برخورد طالبان با خبرنگاران زن؛«اجازه پوشش برخی از نشست‌های خبری را نداریم»
برخی از خبرنگاران زن می‌گویند که گاه گاهی اجازه پوشش برخی از نشست‌های خبری نهادهای دولتی برای‌شان داده نمی‌شود. این خبرنگاران از آن‌چه که تبعیض جنسینی در برابر خبرنگاران زن می‌دانند انتقاد دارند. نیلاب نوری، خبرنگار به طلوع‌نیوز گفت: «در چند برنامه‌ها که اشتراک کردیم متاسفانه از کنفرانس‌های مطبوعاتی رانده شدیم. خواست من از دولت این است که بیایین دست به دست هم بدهیم خانم‌ها را هم سهم بدهیم تا آنها هم بتوانند در پهلوی برادران شان کار کنند.» فتانه بیات، خبرنگار دیگر، گفت: «چند وقت پیش هم این مشکلات وجود داشت در چند نمایشگاه که می‌خواستند از خاطر گزارش بروند بیرون شان می‌کردند اجازه نداشتند.» همزمان با این، شماری از نهادهای پشتیبان رسانه‌ها می‌گویند که پس از تحولات سیاسی در کشور، ۹۴ درصد خبرنگاران زن، به علت وضع محدودیت‌ها، بی‌کار شده‌اند. عبدالقدیم ویار، سرپرست کمیته مصوونیت خبرنگاران افغانستان، گفت: «یک راه خوبی برای آزادی مطبوعات و دسترسی به اطلاعات نیست و این خود به گونه‌ی محدودیت است و نباید در کار اطلاع‌رسانی تبعیض صورت بگیرد.» با این حال، طالبان می‌گوید که زنان خبرنگار با نظر داشت قوانین اسلامی می‌توانند، در رسانه‌ها کار کنند و هیچ ممانعتی در این باره وجود ندارد. ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان گفت: «قانون رسانه‌ها که به رهبری رفته فعلا به توشیح منتظر است، چنین چیزی را ندارد، ما کدام محدودیتی در این راستا نداریم، البته قوانین اسلامی، ارزش‌های اسلامی، حجاب بخاطر خانم‌ها و همچنان حفظ منافع اولیای کشور چیزی در آن یادآور شده است که همه‌ی ما مکلف استیم آن را رعایت بکنیم.» بر بنیاد آمار‌های برخی از نهادهای پشتیبان رسانه‌ها پس از تحولات سیاسی در کشور، ۹۴ درصد خبرنگاران زن، به علت وضع محدودیت‌ها، بر کار خبرنگاران زن، بی‌کار شده‌اند.
ادامه ممنوعیت کار زنان افغانستان؛ بخش زنان سازمان ملل: با گروه‌های مردانه کار نخواهیم کرد
بخش زنان سازمان ملل در افغانستان، می‌گوید که این نهاد بیش‌تر از دیگر دفترهای سازمان ملل متحد در افغانستان، از فرمان بازداشتن کار زنان از سوی طالبان متأثر شده است. این نهاد افزوده که زنان حاضر نیست با گروه‌های مردانه کار کنند. بخش زنان سازمان ملل، امروز (دوشنبه، ۱ جوزا) در بیانیهای، گفته که در هیچ کجای جهان، به جز افغانستان، مأموریت سازمان ملل به چالش کشیده نشده و زیر تأثیر قرار نگرفته است. بخش زنان سازمان ملل متحد، بازداشتن زنان از کار در دفترهای این سازمان را آخرین تجاوز به حقوق زنان خوانده است. به گفته این نهاد، «ممنوعیت کار زنان، ارزش‌هایی که ما بر آن باور داریم و جامعه‌ی بین‌المللی بر اساس آنها بنا شده را نقض می‌کند.» بخش زنان سازمان ملل افزوده که ۷۰ درصد کارکنان این بخش و پنج درصد کارکنان همه دفترهای سازمان ملل را زنان تشکیل می‌دهند. در بیانیه‌ی زنان سازمان ملل، آمده است: «زنان سازمان ملل به طور منحصربه‌فردی تحت تأثیر این محدودیت‌های وضع‌شده روی زنان قرار گرفته است؛ اما ما با گروه‌های مردانه کار نخواهیم کرد. ما از روی‌کرد اصولی خود در کار با زنان، دست نخواهیم کشید.» این نهاد، همچنان گفته که هر کاری انجام خواهد داد تا اطمینان حاصل کند که ارائه‌ی کمک‌ها، بر زندگی زنان و دختران مؤثر است. گفتنی است طالبان پس از تسلط دوباره بر افغانستان محدودیت‌های زیادی بر زنان وضع کرد؛ منع تحصیل و کار از محدودیت‌های عمده این گروه بر زنان کشور است.
دختری که آرزوهایش برباد شد؛ «حس یک زندانی را دارم»
فهیمه صنف یازدهم مکتب بود که استادان برای انتخاب تیم ورزشی مکتب دانش آموز انتخاب می‌کردند. چند دانش آموز انتخاب شدند، اما فهمیه به خاطری که قد بلند نداشت، استاد ورزش به او می‌گوید که نمی‌تواند بسکتبال بازی کند و نمی‌توانند او را در تیم بگیرند. اما با شوق و علاقه‌ای که فهیمه به ورزش داشت و نیز با پشتکار و تلاش توانسته بود وارد تیم شود. با سماجت تمام حرف‌های استادش را جدی نگرفته بود به محل تمرین تیم بستکبال می‌رود و به استادش می‌گوید می‌خواهم تمرین کنم. وقتی استاد تیم متوجه علاقه‌ی فهمیه به ورزش می‌شود به او هم عضویت تیم را می‌دهد، از این‌جا بود که فهیمه شروع می‌کند و به کپتانی تیم ملی بسکتبال تیم ملی دختران می‌رسد. فهیمه تحصیلاتش را در رشته ریاضی و فزیک در دانشگاه هرات به پایان رسانده است و تا قبل از سقوط نظام جمهوریت، عضویت تیم ملی بسکتبال افغانستان را داشت. وقتی از او در باره‌ی سفرها و دستاوردهای ورزشی‌اش پرسیدم با حسرت تمام شروع به حرف زدن کرد: «به خاطر مسابقات در کشورهای مختلف سفر کردیم، از ایران گرفته تا هند، تاجسکستان. یک بار هم از سوی پادشاه بوتان دعوت شدیم و در مسابقات جام آسیایی زنان که در کشور قرقیزستان برگزار شده بود هم اشتراک کرده بودیم.» در مسابقات آسیایی، تیم ملی دختران قهرمان می‌شود، اما هیچ رسانه‌ای این خبر را نشر نمی‌کند و شاید برای فهیمه این بدترین خاطره ورزشی‌اش باشد: «در یک هوتل جمع بودیم که ببینیم تلویزیون‌ها خبر قهرمانی ما را نشر می‌کند یا خیر، خبرها را به دقت می‌دیدیم که متوجه شدیم خبر زنی را که بینی‌اش توسط شوهرش بریده شده در سرخط اخبار بود و در زیرنویس همان خبر خبر غم‌انگیز قهرمانی تیم ملی باسکتبال دختران در مسابقات بیشکیک قرقیزستان نشر می‌شد.» از یک سو تناقص زندگی میان دو زن افغانستانی برای فهیمه آزار دهند بوده و از سوی هم، نشر نشدن خبر قهرمانی و به جای آن نشر شدن خبر خشونت برای او سخت و نا امید کننده بوده است: «خوشحالی را همه فراموش کردیم، یک طرف زنی ایستاده بود که بینی‌اش توسط شوهرش و عزیزترین کس در زندگی‌اش بریده می‌شود و از طرف دیگر دخترانی که با حمایت فامیل و مردان خانواده، پدر، برادر و شوهرشان مقام قهرمانی را گرفته بودیم.» فهیمه آرزو داشت که مربی بسکتبال شود و بتواند برای هم‌نوعانش دنیای متقاوت را رقم بزند، ولی در کنار برباد شدن آرزوهایش اکنون حتا نمی‌تواند بسکتبال بازی کند، حالا او هم مثل تمام دخترانی که آرزوهای‌شان در تاریکی گم شده است و هیچ روزنه‌ای برای آینده‌ی بهتر نیست، مجبور شده است از تمام آرزوهایش دست بکشد و برای گذراندن زندگی در یکی از مکتب‌های خصوصی کار کند. وقتی در مورد گذراندن روزگار حرف می‌زند، خستگی را می‌شود از تک تک کلماتش فهمید: «روزها برایم به سختی سپری می‌شود و از اینکه نمی‌توانم تمرین کنم و زمان زیادی می‌شود که توپ بسکتبال را به دست نگرفته‌ام برایم سخت است و آزارم می‌دهد. حس زندانیِ را دارم که فقط حق دارد اندکی نفس بکشد.» در همین‌حال دیدبان حقوق بشر از کمیته بین المللی المپیک خواسته است که عضویت کمیته المپیک افغانستان را که تحت کنترول طالبان است و به دلیل این که گروه طالبان ورزش زنان و دختران را منع کرده است، به حالت تعلیق در بیاورد. دیدبان حقوق بشر افزوده است که یکی از محدودیت‌های اعمال شده بر دختران و زنان توسط طالبان منع آنان از ورزش است. طالبان ورزش زنان را حرام می‌دانند و آنان را از ورزش منع و سالون‌های ورزشی را به روی آنها بسته کرده است. پس از تسلط طالبان ورزش‌کاران زن در افغانستان از ورزش دست کشیده و یا هم مجبور به ترک کشور شدند. گزارشگر: سهیلا گلستانی
روز جهانی رسانه؛ «نی» خواستار تضمین حقوق خبرنگاران در افغانستان شد
نهاد پشتیبان رسانه‌های آزاد افغانستان یا «نی» امروز با پخش اعلامیه‌ای به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات گفته است که سوم می، روز جهانی آزادی رسانه‌ها و مطبوعات، در تقویم به مثابه‌ی روز جهانی از سوی سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شده است. به گفته «نی»، در افغانستان نیز همه‌ساله از روز جهانی آزادی مطبوعات یادبود می‌شود و این روز در حقیقت نشان‌دهنده‌ی ارج‌گذاری به فعالیت آزاد رسانه‌ای از رسانه‌ها است. این نهاد افزوده که یکی از دست‌آوردهای مهم دو دهه‌ی گذشته در افغانستان، فعالیت آزاد رسانه‌ها، آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات در این کشور، است. نی تاکید کرده است که فعالیت آزاد رسانه‌ها و خبرنگاران در افغانستان، به عنوان حق بشری باید تضمین شود. نهاد پشتیبان رسانه‌های آزاد افغانستان، نوشته است: «اما نزدیک به دو سال است که فعالیت آزاد رسانه‌ها در افغانستان به یک چالش جدی مبدل شده است. پس از تحولات سیاسی در افغانستان، بیش از نیمی از رسانه‌های آزاد نظر به مشکل اقتصادی و چالش‌های موجود در کشور از فعالیت باز ماندند. در کنار آن با متوقف‌شدن رسانه‌ها بیش از ۶۵ درصد از خبرنگاران و کارکنان رسانه‌ای نیز بی‌کار شدند. مشکلات اقتصادی باعث شده است که این سکتور شدیداً آسیب ببیند.» در اعلامیه نی همچنان آمده است که در شرایط موجود فعالیت آزاد رسانه‌ها، تمثیل آزادی بیان، دسترسی به اطلاعات و مصونیت جانی و روانی خبرنگاران، نگران‌کننده است و ادامه‌ی این وضعیت در درازمدت، می‌تواند برای رسانه‌های آزاد افغانستان شکننده‌تر باشد.
حامد کرزی بار دیگر خواستار رفع ممنوعیت کار و آموزش بانوان در افغانستان شد
رئیس جمهور پیشین افغانستان در پیام عید سعید فطر خواستار رفع ممنوعیت کار و آموزش بانوان در افغانستان شد. حامد کرزی رئیس‌جمهور پیشین افغانستان در پیامی به مناسب عید سعید فطر بار دیگر از حکومت طالبان خواست ممنوعیت‌های کار و آموزش بانوان در کشور را لغو کنند. به گفته آقای کرزی، آراسته شدن دختران به زیور علم و دانش، کشور را از احتیاج به بیگانه‌گان نجات می‌دهد و نسل‌های آینده هم زندگی مرفه، با عزت و آرام خواهند داشت. وی همچنین بر آغاز فوری گفتمان ملی به منظور تامین ثبات پایدار در کشور نیز تاکید کرده است. گفتنی است طالبان پس از تسلط دوباره بر افغانستان محدودیت‌های زیادی بر زنان کشور وضع کرد؛ منع کار و آموزش از محدودیت‌های عمده این گروه بر زنان است.
احتمال خروج سازمان ملل از افغانستان در صورت ادامه ممنوعیت کار زنان از سوی طالبان
سازمان ملل متحد به تازگی اعلام کرد، در صورت ادامه ممنوعیت کار زنان از سوی حکومت طالبان، این سازمان حاضر است تا تصمیم «دلخراش» خروج از افغانستان را روی دست بگیرد. آخیم اشتاینر، مدیر برنامه‌ی توسعه سازمان ملل به آسوشیتدپرس گفته است مقامات این سازمان در حال مذاکره با دولت طالبان هستند، به این امید که این گروه در حکمی که زنان محلی را از کار برای سازمان ملل منع می‌کند، استثنا قائل شود. به‌گفته‌ی او، حقوق بشر از موضوعات قابل مذاکره نیست. او گفته است: «منصفانه است که بگوییم در جایی که ما در حال حاضر هستیم، کل سیستم سازمان ملل باید یک گام به عقب بردارد و توانایی خود را برای فعالیت در آن‌جا ارزیابی کند.» به‌گفته‌ی او، اگر طالبان از تصمیم شان عقب‌نشینی نکنند، سازمان ملل در ماه می این کشور را ترک خواهد کرد. اشتاینر گفته است: «من فکر می‌کنم راهی جز دل‌شکستگی وجود ندارد. منظورم این است که اگر بخواهم تصور کنم که خانواده‌ی سازمان ملل امروز در افغانستان نیستند، تصاویر میلیون‌ها دختر جوان، پسر جوان، پدر و مادر را دارم که اساسا غذای کافی نخواهند داشت.» دفتر توسعه سازمان ملل نیز می‌گوید که احتمال کاهش ۳۰ درصدی کمک‌ها وجود دارد و در صورت کاهش، اقتصاد افغانستان کوچک می‌شود، تورم افزایش و نقدینگی کاهش می‌یابد. مقام‌های بین‌المللی می‌گویند که به‌دلیل توجه کمک‌کنندگان به سایر بحران‌های جهانی و محدودیت طالبان بر زنان کارمند در سازمان ملل، کمک به افغانستان کاهش خواهد یافت اشتاینر هم گفته است که برخی از مشکلات اقتصادی در افغانستان ناشی از سیاست‌های طالبان است که زنان را از کار دور نگه می‌دارد. سازمان ملل در گزارش جدید خود گفته است که انتظار می‌رود درآمد سرانه‌ی افغانستان از ۳۶۹ دالر در سال ۲۰۲۲ به ۳۴۵ دالر در سال ۲۰۲۴ کاهش یابد
ائتلاف جنبش‌های اعتراضی زنان افغانستان خواستار مسدود شدن دفتر «یوناما» در کشور شد
ائتلاف جنبش‌های اعتراضی زنان افغانستان در واکنش به ممنوعیت کار زنان از سوی گروه طالبان در افغانستان خواستار مسدود شدن دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) شد.
سازمان ملل: کسب‌وکارهای زنان در افغانستان در حال نابودی است
کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان هشدار داده که با افزایش محدودیت‌های طالبان علیه زنان، کسب‌وکارهای تحت مدیریت زنان در افغانستان در حال نابودی قرار گرفته است. این سازمان در گزارشی نوشته که شمار مراکز تجاری زنان از رونق افتاده و آنها مشتریان خود را از دست داده‌اند. گزارش به نقل از مقام‌های سازمان بین‌المللی کار افزوده که در پی به قدرت رسیدن طالبان در ۲۴ اسد ۱۴۰۰، اشتغال زنان به «یک‌چهارم» کاهش یافته است. براساس آمار این سازمان، در پی صدور فرمان‌های پیاپی طالبان، محدودیت اشتغال زنان باعث شده که تولید ناخالص داخلی افغانستان در دو سال اخیر حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد کاهش یابد. کارولین گلاک، نویسنده گزارش آژانس پناهندگان سازمان ملل به یک مرکز تجاری زنان در هرات سر زده و در این گزارش نوشته که این مجتمع تجاری پررونق حالا به محله «خاموشی» تبدیل شده است. این مرکز، که پارسال به حمایت این سازمان برای اشتغال زنان مهاجر بازگشته به هرات ساخته شد، در پی وضع مقررات سختگیرانه طالبان علیه زنان، به تدریج از رونق افتاد. به گزارش خانم گلاک، تاجران زن در این مرکز مشتریان خود را از دست داده‌اند و درآمد آنها حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است. طالبان پاییز پارسال کار زنان در نهادهای غیردولتی را ممنوع کردند. پیش از آن اشتغال زنان را در زمینه‌های گوناگون دیگر هم ممنوع یا محدود کرده بودند.
تاکید وزیر خارجه پاکستان بر رفع ممنوعیت آموزش زنان در افغانستان
وزیر خارجه پاکستان بار دیگر به ممنوعیت آموزش زنان افغانستان واکنش نشان داد بلاول بوتو زرداری، وزیر خارجه پاکستان بار دیگر به ممنوعیت آموزش دختران و زنان در افغانستان واکنش نشان داد. بلاول بوتو زرداری پس از نشست سازمان ملل متحد در نیویارک به مناسبت روز جهانی مبارزه با اسلام هراسی، گفت که هیچ گروهی در جهان و در افغانستان نمی‌تواند ادعا کند که ممنوعیت کار و تحصیل زنان از نظر اسلام قابل توجیه است. بوتو زرداری ابراز امیدواری کرد که طالبان گام‌هایی را برای برداشتن ممنوعیت کار وآموزش زنان و دختران بردارد. به گفته وی، ممنوعیت کار و تحصیل زنان توسط گروه طالبان قدرت دفاع از آنها را در سطوح بین‌المللی گرفته است. بوتو زرداری گفت: «ممنوعیت کار و تحصیل زنان درافغانستان توسط حکومت سرپرست (امارت اسلامی) پاکستان را در دفاع از این کشور دربرابر جامعه جهانی در یک موقف دشوارقرار داده است. اگر طالبان به تعهدات شان عمل نکنند وزمینه های کار و تحصیل را برای زنان فراهم نسازند، ما نمی‌توانیم از آنها در نشست‌های بزرگ سیاسی دفاع کنیم.» گفتنی است با گذشت بیش از یک سال از تسلط طالبان بر افغانستان تاهنوز هیچ کشوری به شمول پاکستان حکومت این گروه را به رسمیت نشناخته است.
نشریه فارین پالیسی: طالبان افغانستان را به گورستان حقوق زنان تبدیل کرده است
نشریه فارین پالیسی در گزارش تازه خود گفته که طالبان افغانستان را به گورستان حقوق زنان تبدیل کرده‌اند. در گزارش دیروز فارن پالیسی که به مناسبت 8 مارچ (روز جهانی همبستگی زنان) نشر شده، آمده است: «افغانستان دومین روز جهانی زن را از زمان بازگشت طالبان جشن می‌گیرد، نیمی از جمعیت این کشور در خانه‌های خود زندانی شده‌اند و به طور فزاینده‌ای از کار، آموزش، مراقبت‌های صحی و رفع گرسنگی محروم می‌شوند – وضعیتی که برخی ناظران اکنون نگران هستند که کشور را به عقب براند. جنگ، معضل دولت‌های منطقه‌ای که اکنون با بحرانی مواجه شده‌اند که تهدید به سرایت به آن سوی مرزها می‌کند، این است که چگونه با گروهی که مسبب رنج‌های بی‌پایان مردم هستند، بدون اینکه از اقدامات خود چشم پوشی کند، درگیر شوند. در ماه‌های اخیر، طالبان زنان را از ورود به دانشگاه‌ها منع کرده‌اند، سازمان‌های غیردولتی را از استخدام کارمندان زن منع کرده‌اند و بر اساس گزارش‌ها در هفته جاری، شروع به لغو طلاق و وادار کردن زنان به بازگشت به نزد همسران پیشین کرده‌اند. به گفته یک منبع آگاه از کاخ سفید، با تشدید زن ستیزی، گرسنگی و فقر – و با تجاوز خشونت‌های طالبان به مناطق قبایلی مرزی پاکستان – توماس وست، نماینده ویژه ایالات متحده در افغانستان، در حال بررسی دیدار با شخصیت‌های طالبان است. منبعی که خواست نامش فاش نشود، گفت: امید این است که دو طرف بتوانند زمینه‌های مشترکی را برای گفتگوها پیدا کنند که ممکن است به بهبود شرایط برای ۴۱ میلیون جمعیت افغانستان منجر شود – به ویژه برای زنانی که در بازداشت و آزار و اذیت قرار گرفته‌اند و با مصونیت از مجازات کشته شدند، زیرا طالبان در صدد پاکسازی آنها از جامعه هستند. این منبع ناشناس گفت: ما هیچ اهرمی برای تأثیرگذاری بالای طالبان نداریم. در واشنگتن، بررسی عملکرد گذشته دولت بایدن در مورد خروج نیروها، بر دستور کار سیاسی است، در حالی که حال و آینده افغانستان همچنان بی‌ثبات است. «به رسمیت شناختن دیپلماتیک واقع بینانه نیست اما حفظ تماس ضرری ندارد.» سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده گفت: «ما در حال حاضر هیچ دیداری در سطح بالا با طالبان برنامه ریزی نشده است. ما همچنان به سیاست تعامل عملگرایانه با طالبان بر سر منافع خود ادامه می‌دهیم و انتظار داریم در آینده با آنها دیدار کنیم.» ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر در افغانستان، این هفته اظهار داشت که رفتار طالبان با زنان و دختران ممکن است جنایت علیه بشریت باشد. او در ارائه دومین گزارش خود به سازمان ملل در روز دوشنبه، پس از سفرهای ممتدش در سال گذشته به افغانستان، طالبان را به دنبال کردن سیاست «آپارتاید جنسیتی» متهم کرد و گفت که «رفتار افتضاح با زنان و دختران به هر دلیلی غیرقابل تحمل و غیرقابل توجیه است.» دور جدید احتمالی مذاکرات ایالات متحده با طالبان در حالی صورت می‌گیرد که یک سازمان بشردوستانه جهانی هشدار می‌دهد که اگر این کشور منزوی بماند، خطر درگیری بار دیگر در افغانستان وجود دارد. یان اگلند، دبیر کل شورای پناهندگان نروژ (NRC)، به فارن پالیسی گفت که جنگ نتیجه «منطقی» سوء استفاده‌های سیستماتیک طالبان خواهد بود که با امتناع کشورهای غربی از تعامل با آنها به هر طریق معنادار ترکیب شده است. از نظر اگلند، تعامل تنها راه اجتناب از بازگشت به جنگ است. طولانی شدن این وضعیت «به معنای جدایی یا جنگ دیگری خواهد بود. ما به تعامل نیاز داریم. ما نیازی به جدایی نداریم.»