پایان دهمین نشست «مجمع فکر آینده‌ی افغانستان» با تأکید بر حق تحصیل زنان و دختران
فرخنده: دوحه – دهمین نشست «مجمع فکر آینده‌ی افغانستان» که در آن بر حق آموزش و تحصیل زنان و دختران در افغانستان تأکید شده بود، به کار خود پایان داد. سلطان برکات، استاد دانشگاه و رئیس مرکز مطالعات منازعه و بشردوستانه در دوحه، روز شنبه (۲۷ دلو) با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که این نشست از ۱۲ تا ۱۴ فبروری در پایتخت قطر برگزار شده و به ریاست فاطمه گیلانی و حضور ۴۰ شرکت‌کننده از طیف‌های مختلف سیاسی و قومی افغانستان، از داخل و خارج کشور، به بحث و گفتگو پرداخته است. به گفته برکات، یکی از محورهای اصلی این نشست، بررسی چالش‌های کنونی افغانستان، از جمله لغو ممنوعیت تحصیل زنان و دختران، بوده است. شرکت‌کنندگان ضمن بررسی پیشرفت‌ها، چالش‌های داخلی و خارجی را ارزیابی کرده و استراتژی‌های اقتصادی را پس از تعلیق کمک‌های آمریکا به افغانستان مورد بحث قرار دادند. او افزود که «مجمع فکر آینده‌ی افغانستان» پیشنهادهای خود را به دیپلمات‌های قطری حاضر در این نشست ارائه کرده و مقامات قطری نیز ضمن استقبال از این پیشنهادها، وعده بررسی و همکاری در این زمینه داده‌اند. رییس مرکز مطالعات منازعه و بشردوستانه در دوحه تأکید کرد که با وجود اختلافات میان اعضای نشست، شرکت‌کنندگان به اتفاق آرا گزینه «بازگشت به جنگ» را رد کردند. این نشست در شرایطی برگزار شده که بیش از ۱۲۴۳ روز از محرومیت دختران بالاتر از صنف ششم از تحصیل در افغانستان می‌گذرد. گروه طالبان تحصیل زنان در دانشگاه‌ها را نیز ممنوع کرده و اخیراً دستور منع تحصیل زنان در انستیتوت‌های طبی را نیز صادر کرده است.
کمیته جهانی مصونیت خبرنگاران: طالبان با بستن برنامه‌هایی سیاسی تلویزیونها استقلالیت رسانه‌ها را نابود میکند
فرخنده: کمیته جهانی مصونیت خبرنگاران در بیانیه‌ای اعلام کرده است که ممنوعیت پخش برنامه‌های سیاسی از سوی طالبان اقدامی در راستای از بین بردن کامل رسانه‌های آزاد و مستقل افغانستان است. این نهاد بین‌المللی تأکید کرده که این تصمیم محدودیت‌های شدیدی را بر رسانه‌ها تحمیل کرده و مانع اطلاع‌رسانی آزاد می‌شود. لیه یی، هماهنگ‌کننده برنامه‌های آسیایی این کمیته، در این بیانیه گفته است که طالبان باید به رسانه‌های افغانستان اجازه دهند که مستقل عمل کنند. او افزود: «این اقدام اخیر برای سانسور بحث‌ها، گزارش‌ها و تحلیل‌های سیاسی و اقتصادی، سرکوبگرانه است و نشان‌دهنده تلاش شدید طالبان برای نابودی کامل رسانه‌های مستقل افغانستان است.» بر اساس این بیانیه، کمیته جهانی مصونیت خبرنگاران برای دریافت پاسخ از طالبان در این زمینه درخواست داده، اما تاکنون پاسخی دریافت نکرده است. این در حالی است که پیش‌تر برخی منابع به آمو تأیید کرده بودند که طالبان از طریق اداره استخبارات و وزارت اطلاعات و فرهنگ خود به رسانه‌های داخلی دستور داده‌اند که پخش برنامه‌های سیاسی را متوقف کنند. منابع می‌گویند که این دستور روز پنجشنبه، ۲۵ دلو، به مسئولان رسانه‌ها اعلام شده و تا «اطلاع ثانوی» ادامه خواهد داشت. طالبان همچنین هشدار داده‌اند که هرگونه تخطی از این دستور با عواقب جدی روبه‌رو خواهد شد. محدودیت‌های اخیر طالبان علیه رسانه‌ها در حالی اعمال می‌شود که از زمان بازگشت این گروه به قدرت، فضای رسانه‌ای افغانستان به شدت تحت فشار قرار گرفته و بسیاری از خبرنگاران با تهدید، بازداشت و سانسور گسترده مواجه بوده‌اند.
کارزار جهانی برای حق آموزش دختران در افغانستان
فرخنده: همزمان با روز جهانی دختران و زنان در علم، نهاد مدافع حق آموزش دختران «آموزش نمی‌تواند منتظر باشد» کارزاری را برای افزایش آگاهی درباره محرومیت میلیون‌ها دختر از تحصیل در افغانستان راه‌اندازی کرده است. این نهاد از همه خواسته است که از طریق این کارزار، بر اهمیت آموزش دختران تأکید کنند تا سیاست‌گذاران برای بازگرداندن دختران به مدارس و دانشگاه‌ها اقدام کنند. این نهاد در اکس نوشته است: «افراد بیش‌تری باید شرایط را درک کنند تا سیاست‌گذاران وارد عمل شوند و دختران بتوانند به آموزش بازگردند.» بر اساس گزارش سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)، حدود ۲.۵ میلیون دختر و زن در افغانستان از تحصیل محروم هستند. این سازمان هشدار داده است که دختران افغان نمی‌توانند منتظر لغو ممنوعیت‌های آموزشی بمانند. یونسکو همچنین اعلام کرده است که در سطح جهان، حدود ۱۲۲ میلیون دختر و زن از حق تحصیل محروم هستند، اما شرایط در افغانستان به دلیل محدودیت‌های وضع‌شده از سوی طالبان، بحرانی‌تر است. به گفته این سازمان، ممنوعیت‌های آموزشی باعث شده است که بسیاری از دختران خردسال در افغانستان مجبور به ازدواج زودهنگام شوند و از حق تحصیل برای همیشه محروم بمانند. سازمان ملل متحد برای ارتقاء مشارکت برابر زنان در علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM)، روز ۱۱ فبروری را به عنوان «روز جهانی دختران و زنان در علم و فناوری» نام‌گذاری کرده است. این تصمیم در سال ۲۰۱۵ میلادی از طریق قطعنامه ۷۰/۲۱۲ مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید. نهاد «آموزش نمی‌تواند منتظر باشد» تأکید کرده است که جامعه جهانی باید برای بازگشت دختران افغان به مدارس و دانشگاه‌ها اقدامات جدی انجام دهد و از طالبان بخواهد که محدودیت‌های آموزشی را لغو کند. در حالی که بسیاری از کشورها در حال پیشرفت در افزایش مشارکت زنان در حوزه‌های علمی هستند، افغانستان تنها کشوری در جهان است که دختران را از آموزش متوسطه و عالی محروم کرده است.
افزایش بی‌سابقه محدودیت‌ها بر رادیوها در افغانستان
فرخنده: مرکز خبرنگاران افغانستان در گزارشی به مناسبت ۱۳ فبروری، روز جهانی رادیو اعلام کرده است که محدودیت‌ها بر فعالیت رادیوها در کشور به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافته‌اند. این گزارش نشان می‌دهد که در یک سال گذشته، دست‌کم هفت ایستگاه رادیویی به دلیل دستور مستقیم طالبان یا محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی آنان بسته شده‌اند و شماری از کارمندان رسانه‌ای نیز در زندان به سر می‌برند. به گفته این نهاد، از زمان بازگشت طالبان به قدرت، آزادی رسانه‌ها به‌ویژه رادیوها به شدت محدود شده است. در حالی که طالبان قانون رسانه‌های همگانی تصویب‌شده در حکومت پیشین را قابل اجرا دانسته‌اند، اما سیاست‌های رسانه‌ای خود را از طریق دستورالعمل‌ها و فرمان‌های اجرایی پیش می‌برند که به گفته این مرکز، برخلاف قانون رسانه‌ها است. براساس یافته‌های این نهاد، در سه سال گذشته، طالبان دست‌کم ۲۲ دستورالعمل رسانه‌ای صادر کرده‌اند که بیشتر بر فعالیت رادیوها تأثیر گذاشته است. این محدودیت‌ها شامل ممنوعیت نشر موسیقی، سلب اجازه کار زنان در رادیو ملی، ممنوعیت مصاحبه با مخالفان و افزایش نظارت استخبارات و امر به معروف بر نشرات رادیویی بوده است. بررسی‌های مرکز خبرنگاران افغانستان نشان می‌دهد که مسئولان رسانه‌ها و خبرنگارانی که این دستورها را نادیده گرفته‌اند، با تهدید، بازداشت یا تعطیلی رسانه‌هایشان مواجه شده‌اند. طی یک سال گذشته، هفت رادیو تعطیل شده است که از این میان، سه رادیو هنوز اجازه بازگشایی نیافته‌اند. همچنین، دست‌کم شش کارمند رسانه‌ای از جمله سه کارمند دو رادیوی خصوصی در زندان به سر می‌برند. این نهاد تأکید کرده است که محدودیت‌های طالبان بر رادیوهای خصوصی فراتر از ممنوعیت مصاحبه میان زنان و مردان رفته و در برخی ولایات حتی دستور داده شده است که هیچ‌گونه صدای زنی از رادیو پخش نشود. علاوه بر این، در برخی مناطق، زنان مجبور به کار از خانه شده‌اند و حتی تماس‌های تلفنی دختران و زنان با برنامه‌های رادیویی محدود شده است. مرکز خبرنگاران افغانستان با اشاره به اهمیت آزادی رسانه‌ها از طالبان خواسته است که دستورالعمل‌های فراقانونی رسانه‌ای را بازبینی کنند، کارمندان زندانی رسانه‌ها را آزاد سازند و اجازه بازگشایی رادیوهای تعطیل‌شده را بدهند. همچنین این نهاد تأکید کرده است که طالبان باید به آزادی رسانه‌ها مطابق قانون رسانه‌های همگانی احترام بگذارند و از خبرنگاران حمایت کنند.
شلاق زدن یک زن در غزنی توسط طالبان
فرخنده: دادگاه عالی طالبان روز چهارشنبه، ۲۴ دلو، از شلاق زدن یک زن به اتهام رابطه خارج از ازدواج در ولایت غزنی خبر داد. طبق اعلامیه این دادگاه، فرد مذکور به اتهام داشتن رابطه خارج از ازدواج به یک سال زندان و ۲۰ ضربه شلاق محکوم شده است. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که نهادهای بین‌المللی بارها محاکمه‌های صحرایی و مجازات‌های خشونت‌آمیز طالبان را محکوم کرده‌اند. با این حال، طالبان به رغم فشارهای جهانی همچنان به اجرای چنین محاکمه‌هایی ادامه می‌دهند. حکم شلاق زدن در حالی صادر شده که جامعه جهانی به شدت از نقض حقوق بشر در افغانستان به ویژه حقوق زنان و آزادی‌های فردی ابراز نگرانی کرده است.
یونسکو نگرانی خود را از توقف فعالیت رادیو بیگم توسط طالبان اعلام کرد
فرخنده: نهاد علمی، آموزشی و فرهنگی سازمان ملل متحد، یونسکو، از توقف فعالیت رادیو بیگم توسط طالبان ابراز نگرانی کرده است. این رادیو که تنها رسانه اختصاصی زنان در افغانستان بود، به دلیل بسته شدن صدای زنان در کشور، تحت فشار قرار گرفته است. یونسکو در صفحه ایکس خود اعلام کرد که این اقدام طالبان در واقع موجب خاموش شدن صدای زنان و از بین بردن فرصت‌های برنامه‌های آموزشی برای زنان افغان شده است. یونسکو افزود که توقف این رسانه به ویژه برای زنان و دختران افغان که به دنبال دسترسی به اطلاعات و آموزش هستند، آسیب‌زننده است. رادیو بیگم از جمله منابع اصلی اطلاع‌رسانی و آموزشی برای زنان در شرایط دشوار افغانستان بود. گفتنی است که طالبان یک هفته پیش فعالیت رادیو بیگم را متوقف کرده و دو کارمند مرد این رسانه را بازداشت کردند. دفتر هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) و ریچارد بنت، گزارشگر شورای حقوق بشر در امور افغانستان، این اقدام طالبان را محکوم کرده و خواهان آزادی فوری کارمندان بازداشت شده این رسانه شدند.
جاپان ۱.۶۵ میلیون دالر برای سلامت مادران و کودکان در سه کشور کمک کرد
فرخنده: فدراسیون بین‌المللی تنظیم خانواده اعلام کرده که دولت جاپان مبلغ ۱.۶۵ میلیون دالر برای حمایت از جوامع آسیب‌پذیر در افغانستان، لبنان و یمن اختصاص داده است. این کمک مالی با هدف تقویت خدمات صحی و حفاظت از سلامت مادران، کودکان و جمعیت‌های آسیب‌پذیر در ولایت‌های لوگر و پروان افغانستان، که تحت تأثیر بحران‌های محلی قرار دارند، انجام خواهد شد. هدف اصلی این کمک، فراهم آوردن دسترسی به خدمات صحی اساسی، مراقبت‌های باروری، اطلاعات ضد خشونت مبتنی بر جنسیت و تسهیل دسترسی به خدمات مراقبت‌های صحی در این مناطق است. در این راستا، فدراسیون بین‌المللی تنظیم خانواده اعلام کرده که انجمن‌های عضو این فدراسیون از کمک‌های مالی دولت جاپان برای محافظت از سلامت و زنده‌گی در کشورهای افغانستان، لبنان و یمن بهره‌برداری خواهند کرد. آلوارو بمجو، مدیرکل فدراسیون بین‌المللی تنظیم خانواده، در این خصوص گفته است که این کمک‌ها به منظور تأمین امنیت انسانی و ایجاد شرایطی برای زندگی با عزت و بدون نگرانی از بیماری و خشونت در مناطق آسیب‌پذیر انجام می‌شود. وی افزود که این کمک‌ها به افزایش توانمندی‌های محلی در راستای ارائه خدمات صحی کمک خواهد کرد. طبق اعلام فدراسیون، این نهاد قصد دارد تا پایان فبروری ۲۰۲۶، خدمات صحی به ۸۳ هزار و ۵۹۵ نفر ارایه دهد و ۲۲۲ ارایه‌دهنده خدمات صحی را در این سه کشور آموزش دهد. این اقدام در حالی است که پس از تسلط طالبان بر افغانستان، بسیاری از برنامه‌های صحی محدود شده و نیاز به کمک‌های فوری در کشور به شدت احساس می‌شود. پیش از این، سازمان‌های بین‌المللی از جمله سازمان ملل متحد اعلام کرده‌اند که میلیون‌ها نفر در افغانستان به کمک‌های فوری صحی و غذایی نیاز دارند و این کمک‌ها می‌تواند در بهبود وضعیت موجود مؤثر باشد.
افزایش موارد خودکشی در افغانستان؛ یک دختر جوان در بلخ به زندگی‌اش پایان داد
فرخنده: منابع محلی در ولایت بلخ می‌گویند که یک دختر جوان در شهر مزار شریف، مرکز این ولایت، خودکشی کرده است. بر اساس گزارش‌ها، این دختر سونا نام داشت و ۱۸ ساله بود. او صبح روز گذشته(دوشنبه، ۲۲ دلو) در ساحه‌ی حوزه‌ی نهم امنیتی شهر مزار شریف خودش را در پکه‌ی خانه حلق‌آویز کرده و جان باخته است. به‌گفته‌ی منابع، سونا حدود یک سال پیش با یکی از اقارب خود نامزاد شده بود. با این حال، هنوز علت و انگیزه‌ی این خودکشی مشخص نیست و مقام‌های طالبان نیز در این مورد اظهار نظر نکرده‌اند. این در حالی است که در روزهای اخیر چندین مورد دیگر از خودکشی در ولایت‌های مختلف کشور گزارش شده است. تنها در هفته گذشته، سه نفر در ننگرهار، قندهار و بدخشان خودکشی کرده است.
مرکز حقوق بشر افغانستان: رفتار طالبان با زنان یک بحران جهانی است
فرخنده: یک نهاد ناظر بر وضعیت حقوق بشر در افغانستان موسوم به «مرکز حقوق بشر افغانستان» هشدار داده است که برخورد طالبان با زنان تنها یک مسئله داخلی نیست، بلکه بحرانی جهانی است که اصول حقوق بشر بین‌المللی را تهدید میکند. این مرکز روز دوشنبه (۲۲ دلو) با نشر اعلامیه‌ای از ارائه گزارش خود به کمیته کنوانسیون رفع هر نوع تبعیض علیه زنان خبر داده و تأکید کرده است که زنان افغانستان در معرض شدیدترین تبعیض‌ها و محرومیت‌های گسترده و سیستماتیک قرار دارند. در این گزارش، بر ضرورت اقدام فوری جامعه بین‌المللی برای مسئول شناختن طالبان به‌دلیل نقض جدی و گسترده کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان و دیگر تعهدات حقوق بشری بین‌المللی تأکید شده است. مرکز حقوق بشر افغانستان همچنین از به‌رسمیت‌شناختن آپارتاید جنسیتی به‌عنوان جنایت علیه بشریت حمایت کرده است. این مرکز از جامعه بین‌المللی خواسته است که تحریم‌های هدفمندی را علیه رهبران طالبان که مسئول سیاست‌های سرکوبگرانه علیه زنان هستند، اعمال کند. همچنین، بر گسترش راهکارهای پناهندگی برای زنان افغانستان و تضمین حضور حقوق زنان در مذاکرات دیپلماتیک و کمک‌های بشردوستانه مرتبط با افغانستان تأکید شده است. در کنار این، مرکز حقوق بشر افغانستان از دولت‌ها و نهادهای سازمان ملل خواسته است تا از طریق آموزش آنلاین و برنامه‌های بورسیه تحصیلی از آموزش دختران و زنان افغانستان حمایت کنند. این نهاد حقوق بشری هشدار داده است که عدم اقدام قاطع جامعه بین‌المللی نه‌تنها میلیون‌ها زن افغانستان را بی‌پناه رها میکند، بلکه تعهد جهانی به برابری جنسیتی و عدالت را نیز تضعیف خواهد کرد. در همین حال، دادستان دادگاه کیفری بین‌المللی، کریم خان، به‌تازگی برای هبت‌الله آخوندزاده، رهبر طالبان، و عبدالحکیم حقانی، رییس دادگاه عالی طالبان، درخواست صدور حکم بازداشت به‌دلیل جنایت علیه بشریت مبتنی بر جنسیت ثبت کرده است. او همچنین اعلام کرده که به‌زودی درخواست‌های مشابهی برای دیگر مقام‌های ارشد طالبان ارائه خواهد کرد. این اقدام از سوی فعالان حقوق زن و نهادهای حقوق بشری مورد استقبال قرار گرفته و به‌عنوان گامی در راستای تأمین عدالت در افغانستان توصیف شده است. پس از تسلط طالبان بر افغانستان، این گروه محدودیت‌های شدیدی را علیه زنان و دختران وضع کرده است. در حال حاضر، زنان از حق تحصیل و کار محروم هستند و سیاست‌های طالبان به‌عنوان آپارتاید جنسیتی و آزار و اذیت مبتنی بر جنسیت محکوم شده است. در همین حال، کارشناسان سازمان ملل از تلاش‌ها برای آغاز پرونده علیه طالبان در دادگاه بین‌المللی حمایت کرده‌اند و آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، از طالبان خواسته است که تمام محدودیت‌های تبعیض‌آمیز علیه زنان و دختران را فوراً حذف کنند. مرکز حقوق بشر افغانستان تأکید کرده است که جامعه بین‌المللی باید برای مقابله با این چالش برخیزد و اطمینان حاصل کند که صدای زنان افغانستان شنیده شده و از حقوق آنان حفاظت می‌شود.
زندگی در سایه ترس: افغان‌هایی که به ارتش امریکا کمک کردند و حالا در بلاتکلیفی به سر می‌برند
فرخنده: بسیاری از افغان‌هایی که در طول جنگ افغانستان به ارتش ایالات متحده کمک کرده‌اند، اکنون در وضعیت بلاتکلیفی قرار دارند. این افغان‌ها که در حملات هوایی علیه جنگ‌جویان طالبان و داعش نقش مهمی ایفا کردند و در مشاغلی چون رانندگی و مترجمی برای نیروهای امریکایی کار کرده‌اند، انتظار داشتند که پس از پایان جنگ، زندگی جدیدی در ایالات متحده آغاز کنند. روشن‌گر، یکی از این افغان‌ها، در گفت‌وگو با خبرگزاری اسوشیتدپرس بیان کرد: “شوکه شدم. هنوز هم در شوک هستم، چون چهار سال برای این روند منتظر مانده‌ام، تا از این جهنم خارج شوم، به یک مکان امن برسم، در صلح زندگی کنم و شروعی تازه داشته باشم.” او که در مصاحبه‌ای از افغانستان صحبت کرده است، خواستار استفاده از تنها نام کوچک خود شد چرا که از انتقام‌جویی طالبان می‌ترسد. روشن‌گر به همراه خانواده‌اش در حال حاضر در شرایط پنهانی زندگی میکند و از مجازات و حتی اعدام توسط طالبان نگرانی دارد. روشن‌گر، که بیش از یک دهه با نیروهای امریکایی همکاری داشته، به عنوان مشاور حقوقی نیروی هوایی افغانستان فعالیت می‌کرد. او در فرآیند تأیید و بررسی بسته‌های حملات هوایی علیه طالبان و داعش که از سال ۲۰۰۷ تا سقوط کابل در ۲۰۲۱ صورت گرفت، نقش داشت. این داستان تنها یکی از ده‌ها هزار داستان مشابه است. از زمان آغاز جنگ در افغانستان، بسیاری از افغان‌ها با ارتش ایالات متحده همکاری کرده‌اند و در زمینه‌هایی چون ترجمه، راننده‌گی، مشاوره حقوقی و دیگر وظایف مهم به نیروهای امریکایی کمک کرده‌اند. اکنون، پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، این افراد به دلیل ترس از انتقام طالبان و بلاتکلیفی در وضعیت سختی قرار دارند.