلامی و ارزش‌های فرهنگی جامعه افغانستان است.سرپرست نماینده‌گی افغانستان در سازمان ملل تأکید کرده است که زنان در افغانستان از بسیاری از حقوق بنیادین و حتی حقوق دینی خود محروم شده‌اند؛ حقوقی که شامل دسترسی به عدالت، داشتن وکیل مدافع و برخورداری از روندهای عادلانه و قانونی می‌شود.فایق همچنین با اشاره به گزارش‌های متعدد، نسبت به شکنجه، بدرفتاری و اعمال خشونت‌های جسمی و جنسی در زندان‌های طالبان ابراز نگرانی کرده و گفته است که ادامه این وضعیت، مسئولیت‌های جدی حقوقی و اخلاقی را متوجه حاکمان فعلی افغانستان می‌کند.این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که بازداشت فعالان زن و اعمال محدودیت‌های فزاینده بر حضور اجتماعی، مدنی و آموزشی زنان در افغانستان همچنان ادامه دارد؛ روندی که واکنش‌ها و نگرانی‌های گسترده جامعه جهانی را به‌دنبال داشته است
نهاد دفاع: پاسخ ترامپ به صدای زنان افغانستان قانع کننده نیست
فرخنده: نهاد «دفاع»، به رهبری آریانا سعید، آوازخوان شناخته‌شده افغانستان، اعلام کرده است که با وجود رساندن صدای زنان افغانستان به دونالد ترمپ، رییس‌جمهور ایالات متحده، پاسخ دریافت‌شده از کاخ سفید قانع‌کننده نبوده است. این نهاد روز یک‌شنبه، ۲۸ جدی، با نشر بیانیه‌ای گفت که در سپتامبر ۲۰۲۵ نامه‌ای رسمی به کاخ سفید ارسال کرده بود تا وضعیت بحرانی زنان افغانستان و نیاز فوری آنان به حمایت بین‌المللی را برجسته سازد. به گفته این نهاد، پاسخ این نامه به‌تازگی دریافت شده است. بر بنیاد اطلاعات منتشرشده، در پاسخ کاخ سفید تمرکز اصلی بر اولویت‌های کلی سیاست خارجی امریکا بوده و هیچ اشاره مشخصی به وضعیت زنان افغانستان یا اقدامات عملی برای حمایت از آنان نشده است. نهاد «دفاع» با ابراز نگرانی از این رویکرد تأکید کرده است که آنچه امروز در افغانستان جریان دارد، صرفاً یک بحران داخلی نیست، بلکه هشداری جدی برای جامعه جهانی درباره نادیده گرفتن حقوق بنیادی زنان است. در این بیانیه آمده است که این نهاد به تلاش‌های خود برای جلب توجه نهادهای تصمیم‌گیر امریکایی، از جمله کنگره و رسانه‌ها، ادامه خواهد داد تا صدای زنان افغانستان خاموش نماند. آریانا سعید در سال ۲۰۲۳ نهاد «دفاع» را با هدف حمایت از حقوق زنان افغانستان و پیگیری مطالبات آنان در سطح بین‌المللی تأسیس کرده است.
نگرانی از ناپدید شدن دختر ۱۵ ساله از افغانستان در پاکستان
فرخنده: خانواده یک دختر ۱۵ ساله از افغانستان می‌گویند که فرزندشان نزدیک به ۱۷ روز پیش در منطقه اتک پاکستان ناپدید شده و تا اکنون هیچ نشانه‌ای از سرنوشت او به دست نیامده است. پدر این دختر، در گفت‌وگو با روزنامه‌ها گفته است که دخترش از نخستین روز ماه جنوری، پس از رفتن به یک کورس آموزشی، دیگر به خانه بازنگشته و تماس‌های خانواده نیز بی‌نتیجه مانده است. به گفته او، خانواده با مراجعه به نهادهای مختلف داخلی و برخی سازمان‌های بین‌المللی در پاکستان، تلاش‌های گسترده‌ای را برای پیدا کردن این دختر انجام داده‌اند، اما با گذشت بیش از دو هفته، هنوز هیچ اطلاعات روشنی در مورد وضعیت او دریافت نشده است. پدر محدثه می‌گوید که نداشتن ویزای اقامتی، روند پیگیری این پرونده را با مشکل جدی روبه‌رو کرده و برخی نهادهای مسوول از رسیدگی مؤثر به این رویداد خودداری کرده‌اند. او از دولت پاکستان خواسته است که با جدیت وارد عمل شده و برای یافتن دخترش همکاری کند. این رویداد در حالی رخ می‌دهد که شرایط زندگی پناه‌جویان از افغانستان در پاکستان در ماه‌های اخیر به‌شدت دشوار شده است. همزمان با افزایش اخراج‌های اجباری، نگرانی‌های امنیتی این خانواده‌ها نیز رو به افزایش است. فعالان حقوق بشر هشدار می‌دهند که نبود دسترسی پناه‌جویان از افغانستان به حمایت‌های قانونی و اجتماعی، آنان را در برابر خطراتی چون ناپدید شدن کودکان و زنان آسیب‌پذیرتر کرده و نیازمند توجه فوری نهادهای مسوول است.
گوردون براون: طالبان با حذف زنان از جامعه، آپارتاید جنسیتی را نهادینه کرده‌اند
گوردون براون، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا، هشدار داده که سیاست‌های طالبان علیه زنان در افغانستان مصداق «آپارتاید جنسیتی» است. براون، در مقاله‌ای برای شبکه تحلیل‌ها و مقاله‌های بین‌المللی نوشته است که بیش از دو میلیون دختر از آموزش در مکاتب متوسطه محروم شده و بیش از ۲.۱۳ میلیون کودک در سنین ابتدایی همچنان از آموزش بازمانده‌اند. نخست‌وزیر پیشین بریتانیا محدودیت‌های طالبان را بخشی از کمپاینی گسترده برای حذف زنان از زنده‌گی عمومی دانسته است. او افزوده است که بازگشایی روابط دیپلماتیک و اقتصادی برخی کشورها با طالبان بدون تضمین حقوق زنان، مشروعیت رژیم را افزایش و فشار بین‌المللی برای دسترسی دختران به آموزش را کاهش می‌دهد. براون همچنان تاکید کرده که رعایت حقوق زنان و دختران نه تنها یک ضرورت اخلاقی، بلکه پیش‌شرط حیاتی برای آینده اقتصادی و اجتماعی افغانستان است. این مقاله در حالی نشر شده است که نهادهای بین‌المللی، از جمله سازمان ملل، محدودیت‌های طالبان علیه زنان و دختران را «تبعیض سیستماتیک» و «نقض عمیق حقوق بشر» توصیف کرده‌اند.