واکنش‌ها به‌مرگ مهسا امینی
مقام‌های آمریکا، شخصیت‌های سیاسی و فعالان حقوق مدنی و چهره‌های ورزشی ایرانی به جانباختن مهسا امینی ۲۲ ساله سه روز پس از بازداشت توسط گشت ارشاد دولت ایران واکنش نشان داده‌اند. مهسا امینی که همراه با خانواده، برای دیدار با خویشاوندان از سقز به تهران سفر کرده بود، ساعاتی پس از بازداشت به دست ماموران گشت ارشاد به کما رفت و پس از سه روز در بیمارستان جان باخت. جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید از مرگ مهسا امینی عمیقا ابراز نگرانی کرده است. جیک سالیوان در حساب کاربری خود در توییتر در واکنش نوشته است: «عمیقا ازمرگ مهسا امینی که گزارش شده براثر ضرب و شتم در بازداشت پلیس گشت ارشاد درگذشت نگران هستیم – مرگ او قابل گذشت نیست. ما مقام‌های ایران را مسئول این چنین موارد نقض حقوق بشر می‌دانیم.» We are deeply concerned by the death of 22-year-old Mahsa Amini, who was reportedly beaten in custody by Iran’s morality police. Her death is unforgivable. We will continue to hold Iranian officials accountable for such human right abuses. #MahsaAmini مهسا_امینی# — Jake Sullivan (@JakeSullivan46) September 16, 2022 رابرت مالی، نماینده ویژه دولت آمریکا در امور ایران، نیز مرگ مهسا امینی «بعد از جراحات وارد شده» در بازداشت گشت ارشاد را «هولناک» توصیف کرد. رابرت مالی در توئیتی ضمن ابراز همدردی با خانواده مهسا امینی نوشته است: ایران باید به خشونت علیه زنان به دلیل این که خواهان بهره‌مندی از حقوق اساسی خود هستند، پایان دهد. نماینده دولت آمریکا در امور ایران تاکید کرده است، مسببان مرگ مهسا امینی باید مورد تعقیب قرار گیرند. Mahsa Amini’s death after injuries sustained in custody for an “improper” hijab is appalling. Our thoughts are with her family. Iran must end its violence against women for exercising their fundamental rights. Those responsible for her death should be held accountable #مهسا_امینی — Special Envoy for Iran Robert Malley (@USEnvoyIran) September 16, 2022 علی دایی از چهره‌ها شاخص فوتبال ایران در جهان نیز در اینستاگرام نوشته: «چه به روزگار این سرزمین آوردید، دخترم می‌پرسد چه اتفاقی افتاده، چه پاسخی دارم، به کدامین گناه؟» عفو بین الملل نیز در بیانیه‌ای گفته است، «واحد پلیس موسوم به «پلیس امنیت اخلاقی» در تهران، که مجری قوانین تحقیرآمیز و تبعیض‌آمیز حجاب اجباری در ایران است»، مهسا امینی «را سه روز قبل از مرگش به صورت خودسرانه بازداشت کرده بود.» این نهاد بین المللی مدافع حقوق بشر درخواست کرده است «تمام ماموران و مقامات مسئول باید به دست عدالت سپرده شوند.» احمد منتظری٬ از روحانیان شیعه در قم٬ هم در پیامی با اشاره به مرگ مهسا امینی نوشته است، «برخوردهای غیرانسانی و غیراخلاقی مأموران با زنان و مردان بی‌پناه این سرزمین زشت‌تر از همیشه نمایان شده است. مردمی که تنها جرمشان مطابق نبودن رفتارشان با سلیقه حاکمان از جمله در حجاب اجباری است.» شاهدان عینی و کاربران شبکه‌های اجتماعی می‌گویند، مهسا امینی به هنگام بازداشت و در خودروی گشت ارشاد مورد ضرب و شتم قرار گرفته است. پلیس مدعی است که علت مرگ خانم امینی «سکته قلبی» بوده؛ این در حالی است که دست‌کم دو پزشک در روز پنج‌شنبه در شبکه‌های اجتماعی گفته بودند که با توجه به جراحات صورت مهسا امینی در بیمارستان و خونریزی از گوش او، عامل بستری شدن به هیچ وجه مشکل قلبی نبوده است. تصاویری از دوربین مدار بسته مرکز اطلاع رسانی فرماندهی انتظامی تهران بزرگ جمعه با انتشار ویدئویی از مهسا امینی به هنگام « بیهوش» او منتشر کرده و می گوید «هیچ گونه برخورد فیزیکی با او انجام نشده» است. «تصاویر دوربین مدار بسته» پلیس تهران از بازداشت مهسا امینی از تلویزیون سراسری نیز پخش شده است. این در حالی است که فعالان مدنی در شبکه‌های اجتماعی می‌گویند این تصاویر حاوی نکات مبهمی است از جمله این که این تصاویر تقطیع شده‌اند. خبر مرگ مغزی مهسا امینی بر سر حجاب اجباری فضای مجازی فارسی‌زبان را در شوک فرو برده و موجی از خشم برانگیخته است.
زنان پنجشیری: نسل‌کشی تاجیکان را متوقف کنید
شماری از زنان معترض، در ولایت پنجشیر، با شعار «نسل کشی در پنجشیر را متوقف کنید» در یک مکان سربسته اعتراض کردند. این زنان، امروز پنج‌شنبه، ۲۴ سنبله، با شعارهای «سکوت جهان در مقابل نسل‌کشی تاجیکان شرم‌آور است»، «ترور مردم پنجشیر را متوقف کنید» و «بی‌حرمتی در مقابل اجساد شهدا جنایت ضدبشری است»، خواستار بررسی نقض حقوق بشر در این ولایت شده‌اند. زنان معترض پنجشیری، همچنان جامعه‌ی جهانی به‌ویژه امریکا را متهم به حمایت از طالبان کرده و می‌گویند: «جامعه جهانی و امریکا برای دوام حکومت طالبان هفته‌وار پول نقد واریز می‌کنند.» این درحالی است که در یک هفته‌ی گذشته، جنگ‌های شدیدی در ولایت پنجشیر جریان دارد و طرفین درگیر، ادعای وارد کردن تلفات سنگین بر هم‌دیگر هستند.
زنان معترض، خطاب به دانش‌آموزان دختر در پکتیا: ما با شما هستیم
جنبش «خودجوش زنان معترض» در کابل، با شعار (طالبان از زنان باسواد می‌ترسند) حمایت شان را از راهپیمایی دانش‌آموزان دختر، در پکتیا اعلان کردند. این زنان، امروز یک‌شنبه 20 سنبله که در یک مکان سربسته اعتراض کرده‌اند می‌گویند که : «طالبان از زنان باسواد می‌ترسند»، «نترسید ما با شما استیم» و «دانش‌آموزان پکتیا را رها کنید»، خواهان بازگشایی مکتب‌های دخترانه شده‌اند. اینم درحالیست که هفته‌ی گذشته مکاتب دخترانه بالاتر از صنف ششم در ولایت پکتیا به روی دانش آموزان باز گردیده بود که از سوی مسئولین طالبان دوباره بسته گردید. دانش‌آموزان، در اعتراض به بسته‌شدن دوباره‌ی مکاتب به جاده های شهر گردیز ریختند که از سوی منسوبین امنیتی طالبان، با شلیک فیرهای هوایی متوقف گردیدند. عکس: تزئینی
درگذشت الیزابت دوم، کنش‌ها و واکنش‌ها
الیزابت دوم، ملکه بریتانیا، در اقامتگاه خاندان سلطنتی به عمر ۹۶ ساله‌گی درگذشت. وفات او واکنش‌های زیادی را در سطح جهان برانگیخته است. رییسان جمهور، شهروندان و سازمان‌‌های مطرح کشورها، درگذشت خانم الیزابت دوم را دردناک توصیف کرده‌اند. فرمانروای باوقار، شرافتمند و نجیب، صاحب عزم و اراده و دوست خوب از ویژه‌گی‌هایی شمرده می‌شوند که پس از درگذشت ملکه بریتانیا به او نسبت داده شده است. الیزابت دوم، ملکه بریتانیا، روز پنج‌شنبه، ۸ سپتامبر، به سن ۹۶ ساله‌گی چشم از جهان بست. در خبرنامه قصر سلطنتی «باکینگهام» آمده است که ملکه الیزابت دوم در کمال آرامش، در کنار خانواده و نزدیکانش در بالمورال، اقامتگاه خاندان سلطنتی، در اسکاتلند چشم از جهان فروبسته است. اعضای خانواده سلطنتی بریتانیا برای ۱۰ روز عزای عمومی اعلام کرده‌اند. ملکه الیزابت در سال ۱۹۵۲ میلادی تاج‌و‌تخت را از پدرش به ارث برد، اما مراسم تاج‌گذاری او در سال ۱۹۵۳ میلادی انجام شد. او ۷۰ سال سلطنت کرد و از رهگذر دوره حکمروایی، ریکورددار تاج‌و‌تخت در یک هزاره گذشته در بریتانیا بوده است. نام کامل او الیزابت الکساندرا مری بود که هنگام مراسم تاج‌گذاری لقب «ملکه الیزابت دوم» را از آن خود کرد. خانم الیزابت پس از درگذشت پدرش، جورج ششم، هنگامی که به اریکه سلطنت تکیه زد، ۲۶ سال سن داشت. الیزابت دوم در منطقه «می‌فر» در شهر لندن زاده شد و بزرگترین فرزند دوک یورک بود. دوک یورک، پسر دوم جورج پنجم، پادشاه وقت بریتانیا، بود که بعدها اریکه سلطنتی را از پدرش به ارث برد. ملکه الیزابت دوم پیش از رسیدن به تاج‌و‌تخت، با دوک ادینبرگ ازدواج کرده بود. همسر الیزابت دوم سال پار به سن ۹۹ ساله‌گی درگذشت. احساس مسوولیت و عزم راسخ از ویژهگیهای مهم ملکه بریتانیا خوانده شده است. بریتانیا زیر حاکمیت ملکه الیزابت دوم فراز و نشیب‌های زیادی را تجربه کرد. حتا در مواردی نقش نهاد سلطنتی زیر پرسش رفت، اما تلاش‌های این ملکه در حفظ نهاد سلطنتی جدی و موفق بود. زمانی که ملکه بر اریکه سلطنت تکیه زد، پرچم بریتانیا در شمار زیادی از کشورهای مستعمره به اهتزاز در می‌آمد. خانم الیزابت اما روی وجود کشورهای مستقل و مشترک‌المنافع تأکید کرد و بریتانیا به تدریج از مستعمره‌هایش جدا شد. الیزابت دوم چهار فرزند دارد. طبق قوانین سلطنتی حاکم در بریتانیا پس از درگذشت او، پسر بزرگش آقای چارلز سِمت پادشاهی را بر عهده گرفت. تاج‌و‌تخت سلطنتی طبق عرف رایج در بریتانیا بدون هیچ مراسمی به شاهزاده چالرز منتقل شد، اما باید چند مرحله تشریفاتی و سنتی را سپری کند تا رسماً به‌عنوان پادشاه جدید بریتانیا معرفی شود. گفته می‌شود که مراسم معرفی او به‌عنوان فرمانروای جدید بریتانیا امروز (شنبه، ۱۰ سپتامبر) در حضور مقام‌ها و چهره‌های سیاسی برگزار خواهد شد. واکنش‌ها به درگشت ملکه بریتانیا اکثر چهره‌های سیاسی مطرح جهان درگذشت ملکه بریتانیا را تسلیت گفته‌اند. امانویل مکرون، رییس‌جمهور فرانسه، الیزابت دوم را «مظهر تداوم و اتحاد ملت بریتانیا» به مدت ٧٠ سال توصیف کرده و گفته است که او دوست فرانسه و ملکه خوش‌قلب بود که تأثیر ماندگاری بر کشور و زمانه‌اش برجا گذاشت. جو بایدن، رییس‌جمهور ایالات متحده امریکا و همسرش جیل بایدن، با نشر بیانیه‌ای به مناسبت درگذشت الیزابت دوم، ضمن ابراز همدردی با مردم بریتانیا، خانم الیزابت را فراتر از یک ملکه و معرف یک زمانه خواندند. در این بیانه آمده است که ملکه الیزابت یک سیاستمدار باوقار و دارای پایداری بی‌بدیل بود که ایتلاف میان بریتانیا و ایالات متحده را عمیق‌تر کرد و کمک کرد رابطه دو کشور مستحکم‌تر شود. شاهزاده رضا پهلوی، فرزند شاه پیشین ایران در پیامی در صفحه توییترش نوشته است: «من و خانواده‌ام در سوگ درگذشت علیاحضرت فقید، ملکه الیزابت دوم، به مردم بریتانیا و جامعه جهانی می‌پیوندیم.» او افزوده است: «ملکه در دوران حکمرانی‌اش، که طولانی‌ترین دوره یک پادشاه در جهان به شمار می‌رود، نقش یک نیروی شرافتمند و نجیب را برای عدالت، پیشرفت، و نیز یک‌پارچه‌گی و تداوم کشور خود ایفا کرد. از این‌رو، با احترام ماندگار به‌خاطر خدمات‌شان به بریتانیا و ملت خود، در یادها خواهد ماند.» یاییر لاپید و آیزک هرتزوگ، نخست‌وزیر آلمان و رییس‌جمهور اسراییل نیز با نشر پیام‌های جداگانه درگذشت الیزابت دوم را به خاندان سلطنتی و مردم بریتانیا تسلیت گفته‌اند. شی جین‌پینگ، رییس‌جمهور چین، درگذشت ملکه بریتانیا را ضایعه بزرگ خوانده است. جستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، در سخنانی گفته است که در جهان پیچیده، وقار و عزم پایدار الیزابت دوم به همه آرامش می‌بخشید. همچنان نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند نوشته است: «هرگز گرما و مهربانی او را فراموش نمی‌کنم.» همچنان انتونیو گوتیرش، دبیر کل سازمان ملل متحد، با ابراز تاسف نسبت به درگذشت ملکه الیزابت او را یک «دوست خوب» سازمان ملل متحد خوانده است. آقای گوتریش گفته است که فداکاری پایدار و مداوم ملکه الیزابت برای مدت‌ها به یادگار خواهد ماند. حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین کشور و عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی پیشین نیز درگذشت ملکه بریتانیا را تسلیت گفته‌اند. آقای کرزی نوشته است: «من همیشه متأثر از فروتنی، وقار و خرد او بودم. او در واقع یک فرمانروای گرامی بود.» همچنان آقای عبدالله در صفحه توییترش نوشته است که ملکه الیزابت با قدرت فوق‌العاده و منحصر‌به‌فردش در سازگاری با تغییرات و دگرگونی‌های مهم تاریخی در ۷۰ سال گذشته به یاد خواهد ماند. با این همه، طالبان اما واکنش متناقضی نسبت به وفات ملکه بریتانیا از خود نشان داده‌اند. خبرگزاری دولتی باختر که زیر اداره طالبان فعالیت دارد، بامداد روز جمعه، ۱۷ سنبله، خبر کوتاهی درباره وفات ملکه بریتانیا نشر کرد. در کنار این خبر، تصویر ویرایش‌شده‌ای از خانم الیزابت در برگه توییتر این خبرگزاری گذاشته شده بود که ملکه بریتانیا را یک فرد خون‌آشام معرفی می‌کرد. این تصویر تا پیش از چاشت دیروز همراه با خبر کوتاه روی صفحه خبرگزاری باختر موجود بود، اما پس از چاشت از صفحه توییتر این خبرگزاری برداشته شد. خبرگزاری «باختر» زیر اداره طالبان در متن این خبر واکنش خاصی نسبت به درگذشت ملکه بریتانیا نشان نداده است. در متن خبر این خبرگزاری آمده است: «الیزابت دوم، ملکه بریتانیا به سن ۹۶ ساله‌گی درگذشت. با درگذشت ملکه الیزابت دوم شاهزاده چارلز ۷۳ ساله، فرزند بزرگ او، سلطنت بریتانیا را به ارث برد و پادشاه این کشور شد.» مقام‌های رهبری طالبان درباره درگذشت خانم الیزابت دوم واکنشی نشان نداده‌اند. هشت صبح
زنان معترض، به نماینده جدید دبیر کل سازمان ملل با عنوان « زنان افغانستان را درک کنید» پیام فرستاند
تیم اتحاد و همبستگی زنان افغانستان، با نوشتن پیامی به نماینده‌ی جدید دبیر کل سازمان ملل متحد در امور افغانستان، می‌گویند که امیدوار هستند خانم اوتونبایوا شرایط مردم افغانستان را درک کند. زنان معترض، از گزینش خانم رزا اوتو نبایوا، به عنوان معاونیت یوناما در افغانستان استقبال کرده و می‌گویند که امیدوار هستند نماینده جدید دبیرکل سازمان ملل شرایط مردم افغانستان به‌ویژه زنان را درک کند. این زنان باور دارند که زنان افغانستان بعد از روی کار آمدن دولت سرپرست طالبان، به طور سیستماتیک به حاشیه رفته اند و کشور با بحران عمیق حقوق بشری مواجه است. زنان معترض، در این پیام تاکید کرده اند که مقامات ذی‌صلاح جامعه‌ی جهانی باید متوجه وضعیت زنان افغانستان باشند. و به «وعده‌های دروغین» طالبان باور نکنند. این زن معترض طالبان را مخالف سرسخت زنان توصیف کرده‌اند. این درحالی‌است که بعد از سپری‌شدن یک‌سال از روی کارآمدن دولت طالبان در کابل، هنوز هم مقام‌های این دولت در مورد اشتغال، تحصیل و حقوق شهروندی زنان افغانستان طرح بخصوصی ارائه نکرده‌اند.
دختران و زنان پروانی حمایت شان را از الهه اعلان کردند
شماری از دختران و زنان ولایت پروان حمایت شان را از الهه دختر دانشجوی که ادعا دارد سعید خوستی سخنگوی ژپشین وزارت داخله طالبان او را مورد شکنجه، تجاوز و نکاح اجباری قرار داده اعلان کردند. این زنان، با شعار نباید زندگی و سرنوشت زنان افغانستان به بازی گرفته شود در یک مکان سربسته اعتراض کردند. پیشتر، گروه اتحاد و همبستگی زنان افغانستان؛ نیز حمایت شان را از الهه در شهر کابل اعلان کرده بودند.
گروه اتحاد و همبستگی زنان افغانستان خواستار نجات الهه شدند
شماری از زنان معترض، در حمایت از الهه؛ دختری که با نشر ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی خبرساز شد طی هم‌آیشی در یک مکان سربسته خواهان توقف «خشونت علیه زنان» شدند. این زنان، با شعار (زنان برده‌ی جنسی نیستند) خواهان نجات الهه شدند و می‌گویند که الهه و صدها دختر معترض دیگر که در خفا و هراس به‌سر می‌برند یا شکنجه شده یا به‌گونه‌ی مرموز به قتل رسیده‌اند. الهه دلاورزی، دختر یکی از جنرالان ریاست عمومی امنیت ملی در دولت حاممدکرزی، سعید خوستی؛ سخنگوی قبلی وزارت داخله طالبان و رییس دارالایتام‌های حقانیه را متهم می‌کند که بر وی تجاوز، شکنجه و سپس «نکاح اجباری» کرده و در یکی از آپارتمان‌های شهر کابل محبوس ساخته‌است. خوستی با نشر توییت‌های ازدواج با الهه را تایید و گفته است که از این پیوند پشیمان است چون الهه مشکل عقیده و باور دارد. وی، تصریح کرده است که حاضر است برای دفاع از خودش به هر محکمه‌ای چه در داخل و چه در خارج از کشور حاضر شود. او از رهبران طالبان و همقطارانش معذرت خواسته است.
مرکز فرهنگی و کتاب‌سرای اورانوس برای زنان در بدخشان افتتاح شد
مرکز فرهنگی و کتاب‌سرای «اورانوس» به کمک مالی یک زن در شهر فیض آباد بدخشان افتتاح شد. دکتر فرح گیتی، موئسس و بنیان‌گذار این مرکز فرهنگی و کتاب سرا می گوید که این مرکز را به هدف ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی و افزایش آگاهی شهروندان ایجاد کرده است. گفته می‌شود کتاب سرای این مرکز فرهنگی اکنون دوهزار جلد کتاب دارد و برنامه‌های هنری و فرهنگی، مشاعره، داستان‌خوانی و مقاله‌نویسی نیز در آن برگزار می‌گردد. پیشتر کتابخانه‌ی «زن»، در منطقه‌ی پل سرخ شهرکابل توسط یک فعال حقوق زنان نیز افتتاح گردیده بود. عکس از برگزاری نمایشگاه کتاب در بدخشان توسط زنان
زنان معترض پنجشیری، باشندگان پنجشیر؛ امنیت جانی ندارند
شماری از زنان در ولایت پنجشیر، به دلیل «نبود امنیت» در این ولایت دست به اعتراض در یک مکان سربسته زدند. زنان معترض پنجشیری، با نشرعکس‌های در رسانه‌ها می‌گویند که نظامیان طالبان، به بهانه‌های مختلف دست به آزار و اذیت ساکنان این ولایت می‌زنند. آنان می‌گویند که نظامیان طالبان، نان شان را بر باشندگان روستا های این ولایت تحمیل می‌کنند در حالی‌که آنها خود مشکلات شدید اقتصادی دارند. این زنان، حکومت محلی طالبان در پنجشیر را متهم به کوچیدن اجباری باشندگان این ولایت نیز ساخته‌اند.
ملتی‌که کتاب نخواند، مجبور است کل تاریخ را تجربه کند ـ زنان معترض، یک کتابخانه را در پل سرخ افتتاح کردند
زنان افغانستان، پر شورتر از قبل می‌درخشند و همواره در پی آن هستند که در اجتماع فعالیت‌های چشم‌گیری داشته باشند. شماری از این زنان، که در محفل افتتاحیه‌ی «کتابخانه زن» در شهر کابل، گرد هم آمده بودند می‌گویند که ما این کتابخانه را در سایه‌ی حمایت‌های بنیاد «کرستال بیات» راه اندازی می‌کنیم تا بخشی از مشکلات زنان در راستای دسترسی به منابع تحصیلی و غیره رفع سازد. شماری از اعضای جنبش «خودجوش زنان معترض افغانستان» باور دارند که ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی در بین زنان و دختران رنج دیده‌ی افغانستان که بعد از روی کار آمدن دوباره طالبان، به جز از درد و دور ماندن از حق تحصیل و اشتغال چیزی دیگری نصیب شان نگردیده است حالا به دنبال آن هستند که با کتاب، کتاب‌خوانی و کتابخانه که شوربختانه فرهنگ کتاب خوانی، نیز روز به روز در جامعه‌ی ما کم‌رنگ می شود دوباره در مقابل چالش های فرا رو به پا می‌ایستند. ژولیا پارسی، فعال حقوق زن و موئسس این کتابخانه، در محفل افتتاحیه گفت که ما به مدت یک سال در مقابل حکومت طالبان برای بازگشایی مکاتب دختران بالاتر از صنف ششم اعتراض انجام داده‌ایم که هیچ نتیجه‌ی در پی نداشت؛ ولی ما اعتراض های مسالمت‌آمیز را برای احقاق حقوق سرخ زنان و دختران افغانستان، ادامه خواهیم داد. به گفته‌ی فیروزه حاتمی، از اعضای «جنبش خودجوش زنان معترض افغانستان»، فعال حقوق زن و نماینده‌ی بنیاد «کرستال بیات»، هدف ما کمک‌کردن و انگیزه‌دادن به زنان افغانستانی می‌باشد، ما برای حق زنان افغان پابرجا هستیم و هیچ وقت تسلیم نمی‌شویم. لیلا بسیم، یکی دیگر از فعالین حقوق زن، گفت که به مدت یک سال از روی کار آمدن حکومت طالبان در افغانستان ما خاموش نبودیم و نه خواهیم ماند، ما تا توان داریم برای تثبیت جایگاه واقعی زنان افغانستان کار و فعالیت‌های این‌چنینی را مهیا می‌کنیم، چنانچه این کتابخانه را راه اندازی کردیم. این درحالی است که دولت سرپرست طالبان، در یک سال گذشته محدودیت‌های شدیدی را بر زنان افغانستان وضع کرده‌اند که افتتاح این کتابخانه در یک سال گذشته اولین کار فرهنگی درشت زنانه در جامعه‌ی عمدتا مردسالار افغانستان به شمار می‌رود.