پشت درهای بسته آموزش؛ استادی در غزنی به اتهام آموزش دختران دوباره زندانی شد
فرخنده: در افغانستانِ پس از بازگشت طالبان، محدودیت آموزش دختران تنها به بسته ماندن دروازه‌های مکتب و دانشگاه خلاصه نمی‌شود. به گفته منابع محلی، فشارها به مراکز آموزشی خصوصی و حتی آموزشگاه‌های زبان نیز رسیده است؛ جایی که دختران و پسران برای ادامه آموزش تلاش می‌کنند، اما هر بار با مانعی تازه روبه‌رو می‌شوند. در تازه‌ترین مورد منابع محلی در ولایت غزنی می‌گویند یک آموزگار مرکز آموزشی از سوی طالبان و اداره امر به معروف بازداشت و شکنجه شده است. به گفته منابع، این فرد پیش از این نیز چندین بار از سوی طالبان بازداشت شده بود، اما هر بار پس از سپردن ضمانت آزاد شده است. اکنون، به گفته منابع، او بار دیگر در زندان امر به معروف طالبان به سر می‌برد؛ بازداشتی که منابع، علت آن را فعالیت آموزشی و آموزش دختران عنوان می‌کنند. برای این استاد، تربیت تنها رفتن به صنف و گرفتن کتاب برای شاگردان نیست. او هم‌زمان آموزگار و مدیر یک مرکز آموزشی است؛ مرکزی که در شرایطی فعالیت می‌کند که آموزش دختران در افغانستان با محدودیت‌های گسترده روبه‌رو شده است. منابع می‌گویند فعالیت مراکز آموزشی خصوصی در چنین شرایطی با فشارهای مختلف مواجه است و طالبان می‌تواند با بهانه‌های گوناگون برای ادامه فعالیت آنان مانع ایجاد کند. در چنین فضایی، تدریس به دختران می‌تواند برای آموزگاران و مدیران مراکز آموزشی به یک خطر امنیتی تبدیل شود؛ خطری که بنا بر روایت منابع، برای این فرد به بازداشت‌های مکرر و اکنون شکنجه و زندان انجامیده است. منابع محلی می‌گویند در موارد پیشین، این فرد با ضمانت آزاد شده است؛ اما روند ضمانت در این پرونده‌ها نیز به آسانی برای همه امکان‌پذیر نیست. به گفته منابع، افرادی که برای ضمانت بازداشت‌شدگان مراجعه می‌کنند، باید از جایگاه اجتماعی و اقتصادی قابل قبول برخوردار باشند و در برخی موارد، داشتن ریش بلند نیز از معیارهایی بوده که طالبان در پذیرش ضامن در نظر گرفته است. این روایت، تصویری از ساختار غیرشفاف آزادی بازداشت‌شدگان ارائه می‌کند؛ جایی که سرنوشت فرد نه فقط به وضعیت پرونده، بلکه به توانایی خانواده و نزدیکان او برای یافتن ضامن مورد قبول طالبان نیز وابسته می‌شود. بازداشت این آموزگار در غزنی در شرایطی گزارش می‌شود که محدودیت آموزش دختران به یکی از گسترده‌ترین بحران‌های آموزشی افغانستان تبدیل شده است. پس از بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، آموزش دختران بالاتر از صنف ششم متوقف شد. در ادامه، دروازه‌های دانشگاه‌ها و مؤسسات تحصیلات عالی نیز به روی زنان و دختران بسته شد. محدودیت‌ها به آموزشگاه‌های خصوصی و دیگر مراکز آموزشی نیز سایه انداخته است. بر اساس نتایج، شمار بزرگی از دختران افغانستان از مسیر عادی آموزش خارج شده‌اند؛ نسلی که به‌جای برنامه‌ریزی برای دانشگاه، شغل و آینده، با پرسش ابتدایی‌تری روبه‌رو است: آیا فردا اجازه رفتن به صنف را خواهد داشت یا نه؟ در کنار بسته ماندن مکاتب، محدودیت‌های دیگری نیز بر حضور زنان در عرصه عمومی اعمال شده است. ممنوعیت یا محدودیت کار زنان، محدودیت رفت‌وآمد و الزام‌های سخت‌گیرانه درباره پوشش، دسترسی زنان به فرصت‌های آموزشی و کاری را دشوارتر کرده است. در چنین شرایطی، مراکز آموزش زبان برای شماری از دختران به یکی از معدود فضاهایی تبدیل شده‌اند که هنوز امکان یادگیری در آن وجود دارد. اما همین مراکز نیز از فشارهای طالبان در امان نمانده‌اند. به گفته منابع، طالبان برای فعالیت این مراکز محدودیت‌های مختلفی ایجاد می‌کند و آموزش دختران می‌تواند حساسیت نیروهای امر به معروف را برانگیزد. پرونده این آموزگار در غزنی، روایت منابع درباره علت بازداشت او را بیان می‌کند، تنها داستان یک فرد نیست؛ بلکه نمونه‌ای از چالشی است که آموزش خصوصی در افغانستان با آن مواجه است: وقتی آموزش دختران جرم تلقی شود، حتی یک کلاس زبان نیز می‌تواند به محل خطر تبدیل شود. در افغانستان امروز، بحران آموزش دختران تنها به محرومیت از کتاب و صنف محدود نمی‌شود. پیامد آن می‌تواند سال‌ها بعد، در کمبود آموزگار زن، پزشک، مهندس، خبرنگار و دیگر متخصصان زن آشکار شود. دخترانی که امروز از آموزش محروم می‌شوند، فرصت‌های فردای خود را از دست می‌دهند؛ و زنانی که تلاش می‌کنند درهای آموزش را حتی از مسیر مراکز خصوصی و زبان باز نگه دارند، با خطر فشار، بازداشت و محرومیت روبه‌رو هستند. بازداشت دوباره این آموزگار در غزنی، بر اساس روایت منابع محلی، پرسش بزرگ‌تری را پیش می‌کشد: اگر آموزش دختران ممنوع باشد و حتی مراکز آموزشی خصوصی نیز زیر فشار قرار گیرند، نسل بعدی افغانستان کجا و چگونه باید آموزش ببیند؟ بر اساس گفته‌های منابع دفعات بازداشت‌های قبلی و شرایط ضمانت آنان را نیز هراسان کرده است.
شبانه بسیج راسخ در فهرست چهره‌های نوظهور تأثیرگذار تایم در سال ۲۰۲۶ قرار گرفت
فرخنده: مجله تایم روز چهارشنبه فهرست ۱۰۰ چهره نوظهور تأثیرگذار سال ۲۰۲۶ را منتشر کرد و شبانه بسیج راسخ، بنیان‌گذار مکتب رهبری افغانستان (SOLA) و فعال حقوق زنان، در بخش مدافعان این فهرست قرار گرفت. فهرست سالانه ۱۰۰ رهبر نوظهور تایم در پنج بخش پدیده‌ها، هنرمندان، رهبران، نوآوران و مدافعان منتشر شده است. تایم در مطلبی درباره شبانه بسیج راسخ نوشته است که او دفاع از حق آموزش دختران افغانستان را جدی دنبال می‌کند و آموزش را ابزاری برای رهایی می‌داند. بر اساس این مطلب، پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، راسخ برای حفاظت از دانش‌آموزان مکتب SOLA اقدام به حذف سوابق دانش‌آموزان کرد و دانش‌آموزانی را که در آن زمان ثبت‌نام بودند، به رواندا منتقل کرد. تایم نوشته است که SOLA که پیش از بازگشت طالبان به قدرت به‌عنوان یک مکتب شبانه‌روزی دخترانه در کابل فعالیت می‌کرد، اکنون به‌عنوان یک مکتب شبانه‌روزی دخترانه در تبعید فعالیت می‌کند. در پیام شبانه بسیج راسخ به مجله تایم آمده است: زنان و دختران افغانستان هرگز تسلیم نخواهند شد. از آنها روی برنگردانید. راسخ پس از انتشار این فهرست، در شبکه اجتماعی ایکس این انتخاب را به زنان و دختران افغانستان تقدیم کرد. او پیش از این نیز جوایزی از جمله عنوان کاوشگر سال انجمن نشنال جیوگرافیک و جایزه الویت را دریافت کرده است. رقم بیش از ۴۳ هزار دانش‌آموز در متن اولیه شما آمده بود، اما برای جلوگیری از درج آمار احتمالی نادرست، آن را در نسخه بازنویسی‌شده نیاوردم.
جنبش‌های اعتراضی زنان افغانستان از سکوت سعیده میرضیایف درباره وضعیت زنان انتقاد کردند
فرخنده: شماری از جنبش‌های اعتراضی زنان و فعالان مدنی افغانستان در واکنش به سخنرانی اخیر سعیده میرضیایف، دختر رییس‌جمهور ازبکستان، در مجمع عمومی سازمان ملل، از تاشکند خواسته‌اند تعاملات سیاسی و اقتصادی خود با طالبان را با تعهدات بین‌المللی و اصول حقوق بشری پیوند دهد. این فعالان ضمن استقبال از پیشرفت‌های اوزبیکستان در زمینه مشارکت سیاسی زنان و حضور آنان در پارلمان، از این‌که میرضیایف در سخنرانی خود به وضعیت زنان و دختران افغانستان اشاره نکرده است، ابراز تأسف کرده‌اند. در بیانیه این جنبش‌ها آمده است که زنان افغانستان بیش از پنج سال است از دسترسی به آموزش، کار و بخش مهمی از آزادی‌های اساسی خود محروم شده‌اند. آنان گفته‌اند حمایت از مشارکت و حقوق زنان در ازبکستان، در کنار سکوت درباره محدودیت‌های زنان در افغانستان، پرسش‌هایی را درباره رویکرد کشورهای منطقه نسبت به بحران حقوق زنان ایجاد می‌کند. فعالان مدنی همچنین از رویکردی که به گفته آنان، تحولات افغانستان را عمدتاً از زاویه اقتصادی و امنیتی بررسی می‌کند، انتقاد کرده‌اند. آنان تأکید کرده‌اند که بررسی آینده افغانستان بدون توجه به وضعیت حقوق بشر و محدودیت‌های اعمال‌شده علیه زنان، تصویری کامل از شرایط این کشور ارائه نمی‌کند. در این بیانیه آمده است که پروژه‌های تجاری و انرژی، به‌تنهایی نمی‌توانند زمینه ثبات پایدار را فراهم کنند و حقوق زنان باید در تعاملات منطقه‌ای درباره افغانستان مورد توجه قرار گیرد. آنان همچنین خواستار موضع‌گیری آشکار کشورهای منطقه در برابر محدودیت‌های آموزشی و کاری زنان از سوی طالبان شده‌اند. جنبش‌های اعتراضی زنان از ازبکستان و دیگر کشورهای منطقه خواسته‌اند تعاملات سیاسی و اقتصادی با طالبان را در چارچوب تعهدات حقوق بشری بین‌المللی دنبال کنند و بازگشت حقوق اساسی زنان را در این تعاملات مورد توجه قرار دهند. این فعالان همچنین خواستار حمایت کشورهای منطقه از تلاش‌ها برای به‌رسمیت‌شناختن اصطلاح آپارتاید جنسیتی به‌عنوان یک جنایت بین‌المللی، افزایش فرصت‌های آموزشی برای دختران افغانستان و تضمین حضور معنادار زنان در نشست‌های مربوط به آینده افغانستان شده‌اند. آنان هشدار داده‌اند که از نگاه این جنبش‌ها، محدودیت‌های نظام‌مند علیه زنان تنها یک مسئله داخلی افغانستان نیست و می‌تواند پیامدهایی برای ثبات منطقه‌ای داشته باشد. سعیده میرضیایف، رییس دفتر و دختر رییس‌جمهور ازبکستان، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفته بود که نگاه صرفاً امنیتی به افغانستان تحت کنترول طالبان و تلقی این کشور به‌عنوان یک منبع تهدید، راه‌حل مشکلات افغانستان نیست. او تأکید کرده بود که تنها گذاشتن مردم افغانستان می‌تواند مشکلات این کشور را تشدید کند.
نشست جهانی هزاره‌ها؛ درخواست برای به‌رسمیت‌شناسی نسل‌کشی هزاره‌ها و مستندسازی جنایات
فرخنده: شماری از فعالان حقوق بشر، مهاجران اهل افغانستان و هزاره‌های حوزه نیوانگلند امریکا در نشستی آنلاین به مناسبت سالروز نسل‌کشی هزاره‌ها در دوره عبدالرحمان خان، خواستار به‌رسمیت‌شناسی رسمی این نسل‌کشی از سوی سازمان ملل و جامعه جهانی شدند. این نشست روز یک‌شنبه ۵ میزان با حضور فعالان حقوق بشر، استادان دانشگاه، فرهنگیان و مهاجران اهل افغانستان برگزار شد. سیما سمر، رییس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، در این نشست گفت که دادخواهی هزاره‌ها باید بر حقیقت، مستندسازی دقیق، شناسایی عاملان و تعیین مسوولیت فردی و زنجیره فرماندهی استوار باشد و نباید مسوولیت جنایات به یک قوم تعمیم داده شود. او تأکید کرد که در کنار بررسی نسل‌کشی، جنایات علیه بشریت و جنایات جنگی نیز باید به‌صورت جدی مستند و برای پیگیری حقوقی در اختیار نهادهای بین‌المللی قرار گیرد. سمر افزود که دادخواهی هزاره‌ها نباید به یک مناسبت سالانه محدود شود، بلکه باید به روندی مستمر و درازمدت برای حقیقت‌یابی و عدالت تبدیل شود. محمدامین احمدی، پژوهشگر و استاد دانشگاه، گفت که بر اساس اسناد تاریخی، در دوره عبدالرحمان خان برنامه‌هایی برای سرکوب، کشتار و نابودی بخش‌هایی از جامعه هزاره اجرا شد که با کوچ اجباری و غصب زمین‌های هزاره‌ها نیز همراه بود. او گفت که مردم افغانستان برای رسیدن به عدالت نیازمند شناخت حقیقت تاریخی هستند و تأکید کرد: شناخت حقیقت رابطه تنگاتنگ با عدالت دارد. تا ما حقیقت را نشناسیم، به عدالت نمی‌رسیم. احمدی همچنین خواستار مستندسازی دقیق مواردی مانند سلب مالکیت، محرومیت از منابع اقتصادی، بازداشت‌های خودسرانه و سایر فشارهای سیستماتیک شد و گفت این موارد می‌توانند در چارچوب آزار و اذیت جمعی و سیستماتیک بر مبنای قومیت، مذهب و جنسیت بررسی شوند. عباس بصیر، وزیر پیشین تحصیلات عالی افغانستان، نیز گفت که شواهدی درباره کشتار گسترده، تصرف زمین‌ها و وجود قصد برای نابودی هزاره‌ها در دوره عبدالرحمان خان وجود دارد. به گفته او، صدور فتوای تکفیر و بسیج نیروها علیه هزاره‌ها نیز از جمله شواهد مهم تاریخی این دوره است. او با اشاره به حملات هدفمند علیه هزاره‌ها در مکان‌های غیرنظامی، از جمله مکاتب، مساجد، ورزشگاه‌ها و دیگر اماکن عمومی، گفت این موارد در ارزیابی خطر نسل‌کشی در شرایط کنونی نیز قابل توجه‌اند. مستوره شفایی، فعال حقوق بشر، گفت سالروز نسل‌کشی هزاره‌ها تنها فرصتی برای یادآوری قربانیان و سوگواری نیست، بلکه باید به فرصتی برای آگاهی، مستندسازی، مسوولیت‌پذیری و دادخواهی برای عدالت تبدیل شود. به گفته شفایی، هزاره‌ها طی بیش از یک قرن با کشتار، تبعیض، آوارگی، کوچ اجباری، حملات هدفمند و از دست دادن خانه و زمین مواجه بوده‌اند و پیامدهای این خشونت‌ها همچنان در وضعیت کنونی آنان دیده می‌شود. محمدهادی احمدی، استاد دانشگاه، نیز گفت جنایات علیه هزاره‌ها در بیش از یک قرن گذشته تنها در چارچوب کشتار و قتل‌عام قابل بررسی نیست، بلکه ابعاد جمعیتی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جغرافیایی نیز داشته است. او با اشاره به ناامنی، قتل‌های هدفمند، کوچ اجباری، محرومیت آموزشی، محدودیت‌های اقتصادی، حذف از روندهای تصمیم‌گیری و فشار بر زنان و دختران در افغانستان تحت حاکمیت طالبان، خواستار مستندسازی این موارد شد. شرکت‌کنندگان نشست از سازمان ملل، اتحادیه اروپا و دولت‌های مختلف خواستار به‌رسمیت‌شناسی رسمی نسل‌کشی هزاره‌ها در افغانستان شدند. آنان همچنین بر ایجاد یک کمیسیون تحقیقاتی برای مستندسازی جنایات و ارائه شواهد به دادگاه کیفری بین‌المللی تأکید کردند. ایجاد تدابیر حفاظتی، ارائه کمک‌های بشردوستانه، فراهم‌کردن مسیرهای امن پناهندگی، اعزام ناظران بین‌المللی و تضمین توزیع عادلانه کمک‌ها میان جوامع هزاره از دیگر خواسته‌های شرکت‌کنندگان بود. آنان همچنین خواستار پاسخ‌گویی طالبان، داعش و دیگر گروه‌های مسلح در قبال جنایات ارتکابی شدند و بر حمایت از قربانیان، به‌ویژه زنان و دختران، تأکید کردند. شرکت‌کنندگان گفتند زنان و دختران هزاره در افغانستان تحت حاکمیت طالبان به دلیل هم‌زمانی تبعیض‌های قومی و مذهبی با محدودیت‌ها و سرکوب جنسیتی مواجه‌اند.
بریتانیا مسیر اسکان مجدد پناهجویان را پس از دو سال فعال می‌کند؛ زنان افغانستان در اولویت
شبانه محمود، وزیر داخله بریتانیا، اعلام کرده است که این کشور با همکاری سازمان ملل متحد مسیر اسکان مجدد پناهجویان آسیب‌پذیر را دوباره فعال می‌کند؛ برنامه‌ای که حدود یک‌چهارم افراد منتقل‌شده از طریق آن را زنان و دختران افغانستان تشکیل خواهند داد. محمود روز دوشنبه، ششم میزان، در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که بریتانیا پناهجویان آسیب‌پذیر را از اردوگاه‌های مختلف جهان می‌پذیرد تا فرصت آغاز زندگی تازه‌ای را در این کشور داشته باشند. به گفته او، زنان و دختران افغانستان که از آزار و فشارهای طالبان گریخته‌اند، در کنار فلسطینیانی که از جنگ و ناامنی در غزه فرار کرده‌اند، شامل این برنامه خواهند بود. نخستین گروه پناهجویان قرار است تا پایان سال جاری میلادی وارد بریتانیا شوند. مسیر اسکان مجدد پناهجویان، که بخش قابل توجهی از آن را شهروندان افغانستان تشکیل می‌دادند، حدود دو سال متوقف بود. بر اساس این برنامه، افرادی که از مسیر رسمی اسکان مجدد وارد بریتانیا شوند، نسبت به کسانی که از مسیرهای غیرقانونی مانند عبور با قایق‌های کوچک وارد کشور می‌شوند، مسیر کوتاه‌تری برای دریافت اقامت دایمی خواهند داشت. منابع وزارت داخله بریتانیا روز یک‌شنبه به روزنامه گاردین گفته‌اند که اجرای برنامه احتمالاً با پذیرش چند صد پناهجو آغاز می‌شود و در صورت کاهش ورودهای غیرقانونی، ظرفیت آن می‌تواند در سال‌های آینده به چند هزار نفر افزایش یابد. پناهجویان واجد شرایط از سوی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان و پروژه بین‌المللی کمک به پناهندگان شناسایی خواهند شد. پیش از انتقال به بریتانیا نیز بررسی‌های امنیتی و سوابق جرمی آنان انجام می‌شود. وزارت داخله بریتانیا گفته است که زنان و دختران در معرض آسیب، افراد دارای معلولیت و کسانی که به حمایت فوری نیاز دارند، در اولویت قرار خواهند داشت. بر اساس این طرح، اعضای یک خانواده می‌توانند به‌صورت مشترک به بریتانیا منتقل شوند؛ اما این امکان شامل خویشاوندان نزدیک خارج از واحد خانواده نمی‌شود.
طالبان بار دیگر در هرات هشت زن را بازداشت کردند
فرخنده: منابع محلی در هرات می‌گویند که ماموران امر به معروف طالبان روز شنبه دست‌کم هشت زن را در منطقه جبرئیل این ولایت بازداشت کرده و با خود برده‌اند. به گفته منابع، بازداشت زنان در بخش‌های دیگر شهر، از جمله منطقه «۶۴ متره»، نیز ادامه داشته است. منابع می‌گویند این زنان به دلیل رعایت نکردن پوشش مورد نظر طالبان بازداشت شده‌اند؛ با این حال، برخی گزارش‌های پیشین حاکی از آن است که شماری از زنان بازداشت‌شده حتی پوشش مورد نظر طالبان را رعایت کرده بودند. تاکنون اطلاعات دقیقی درباره شمار نهایی بازداشت‌شدگان و سرنوشت آنان در دست نیست. ماموران امر به معروف طالبان با گشت‌زنی در سطح شهر هرات، به گفته منابع محلی، پوشش زنان و دختران را به‌صورت گسترده بررسی می‌کنند. پیش از این نیز شاهدان عینی در هرات از انتقال اجباری زنان به موترهای ماموران امر به معروف خبر داده و گفته بودند که کارمندان زن این اداره، برخی زنان را پس از بازداشت با خود می‌برند. گزارش‌هایی درباره برخورد خشونت‌آمیز ماموران طالبان با زنان هنگام بازداشت نیز منتشر شده است. در ویدیوهایی که پیش‌تر از هرات و دیگر مناطق منتشر شده، شماری از ماموران امر به معروف در حال انتقال اجباری زنان به موترهای این اداره دیده شده‌اند؛ با این حال، درباره اصالت و زمان ثبت برخی از این ویدیوها اطلاعات مستقلی وجود ندارد. همچنین گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد پس از بازداشت برخی زنان، تلفن‌های همراه آنان بررسی شده است. بازداشت زنان به دلیل نوع پوشش، در حالی در هرات ادامه دارد که گزارش‌های مشابهی از کابل و شماری دیگر از ولایت‌های افغانستان نیز منتشر شده است. طالبان تاکنون درباره بازداشت‌های اخیر در هرات توضیحی ارائه نکرده‌اند.
معاون دبیرکل سازمان ملل: حقوق و صدای زنان افغانستان باید محور گفت‌وگوها درباره آینده کشور باشد
فرخنده: کلودیا فوینتس جولیو، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر و رییس دفتر حقوق بشر این سازمان در نیویارک، بر ضرورت قرار گرفتن حقوق و صدای زنان افغانستان در مرکز گفت‌وگوهای مربوط به آینده این کشور تأکید کرده است. جولیو ناوقت روز پنج‌شنبه، ۲ میزان، در صفحه ایکس خود نوشت که با شماری از مدافعان حقوق بشر و فعالان حقوق زن افغانستان دیدار کرده است. او گفت شنیدن روایت‌ها و تجربه‌های این فعالان برایش الهام‌بخش بوده و شجاعت و عزم آنان در برابر آنچه فعالان حقوق زن آپارتاید جنسیتی می‌خوانند، قابل توجه است. معاون دبیرکل سازمان ملل تأکید کرده است که همین شجاعت و پایداری نشان می‌دهد حقوق و صدای زنان افغانستان باید در محور تمامی گفت‌وگوها درباره آینده این کشور قرار داشته باشد. جولیو در پیام خود نوشت: شجاعت و عزم آنها در مواجهه با آپارتاید جنسیتی جای هیچ شکی باقی نمی‌گذارد که حقوق و صدای زنان افغانستان باید محور اصلی تمامی گفت‌وگوها درباره آینده افغانستان باشد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که طالبان طی بیش از پنج سال گذشته محدودیت‌های گسترده‌ای بر آموزش، کار، رفت‌وآمد و حضور اجتماعی زنان و دختران وضع کرده‌اند. سازمان‌های حقوق بشری و نهادهای بین‌المللی بارها درباره پیامدهای این محدودیت‌ها هشدار داده‌اند. مدافعان حقوق بشر و فعالان زن افغانستان نیز در سال‌های اخیر از جامعه جهانی خواسته‌اند وضعیت زنان افغانستان را در تعاملات سیاسی با طالبان در اولویت قرار دهد و آپارتاید جنسیتی را به‌عنوان چارچوبی برای توصیف تبعیض نظام‌مند علیه زنان در افغانستان به رسمیت بشناسد.
طالبان در کابل ۱۶ زن را پس از بازداشت در شاه دوشمشیره همچنان در بند نگه داشته‌اند
فرخنده: منابع محلی در کابل می‌گویند مأموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان روز سه‌شنبه، ۳۱ سنبله، حدود ۲۰ زن را از منطقه شاه دوشمشیره در مرکز کابل بازداشت کرده‌اند که از میان آنان، ۱۶ زن همچنان در بازداشت به‌سر می‌برند. به گفته منابع، چهار زن پس از بررسی تلفن‌های همراه‌شان و با ضمانت خانواده‌های‌شان آزاد شده‌اند، اما وضعیت ۱۶ زن دیگر همچنان نامعلوم است و آنان در بازداشت طالبان قرار دارند. یک ویدیو نیز به روزنامه‌ها فرستاده شده که در آن زنی که احتمالاً از مأموران طالبان است، تلاش می‌کند زن دیگری را به داخل یک موتر منتقل کند. زن بازداشت‌شده در برابر انتقال مقاومت می‌کند و یک مأمور مرد طالبان نیز در محل دیده می‌شود. چند زن دیگر نیز داخل موتر حضور دارند. روزنامه‌ها گفته است که منابع، این ویدیو را مربوط به بازداشت زنان در شاه دوشمشیره دانسته است. این بازداشت‌ها در حالی گزارش می‌شود که مأموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان پیش از این نیز در موارد متعدد زنان را به دلیل آنچه رعایت‌نکردن حجاب موردنظر طالبان خوانده‌اند، از سطح شهرها بازداشت کرده‌اند. طالبان در قانون امر به معروف و نهی از منکر محدودیت‌های گسترده‌ای بر پوشش و حضور اجتماعی زنان وضع کرده‌اند و صدای زن را نیز عورت دانسته‌اند؛ موضوعی که به نگرانی‌های گسترده درباره محدودشدن حضور زنان در فضای عمومی افغانستان انجامیده است.
فعالان زن در سازمان ملل: جامعه جهانی آپارتاید جنسیتی در افغانستان را به رسمیت بشناسد
فرخنده: فعالان حقوق زنان و حقوق بشر افغانستان در یک نشست جانبی سازمان ملل متحد در نیویارک، با انتقاد از ادامه محدودیت‌های طالبان، خواستار توجه جدی جامعه جهانی به وضعیت حقوق بشر در افغانستان و به‌رسمیت‌شناسی آپارتاید جنسیتی در این کشور شدند. این نشست با عنوان زنان، صلح، عدالت و آشتی ملی در افغانستان و با حضور نمایندگان شماری از کشورها، فعالان حقوق زنان و مدافعان حقوق بشر افغانستان برگزار شد. ملاله یوسف‌زی، برنده جایزه صلح نوبل و فعال حقوق بشر، در این نشست گفت آنچه در افغانستان تحت حاکمیت طالبان جریان دارد، به گفته او، شکلی نهادینه‌شده از سلطه است. او سرکوب زنان و دختران در افغانستان را سیستماتیک توصیف کرد و گفت وضعیت موجود باید آپارتاید جنسیتی نامیده شود. یوسف‌زی از آنچه بی‌توجهی جامعه جهانی به وضعیت زنان افغانستان خواند، انتقاد کرد و گفت زنان و دختران افغانستان باید خودشان درباره سرنوشت و آینده‌شان تصمیم بگیرند. او تأکید کرد زنان افغانستان باید در همان نشست‌ها و اتاق‌هایی حضور داشته باشند که درباره آینده آنان تصمیم گرفته می‌شود و نباید بر سر حقوق دختران مصالحه صورت گیرد. این فعال حقوق بشر همچنین از عادی‌سازی روابط برخی کشورها و نهادهای بین‌المللی با طالبان انتقاد کرد و خواستار جلوگیری از مشروعیت‌بخشی و به‌رسمیت‌شناسی این گروه شد. نصیراحمد فایق، سرپرست نمایندگی دایمی افغانستان در سازمان ملل متحد، گفت زنان افغانستان نباید تنها به‌عنوان قربانیان وضعیت موجود دیده شوند، بلکه آنان ذی‌نفعان سیاسی و رهبران جامعه هستند. فایق با اشاره به پنج سال محرومیت زنان و دختران از بسیاری از حقوق اساسی‌شان گفت آنان در این مدت، با وجود محدودیت‌های طالبان، برای دسترسی به آموزش، عدالت و حقوق اساسی خود مبارزه کرده‌اند. او وضعیت حقوق بشری افغانستان را وخیم توصیف کرد و از جامعه جهانی خواست توجه بیشتری به وضعیت حقوق بشر، به‌ویژه وضعیت زنان و دختران، داشته باشد. به گفته فایق، مشارکت زنان باید مستقیم، معنادار و در متن اصلی هر روند سیاسی مربوط به افغانستان باشد. او تأکید کرد که صلح بدون مشارکت و حضور نیمی از جامعه امکان‌پذیر نیست. گیسو یاری، فعال حقوق زنان، در این نشست گفت طالبان طی پنج سال گذشته بیش از ۲۰۰ فرمان علیه زنان و دختران صادر کرده و این محدودیت‌ها بر بخش‌های مختلف زندگی آنان تأثیر گذاشته است. او قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان را از عوامل تشدید محدودیت‌ها علیه زنان دانست و مدعی شد که در این قانون، محدودیت‌های گسترده‌ای بر حضور اجتماعی، صدا و چهره زنان وضع شده است. یاری همچنین با اشاره به اصول‌نامه تفریق زوجین گفت این سند به ازدواج کودکان مشروعیت می‌دهد؛ ادعایی که نیازمند بررسی مستقل متن و جایگاه حقوقی این سند است. او نظام طالبان را ساختاری نهادینه‌شده از سرکوب جنسیتی توصیف کرد و هشدار داد که ادامه این وضعیت می‌تواند پیامدهای بلندمدتی برای نسل‌های آینده افغانستان داشته باشد. یاری همچنین از تعامل برخی کشورها و نهادهای بین‌المللی با طالبان انتقاد کرد و گفت این تعامل به تحکیم ساختارهای سرکوبگر این گروه کمک کرده است. او از جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری خواست از عادی‌سازی وضعیت حقوق بشر در افغانستان جلوگیری کنند و صدای زنان و دختران افغانستان را جدی بگیرند. میترا مهران، دیگر فعال حقوق زنان، نیز در این نشست وضعیت زنان و دختران افغانستان را آپارتاید جنسیتی توصیف کرد و خواستار به‌رسمیت‌شناسی آن از سوی جامعه جهانی شد. به گفته مهران، تا کنون ۱۴ کشور از به‌رسمیت‌شناسی آپارتاید جنسیتی به‌عنوان جنایت علیه بشریت در چارچوب قوانین بین‌المللی حمایت کرده‌اند. او گفت زنان و دختران افغانستان طی بیش از پنج سال گذشته با محدودیت‌های گسترده مواجه بوده‌اند، اما رویکرد جامعه بین‌المللی در قبال این وضعیت، از دید او، همچنان روشن و کافی نیست. این نشست در حالی برگزار شد که موضوع حقوق زنان و دختران افغانستان، مشارکت آنان در روندهای سیاسی و چگونگی تعامل جامعه جهانی با طالبان همچنان از محورهای مهم بحث درباره آینده افغانستان در مجامع بین‌المللی است.
حدود ۱۶۰ دانشجوی دختر افغانستان در دانشگاه آسیایی برای زنان در آستانه اخراج قرار دارند
فرخنده: منابع در میان دانشجویان افغانستان در دانشگاه آسیایی برای زنان (AUW) در بنگلادش می‌گویند این دانشگاه تصمیم گرفته است حدود ۱۶۰ دانشجوی دختر افغانستان را از این دانشگاه اخراج کند؛ تصمیمی که دانشجویان آن را نگران‌کننده و تهدیدی برای ادامه تحصیل‌شان می‌دانند. یکی از دانشجویان افغانستان به رسانه‌ها گفته است که این تصمیم اخیراً از سوی دانشگاه گرفته شده است. به گفته او، یک گروه حدود ۱۶۰ نفری از دختران افغانستان پس از ارسال یک ایمیل اعتراضی به حامیان خود، از سوی دانشگاه با خطر اخراج مواجه شده‌اند. این دانشجو افزوده است که هنوز روشن نیست چه تعداد از دانشجویان در صورت اجرای این تصمیم، به‌صورت اجباری به افغانستان فرستاده خواهند شد؛ با این حال، روند اخراج دانشجویان افغانستان از بنگلادش، به گفته او، همچنان ادامه دارد. این منبع گفته است بیش از یک سال است شماری از دانشجویان افغانستان که هم‌زمان با تعطیلی درس‌ها به افغانستان برگشته‌اند، نتوانسته‌اند دوباره به بنگلادش بازگردند. به گفته او، بسیاری از این دانشجویان اکنون در وضعیت نامعلومی قرار دارند و دانشگاه به درخواست‌ها و ایمیل‌های آنان درباره تعیین تکلیف وضعیت تحصیلی و صدور ویزا پاسخ نداده است. این دانشجو همچنین گفته است که شماری از دانشجویان افغان این دانشگاه، پیش‌تر دانش‌آموز مکتب سیدالشهدا در غرب کابل بوده‌اند. دانشجویان افغانستان در واکنش به احتمال اخراج، نگرانی شدید خود را ابراز کرده‌اند. آنان می‌گویند بازگشت به افغانستان می‌تواند ادامه تحصیل و آینده آموزشی‌شان را با خطر جدی مواجه کند. یکی از دانشجویان گفته است: اگر به افغانستان برگردیم دوباره چانس برگشت به دانشگاه را نداریم، سال‌هایی که درس خواندیم به هدر می‌روند. دانشجویان همچنین گفته‌اند در صورت بازگردانده‌شدن به افغانستان، ممکن است به دلیل محدودیت‌های طالبان علیه آموزش دختران، امکان ادامه تحصیل برای آنان وجود نداشته باشد. دانشگاه آسیایی برای زنان پس از بازگشت طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱، روند جذب دانشجویان افغانستان را افزایش داده بود. با این حال، بر اساس گزارش رخشانه، پس از قطع کمک‌های ایالات متحده، روند اخراج دانشجویان افغانستان از این دانشگاه آغاز شده است. با وجود نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی دانشجویان، هنوز مشخص نیست در نهایت چه تعداد از دانشجویان افغانستان از AUW اخراج خواهند شد.