با آغاز سال تحصیلی در افغانستان ۴۰۰ هزار تن دختر دیگر، از آموزش محروم شدند
فرخنده: با آغاز سال تحصیلی جدید در افغانستان، وضعیت تحصیل دختران همچنان بحرانی است و چهارصد هزار دختر دیگر از حق آموزش در مقاطع متوسطه و لیسه محروم شدند. به این ترتیب، شمار کل دخترانی که از ادامه تحصیل در این مقاطع بازمانده‌اند، به ۲.۲ میلیون نفر رسیده است. کاترین راسل، مدیر اجرایی یونیسف، روز شنبه ۲ حمل در بیانیه‌ای اعلام کرد که ادامه این ممنوعیت آینده میلیون‌ها دختر افغانستان را تهدید می‌کند و پیامدهای ناگواری برای کل کشور خواهد داشت. او هشدار داد که در صورت ادامه این وضعیت تا سال ۲۰۳۰، بیش از چهار میلیون دختر از آموزش فراتر از دوره ابتدایی محروم خواهند شد. مدیر اجرایی یونیسف تاکید کرده است که این اقدام نه تنها سلامت و رفاه دختران را به خطر انداخته، بلکه منجر به افزایش ازدواج‌های اجباری و کاهش حضور زنان در حوزه‌های حیاتی مانند نظام سلامت شده است. به گفته او، کمبود داکتران و قابله‌های زن در کشور باعث خواهد شد که جان هزاران مادر و نوزاد در معرض خطر قرار گیرد. یونیسف در برآوردهای خود پیش‌بینی کرده است که این ممنوعیت به مرگ یک‌هزار و ۶۰۰ مادر و بیش از سه‌هزار و ۵۰۰ نوزاد منجر خواهد شد. در این بیانیه، یونیسف همچنین تاکید کرده که به حمایت از کودکان افغان، به‌ویژه دختران، ادامه خواهد داد. این نهاد بین‌المللی همچنین اشاره کرده است که در حال حاضر ۴۴۵ هزار کودک از طریق برنامه‌های آموزشی مبتنی بر جامعه به آموزش دسترسی دارند که ۶۴ درصد آنان دختران هستند. یونیسف این وضعیت را فاجعه‌بار توصیف کرده و خواستار لغو فوری ممنوعیت تحصیل دختران در افغانستان شده است. جامعه جهانی نیز بارها از طالبان خواسته است که محدودیت‌های آموزشی را برای دختران بردارد، اما تا کنون هیچ تغییر ملموسی در این زمینه صورت نگرفته است.
امیدهای بربادرفته؛ پایان یک رؤیا برای دانشجویان دختر افغانستان در عمان
فرخنده: پرستو نادری” اسم مستعار”، دانشجوی ۲۲ ساله افغانستان، روزهای خود را با امید و آرزو در کلاس‌های دانشگاه در عمان سپری می‌کرد. اما روزی که ایمیلی از برنامه بورسیه تحصیلی زنان افغانستان (WSE) دریافت کرد، تمام رویاهایش در یک لحظه فرو ریخت. در ایمیل آمده بود که دولت جدید ایالات متحده آمریکا تصمیم گرفته است که بودجه این برنامه را قطع کند و تمام بورسیه‌ها به پایان خواهند رسید. این تصمیم تنها مختص به WSE نبود؛ بلکه یکی از ۶۰۰۰ برنامه‌ای بود که از سوی اداره توسعه بین‌المللی آمریکا (USAID) لغو شده است. اما برای دخترانی که برای تحصیل و ساختن آینده‌ای بهتر تلاش می‌کردند، این فقط یک تصمیم سیاسی نبود، بلکه نابودی یک رؤیا بود. پس از انتشار این خبر، دانشجویان دختر افغانستان که با این بورسیه در کشورهای مختلف مشغول تحصیل بودند، دچار شوک و اضطراب شدیدی شدند. آنها نه تنها از دست دادن فرصت تحصیل را تجربه می‌کردند، بلکه آینده‌شان در هاله‌ای از ابهام فرو رفته بود. WSE اعلام کرد که تمام دانشجویان باید به افغانستان بازگردند و این خبر بر استرس آنها افزود. کشوری که بسیاری از این دختران از آن فرار کرده بودند، دیگر برایشان امن نبود. بازگشت به افغانستان، به‌معنای از دست دادن امیدها و شاید مواجهه با سرنوشتی نامعلوم بود. ناهید اسم مستعار، یکی از دانشجویان این برنامه، می‌گوید: “برای رسیدن به اینجا، من سالها زحمت کشیدم. حالا در یک لحظه، با یک ایمیل، تمام تلاش‌هایم بی‌نتیجه شد.” او می‌افزاید که این تصمیم نه‌تنها آینده فردی آنها را تحت تأثیر قرار داده، بلکه ضربه‌ای بزرگ به حقوق زنان در افغانستان نیز محسوب می‌شود. بسیاری از این دختران در ترس و وحشت از آینده‌ای نامشخص به سر می‌برند. آنها نگران‌اند که در افغانستان، دیگر اجازه ادامه تحصیل را نداشته باشند. این دانشجویان در اعتراض به این تصمیم می‌گویند: “ما نمی‌دانیم وقتی به افغانستان بازگردیم، چه سرنوشتی در انتظارمان است. تحصیل برای زنان در افغانستان تقریباً غیرممکن شده است.” با وجود این شرایط دشوار، برخی از دانشجویان تلاش کرده‌اند تا صدای خود را به گوش جهانیان برسانند. پرستو در تماس با” رسانه فرخنده” نگرانی‌های خود را ابراز کرده است. او م ی‌گوید: “آمریکا نباید تحصیلات را قربانی سیاست‌هایش کند. ما فقط می‌خواهیم درس بخوانیم، چرا این حق از ما گرفته می‌شود؟” این دانشجویان از دولت آمریکا و سازمان‌های بین‌المللی می‌خواهند که این تصمیم را بازبینی کنند. آنها باور دارند که تحصیل نباید تحت تأثیر تغییرات سیاسی قرار گیرد. “این فقط یک برنامه آموزشی نیست، بلکه آینده هزاران دختر افغانستان است که حالا در خطر نابودی قرار گرفته است.” از لحظه دریافت ایمیل، دانشجویان دیگر نمی‌توانند روی درس‌هایشان تمرکز کنند. “هر لحظه فکر می‌کنیم که چه اتفاقی خواهد افتاد. دیگر نمی‌توانیم بخوابیم، نمی‌توانیم درس بخوانیم، فقط ترس و استرس داریم.” برای بسیاری از این دانشجویان، بازگشت به افغانستان حتی به‌معنای قرار گرفتن در معرض خطر است. برخی از خانواده‌های آنها نیز از این وضعیت آگاه شده‌اند و نگران امنیت دخترانشان هستند. پرستو می‌گوید “پدرم گفت اگر برگردم، معلوم نیست چه بر سرم بیاید. اما چاره‌ای ندارم، دیگر جایی برای ماندن ندارم.” WSE اعلام کرده است که فردا جلسه‌ای برگزار خواهد شد تا به سؤالات دانشجویان پاسخ دهد. اما بسیاری از آنها معتقدند که هیچ پاسخی نمی‌تواند اضطراب آنها را کاهش دهد. “آنها نمی‌خواهند فقط جواب بشنوند، آنها می‌خواهند که این تصمیم لغو شود.” WSE گفته است که تا زمان خروج دانشجویان، هزینه‌های اقامت، غذا و بیمه آنها را تأمین خواهد کرد. اما این کمکی به آینده آنها نمی‌کند. آنها می‌گویند “ما نمی‌خواهیم فقط برای چند هفته دیگر تأمین مالی شویم، ما می‌خواهیم آینده‌مان حفظ شود.” این تصمیم در سطح جهانی نیز واکنش‌هایی را برانگیخته است. فعالان حقوق بشر معتقدند که قطع این بورسیه‌ها نشان‌دهنده نادیده گرفتن تعهدات آمریکا در حمایت از زنان افغانستان است. “آمریکا همیشه ادعا کرده که حامی حقوق زنان است، اما حالا اولین چیزی که قربانی می‌شود، تحصیل دختران است.” دانشجویان افغانستان از سازمان‌های بین‌المللی، دانشگاه‌ها و فعالان حقوق بشر درخواست کمک کرده‌اند. آنها می‌خواهند که صدای اعتراض‌شان به گوش مقامات آمریکایی برسد و این تصمیم بازبینی شود. با تمام این ناامیدی‌ها، این دانشجویان هنوز امید دارند. آنها باور دارند که اگر صدایشان شنیده شود، شاید بتوانند تغییری ایجاد کنند. این دانشجویان در یک برنامه اعتراضی گفته‌اند”ما برای تحصیل جنگیده‌ایم و تسلیم نخواهیم شد. شاید این پایان یک برنامه باشد، اما نباید پایان رؤیاهای ما باشد.” پایان بورسیه WSE، آینده تحصیلی صدها دانشجوی دختر افغانستان را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است. در حالی که دولت آمریکا تصمیم به قطع حمایت گرفته است، این دانشجویان همچنان امیدوارند که راهی برای ادامه تحصیل پیدا کنند. اما آیا این صداها شنیده خواهد شد؟ گزارش: ش ج
از بودا تا دبی: حلیمه سادات افتخار افغانستان را در دانشگاه دبی درخشاند
فرخنده: در رویداد بین‌المللی دانشگاه دبی، که به معرفی فرهنگ‌ها و سنت‌های کشورهای مختلف اختصاص داشت، حلیمه سادات، یکی از دانشجویان افغانستان این دانشگاه، و تیمش توانستند یکی از بزرگ‌ترین افتخارات این رویداد را برای افغانستانستان به ارمغان بیاورند. آنها با همکاری و تلاش مشترک، جایزه “The Best Pavilion” را برای افغانستانستان کسب کردند. این موفقیت نه تنها برای حلیمه بلکه برای همه افغانستان‌ها در دبی افتخار بزرگی بود. حلیمه در مصاحبه‌ای با خبرنگار رسانه فرخنده گفت: “امسال در رویداد International Day، که در آن کلوب‌های مختلف از کشورهای گوناگون شرکت می‌کنند، توانستم با همکاری برخی دوستانم بهترین غرفه را برای افغانستانستان و دانشگاه دبی کسب کنم. این موفقیت باعث افتخار کشورم شد و نشان دادم که با تلاش و همکاری می‌توانیم در هر شرایطی بدرخشیم.” غرفه افغانستانستان که توسط حلیمه و تیمش طراحی و سازماندهی شد، با نمایش هنرهای دستی، غذاهای سنتی و نمایش‌های فرهنگی، توانست به جهان نشان دهد که افغانستانستان کشوری پر از استعداد، فرهنگ و تاریخ غنی است. این غرفه فرصتی فراهم آورد تا افغانستانستان در معرض توجه جهانی قرار گیرد و مردم از نزدیک با تنوع فرهنگی و هنری این کشور آشنا شوند. حلیمه سادات متولد ولایت بامیان افغانستانستان است و در خانواده‌ای بزرگ شده که پدرش همیشه به پیشرفت فرزندانش، به‌ویژه دختران، اهمیت می‌داد. او در این‌باره می‌گوید: “افتخار میکنم که در چنین خانواده‌ای روشن‌فکر بزرگ شده‌ام، جایی که پسر و دختر هر دو حقوق مساوی داشته‌اند.” حلیمه معتقد است که تأثیر مثبت خانواده‌اش در مسیر پیشرفت او بسیار مهم بوده است. حلیمه در ادامه سفر تحصیلی خود را شرح داد و گفت: “بعد از اتمام صنف دوازده از افغانستانستان به ایران رفتم و به دلیل علاقه به فوتبال، در تیم دختران مهاجر به عنوان دفاع راست فوتبال بازی می‌کردم. سپس بورسیه دانشگاه آسیایی برای خانم‌ها در بنگلادش را دریافت کرده و پنج ماه در آنجا به دختران افغانستان فوتبال آموزش دادم. در سال ۲۰۲۳، بورسیه خلف الحبتور را دریافت کردم که برای ۵۵ دختر افغانستان ارائه شده بود و به دبی آمدم تا در دانشگاه دبی در رشته فناوری اطلاعات (IT) ادامه تحصیل دهم.” حلیمه، که پیش از این علاقه زیادی به فوتبال داشت و همیشه آرزو داشت فوتبالیست یا پلیس شود، اکنون به دلیل پیشرفت سریع تکنولوژی، به رشته فناوری اطلاعات علاقه‌مند شده است و تصمیم دارد در این رشته تحصیل کرده و مهارت‌هایش را گسترش دهد. او در حال حاضر به عنوان رئیس کلوب دانشجویان افغانستان در دانشگاه دبی فعالیت می‌کند و در بسیاری از پروژه‌های داوطلبانه مشارکت دارد. او همچنین چندین گواهینامه و دو جایزه برای فعالیت‌های داوطلبانه‌اش دریافت کرده است. حلیمه سادات بر این باور است که دیدگاه بسیاری از مردم جهان نسبت به افغانستانستان یک کشور جنگ‌زده و پر از خشونت است. اما او با این دستاورد توانست نشان دهد که افغانستانستان نه تنها یک کشور درگیر جنگ نیست بلکه سرزمینی پر از استعداد، فرهنگ و تاریخ غنی است. او افزود: “با این موفقیت، توانستم چهره‌ای متفاوت از کشورم به نمایش بگذارم و ثابت کنم که افغانستان‌ها، به ویژه دختران افغانستان، توانایی‌های فوق‌العاده‌ای دارند و می‌توانند در عرصه‌های بین‌المللی بدرخشند.” این دستاورد حلیمه تنها برای او بلکه برای همه دختران افغانستان در جهان یک پیام امیدبخش است. حلیمه می‌گوید: “همیشه تلاش کرده‌ام که در کنار درس، مهارت‌های فردی‌ام را هم تقویت کنم. با وجود چالش‌ها و محدودیت‌هایی که به عنوان یک دختر افغانستان با آنها روبه‌رو هستم، هرگز اجازه نمی‌دهم موانع مانع پیشرفت من شوند.” او افزود: “امید و پشتکار همیشه همراه دختران افغانستان بوده است. هیچ‌چیز غیرممکن نیست. فقط باید باور داشته باشید و تلاش کنید. مهم نیست که شرایط چقدر غیرممکن به نظر می‌رسد، هرگز از قدرت دعا دست نکشید. نزد الله هیچ چیز غیرممکن نیست.” حلیمه در پایان پیام خود به دختران افغانستان و جهانیان گفت: “من با این دستاورد توانستم به جهانیان نشان بدهم که ‘گنج همیشه در ویرانه است.’ افغانستانستان تنها یک کشور درگیر جنگ نیست؛ بلکه سرزمینی پر از استعداد، فرهنگ و تاریخ غنی است. می‌خواهم این پیام را به همه دختران افغانستان برسانم که هیچ‌چیز غیرممکن نیست. باید باور داشته باشید و همیشه به تلاش و دعا ادامه دهید.” این داستان از حلیمه سادات نشان‌دهنده قدرت اراده، پشتکار و توانمندی دختران افغانستان است که با وجود تمام چالش‌ها، می‌توانند در عرصه‌های بین‌المللی بدرخشند و کشورشان را با افتخار نمایندگی کنند. گزارش: لیلا رضایی
یونما: محدودیت‌های طالبان بر زنان افغانستان سبب آسیب‌های درازمدت شده است
فرخنده: دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) اعلام کرد که محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی طالبان بر زنان افغانستان، به ویژه در حوزه‌های آموزش، کار و دسترسی به خدمات بهداشتی، منجر به آسیب‌های بلندمدت اجتماعی و اقتصادی شده است. این گزارش در تاریخ سه‌شنبه، ۳۰ دلو، با انتشار تصویری از رزا اوتانبایوا، رییس یوناما، در نشستی که از سوی دفتر سازمان همکاری کشورهای اسلامی برگزار شد، منتشر گردید. در این نشست، اوتانبایوا تأکید کرد که نیاز به گفت‌وگوهای سازنده‌تر و مؤثرتر در مورد وضعیت زنان افغان و مشکلات آنها وجود دارد. یوناما در این گزارش بیان کرده است: «افغانستان، جایی که محدودیت‌ها در زمینه آموزش، کار و دسترسی به خدمات بهداشتی باعث آسیب‌های بلندمدت شده است، نیاز مبرم به اقدامات فوری در جهت احیای مشارکت معنادار زنان در این بخش‌ها دارد.» از زمانی که طالبان قدرت را در افغانستان به دست گرفتند، آنها زنان و دختران افغان را از بسیاری از حقوق بنیادی خود، از جمله دسترسی به آموزش، کار و آزادی‌های فردی محروم کرده‌اند. این اقدامات و محدودیت‌ها با واکنش‌های گسترده جهانی مواجه شده‌اند، اما طالبان همچنان به وضع محدودیت‌های جدید ادامه می‌دهند. این گزارش یوناما در شرایطی منتشر می‌شود که وضعیت زنان در افغانستان روز به روز دشوارتر می‌شود و جامعه جهانی همچنان به جستجوی راه‌هایی برای مقابله با بحران‌های انسانی در این کشور است.
۱۳۰ تهدید و ۵۱ بازداشت؛ خبرنگاران افغانستان در برابر سانسور بی‌پایان در سال 2024
فرخنده: در یک عصر تاریک و بی‌صدا، وقتی که آزادی بیان در افغانستان در حال ناپدید شدن است، خبرنگاران این سرزمین همچنان در صف اول مبارزه با حقیقت قرار دارند. اما مبارزه‌ای که این روزها به هیچ وجه آسان نیست. گزارش سالانه مرکز خبرنگاران افغانستان، تصویری تیره و تار از وضعیت رسانه‌ها در کشور پس از بازگشت طالبان ارائه داده است؛ جایی که تهدیدات، بازداشت‌ها و حتی زندانی شدن خبرنگاران، نه تنها آزادی رسانه‌ها، بلکه زندگی حرفه‌ای آنان را به خطر انداخته است. در گزارشی که اخیراً منتشر شد، مرکز خبرنگاران افغانستان از ثبت ۱۸۱ مورد نقض حقوق رسانه‌ها در سال ۲۰۲۴ خبر داده است. از این میان، ۱۳۰ مورد تهدید و ۵۱ مورد بازداشت خبرنگاران بوده است. گزارش‌گران بدون مرز نیز تاکید کرده‌اند که با روی کار آمدن طالبان، سرکوب رسانه‌ها و افزایش آزار و شکنجه خبرنگاران از یک طرف، و بستن رسانه‌ها از سوی دیگر، منجر به کاهش چشمگیر فضای آزاد رسانه‌ای در این کشور شده است. با افزایش محدودیت‌ها و دستورهای سخت‌گیرانه طالبان، شرایط برای خبرنگاران روز به روز سخت‌تر شده است. طبق گزارش‌ها، ۱۸ رسانه در سال جاری بسته شده‌اند و از این میان، ۱۴ رسانه همچنان نتواسته‌اند به فعالیت‌های خود ادامه دهند. رسانه‌هایی که زمانی به عنوان منابع مهم اطلاعاتی و خبری برای مردم افغانستان شناخته می‌شدند، اکنون خاموش شده‌اند. اما شاید بیش از همه، خبرنگاران زن در افغانستان هستند که با چالش‌های مضاعف روبرو شده‌اند. محدودیت‌های اعمال شده از سوی طالبان نه تنها دسترسی آنان به اطلاعات و منابع خبری را به شدت کاهش داده، بلکه امنیت جانی و حرفه‌ای آنان را نیز به خطر انداخته است. این شرایط به قدری دشوار بوده که بسیاری از خبرنگاران زن مجبور به ترک حرفه و حتی مهاجرت از کشور شده‌اند. عاطفه سهرابی، خبرنگار و فعال حقوق زن افغان، یکی از این نمونه‌هاست. او که پیش از مهاجرت به آلمان در کابل خبرنگاری می‌کرد، در گفتگو با فرخنده نیوز به شرایط بحرانی خبرنگاران زن در افغانستان اشاره می‌کند. عاطفه می‌گوید که در زمان جمهوریت، خبرنگاران می‌توانستند با آزادی بیشتر در مسائل مختلف تحقیق کنند، اما اکنون با روی کار آمدن طالبان، خبرنگاران زن دیگر حتی قادر به شرکت در جلسات مطبوعاتی یا مصاحبه با مسئولان نیستند. عاطفه ادامه می‌دهد که بسیاری از زنان خبرنگار اکنون به دلیل تهدیدات امنیتی مجبور به ترک کار و خانه‌هایشان شده‌اند و مهاجرت به کشورهای دیگر تنها گزینه‌ای است که برای حفظ جانشان باقی مانده است. عاطفه در حالی که یاد می‌کند از روزهای نخستین تحصیلش در کابل و علاقه‌اش به رشته ژورنالیسم، از چالش‌ها و تحولات شخصی‌اش در این مسیر می‌گوید. از انتخاب رشته خبرنگاری در برابر انتظار خانواده‌اش تا روزهای پرچالش کاری در رسانه‌های افغان. او همچنین درباره تحصیل و کارش در این حوزه تأکید می‌کند که رسانه‌ها و ارتباطات جمعی می‌توانند تأثیرات زیادی بر جامعه داشته باشند؛ تاثیری که هم‌اکنون در افغانستان با تهدیدات طالبان در حال ناپدید شدن است. عاطفه سهرابی با اشاره به نقض گسترده حقوق خبرنگاران زن و مرد در افغانستان می‌گوید: “امروز رسانه‌ها در افغانستان دیگر نقش اصلی خود را ایفا نمی‌کنند. با ورود طالبان به قدرت، رسانه‌ها تحت فشار شدید قرار گرفته‌اند تا تنها صدای یک گروه خاص را پخش کنند. نه تنها خبرنگاران زن، بلکه مردان خبرنگار نیز در معرض تهدید و بازداشت قرار دارند.” او همچنین تاکید می‌کند که به دلیل فشارهای شدید، گزارش‌های منتشر شده دیگر هیچ‌گونه تطابقی با اصول حرفه‌ای و خبرنگاری ندارند و بیشتر به تبلیغات صرف تبدیل شده‌اند. “در این میان، سوال بزرگتری مطرح است: آیا زنان افغان که در طول سالهای گذشته با سختی‌های فراوان به جاده آزادی بیان گام نهاده‌اند، بار دیگر در سایه سنگین طالبان به خاموشی خواهند گرایید؟ پاسخ به این سوال، نیازمند زمان و فشارهای جهانی است. عاطفه در پیام پایانی خود می‌گوید: “دنیای امروز دنیای علم و تکنولوژی است، اما در افغانستان، ما به عصر بیسوادی برگشته‌ایم. اگر وضعیت فعلی ادامه یابد، نسل‌های آینده افغانستان از حق آموختن و آگاهی محروم خواهند شد.” در شرایطی که آزادی بیان در افغانستان به شدیدترین محدودیت‌ها مواجه شده است، تنها امید خبرنگاران و فعالان حقوق بشر به حمایت‌های جهانی است. آنان می‌خواهند که صدایشان شنیده شود و جهان برای بازگشت حقوق ابتدایی‌شان به میدان آید. گزارش: شکیلا گلستانی
دختری که با قالین‌بافی در جستجوی تحصیل و آینده‌ای روشن است
فرخنده: در گوشه از کابل، در اتاقی کوچک و نمناک که بوی خامه و رنگ‌های طبیعی در آن پیچیده، رویا احمدی با انگشتان ظریفش تارهای قالین را گره می‌زند. اتاق آنقدر کوچک است که گرما و رطوبت آن را به فضایی خفقان‌آور تبدیل کرده است. او به همراه خواهر و برادرش در تلاش است تا یک لا قالین را در مدت زمان کوتاهی بافت کند؛ چرا که اجاره خانه در انتظار پرداخت است. رویا، دختر ۲۱ سالهای از ولایت بامیان، سه سال از تحصیل بازمانده و تمام این مدت را به قالین بافی اختصاص داده است. او می‌گوید: «ما بعد از سال ۱۳۹۰ به کابل آمدیم و از آن زمان به قالین بافی مشغول هستیم.» تحصیلاتش در بامیان تا صنف چهار ادامه یافت، اما با کوچ به کابل، آرزوی تحصیل در یکی از معتبرترین مدارس پایتخت را در سر می‌پروراند. «باور داشتم که می‌توانم یک شخص تاثیرگذار شوم، اما شرایط به گونه‌ای رقم خورد که درس خواندن به آرزویی محال تبدیل شد.» زندگی در کابل با چالش‌های بسیاری همراه بود. او خاطره تلخی از روز انفجار مکتب سیدالشهدا دارد که در آن ۵۹ همکلاسی‌اش جان باختند. «آن روز صدای انفجار را شنیدم و سراسیمه فرار کردم. از آن روز به خود عهد کردم که خون خواهرانم را به زمین نگذارم و برای تحصیل و آینده تلاش کنم.» رویا که اشک‌هایش را با گوشه چادرش پاک می‌کند، ادامه می‌دهد: «اکنون شرمنده ۵۹ شهید مکتب سیدالشهدا هستم. حالا بافتن قالین تنها راهی است که در دست دارم.» او از روزهای گرم تابستان و سرد زمستان می‌گوید: «روزها قالین می‌بافیم و شب‌ها درس می‌خوانم. امتحان کانکور را با نمرات خوبی گذراندم، اما پس از سقوط حکومت، امیدهایم ناامید شد.» حالا او به سختی در بازار کار می‌کند. «در حال حاضر، قیمت قالین‌ها پایین آمده و با تلاش بسیار تنها می‌توانیم به یک درآمد محدود برسیم. پدرم بیکار است و یک برادر در ایران کار می‌کند.» رویا از شرایط کنونی جامعه و فشارهای طالبان بر زنان می‌گوید: «ما در خانه زندانی هستیم، اما تلاش می‌کنیم تا به هر نحوی که شده، خود را مشغول کنیم. وقتی طالبان را می‌بینم، به یاد روزهای تلخی می‌افتم که بر روی تحصیل و آینده‌ام گذاشته‌اند.» با وجود تمام چالش‌ها، رویا هنوز هم امید به تغییر دارد: «از طالبان می‌خواهم درهای دانشگاه‌ها را باز کنند و به زنان اجازه دهند که سهمی در جامعه داشته باشند. این ظلم پایدار نخواهد ماند و من به دختران پیام می‌دهم که تسلیم نشوند و به هر نحوی که شده، ادامه دهند.» این روایت نه تنها داستان زندگی رویا، بلکه قصه هزاران دختر دیگر است که به رغم فشارها و محدودیت‌ها، هنوز هم در جستجوی آینده‌ای روشن و تحصیل هستند. گزارش: کبرا علی‌زاده
عفو بین الملل خواهان آزادی بدون قید و شرط یک فعال آموزش دختران از سوی طالبان شدند
فرخنده: سازمان عفو بین الملل در حالی خواستار آزادی آقایی عظیمی شدند که گروه طالبان به تازگی اعلام کرده است که احمد فهیم عظیمی به یک سال زندان محکوم شده است. این سازمان طی یک بیانیه، بازداشت آقایی عظیمی را ناعادلانه و خلاف قوانین بین المللی حقوق بشر خوانده است. احمد عظیم فهیمی با همکارش صدیق افغان در تاریخ ۱۷ ماه اکتوبر سال ۲۰۲۳ توسط طالبان در کابل بازداشت شد. صدیق افعان به تازگی آزاد شده است اما احمد عظیم فهیمی به اتهام فعالیت علیه رژیم گروه طالبان به یک سال زندان محکوم شده است. چند روز قبل نیز کارشناسان سازمان ملل متحد خواستار آزادی بدون قید و شرط آقایی عظیمی شده بودند. آنان در تاریخ ۳ ماه ثور گفته بودند که طالبان آقایی عظیمی را از شش ماه بدینسو بازداشت کرده است. به گفته ی این سازمان هیچ توجیه یا بهانه ی برای زندانی کردن اقایی عظیمی وجود ندارد. طالبان پس از تسلط دوباره در کشور ده ها تن از فعالان حقوق بشر، جامعه ی مدنی، معترضان و فعالان آموزش را به اتهام های مختلف بازداشت شکنجه و حتی به قتل رسانده است.
دختریکه مادرش را از خودکشی نجات داد
افغانستان، کشوری که خاکش بوی خون می دهد و گوشه گوشه این سرزمین درد می کند. زندگی در این جا شجاعت می خواهد. اطفال این سرزمین در کودکی جوان و در جوانی پیر می شوند. دختران و پسران که برای یافتن لقمه ی نان، جوانی اش را می فروشد. باگذشت بیشتر از بیست و پنج سال جنگ های داخلی در افغانستان هزاران کودک یتیم و هزاران زن بیوه شدند. که امروز در کوچه ها و پس کوچه های شهر دست فروشی یا هم گدایی می کند. در این میان داستان دختری را روایت می کنیم که پدر و دو برادرش را در جنگ از دست دادند. دختری نزده ساله ی که تلاش کرد تا خانواده اش را دوباره استوار نگهدارد. تمنا: اسم مستعار دختر نزده ساله ی پروانی است که بعد از کشته شدن پدر و برادرش در جنگ مادرش را از خودکشی نجات داد و خودش با هزاران امید دوباره بر خواست تا خانواده ی از هم پاشیده اش را دوباره استوار سازد. او داستان اش را با این جمله آغاز کرد.« اگه پدرم زنده بود من هم میتوانستم درس بخوانم و مثل دختران دیگر زندگی راحتی داشته باشم». او یک دختر اما مثل یک مرد واقعی در کوچه ها و پس کوچه های کابل دست فروشی می کرد تا خرج و مصارف فامیل اش را تآمین کند. « هنوز داغ برادر کوچک ترم که در یکی از ملی بس های شهری در انتحاری کشته شد فراموش نکرده بودیم که خبر مرگ پدر و برادر بزرگم زندگی را برای ما جهنم ساخت. وقتی مادرم از مرگ عزیزان اش خبر شد به نیت خودکشی از بام خود را پایین انداخت. حق من نبود در این سن با این مشکلات مقابله کنم، آسان نبود روزهای که تنها سرپرست فامیل ام بودم مادرم دیگر امید زندگی را از دست داده بود فقط من بودم و یک برادر و خواهر کوچک ام که دست چپ و راستش را نمی شناخت. برای تسلی دل مادرم برش قول دادم نگران نباشد مثل یک مرد کار می کنم و خرج و مصارف خانه را پوره میکنم. از همان روز ببعد از دوکان سرکوچه چند قلم و ماسک گرفتم و تا شب سر سرک فروختم، شب چند نان گرفتم، روزها به همین منوال می گذشت خواهرم را به مکتب فرستادم تا مثل به این سرنوشت گرفتار نشود. روزها در این فکر بودم که چگونه کرایه خانه، برق،آب …را پوره کنم» تمنا می گوید این مشکلات بعد از تسلط دوباره ی طالبان چند برابر شد، دیگر نتوانستم مثل روزهای قبل در بیرون از خانه کار کنم. محدودیت های طالبان از یک طرف باز داشت و منع تحصیل و کار از طرف دیگر، زندگی را برای من تلخ تر کرده است. کودکان افغانستان محروم ترین کودکان جهان است که بجای درس کار و به جای زندگی کردن فقط نفس می کشند. فقر، بیسوادی، جنگ، عدم تحصیل و ده موانع دیگر باعث شده است تا این کودکان نتواند به گ آینده ی روشن دست یابد.
بختی که هیچوقت یار نشد
اشک هایش هم چون ژاله از گونه هایش می ریخت. نگاه پرسوزش هزاران درد، غم، افسردگی و هزاران مشکل دیگر را در چهره اش نمایان می کرد نرگس اسم مستعار زن 37 ساله ی است که پس از تسلط دوباره ی طالبان در افغانستان، محتاج لقمه نانی است تا برای فامیل هشت نفری اش مهیا کند. نرگس از جمله افسرانی است که سالها در ولایت پروان در بخش نظامی خدمت کرده است. داستان زندگی نرگس سراسر مقابله با مشکلات است. می‌گوید«بعد از سقوط دور اول حکومت طالبان، من هم مثل دختران دیگر مکتب می رفتم و با هزاران شوق، علاقه و امید برای یک آینده ی درخشان قدم بر می داشتم. روزی از مکتب آمدم تا خبری کامیاب شدن ام را برای فامیل ام بگویم که قبل از این خبر خوب، خبری نامزد شدنم را شنیدم دستانم یخ بسته بود و دست و پایم می لرزید با خود می گفتم او شخص که قرار است زندگی من باشد کی است؟ از کجا است؟ و ایا اجازه می دهد من تحصیل ام را ادامه دهم یاخیر؟ هنوز هم نمی توانم باورکنم که چرا پدرم به خاطر اینکه پدرشوهرم دوست قدیمی اش بود زندگی مرا به خاطر دوستی اش نابود کرد. پدر شوهرم به خاطریکه با آب و قران خواستگاری آمده بود و دوست صمیمی پدرم بود. به خاطر این رسم و رواج سنتی حتی با من مشوره هم نکرد. بهار سال 1383 دوستانم به صنف جدید راه یافتن و من به خانه ی جدید. با وجود مخالفت های فامیل شوهرم کنار امدم و درس هایم را ادامه دادم. به خاطر ادامه ی تحصیل فامیل شوهرم مرا لت و کوب می کرد، غذای درست نمی داد، حتی موهایم را کنده بودند ولی من بچه ام را بغل می کردم و در صنف میرفتم. نان برای خوردن نداشتم، شیر برای بچه ام نداشتم با وجود این چالش ها توانستم دوازده سال مکتب را تمام کنم . بعد در یک انستیتویت شروع به تحصیل کردم به خاطر ممانعت ها و محدودیت های فامیل ام درسهایم نیمه تمام ماند. بعد در یک کارگاه خیاطی مشغول کار شدم بعد از چند سال به صفوف نیروی های امنیتی افغانستان پیوستم. ما روز های سختی را گزراندیم جای دور و خطر ناک می رفتیم با وجود این مشکلات از زندگی ام راضی بودم تا اینکه طالبان امد و برای همیشه خوشی های زندگی را از من ربود. ساعت نه شب بود که رییس ما برایم زنگ زد که با فامیل ام کابل فرار کنم زیرا طالبان پروان را تصرف کرده بود هیچ کسی فکر نمی کرد که کابل هم به دست گروه سقوط کنند که با چپلق و موتر سایکل امده اند. وقتی من کابل رسیدم طالبان کابل را هم تصرف کرد. ازآن روز ببعد زندگی روی خوشی را از ما گرفت طالبان اجازه‌ای کار نداد پسر بزرگ ام که صنف دوازده بود کراچی گرفت، دخترم نتوانست دانشگاه برود. شوهرم مریضی قلب دارد نمی تواند کار کند به همین خاطر پسرم به طور غیر قانونی به طرف ایران رفت در راه به دست آدم ربایی ها ربوده شد و شش روز زیر شکنجه و لت، پیش آن ها ماند و به کمک برادرانم در بدل بیست میلیون تومان ایرانی آزاد شد». او فعلا در سخت ترین شرایط اقتصادی قرار دارد. روزانه به خاطر پاک کاری به خانه ها می رود و صد یا یک صدو پنجاه افغانی می گیرد. ترس جان و یافتن لقمه ی نان دو درد مشترک است که افسران پیشین افغانستان است که به بعد روی کار امدن طالبان با آن دست و‌پنجه نرم می کند. این در حالی است که طالبان در برگشت دوباره ی شان در افغانستان، عفو عمومی اعلان کرده بودند اما بعد از آن مردم شاهد ده‌ها موارد از قتل های مرموز، و کشتار نظامیان پیشین بوده است. مصطفی شهریار
جنبش زنان افغانستان برای عدالت و آزادی، خواستار رفع محدودیت‌ها علیه زنان افغانستان شد
جنبش زنان افغانستان برای عدالت و آزادی، خواستار پایان اِعمال محدودیت‌ها علیه زنان افغانستان شد.