نماینده پارلمان بریتانیا: سکوت در برابر طالبان، عادی‌سازی پایمال‌شدن حقوق زنان افغانستان است
فرخنده: آلیس مک‌دونالد، عضو پارلمان بریتانیا، با انتقاد تند از سیاست‌های طالبان در افغانستان، گفت که این گروه پس از بازگشت به قدرت، حقوق اقتصادی، سیاسی و اجتماعی میلیون‌ها زن و دختر را به‌گونه سیستماتیک از میان برده است. خانم مک‌دونالد در سخنرانی خود در پارلمان بریتانیا، وضعیت زنان و دختران افغانستان را «فاجعه‌بار» توصیف کرد و تأکید نمود که بی‌تفاوتی جامعه جهانی در برابر این وضعیت، به معنای مشروعیت‌بخشیدن به نقض گسترده حقوق زنان است. او افزود که ایستادن در کنار زنان افغانستان، آزمونی جدی برای صداقت جهان در دفاع از حقوق بشر به‌شمار می‌رود. این نماینده پارلمان، با ادای احترام به زنان افغانستان گفت زنانی که با وجود فشارها، محرومیت‌ها و تهدیدها، همچنان چه در داخل افغانستان و چه در بیرون از آن برای حقوق خود مبارزه می‌کنند، شایسته حمایت عملی جامعه جهانی هستند، نه صرفاً همدردی لفظی. مک‌دونالد هشدار داد که تحمل نقض حقوق زنان در افغانستان، پیامی خطرناک به جهان می‌فرستد؛ پیامی مبنی بر این‌که حقوق زنان قابل معامله و چشم‌پوشی است. او تأکید کرد که خود حاضر به ارسال چنین پیامی نیست و از دیگر اعضای پارلمان نیز خواست موضعی روشن و مسئولانه اتخاذ کنند. او در بخش دیگری از سخنانش به محدودیت‌های گسترده طالبان بر زنان و دختران افغان اشاره کرد و گفت ممنوعیت آموزش، اشتغال و آزادی رفت‌وآمد، به‌تدریج زنان را از عرصه‌های حرفه‌ای و اجتماعی حذف کرده و آنان را به حاشیه رانده است؛ وضعیتی که به‌گفته او نباید برای جهان عادی شود.
نخست وزیر اسپانیا: جهان هنوز بدهکار زنان افغانستان است
فرخنده: پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، در کنفرانس سالانه سفیران این کشور در مادرید، بار دیگر توجه جامعه جهانی را به وضعیت زنان و دختران افغانستان جلب کرد و گفت که جهان هنوز مسئولیت ناتمام خود در قبال آنان را ادا نکرده است. سانچز روز پنجشنبه، ۱۸ جدی، با حضور در کنفرانس سفیران ۲۰۲۶، از هیئت زنان افغان شرکت‌کننده در این نشست استقبال کرد و تأکید نمود که حضور آنان نه نمادین، بلکه برای «دیده‌شدن» و یادآوری یک بدهی حل‌نشده جهانی است. او تصریح کرد که سیاست خارجی فمینیستی بدون پاسخ‌گویی روشن نسبت به سرنوشت زنان افغانستان، معنا و اعتبار خود را از دست می‌دهد. کنفرانس سفیران اسپانیا هر سال با حضور نمایندگان دیپلماتیک این کشور برگزار می‌شود و به بررسی اولویت‌های سیاست خارجی مادرید اختصاص دارد. امسال، مسئله زنان افغانستان به‌عنوان یکی از محورهای برجسته این نشست مطرح شده است. بر بنیاد گزارش‌ها، قرار است خوزه مانوئل آلبارس، وزیر خارجه اسپانیا، در حاشیه این کنفرانس با اهدای لوح تقدیر از فوزیه کوفی، فعال برجسته حقوق زنان افغانستان، قدردانی کند. اقدامی که از آن به‌عنوان پیام نمادین حمایت سیاسی و اخلاقی اسپانیا از مبارزات زنان افغان یاد می‌شود. همچنین اعلام شده است که وزارت خارجه اسپانیا با همکاری اتحادیه اروپا و سازمان «زنان برای افغانستان»، اتاقی را به نام زنان افغان در ساختمان این وزارت‌خانه افتتاح خواهد کرد؛ اقدامی که هدف آن برجسته‌سازی جایگاه زنان افغانستان در دستور کار دیپلماسی و حقوق بشری اسپانیا عنوان شده است.
معاون دبیرکل سازمان ملل: سکوت جهان در برابر سرکوب زنان افغانستان قابل قبول نیست
فرخنده: امینه محمد، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد، از جامعه جهانی خواست در برابر وضعیت وخیم زنان در افغانستان و سیاست‌های تبعیض‌آمیز طالبان سکوت اختیار نکند و مسئولیت خود را در قبال حقوق بشر به‌ویژه حقوق زنان جدی بگیرد. او با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی اکس هشدار داد که ممنوعیت کار و آموزش زنان و همچنین محدودیت شدید حضور آنان در اماکن عمومی همچنان ادامه دارد و این روند، زندگی میلیون‌ها زن و دختر افغان را به‌طور مستقیم تحت تأثیر قرار داده است. معاون دبیرکل سازمان ملل تأکید کرد که جهان نباید چشم خود را بر واقعیتی ببندد که در آن زنان و دختران افغانستان با محرومیت‌های گسترده و نظام‌مند روبه‌رو هستند. به گفته او، سکوت و بی‌عملی کشورها به تداوم این وضعیت کمک می‌کند. در همین حال، هیأت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) نیز بارها هشدار داده است که اعمال محدودیت‌های فراگیر علیه زنان، نه‌تنها حقوق اساسی آنان را نقض می‌کند، بلکه آینده سیاسی، اجتماعی و اقتصادی افغانستان را به‌شدت تضعیف خواهد کرد. طالبان از زمان بازگشت به قدرت تاکنون بیش از ۸۰ فرمان محدودکننده و تبعیض‌آمیز علیه زنان و دختران صادر کرده‌اند؛ فرمان‌هایی که نهادهای بین‌المللی حقوق بشر از آن‌ها به‌عنوان نمونه آشکار «آپارتاید جنسیتی» یاد می‌کنند. نگرانی‌ها در حالی افزایش یافته که بر اساس گزارش تازه یک نهاد پژوهشی وابسته به دانشگاه جورج‌تاون امریکا، افغانستان در میان ۱۸۸ کشور جهان، بدترین وضعیت را از نظر شاخص‌های مربوط به حقوق و شرایط زندگی زنان دارد. با وجود فشارهای دیپلماتیک سازمان ملل و برخی کشورهای غربی برای واداشتن طالبان به تغییر سیاست‌های خود، این تلاش‌ها با حمایت‌نکردن متحدان منطقه‌ای طالبان، از جمله روسیه و چین، از سیاست فشار بر این گروه، با چالش جدی روبه‌رو شده است.
یلدا به‌مثابه اعتراض مدنی؛ پیام زنان افغانستان از تبعید
فرخنده: جنبش زنان مقتدر افغانستان در ایران هم‌زمان با فرارسیدن شب یلدا، با برگزاری برنامه‌ای نمادین، بر ادامه ایستادگی زنان در برابر تبعیض، حذف فرهنگی و بی‌عدالتی تأکید کرد و این مناسبت را پیامی از امید در دل تاریکی دانست. اعضای این جنبش در سخنرانی‌ها و بیانیه‌ای که به همین مناسبت منتشر شد، اعلام کردند که با وجود فشارها و محدودیت‌ها، به آگاهی‌بخشی، همبستگی و توانمندسازی زنان پایبند خواهند ماند. آنان تأکید کردند که حتی طولانی‌ترین شب‌ها نیز پایدار نیست و سرانجام به روشنایی می‌انجامد. شب یلدا به عنوان یکی از کهن‌ترین آیین‌های فرهنگی، قرن‌هاست در افغانستان و شماری از کشورهای منطقه گرامی داشته می‌شود. این شب با گردهمایی خانواده‌ها، خواندن شعر، قصه‌گویی و انتظار برای سپیده‌دم، نمادی از پیوند فرهنگی و امید جمعی به شمار می‌رود. با این حال، طالبان پس از بازگشت به قدرت، برگزاری بسیاری از آیین‌های فرهنگی از جمله یلدا، نوروز و چهارشنبه‌سوری را ممنوع اعلام کرده‌اند. وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان پیش‌تر، بزرگداشت شب یلدا را «حرام» و «گناه» خوانده و از مردم خواسته بود از تجلیل آن خودداری کنند. جنبش زنان مقتدر افغانستان در بیانیه خود، این آیین را «میراث مشترک فرهنگی» توصیف کرده و گفته است که یلدا یادآور صبر و مقاومت مردمانی است که در طول تاریخ، سخت‌ترین شرایط را با امید به فردا پشت سر گذاشته‌اند. به باور اعضای این جنبش، شب یلدا برای زنان افغانستان تنها یک جشن نیست، بلکه نمادی عمیق از ایستادگی در برابر تبعیض و بی‌عدالتی است؛ نمادی که نشان می‌دهد تلاش برای کرامت انسانی و آزادی، حتی در تاریک‌ترین شب‌ها نیز خاموش نخواهد شد.
جنبش زنان افغانستان برای عدالت و برابری: شب یلدا نماد مقاومت زنان در برابر سرکوب و تبعیض است
فرخنده: جنبش زنان افغانستان برای عدالت و برابری با انتشار بیانیه‌ای به مناسبت شب یلدا، این آیین باستانی را نمادی از امید، پایداری و مقاومت زنان در برابر سرکوب و تبعیض ساختاری دانست و تأکید کرد که محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان، نه موقتی بلکه بخشی از یک سیاست هدفمند حذف اجتماعی است. در این بیانیه آمده است که هم‌زمان با بازگشت طالبان به قدرت، زنان و دختران افغانستان به‌گونه‌ی سیستماتیک از حقوق اساسی خود، از جمله آموزش، کار، حضور اجتماعی و مشارکت در زندگی عمومی، محروم شده‌اند؛ روندی که به گفته این جنبش، نقض آشکار حقوق بشر و عدالت اجتماعی محسوب می‌شود. جنبش زنان افغانستان برای عدالت و برابری با اشاره به نقش فرهنگ در مقاومت مدنی، زنده‌نگه‌داشتن آیین‌هایی چون شب یلدا را بخشی از مبارزه فرهنگی در برابر افراط‌گرایی و تحمیل سکوت بر زنان عنوان کرده و گفته است که پاسداری از هویت فرهنگی، جدایی‌ناپذیر از مطالبه حقوق انسانی زنان است. در ادامه بیانیه تأکید شده که حقوق زنان، از جمله حق آموزش، کار، آزادی بیان و مشارکت اجتماعی، حقوقی بنیادین و غیرقابل مذاکره‌اند و زنان افغانستان با وجود فشارها و تهدیدها، به مبارزه مسالمت‌آمیز خود ادامه خواهند داد. این جنبش در پایان خاطرنشان کرده است که همان‌گونه که شب یلدا به پایان می‌رسد، تاریکی نیز ماندگار نخواهد بود، اما مقاومت زنان افغانستان ادامه دارد و بدون حضور برابر و معنادار زنان، دستیابی به آینده‌ای عادلانه و پایدار برای این کشور ممکن نخواهد بود.
نماینده ویژه دنمارک: بدون حضور زنان، آینده سیاسی افغانستان شکل نمی‌گیرد
فرخنده: مته نادسن، نماینده ویژه دنمارک در امور افغانستان، در دیدار با شماری از فعالان زن افغان تأکید کرده است که مشارکت معنادار زنان، عنصر جدایی‌ناپذیر هرگونه روند سیاسی آینده در افغانستان است. او در این نشست گفته است که دانمارک از حضور مستقیم و ساختاری زنان افغان در گفت‌وگوها و ابتکارهای بین‌المللی مرتبط با افغانستان حمایت می‌کند و این موضوع را بخشی اساسی از رویکرد خود در قبال این کشور می‌داند. در همین حال، عاطفه طیب، از مقام‌های حکومت پیشین افغانستان و از اشتراک‌کنندگان این دیدار، در پیامی نوشته است که زنان افغان در این نشست بر نقش کلیدی خود در میانجی‌گری، آموزش، حفاظت از غیرنظامیان و حمایت از جوامع آسیب‌پذیر تأکید کرده‌اند. به گفته او، فعالان زن نسبت به پیامدهای جدی کنار گذاشتن زنان از فرایندهای سیاسی هشدار داده و آن را تهدیدی برای صلح پایدار و ثبات آینده افغانستان دانسته‌اند. شرکت‌کنندگان این نشست همچنین ابراز امیدواری کرده‌اند که تعهد کشورهای دخیل در پرونده افغانستان برای حمایت از حقوق و نقش زنان، بتواند بر سیاست‌های طالبان تأثیر بگذارد و به تغییر رویکرد این گروه نسبت به زنان منجر شود. فعالان افغان در پایان، از جامعه بین‌المللی خواسته‌اند زمینه مشارکت واقعی زنان را در تصمیم‌گیری‌های سیاسی، تلاش‌های صلح و روندهای مرتبط با ثبات افغانستان فراهم کند و این موضوع را به یک اصل غیرقابل چشم‌پوشی بدل سازد.
اسپانیا اتاقی در وزارت خارجه را به نام زنان افغانستان نام‌گذاری می‌کند
فرخنده؛ خوزه مانویل آلبارس، وزیر امور خارجه اسپانیا، اعلام کرده است که یکی از اتاق‌های وزارت خارجه این کشور به‌نام زنان افغانستان نام‌گذاری خواهد شد؛ اقدامی نمادین در حمایت از حقوق زنان افغان و پاسداشت مبارزه و ایستادگی آنان در برابر محدودیت‌ها. آلبارس این تصمیم را در سومین نشست فعالان افغان در شهر مادرید مطرح کرد. این نشست با عنوان «صدای ما را بشنوید» برگزار شد و شماری از چهره‌های برجسته، از جمله ریچارد بنت، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان، در آن حضور داشتند. به گفته وزیر خارجه اسپانیا، اتاقی که قرار است به نام زنان افغانستان ثبت شود، همان مکانی است که در سال ۲۰۲۲ و هم‌زمان با نخستین دور نشست «صدای ما را بشنوید»، اولین تصویر رسمی از زنان افغانستان در آن ثبت شده بود؛ موضوعی که به گفته او، بار نمادین این اقدام را دوچندان می‌کند. آلبارس تأکید کرده است که نام‌گذاری این اتاق پیامی روشن از همبستگی اسپانیا با زنان افغانستان است و نشان می‌دهد که جامعه جهانی نباید وضعیت آنان را عادی‌سازی کند. او بار دیگر تصریح کرد که مادرید به دلیل سیاست‌های سرکوب‌گرانه طالبان علیه زنان، این گروه را به رسمیت نخواهد شناخت. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که وضعیت حقوق زنان در افغانستان همچنان یکی از نگرانی‌های جدی نهادهای بین‌المللی و مدافعان حقوق بشر به‌شمار می‌رود.
دادگاه مردمی: محدودیت‌های طالبان علیه زنان جنایت بین‌المللی است
فرخنده: یک دادگاه مردمی ویژه رسیدگی به خشونت‌های ساختاری علیه زنان افغانستان اعلام کرده است که سیاست‌های طالبان در حذف زنان از زندگی عمومی، بر اساس معیارهای حقوق بین‌الملل، مصداق جنایت علیه بشریت است. این دادگاه در بیانیه تازه خود گفته است که یافته‌های هیئت رسیدگی نشان می‌دهد مقام‌های طالبان با اعمال محدودیت‌های گسترده و نظام‌مند از ممنوعیت آموزش و کار گرفته تا محدودیت رفت‌وآمد و دسترسی به خدمات صحی مرتکب آزار و اذیت مبتنی بر جنسیت شده‌اند. بر اساس این اعلامیه، حکم صادر شده وزن اخلاقی و سیاسی تازه‌ای به وضعیت میلیون‌ها زن و دختر افغان می‌بخشد که از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی محروم شده‌اند. این نهاد مردمی تأکید کرده است که ایجاد چنین دادگاهی در واکنش به نبود هرگونه مسیر دسترسی زنان افغان به عدالت صورت گرفته است؛ خلائی که به گفته آن، عملاً زنان را از تمام نظام‌های رسمی دادخواهی کنار زده است. در بیانیه آمده است: رنج زنان افغانستان نه پنهان است، نه فراموش‌شده، و نه خارج از چهارچوب قوانین بین‌المللی. این دادگاه هشدار داده که هرگونه سکوت، بی‌عملی، عادی‌سازی شرایط و یا تعامل بدون قید و شرط با طالبان قابل توجیه نیست. این مرجع همچنان از دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و ملل متحد خواسته است پیام واضح و مستقیم به طالبان بفرستند و برای توقف سیاست‌های سرکوب‌گرانه، آغاز تحقیقات مستقل و پیگرد جرایم براساس میکانیزم‌های حقوق بین‌الملل اقدام کنند. دادگاه خواستار گسترش مسیرهای محافظت از زنان در معرض خطر، توقف روندهای سیاسی حذف‌کننده زنان و حمایت از تمامی سازوکارهای پاسخ‌گویی از جمله میکانیزم جدید افغانستان و تلاش‌ها برای مقابله با آپارتاید جنسیتی شده است.
سازمان ملل: موج بازگشت پناه‌جویان و محدودیت‌های شدید علیه زنان، بحران انسانی افغانستان را عمیق‌تر کرده است
فرخنده: سازمان ملل هشدار داده است که بازگشت گسترده پناه‌جویان افغانستان در کنار محدودیت‌های فزاینده بر زنان، چشم‌انداز انسانی افغانستان را نگران‌کننده‌تر از گذشته ساخته است. در گزارشی که روز پنجشنبه، ۲۰ قوس، منتشر شد، این نهاد اعلام کرد تنها در سال ۲۰۲۵ بیش از دو میلیون شهروند افغانستان به کشور برگشته‌اند؛ رقمی که مجموع بازگشت‌ها را در دو سال اخیر به بیش از چهار میلیون نفر رسانده است. داده‌های ارائه‌شده نشان می‌دهد که زنان و کودکان ۶۰ درصد این جمعیت را تشکیل می‌دهند، آن هم در شرایطی که محدودیت‌های جاری، دسترسی آنان به آموزش، اشتغال و حتی برخی خدمات درمانی را به‌شدت محدود کرده است. این گزارش همچنین خاطرنشان می‌کند که اقتصاد افغانستان در معرض فرسایش بیشتر قرار دارد. با وجود پیش‌بینی رشد ۴.۵ درصدی تولید ناخالص داخلی، افزایش سریع جمعیت باعث شده درآمد سرانه نزدیک به چهار درصد کاهش یابد. در بخش دیگری از این گزارش، سازمان ملل به محدودیت‌های اخیر علیه کارکنان زن این نهاد اشاره کرده و گفته است که از ماه سپتامبر، کارمندان زن اجازه فعالیت حضوری در دفاتر سازمان ملل را ندارند؛ اقدامی که جریان ارائه کمک‌های بشردوستانه را به‌طور جدی مختل کرده است. سازمان ملل تأکید کرده است که ادامه این وضعیت، فشارها بر جامعه آسیب‌پذیر افغانستان را بیشتر خواهد کرد و روند پاسخ‌دهی به نیازهای انسانی را با موانع بیشتر روبه‌رو می‌سازد.
هشدار برنامه انکشافی سازمان ملل درباره پیامدهای اقتصادی حذف زنان از عرصه کار
فرخنده؛ استیفن رودریگز، نماینده برنامه انکشافی سازمان ملل، با اشاره به نقش کلیدی زنان در توسعه، اعلام کرده است که کشور زمانی می‌تواند مسیر رشد را طی کند که تمام جمعیت آن فرصت مشارکت اقتصادی داشته باشند. او تأکید کرده که کنار گذاشتن نیمی از جامعه از فعالیت‌های اقتصادی، آینده کشور را با بن‌بست‌های جدی روبه‌رو می‌کند. رودریگز که به مناسبت روز جهانی حقوق بشر سخن می‌گفت، هشدار داده است که تداوم محدودیت‌ها علیه زنان پیامدهای مستقیم و طولانی‌مدت بر ساختار اقتصادی و اجتماعی خواهد داشت. به‌گفته او، حذف زنان از بازار کار می‌تواند در فاصله سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ حدود یک میلیارد دالر از تولید ناخالص داخلی کشور بکاهد؛ رقمی که نشان می‌دهد ظرفیت انسانی زنان تا چه اندازه برای رشد اقتصادی حیاتی است. او یادآور شده است که سیاست‌های جاری باعث شده بخش بزرگی از زنان شاغل، که بسیاری از آنان نان‌آور اصلی خانواده‌هایشان بودند، از کار باز بمانند و این امر فشار اقتصادی شدیدی را بر خانه‌ها و جامعه تحمیل کرده است. این هشدارها در حالی مطرح می‌شود که پس از تغییرات سیاسی اخیر، محدودیت‌های گسترده‌ای بر تحصیل، کار و حضور اجتماعی زنان وضع شده؛ روندی که به باور ناظران، شکاف اقتصادی را عمیق‌تر و چشم‌انداز توسعه را مبهم‌تر می‌سازد.