وزیر بریتانیایی: آینده افغانستان در گرو آزادی آموزش برای همه مردم است
فرخنده: آنلیس دادز، وزیر دولت بریتانیا، به مناسبت روز جهانی آموزش با تأکید بر اهمیت یادگیری برای همه مردم افغانستان اعلام کرد که طالبان باید درک کنند آینده این کشور تنها با فراهم کردن آزادی آموزش برای تمامی اقشار جامعه می‌تواند به پیشرفت دست یابد. او امروز (جمعه) در شبکه اجتماعی «اکس» نوشت که از گذشتن یک روز جهانی دیگر بدون آموزش برای زنان و دختران افغانستان «عمیقاً غمگین» شده است. دادز با تأکید بر اینکه آموزش یک «حق بنیادین» است، افزود که این حق نباید به‌عنوان یک امتیاز در نظر گرفته شود. از زمان بازگشت طالبان به قدرت، محدودیت‌های شدیدی بر آموزش دختران اعمال شده است. در نخستین گام، طالبان مدارس متوسطه دخترانه را بستند و در دسامبر ۲۰۲۲ ورود دختران به دانشگاه‌ها نیز به‌طور رسمی ممنوع شد. این تصمیمات با موجی از انتقادات بین‌المللی و داخلی مواجه شده است. تصمیم طالبان برای ممنوعیت آموزش دختران، واکنش‌های گسترده‌ای را از سوی سازمان‌های حقوق بشری، فعالان مدنی و جامعه جهانی به همراه داشته است. بسیاری از منتقدان معتقدند که این اقدامات نه تنها حقوق اساسی زنان را نقض می‌کند، بلکه مانعی جدی برای توسعه و بازسازی افغانستان به شمار می‌رود. جامعه جهانی به‌ویژه در روزهایی همچون روز جهانی آموزش، بارها خواستار بازگشت طالبان از این تصمیمات شده و بر ضرورت احترام به حقوق بشر تأکید کرده‌اند. وزیر بریتانیایی نیز در اظهارات خود تصریح کرد که حمایت از حق آموزش برای همه، گامی اساسی برای دستیابی به صلح و ثبات در افغانستان است. با ادامه این وضعیت، آینده زنان و دختران افغانستان و تأثیر آن بر توسعه پایدار کشور همچنان از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی جامعه جهانی است.
بازداشت چهار زن در کندز به اتهام «رابطه خارج از ازدواج» توسط طالبان
فرخنده: دفتر فرماندهی امنیه‌ی طالبان در ولایت کندز اعلام کرده است که نیروهای این گروه، چهار زن و سه مرد را به اتهام «رابطه‌ی خارج از ازدواج» بازداشت کرده‌اند. این افراد از مربوطات حوزه‌ی پنجم امنیتی این ولایت بازداشت شده‌اند. براساس خبرنامه‌ی منتشرشده، یک نفر از بازداشت‌شدگان از ولایت بغلان، یک نفر از ولایت بلخ و پنج نفر دیگر از باشندگان کندز هستند. طالبان گفته‌اند که این افراد پس از تحقیقات ابتدایی برای ادامه‌ی بررسی‌ها به محکمه‌ی ولایت کندز منتقل شده‌اند. در همین حال، دادگاه عالی طالبان نیز اعلام کرده است که دو نفر در ولایت‌های پروان و قندهار به اتهام «فساد مالی» در ملاءعام شلاق خورده و سپس به زندان منتقل شده‌اند. این اقدامات در حالی صورت می‌گیرد که گزارش‌ها نشان می‌دهد طالبان به بازداشت‌های خودسرانه علیه شهروندان ادامه می‌دهند و از نبود نهادهای ناظر و پاسخگو سوءاستفاده می‌کنند. سازمان‌های حقوق بشری بارها از رفتارهای سرکوب‌گرانه‌ی طالبان، به‌ویژه علیه زنان، ابراز نگرانی کرده‌اند. این تحولات نشان‌دهنده‌ی تشدید فضای محدودیت و سرکوب در افغانستان تحت حاکمیت طالبان است، درحالی‌که جامعه بین‌المللی همچنان از وضعیت حقوق بشر در این کشور ابراز نگرانی می‌کند.
بریتانیا: دفاع از حقوق زنان افغانستان از اولویت‌های اصلی لندن است
فرخنده: معاون وزارت خارجه بریتانیا، همیش فالکونر، برخورد طالبان با زنان و دختران را «غیرقابل‌قبول» خواند و تاکید کرد که دفاع از حقوق آنها یکی از اولویت‌های اصلی لندن است. فالکونر روز چهارشنبه، ۳ دلو، در پیامی ویدیویی که از مقر سازمان ملل در نیویارک منتشر شد، گفت بریتانیا اجازه نخواهد داد که زنان و دختران افغان فراموش شوند. او افزود که بریتانیا نگرانی‌های خود در مورد وضعیت «وحشتناک» زنان و دختران افغان را با نمایندگان کلیدی، شرکای منطقه‌ای و سازمان ملل مطرح کرده است. این مقام بریتانیایی با اشاره به ممنوعیت آموزش متوسطه برای دختران در افغانستان گفت: «افغانستان تنها کشوری در جهان است که چنین محدودیتی را اعمال کرده است. بریتانیا این تصمیم طالبان، ممنوعیت آموزش پزشکی زنان و تلاش‌های آنان برای محدودیت بیشتر از جمله کار در سازمان‌های غیردولتی را به شدیدترین شکل محکوم می‌کند.» فالکونر تصریح کرد که طالبان نمی‌توانند انتظار حمایت یا تعامل از سوی جامعه بین‌المللی داشته باشند، مگر اینکه رویکرد خود را تغییر دهند. او تاکید کرد که بریتانیا به همکاری با شرکای بین‌المللی برای حمایت از آینده‌ای بهتر برای مردم افغانستان ادامه خواهد داد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که طالبان همچنان سیاست‌های سخت‌گیرانه‌ای را علیه حقوق زنان و دختران در افغانستان اعمال می‌کنند و جامعه بین‌المللی بارها این اقدامات را محکوم کرده است.
آتش‌سوزی در لغمان باعث مرگ دو کودک دختر شد
فرخنده: مقام‌های محلی طالبان در ولایت لغمان اعلام کرده‌اند که در پی یک آتش‌سوزی در این ولایت، دو کودک دختر جان خود را از دست داده‌اند. عبدالمالک افغان، سخنگوی والی طالبان در لغمان، در صحبت با رسانه‌ها گفت که این حادثه روز دوشنبه، اول دلو، در منطقه «سستمی» ولسوالی الینگار رخ داده است. به گفته وی، دو کودک جان‌باخته که بین سه تا شش سال سن داشته‌اند، در جریان این آتش‌سوزی جان خود را از دست داده‌اند. سخنگوی طالبان همچنین اشاره کرد که این آتش‌سوزی خسارات مالی به صاحب‌خانه نیز وارد کرده است، اما از اعلام دلیل وقوع آتش‌سوزی خودداری کرد. گفتنی است که حوادث مشابه همچنان در برخی مناطق کشور اتفاق می‌افتد که گاه به از دست رفتن جان شهروندان می‌انجامد و نگرانی‌هایی را در میان مردم ایجاد می‌کند.
پایان ماموریت رینا امیری در بحبوحه انتقادات
فرخنده: رینا امیری، نماینده ویژه ایالات متحده در امور حقوق بشر و زنان افغانستان، امروز (دوشنبه، اول دلو) به مأموریت خود پایان داد. او در نامه خداحافظی‌اش که در اکس منتشر کرد، بار دیگر بر لزوم تلاش‌های جهانی برای پاسخگو کردن طالبان و تأمین حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان، تأکید کرد. خانم امیری نوشت: «برای پاسخگویی طالبان و استفاده از تلاش‌های رهبران زن شجاع افغان و مدافعان حقوق بشر، کارهای زیادی باید انجام شود. مهم‌تر از همه، باید به کار ادامه دهیم تا طالبان را متقاعد کنیم که احکام مخرب علیه زنان و دختران را که آنها را از اختیار، تحرک، تحصیل، معیشت، صدا و دسترسی به خدمات پزشکی محروم کرده‌اند، لغو کنند.» با پایان مأموریت خانم امیری، هنوز روشن نیست که دولت جدید ایالات متحده تحت رهبری دونالد ترامپ آیا شخص دیگری را به این سمت منصوب خواهد کرد یا این پست را حفظ خواهد کرد. دوره مأموریت خانم امیری با انتقادات گسترده‌ای از سوی فعالان حقوق بشر و مدافعان حقوق زنان مواجه بوده است. منتقدان می‌گویند که او طی دوره مأموریتش دستاورد ملموسی در بهبود وضعیت حقوق بشر و زنان افغانستان نداشته است و در همین دوره محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های طالبان علیه زنان تشدید شده است. یکی از فعالان حقوق زنان اظهار داشت: «مأموریت خانم امیری بیشتر به سخنرانی‌ها و ابراز نگرانی محدود شد، در حالی که اقدامات عملی لازم برای حمایت از زنان افغان به چشم نیامد.» خانم امیری در اظهارات پایانی خود گفت: «طالبان فرهنگ ترس و ارعاب ایجاد کرده‌اند و افغانستان را در چرخه‌ای از وابستگی و فقر نگه داشته‌اند. باید از طالبان خواسته شود که به حقوق اقلیت‌های قومی و مذهبی احترام بگذارند.» او همچنین ابراز امیدواری کرد که روزی افغانستان به سوی جامعه‌ای فراگیر حرکت کند و دختران و پسران این کشور بتوانند برای آینده‌ای بهتر توانمند شوند. رینا امیری خواستار حمایت جهانی از مردم افغانستان شد و گفت: «جهان باید در کنار زنان و مردان شجاع افغانستان بایستد. این نه‌تنها یک ضرورت اخلاقی، بلکه یک راهبرد مهم برای منطقه و جهان است.» با پایان مأموریت امیری، آینده نمایندگی ویژه آمریکا در امور زنان و حقوق بشر افغانستان و ادامه تلاش‌ها برای بهبود وضعیت زنان افغان در سایه حکمرانی طالبان همچنان در ابهام است. آیا دولت جدید ایالات متحده راهبردی عملی برای حمایت از حقوق بشر در افغانستان خواهد داشت یا این تلاش‌ها به فراموشی سپرده خواهد شد؟ پرسشی است که زمان به آن پاسخ خواهد داد.
درخواست اقدام جامعه جهانی برای بهبود وضعیت زنان و مهاجران افغانستان
فرخنده: جنبش فانوس آزادی زنان افغانستان به رهبری هاجر آزاده، فعال حقوق زنان، از سازمان ملل متحد، نهادهای حقوق بشری و جامعه جهانی خواسته است که برای احترام به حقوق انسانی مهاجران افغان در پاکستان، گام‌های عملی و فوری بردارند. این جنبش با برگزاری یک برنامه اعتراضی، بار دیگر نقض حقوق بشر، آپارتاید جنسیتی، تبعیض ساختاری و وضعیت اسفناک مهاجران افغان را محکوم کرد و هدف اصلی خود را جلب توجه جهانیان و نهادهای حقوق بشری به این بحران اعلام کرد. در این گردهمایی، اعضای جنبش شعارهایی نظیر «حقوق زنان حق بشری است»، «به تبعیض جنسیتی نه بگویید»، «به عدالت جنسیتی بله بگویید» و «دیوارهای آپارتاید جنسیتی باید فرو بریزند» سر دادند. فانوس آزادی زنان افغانستان تأکید کرد که بازداشت‌ها و نقض حقوق زنان و مهاجران افغان در پاکستان همچنان ادامه دارد. این جنبش انتقاد کرد که تاکنون هیچ اقدام مؤثری از سوی کمیساریای عالی ملل متحد در امور پناهجویان و مقامات پاکستانی برای بهبود وضعیت مهاجران انجام نشده است. به گفته این جنبش، وضعیت کنونی غیرقابل قبول است و نیاز به اقدام فوری از سوی جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری دارد. این گروه هشدار داد که ادامه بی‌توجهی به این مسائل می‌تواند عواقب جدی برای حقوق زنان و مهاجران افغان به همراه داشته باشد. خواسته‌ها: اقدام عملی سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری برای حمایت از مهاجران افغان. پایان دادن به آپارتاید جنسیتی و تبعیض ساختارمند علیه زنان. تضمین حقوق انسانی زنان و مهاجران افغانستان در کشورهای میزبان، به‌ویژه پاکستان. این جنبش از جامعه بین‌المللی خواسته است تا با اقدامات مؤثر و ملموس، به بحران حقوق بشری افغان‌ها پاسخ دهد.
محرومیت دختران افغانستان از آموزش، نقض جدی حقوق بشر است
فرخنده: یان اگلند، دبیر کل شورای پناهندگان نروژ، روز یک‌شنبه، ۳۰ جدی، از بازدید خود از یک کارخانه قالین‌بافی در هرات خبر داد و تأکید کرد که محرومیت دختران افغان از دسترسی به آموزش، انکار غیرقابل تحمل حقوق بشر است. اگلند در این بازدید با دخترانی روبرو شد که به دلیل محدودیت‌های اجتماعی و آموزشی، مجبور به کار در قالین‌بافی شده‌اند. او در جریان دیدار خود از یک دختر ۱۲ ساله در این کارخانه گفت: «من فقط تا صنف پنجم درس خواندم، اما رویای من هنوز این است که پزشک بشوم.» این اظهارات نشان‌دهنده چالش‌های جدی است که دختران افغان با آن مواجه هستند و نشان می‌دهد که بسیاری از آنها به دلیل محرومیت از آموزش، مجبور به وارد شدن به بازار کار می‌شوند. دبیر کل شورای پناهندگان نروژ همچنین در سفرش به هرات با زنانی ملاقات کرده است که به عنوان سرپرست خانواده‌های خود فعالیت می‌کنند. این زنان، که در شرایط اقتصادی دشواری زندگی می‌کنند، نشانگر وضعیت پیچیده‌ای هستند که بحران افغانستان برای آنها ایجاد کرده است. یان اگلند در ادامه تصریح کرد که بحران انسانی در افغانستان و مسائل مربوط به حقوق بشر از سوی جامعه جهانی به طور کافی مورد توجه قرار نگرفته است. وی از جامعه بین‌المللی خواست تا اقدامات فوری و مؤثری برای بهبود وضعیت انسانی و آموزشی در این کشور اتخاذ کند. محرومیت دختران از تحصیل و شرایط سخت اقتصادی که زنان افغان با آن مواجه هستند، همچنان موضوعات اصلی نگرانی در سطح بین‌المللی هستند و نیاز به توجه و اقدام فوری دارند.
نگرانی یونیسف از خطر فلج کودکان در افغانستان و اقدامات برای مقابله با آن
فرخنده: صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) در گزارشی که روز پنج‌شنبه، ۲۷ جدی، منتشر شد، اعلام کرد که افغانستان یکی از آخرین کشورهای است که ویروس فلج کودکان به‌صورت بومی در آن وجود دارد. این نهاد بین‌المللی هشدار داد که کمبود برق و مشکلات موجود در زنجیره سرد واکسین‌ها تهدیدی جدی برای خدمات واکسیناسیون و ایمن‌سازی در این کشور به شمار می‌رود. یونیسف در گزارش خود تأکید کرد که کارزارهای واکسیناسیون و خدمات ایمن‌سازی نقش کلیدی در پیشگیری از فلج اطفال دارند. با این حال، نهاد مذکور هشدار داد که شرایط موجود، از جمله قطع برق و مشکلات مربوط به نگهداری واکسن‌ها، ممکن است موجب کاهش اثربخشی این برنامه‌ها شود. در همین راستا، یونیسف اعلام کرد که برای بهبود دسترسی به واکسن‌ها و مقابله با این مشکلات، با همکاری مرکز ملک سلمان، اقدامات جدیدی در نظر گرفته است. این همکاری شامل تأمین برق برای مراکز صحی افغانستان است که به نوبه خود، از آنها برای تأمین واکسن‌ها و سایر خدمات بهداشتی حمایت می‌کند. بر اساس گزارش یونیسف، این همکاری به تهیه و نصب ۱۳ جنراتور در شفاخانه‌های ۱۲ ولایت افغانستان منجر شده است تا به این ترتیب مشکلات مربوط به کمبود برق در مراکز بهداشتی کاهش یابد. پیش از این، سازمان جهانی صحت (WHO) نیز اعلام کرده بود که در سال ۲۰۲۴، ۲۵ مورد فلج اطفال در افغانستان ثبت شده است، که این آمار نشان‌دهنده اهمیت اقدامات فوری برای پیشگیری و کنترل این بیماری در کشور است. یونیسف تأکید کرده است که برای جلوگیری از شیوع فلج اطفال و تضمین ایمن‌سازی کودکان، همکاری‌های بین‌المللی و حمایت از زیرساخت‌های بهداشتی افغانستان ضروری است. این نهاد در ادامه از دولت افغانستان و سازمان‌های بین‌المللی خواست تا به‌طور مشترک به مقابله با بحران فلج اطفال و تقویت سیستم‌های واکسیناسیون در کشور بپردازند.
کار شاقه کودکان نقض آشکار حقوق کودکان در افغانستان است
فرخنده: اداره توسعه بین‌المللی ایالات متحده (USAID) در روز جمعه، ۲۸ جدی، در یک بیانیه در ایکس اظهار کرد که کار اجباری و شاقه کودکان در افغانستان نقض آشکار حقوق بشری و کرامت انسانی آنان به شمار می‌رود. این نهاد تأکید کرد که محافظت از افراد آسیب‌پذیر، از جمله کودکان، و تأمین آزادی برای همه افراد، از الزامات اساسی حقوق بشر است. این گزارش در حالی منتشر می‌شود که برنامه جهانی غذا (WFP) اخیراً اعلام کرده است که با وجود ممنوعیت طالبان بر کار زنان، کمک‌های بشردوستانه به افغان‌ها همچنان ادامه دارد. این در حالی است که وضعیت اقتصادی و اجتماعی بسیاری از افغان‌ها، به ویژه کودکان، همچنان بحرانی است. طبق گزارش شاخص جهانی فقر چندبعدی، ۷۰ درصد کودکان زیر ۱۸ سال در افغانستان در شرایط فقر زندگی می‌کنند. این آمار نگران‌کننده نشان‌دهنده وضعیت دشوار بسیاری از خانواده‌ها در افغانستان است که مجبور به فرستادن کودکان خود به بازار کار می‌شوند. کار اجباری کودکان در افغانستان به عنوان یکی از مشکلات اصلی در این کشور مطرح است که علاوه بر تأثیرات منفی بر حقوق و سلامت کودکان، آینده آنها را نیز به خطر می‌اندازد. بر اساس گزارش‌ها، بسیاری از کودکان به دلیل فقر شدید و ناتوانی خانواده‌ها از تأمین نیازهای اولیه، مجبور به انجام کارهای سخت و خطرناک می‌شوند. اداره توسعه بین‌المللی ایالات متحده (USAID) تأکید کرده است که جوامع بین‌المللی باید برای حفاظت از حقوق کودکان و حمایت از آنان در برابر کارهای اجباری اقدام کنند و در عین حال از تأمین نیازهای بشردوستانه برای مردم افغانستان حمایت نمایند. این نهاد همچنین از تمام طرف‌های درگیر در افغانستان خواسته است که به حقوق بشر و قوانین بین‌المللی احترام بگذارند و از تشدید بحران انسانی در این کشور جلوگیری کنند.
طالبان حقوق اساسی زنان و دختران را در سال گذشته به شدت محدود کرد
فرخنده: دیده‌بان حقوق بشر در گزارش سالانه خود از تشدید نقض حقوق بشر در افغانستان در سال ۲۰۲۴ ابراز نگرانی کرده است. این گزارش نشان می‌دهد که قوانین و مقررات جدید طالبان نقض حقوق زنان و دختران را به طور چشمگیری افزایش داده و شرایط زندگی برای میلیون‌ها افغان را دشوارتر کرده است. طبق این گزارش، طالبان در سال گذشته فرمان‌هایی صادر کردند که حقوق اساسی زنان و دختران را به شدت محدود کرده است. تحصیل، اشتغال و آزادی حرکت زنان و دختران به‌شدت محدود شده است. دختران از تحصیلات متوسطه و دانشگاهی محروم شدند و زنان از حضور در اماکن عمومی، ورزش و دریافت خدمات صحی بدون همراهی مرد منع شدند. در ماه آگوست ۲۰۲۴، طالبان قانونی را تصویب کردند که زنان را از سفر بدون سرپرست مرد یا استفاده از وسایل نقلیه عمومی منع می‌کند. همچنین، پوشش صورت در ملاء عام برای زنان اجباری شده و آواز خواندن یا شنیده شدن صدای زنان در خارج از خانه نیز ممنوع شده است. در کنار این محدودیت‌ها، بحران اقتصادی افغانستان به شدت وضعیت زندگی مردم را تحت تاثیر قرار داده است. دیده‌بان حقوق بشر گزارش می‌دهد که بیش از ۲۳.۷ میلیون افغان در سال ۲۰۲۴ به کمک‌های بشردوستانه نیاز داشتند، که شامل ۲.۹ میلیون نفر که در آستانه گرسنگی قرار دارند. زنان و دختران به دلیل ممنوعیت‌های طالبان در اشتغال و محدودیت‌های حرکتی به‌طور نامتناسبی از این بحران آسیب دیده‌اند. علاوه بر این، ممنوعیت تحصیلات برای زنان و دختران منجر به کمبود کارکنان بهداشتی زن در افغانستان شده است. گزارش همچنین بر نقض آزادی بیان در افغانستان تأکید می‌کند. طالبان آزادی رسانه‌ها را به شدت محدود کرده‌اند و ده‌ها خبرنگار را بازداشت کرده‌اند. طالبان پخش زنده برنامه‌های سیاسی و انتقاد از دولت را ممنوع کرده‌اند و تنها به مصاحبه با افراد تأییدشده اجازه داده‌اند. خبرنگاران پس از بازداشت‌های خودسرانه، تحت شکنجه و تهدید قرار گرفته‌اند و در برخی موارد از دسترسی به حقوق قانونی خود محروم شده‌اند. دیدبان حقوق بشر همچنین به حملات گروه داعش علیه اقلیت‌های مذهبی و قومی در افغانستان اشاره می‌کند. این حملات شامل انفجارها و تیراندازی‌هایی بود که منجر به کشته و زخمی شدن ده‌ها غیرنظامی، به ویژه هزاره‌ها، شد. طبق گزارش، دستکم ۶۷ نفر در حملات مختلف داعش کشته شدند. همچنین، در ماه می ۲۰۲۴، تیراندازی‌های مرزی توسط نیروهای امنیتی پاکستان به کشته شدن ۲۵ غیرنظامی منجر شد. دیده‌بان حقوق بشر همچنین گزارش می‌دهد که در سال ۲۰۲۴، ۹۸ مورد دستگیری و بازداشت خودسرانه توسط طالبان ثبت شده است. علاوه بر این، ۲۰ مورد شکنجه و بدرفتاری با مقامات دولتی و نظامیان پیشین گزارش شده که در برخی موارد منجر به کشته شدن نیروهای امنیتی دولت پیشین شده است. دگرباشان جنسی نیز به دلیل هویت یا گرایش جنسی خود با آزار و شکنجه مواجه شده‌اند. این گزارش همچنین به وضعیت مهاجران افغانستانی اشاره دارد که پس از آغاز اخراج مهاجران از پاکستان در اواخر سال ۲۰۲۳، بیش از ۶۶۵ هزار مهاجر به افغانستان بازگشته‌اند. بسیاری از این افراد که دهه‌ها در پاکستان زندگی کرده بودند، با مشکلات اقتصادی و کمبود مسکن در افغانستان مواجه شده‌اند. دیده‌بان حقوق بشر با اشاره به گزارش دفتر حقوق بشر ملل متحد، از کشورهای جهان خواسته است تا در برابر نقض حقوق بشر در افغانستان مسئولیت‌پذیری کنند. این سازمان همچنین از جامعه بین‌المللی خواسته است تا فشارها بر طالبان را افزایش داده و از ایجاد سازوکارهای مستندسازی برای پیگیری نقض حقوق بشر در افغانستان حمایت کند. در پایان، دیده‌بان حقوق بشر تأکید کرده است که وضعیت حقوق بشر در افغانستان تحت حاکمیت طالبان به شدت بحرانی است و نیاز به اقدام فوری و موثر از سوی جامعه جهانی برای مقابله با نقض‌های گسترده حقوق بشر وجود دارد.