آغاز کارزار تازه واکسین پولیو در افغانستان در سال 2025
فرخنده: نهاد «افغانستان عاری از پولیو» اعلام کرده است که کارزار تازه‌ای برای تطبیق واکسین فلج کودکان (پولیو) از روز دوشنبه، ۱ ثور، در کشور آغاز می‌شود. این نهاد روز یک‌شنبه، ۳۱ حمل، با نشر پیامی در صفحهٔ رسمی خود در شبکه اجتماعی ایکس، از خانواده‌ها خواسته است که کودکان زیر پنج سال خود را برای دریافت واکسین، در اختیار تیم‌های صحی قرار دهند. با آن‌که این نهاد جزییات دقیقی از مدت زمان این کارزار و ولایت‌هایی که در آن تطبیق می‌شود ارائه نکرده، اما هدف از این برنامه، جلوگیری از گسترش بیماری پولیو در میان کودکان عنوان شده است. این اعلام در حالی صورت می‌گیرد که نخستین واقعه مثبت فلج کودکان در سال ۲۰۲۵، اخیراً در ولایت بادغیس ثبت شده است؛ موضوعی که زنگ خطر تازه‌ای در روند مبارزه با این بیماری در کشور به صدا درآورده است. افغانستان و پاکستان، تنها کشورهایی در جهان به‌شمار می‌روند که بیماری پولیو هنوز در آن‌ها ریشه‌کن نشده است. کارشناسان صحی هشدار داده‌اند که هرگونه تأخیر یا بی‌توجهی در روند واکسیناسیون، می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای سلامت نسل آینده داشته باشد. نهادهای صحی از خانواده‌ها خواسته‌اند تا با تیم‌های تطبیق واکسین همکاری کامل داشته باشند و اجازه دهند کودکان‌شان این واکسین حیاتی را دریافت کنند.
تهدید اخراج نظیره خیرزاد از آلمان؛ بازیکن پیشین تیم ملی فوتبال زنان افغانستان در وضعیت بحرانی
فرخنده: نظیره خیرزاد، بازیکن پیشین تیم ملی فوتبال زنان افغانستان، با خطر اخراج از آلمان و بازگشت به ایتالیا مواجه است؛ اقدامی که می‌تواند آینده او و خانواده‌اش را در هاله‌ای از ابهام قرار دهد. به گزارش دویچه‌وله، این ورزشکار افغان که پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، به دلیل تهدیدهای امنیتی ناگزیر به ترک کشور شد، اکنون در آلمان تحت فشار تصمیمات سیاست مهاجرتی اتحادیه اروپا قرار گرفته است. بر اساس این سیاست‌ها، آلمان از پذیرش پناهجویانی که نخستین بار در کشور دیگری از اتحادیه اروپا ثبت شده‌اند، خودداری می‌کند و خواستار بازگرداندن نظیره به ایتالیا شده است. وکیل خانواده نظیره، «الکه گابسا»، هشدار داده است که این وضعیت می‌تواند نقض آشکار حقوق انسانی باشد و از دادگاه‌های آلمان خواسته است تا با مداخله در این پرونده، از جدایی خانواده او جلوگیری کنند. پس از سقوط دولت پیشین افغانستان و بازگشت طالبان به قدرت، هزاران تن از شهروندان کشور، به‌ویژه زنان فعال در عرصه‌های ورزشی، فرهنگی و رسانه‌ای، به دلیل تهدید مستقیم از سوی این گروه، افغانستان را ترک کردند. اکنون، بسیاری از این پناهجویان در کشورهای اروپایی با چالش‌های حقوقی پیچیده، از جمله خطر اخراج و وضعیت نامشخص پناهندگی، روبه‌رو هستند. فعالان حقوق بشر و نهادهای مدنی از دولت‌های اروپایی خواسته‌اند تا در قبال وضعیت خاص پناهجویان افغان، به‌ویژه زنان ورزشکار، حساسیت و حمایت بیشتری نشان دهند.
محکومیت تصمیم روسیه مبنی بر تعلیق طالبان از لیست تروریستی، توسط زنان معترض
فرخنده: شماری از زنان معترض افغان با انتشار اعلامیه‌ای، تصمیم اخیر دادگاه عالی روسیه مبنی بر تعلیق نام طالبان از فهرست گروه‌های تروریستی این کشور را به شدت محکوم کردند. این زنان، که عضو جنبش «شنبه‌های ارغوانی» هستند، روز شنبه ۳۰ حمل، با انتشار بیانیه‌ای، مسکو را به “سفیدنمایی” طالبان متهم کرده و این اقدام را بی‌توجهی به جنایت‌های ضد بشری در افغانستان دانسته‌اند. در اعلامیه این جنبش آمده است: «تصمیم روسیه، نادیده گرفتن رنج‌ها و قربانیان تروریسم در افغانستان است و در راستای منافع سیاسی این کشور صورت گرفته است.» زنان معترض هشدار داده‌اند که این تصمیم می‌تواند زمینه به‌رسمیت‌شناسی طالبان را هموار سازد، در حالی که این گروه به‌ویژه در ماه‌های اخیر، سرکوب گسترده زنان و دختران افغان را شدت بخشیده است. آنان همچنین از سازمان ملل و سایر کشورها خواسته‌اند که در برابر این تصمیم روسیه موضع‌گیری کرده و آن را محکوم کنند. گفتنی است، دادگاه عالی روسیه دو روز پیش، طالبان را از فهرست گروه‌های تروریستی این کشور خارج کرد. سازمان ملل متحد در واکنش به این اقدام اعلام کرده که این تصمیم، مستقل و صرفاً از سوی روسیه اتخاذ شده است.
بازداشت ۱۰ خبرنگار توسط طالبان؛ تهدید فزاینده علیه آزادی بیان در افغانستان
فرخنده: مرکز خبرنگاران افغانستان اعلام کرده است که دست‌کم ۱۰ خبرنگار و کارمند رسانه‌ای هم‌اکنون در بازداشت طالبان به‌سر می‌برند. این مرکز با ابراز نگرانی شدید نسبت به افزایش فشارها بر رسانه‌ها، خواهان آزادی فوری و بدون قید و شرط این افراد شده است. در تازه‌ترین مورد، استخبارات طالبان راشد کاشفی، خبرنگار «تلویزیون رسا» و «کابل تایمز» را برای دومین بار در کابل بازداشت کرده‌اند. به نقل از یک منبع نزدیک، طالبان او را به اتهام همکاری با رسانه‌های خارجی بازداشت کرده‌اند. راشد کاشفی پیش‌تر نیز در قوس سال ۱۴۰۰ توسط طالبان بازداشت و مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته بود. سازمان حمایت از خبرنگاران افغانستان با تأیید این خبر، تأکید کرده است که ادامه‌ی بازداشت و فشار بر خبرنگاران، فضای کاری رسانه‌ها را به‌شدت محدود کرده و تهدیدی جدی برای آزادی بیان است. براساس آمار منتشرشده از سوی مرکز خبرنگاران افغانستان، در کنار راشد کاشفی، دست‌کم ۹ تن دیگر از خبرنگاران و کارکنان رسانه‌ای در بازداشت یا در حال سپری کردن دوره محکومیت خود در زندان‌های طالبان‌اند. از جمله این افراد، مهدی انصاری و حمید فرهادی هستند که به حبس‌هایی میان هفت ماه تا سه سال محکوم شده‌اند. در واکنش به این وضعیت، جنبش «فانوس آزادی زنان افغانستان» نیز بازداشت راشد کاشفی را محکوم کرده و از طالبان خواسته است تا فوراً او را آزاد کنند. این جنبش تاکید کرده است که بازداشت خبرنگاران بخشی از سیاست سرکوب‌گرایانه طالبان علیه آزادی بیان و رسانه‌های مستقل در کشور است. مرکز خبرنگاران افغانستان هشدار داده است که تداوم این روند نه‌تنها نقض صریح حقوق بشر است، بلکه فضای اطلاع‌رسانی را در افغانستان به خاموشی می‌کشاند و جامعه را از دسترسی به اطلاعات آزاد و بی‌طرف محروم می‌سازد.
بازگشت ۵۰ هزار کودک در ۱۶ روز؛ کوچ اجباری، جدایی از خانه و آغاز زندگی در سایه ناامنی
فرخنده: صندوق نجات کودکان اعلام کرده است که تنها در ۱۶ روز نخست ماه اپریل سال جاری میلادی، حدود ۵۰ هزار کودک از پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند. این نهاد بین‌المللی هشدار داده که کودکان در لحظه ورود به کشور در معرض خطر جدایی از خانواده‌ها و همچنین آسیب‌های جدی صحی قرار دارند. براساس گزارش این سازمان، با شدت گرفتن روند اخراج مهاجران افغان از پاکستان، کودکان بخش قابل‌توجهی از جمعیت بازگشت‌کننده را تشکیل می‌دهند. تنها تا تاریخ ۱۶ اپریل، بیش از ۸۴ هزار مهاجر افغان به کشور بازگشته‌اند که ۵۸ درصد آن‌ها کودک‌اند. از این میان، نزدیک به یک‌پنجم کودکان کمتر از پنج سال سن دارند. این در حالی است که مقامات پاکستانی نیز تایید کرده‌اند که از آغاز ماه اپریل تا کنون، حدود ۸۴ هزار و ۸۶۹ مهاجر افغان از این کشور اخراج شده‌اند. صندوق نجات کودکان اعلام کرده است که از سپتامبر سال ۲۰۲۳ تا کنون، شمار کودکان اخراج‌شده از پاکستان به افغانستان به حدود ۵۴۵ هزار نفر رسیده است. این سازمان در بیانیه خود افزوده است که کودکان بازگشته، در برابر بیماری‌هایی مانند اسهال و عفونت‌های تنفسی شدیداً آسیب‌پذیر هستند و نیاز فوری به مراقبت‌های صحی و حمایتی دارند. یکی از بازگشت‌کنندگان، عمر، مردی ۳۰ ساله و پدر پنج کودک، می‌گوید: «همه فرزندانم در پاکستان متولد شده‌اند. وقتی اخراج شدیم، هیچ چیزی نداشتم جز لباس‌های بچه‌ها و چند وسیله ابتدایی. هنوز نمی‌دانم چگونه باید زندگی‌مان را دوباره بسازیم.» بر اساس نظرسنجی انجام‌شده توسط صندوق نجات کودکان در سال ۲۰۲۴، حدود نیمی از خانواده‌های بازگشته گفته‌اند کاری برای آن‌ها در افغانستان وجود ندارد و ۸۱ درصد نیز اعلام کرده‌اند که هیچ مهارتی ندارند تا بتوانند شغلی پیدا کنند. همچنین دو سوم کودکان بازگشته تاکنون به مکتب شامل نشده‌اند، زیرا مدارک لازم برای ثبت‌نام را در اختیار ندارند. رئیس صندوق نجات کودکان در افغانستان هشدار داده است: «افغانستان برای بسیاری از این کودکان غریبه است. آن‌ها در پاکستان متولد شده‌اند و حالا در کشوری بازگشته‌اند که آن را خانه‌ی خود نمی‌شناسند.» ارشد ملک، رئیس این نهاد، بر ضرورت اقدام فوری و حمایت مالی گسترده از سوی نهادهای بین‌المللی برای پاسخ‌گویی به نیازهای بشردوستانه این خانواده‌ها تأکید کرده و خواستار توجه بیشتر جامعه جهانی به بحران مهاجران در افغانستان شده است.
بنیاد اکثریت فمینیستی نسبت به وخامت وضعیت سلامت زنان در افغانستان هشدار داد
فرخنده: بنیاد حقوق بشری «اکثریت فمینیستی» با ابراز نگرانی شدید نسبت به وضعیت سلامت زنان در افغانستان، خواهان افزایش فشارهای بین‌المللی برای تضمین حقوق اساسی زنان و بهبود دسترسی آنان به خدمات بهداشتی شد. در بیانیه‌ای که این بنیاد روز جمعه منتشر کرد، آمده است که محدودیت‌های وضع‌شده توسط حکومت طالبان، مانعی جدی در راه ارائه خدمات صحی و سلامت باروری به زنان ایجاد کرده است. این بنیاد می‌گوید، بسیاری از زنان تنها در وضعیت‌های بحرانی به مراکز درمانی می‌رسند و گاهی حتی دریافت کمک‌های پزشکی برای آن‌ها ممکن نیست؛ زیرا در نبود سرپرست مرد، از ورود به مراکز درمانی محروم می‌شوند. این نهاد تأکید کرده است که نادیده‌گرفتن حقوق زنان توسط طالبان منجر به افزایش نرخ مرگ‌ومیر در میان زنان شده و شرایط صحی آن‌ها را به‌شدت به خطر انداخته است. این هشدار در حالی مطرح می‌شود که بر اساس پیش‌بینی سازمان ملل متحد، احتمال مرگ یک زن هنگام زایمان در افغانستان تا سال ۲۰۲۶ ممکن است تا ۵۰ درصد افزایش یابد. بنیاد اکثریت فمینیستی با استناد به گزارش‌های اخیر نهادهای بین‌المللی، از جامعه جهانی خواسته است تا اقدامات مؤثرتری برای حمایت از زنان افغان روی دست گیرد و با فشار بر طالبان، دسترسی زنان به خدمات اولیه صحی و حقوق انسانی‌شان را تضمین کند.
وعده شورای جهانی کریکت، روزنه امیدی برای زنان کریکت‌باز افغانستان در تبعید
فرخنده: وعده شورای جهانی کریکت (ICC) برای ایجاد صندوق ویژه حمایت از زنان کریکت‌باز افغانستان، موجی از امید و انگیزه را در میان اعضای تیم ملی کریکت زنان افغانستان که در تبعید به‌سر می‌برند، برانگیخته است. بازیکنان می‌گویند این حمایت می‌تواند مسیر آنان را برای بازگشت به میدان‌های بین‌المللی هموار کند. ناهیده ساپان، عضو تیم ملی کریکت زنان افغانستان، روز چهارشنبه (۲۷ حمل) در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز گفت:«ما احساس ارزشمندی و الهام می‌کنیم. این خبر به ما اعتماد به نفس زیادی برای آینده داد. بعضی از دخترها در تیم گریه می‌کردند چون بسیار تلاش کرده بودیم.» او از جمله ۲۵ بازیکنی است که در سال ۲۰۲۰ با تیم رسمی کریکت زنان افغانستان قرارداد بستند؛ تیمی که با امید حضور در رقابت‌های بین‌المللی تشکیل شد، اما پس از تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱ عملاً منحل گردید. بسیاری از اعضای این تیم اکنون در استرالیا، بریتانیا و کانادا زندگی تازه‌ای را آغاز کرده‌اند. با وجود خبر امیدوارکننده حمایت مالی، ناهیده ساپان گفت که هیچ‌یک از بازیکنان تیم مردان کریکت افغانستان با آنان برای تبریک تماس نگرفته‌اند.او گفت: «اوضاع دشوار است. ما از وضعیت افغانستان و کریکت آن آگاهیم. طالبان نمی‌خواهد آن‌ها از تیم کریکت زنان افغانستان حمایت کنند. اگر حمایت کنند ممکن است بازی‌های مردان هم ادامه پیدا نکند.» شورای جهانی کریکت اعلام کرده که در حال راه‌اندازی صندوقی ویژه برای حمایت از زنان کریکت‌باز افغانستان است، اما هنوز جزئیات مالی یا جدول زمان‌بندی آن مشخص نشده است. با این حال، این اقدام نخستین گام ملموس نهادهای جهانی برای حفظ جایگاه زنان افغانستان در دنیای ورزش پس از ممنوعیت گسترده فعالیت ورزشی زنان توسط طالبان به‌شمار می‌رود. بازیکنان تبعیدی امیدوارند که این حمایت بتواند زمینه‌ای برای حضور دوباره در رقابت‌های جهانی فراهم کند و صدای آنان را در فضای بین‌المللی بلندتر سازد.
شارلی ابدو با کاریکاتوری تند به سیاست‌های طالبان علیه زنان حمله کرد
فرخنده: مجله‌ی طنز فرانسوی شارلی ابدو که به‌دلیل انتشار کاریکاتورهای طنزی و به‌ویژه انتشار کاریکاتور از پیامبر اسلام شناخته می‌شوند، در تازه‌ترین شماره‌اش سیاست‌های سرکوب‌گرایانه‌ی طالبان علیه زنان افغانستان را هدف انتقاد قرار داده است. این نشریه در کاریکاتور روز چهارشنبه خود، تصویر زنی با برقع را منتشر کرده که چاقوی خون‌آلودی در دست دارد و سر بریده‌ی مردی – که به‌نظر نمادی از یک عضو طالبان است – در کنار او دیده می‌شود. زیر تصویر نوشته شده: «مرگ بر زندانبانان!» پیامی که با لحنی تند، به شرایط دشوار و محدودیت‌های گسترده‌ای که بر زنان افغان تحمیل شده، اشاره دارد. از زمان به‌قدرت رسیدن طالبان در اوت ۲۰۲۱، نهادها و شخصیت‌های بین‌المللی بارها هشدار داده‌اند که افغانستان برای زنان به زندانی بزرگ تبدیل شده است. گروه طالبان با وضع محدودیت‌های شدید، زنان را از اشتغال در ادارات دولتی و سازمان‌های غیردولتی محروم کرده، آموزش دختران را در مقاطع بالاتر از صنف ششم ممنوع ساخته و دانشگاه‌ها را به‌روی آنان بسته است. علاوه بر این، حضور زنان در فضاهای عمومی مانند پارک‌ها، باشگاه‌های ورزشی و مکان‌های تفریحی نیز ممنوع شده و خروج آنان از خانه بدون همراهی «محرم» مرد، جرم محسوب می‌شود. شارلی ابدو با سابقه‌ای جنجالی در انتشار کاریکاتورهای سیاسی و مذهبی، بار دیگر با این اقدام، واکنش‌های متفاوتی را برانگیخته است. این مجله پیش‌تر نیز کاریکاتورهایی از پیامبر اسلام منتشر کرده بود که منجر به حمله مرگبار به دفتر آن در ژانویه ۲۰۱۵ شد؛ حمله‌ای که در آن ۱۲ نفر جان باختند. هم‌زمان با انتشار این کاریکاتور جدید، بار دیگر توجه جهانی به وضعیت دشوار زنان افغانستان جلب شده است. مریل استریپ، بازیگر سرشناس آمریکایی، نیز در سخنرانی مشهوری در سازمان ملل گفته بود: «امروز در افغانستان، گربه‌ها از زنان آزادی بیشتری دارند.» انتشار این کاریکاتور ممکن است تنش‌های تازه‌ای را در پی داشته باشد، اما به‌نظر می‌رسد هدف اصلی آن برجسته‌کردن رنج و محرومیت زنان افغان در سایه‌ی حکومت طالبان باشد.
بازداشت ندیمه نور، فعال اجتماعی افغان-کانادایی توسط طالبان
فرخنده: منابع آگاه روز چهارشنبه به رسانه‌ها خبر دادند که طالبان چند روز پیش ندیمه نور، فعال شناخته‌شده در شبکه‌های اجتماعی و چهره‌ی سرشناس افغان-کانادایی، را بازداشت کرده‌اند. بر اساس اطلاعات دریافتی، وی اکنون در بازداشت ریاست ۴۰ استخبارات طالبان قرار دارد. دلیل بازداشت ندیمه نور که در فضای مجازی با نام «پتینگره کاکی» نیز شناخته می‌شود، تاکنون رسماً اعلام نشده است. با این حال، این نخستین بار نیست که او از سوی طالبان بازداشت می‌شود؛ پیش‌تر در ماه دلو سال ۱۴۰۰ نیز برای مدتی در بازداشت بود و سپس آزاد شد. ندیمه نور که با فعالیت‌های پررنگ خود در شبکه‌های اجتماعی شناخته می‌شود، آخرین پیام ویدیویی‌اش را در تاریخ ۲۱ دلو ۱۴۰۳ منتشر کرد. در این پیام، وی با لحنی صمیمانه خطاب به طالبان گفته بود: «گلم، قربان‌تان شوم. دلم به حال مردم کشورم و به حال شما می‌سوزد که این حرف‌ها را می‌زنم… اگر دل‌های مردم را به‌دست بیاورید، محبت بین ما و شما زیاد می‌شود.» او همچنین از طالبان خواسته بود که با مردم با مهربانی رفتار کنند و از خشونت پرهیز نمایند. ندیمه نور مدیر یک مؤسسه خیریه فعال در زمینه آموزش دختران در افغانستان است. وی در سال ۲۰۱۹ از کانادا به افغانستان بازگشته بود تا فعالیت‌های انسان‌دوستانه‌اش را از نزدیک دنبال کند. بازداشت او در ادامه موج سرکوب فعالان حقوق زنان، مدافعان حقوق بشر، خبرنگاران، و حتی نیروهای سابق امنیتی توسط طالبان صورت می‌گیرد. گزارش‌های متعددی از بازداشت، شکنجه و ناپدیدشدن این افراد طی سال‌های اخیر منتشر شده است. تلاش‌ها برای تماس با مقامات طالبان جهت دریافت توضیح درباره بازداشت ندیمه نور تاکنون بی‌نتیجه بوده است.
اعدام در ملأ عام؛ صدای زنان علیه اعدام
فرخنده: جنبش زنان «پنجره امید» با انتشار اعلامیه‌ای، اعدام چهار شهروند افغان توسط طالبان را به‌شدت محکوم کرده و از سازمان ملل متحد، نهادهای حقوق بشری و کشورهای حامی صلح خواستار مستندسازی جدی و قاطع نقض گسترده حقوق بشر توسط این گروه شده است. این جنبش روز سه‌شنبه، ۲۶ حمل، با ابراز نگرانی عمیق نسبت به اعدام‌های اخیر، تأکید کرده است که جامعه جهانی باید طالبان را به دلیل تخطی از اصول انسانی، قوانین بین‌المللی و ارزش‌های حقوق بشری پاسخگو سازد. در اعلامیه جنبش آمده است: «گروه طالبان در روزهای اخیر با برپایی محکمه‌های صحرایی و اجرای احکام اعدام در ملأ عام، بار دیگر نشان داد که هیچ اعتقادی به ارزش‌های انسانی، حقوق بشر و عدالت واقعی ندارد.» جنبش زنان پنجره امید همچنین هشدار داده است که چنین اقدامات خشن و غیرقانونی، برخلاف اصول اسلامی و قوانین بین‌المللی، موجب گسترش فضای ترس، خشونت و سرکوب در جامعه افغانستان شده است. گفتنی‌ست طالبان روز جمعه گذشته چهار تن را در ولایت‌های فراه، نیمروز و بادغیس اعدام کردند؛ اقدامی که پیش از این نیز با واکنش و محکومیت اتحادیه اروپا مواجه شده بود. این گزارش در حالی منتشر می‌شود که موج انتقادها نسبت به اجرای مجازات‌های شدید و غیرشفاف توسط طالبان رو به افزایش است و نهادهای بین‌المللی نسبت به وخامت اوضاع حقوق بشر در افغانستان هشدار داده‌اند.