سفرهای پنهانی حمیدی برای توانمندسازی زنان در افغانستان
فرخنده: رنگینه حمیدی، وزیر پیشین معارف افغانستان، می‌گوید برای پیگیری فعالیت‌های اقتصادی‌اش در داخل کشور، سالانه چندین مرتبه به افغانستان سفر می‌کند و به دلیل حساسیت‌های موجود، هنگام ورود برقع می‌پوشد تا توجه‌ها را به خود جلب نکند. او در گفت‌وگویی با روزنامه «داگنس نیهتر» در روز دوشنبه، ۲۶ عقرب، توضیح داده که مدیریت یک شرکت با نام «گنجینه قندهار» را برعهده دارد؛ نهادی که به‌طور کامل با نیروی کار زنانه اداره می‌شود. به گفته او، ۱۶ زن در این مجموعه به‌صورت تمام‌وقت فعالیت می‌کنند و حدود ۱۵۰ زن دیگر مواد اولیه را دریافت کرده و محصولات را در خانه‌هایشان تولید می‌نمایند. حمیدی در این مصاحبه رویکرد کنونی جامعه جهانی در قبال طالبان را «اشتباه» توصیف کرده و اعتقاد دارد که نبود تعامل موثر، فشار بیشتری بر مردم افغانستان وارد می‌کند. او از امریکا و دیگر کشورهایی که طی دو دهه گذشته در افغانستان حضور داشتند خواسته تا مسئولیت تبعات سیاسی و اجتماعی پس از خروج خود را بپذیرند. به باور وزیر پیشین معارف، حضور فعال و قابل مشاهده جامعه جهانی می‌تواند به زنان و دختران افغان این پیام را بدهد که جهان آن‌ها را فراموش نکرده است. او همچنین گفته از تجربه‌های گذشته‌اش برای تلاش در جهت «تغییر از درون» در افغانستان استفاده خواهد کرد.
مرگ مرموز فرخنده؛ از ازدواج اجباری تا مانع‌تراشی برای بررسی عدلی
فرخنده: منابع محلی در ولسوالی چاه‌آب تخار از مرگ مرموز یک دختر نوجوان در کابل خبر می‌دهند. فرخنده، دختر ۱۷ سالهای که حدود یک‌ونیم ماه پیش با پسر یکی از افراد بانفوذ محلی ازدواج کرده بود، به‌گونه مشکوک در یکی از آپارتمان‌های نزدیک گلبهارسنتر جان باخته است. به‌گفته این منابع، فرخنده ۴۵ روز قبل با عمادالله، پسر حاجی ملنگ، ازدواج کرده بود؛ ازدواجی که به روایت نزدیکان خانواده، با فشار از سوی خانواده داماد انجام شده و خود عمادالله نیز «به اصرار پدر و برادرش» مجبور به پذیرفتن آن بوده است. خویشاوندان فرخنده می‌گویند او پس از ازدواج در فضایی آکنده از خشونت، تهدید و فشار روانی زندگی می‌کرد. دو شب پیش اما جسد این دختر در آپارتمانی نزدیک خانه مادرشوهرش پیدا شده است. خانواده قربانی مرگ او را «غیرطبیعی» عنوان می‌کنند و می‌گویند زمانی که قصد انتقال جسد به طب عدلی برای بررسی و روشن‌شدن علت مرگ را داشتند، با تهدید پسران حاجی ملنگ روبه‌رو شده‌اند. به گفته آنان، جسد فرخنده بدون اجازه پدرش و پیش از هرگونه تحقیق رسمی، به‌سرعت دفن شده است. تا لحظه نشر این گزارش، مقام‌های محلی و نهادهای عدلی در کابل در مورد این رویداد ابراز نظر نکرده‌اند. خانواده فرخنده خواستار بررسی بی‌طرفانه و بازشدن مسیر تحقیق در مورد این مرگ مشکوک‌اند. شکیلا ناصری
شلاق‌زدن یک زن در بلخ؛ نمایش علنی خشونت و تحقیر زنان توسط طالبان در میدان‌های جمعی
فرخنده: دادگاه عالی طالبان تأیید کرده است که یک زن را در ولایت بلخ به اتهام «رابطه خارج از ازدواج» در برابر جمعی از مردم شلاق زده است؛ اقدامی که بار دیگر انتقادها نسبت به تحقیر و خشونت سازمان‌یافته علیه زنان در افغانستان را برانگیخته است. براساس خبرنامه‌ای که طالبان روز یک‌شنبه، ۲۵ عقرب منتشر کرده‌اند، این زن به ۳۹ ضربه شلاق محکوم شده و حکم پس از تأیید نهایی دادگاه عالی طالبان، بر او اجرا شده است. طالبان گفته‌اند که محمد ولی حقانی، رییس محکمه ابتداییه شهری بلخ همراه با مقام‌های اداری طالبان و جمع بزرگی از مردم در محل مجازات حضور داشته‌اند؛ حضوری که عملاً این حکم را به یک «نمایش عمومی» تبدیل کرده است. اجرای مجازات علنی علیه زنان در میادین عمومی، طبق ارزیابی نهادهای حقوق بشری، چیزی فراتر از صدور یک حکم قضایی است: تحقیر بدنی و روانی زنان، ایجاد رعب اجتماعی و تثبیت کنترل طالبان بر بدن و زندگی زنان. نهادهای حقوق بشری و جامعه جهانی بارها از طالبان خواسته‌اند که این نوع مجازات‌های علنی را متوقف کنند و به اصول حقوق بشر، کرامت انسانی و روندهای عادلانه‌ی قضایی پایبند باشند؛ اما روند شلاق‌زنی زنان در ساحات عمومی همچنان ادامه دارد. فعالان حقوق زن می‌گویند حضور جمعیت در هنگام اجرای حکم، فشار و تحقیر مضاعفی بر زنان وارد می‌کند و نشان می‌دهد که طالبان از بدن زنان به‌عنوان ابزار نمایش قدرت و نظم‌سازی اجتماعی استفاده می‌کنند. این تازه‌ترین نمونه از سلسله احکام علنی علیه زنان است؛ رویکردی که به باور نهادهای حقوق بشری، بخشی از سیاست سیستماتیک طالبان برای حذف زنان از عرصه عمومی و شکستن مقاومت اجتماعی در برابر محدودیت‌های شدید جنسیتی است.
هم‌زمان با روز دانشجو؛ دانشگاه‌های افغانستان «میدان سرکوب دختران» توصیف شدند
فرخنده: هم‌زمان با فرارسیدن روز جهانی دانش‌جویان، «اتحاد فعالان حقوق بشر» با نشر اعلامیه‌ای تازه هشدار داده است که وضعیت آموزشی در افغانستان به پایین‌ترین سطح در سالهای اخیر سقوط کرده و دانشجو بودن عملاً به یک جرم تبدیل شده است. این نهاد در اعلامیه خود که روز یک‌شنبه، ۲۵ عقرب منتشر شد، گفته است که سیاست‌های طالبان علیه دانشگاه‌ها و به‌ویژه دختران دانشجو، «یکی از شدیدترین حملات سازمان‌یافته بر حق آموزش» در کشور است. به‌گفتهٔ این نهاد، بسته‌ماندن prolonged دروازه‌های دانشگاه‌ها، اخراج استادان مستقل، حذف رشته‌های علمی و منع کامل آموزش دختران نشانه‌هایی از روندی است که آن را «نسل‌کشی فرهنگی» و «آپارتاید جنسیتی» توصیف کرده است. اتحاد فعالان حقوق بشر تأکید می‌کند که نسل‌کشی فرهنگی تنها محروم‌سازی از آموزش نیست؛ بلکه تخریب آگاهانهٔ هویت، زبان، فرهنگ و ظرفیت فکری یک نسل است. این نهاد می‌گوید طالبان با «پاک‌سازی فکری»، تهدید و اعمال فشار، آیندهٔ فکری و اجتماعی نسل کنونی را هدف گرفته‌اند. در بخش دیگری از اعلامیه، از جامعهٔ جهانی خواسته شده که برخورد طالبان با دانش‌جویان افغانستان را به‌عنوان نسل‌کشی فرهنگی به‌رسمیت شناخته و برای رسیدگی قضایی و اقدام فوری علیه عاملان این سیاست‌ها وارد عمل شود. این نهاد هشدار می‌دهد که ادامهٔ این وضعیت، افغانستان را با یک خلأ فکری و علمی جدی روبه‌رو خواهد کرد؛ بحرانی که پیامدهای آن تنها محدود به امروز نیست و سال‌ها آیندهٔ کشور را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
بستن مغازه‌های صدها زن در دایکندی توسط طالبان
فرخنده: گزارش‌ها از دایکندی نشان می‌دهد که طالبان فعالیت اقتصادی زنان در دو بازار شهر نیلی را متوقف کرده و با بستن ده‌ها مغازه، حدود ۳۰۰ زن را از کار محروم کرده‌اند. این تصمیم با واکنش زنان تجارت‌پیشه روبه‌رو شده، اما تلاش‌های آنان برای دیدار با مقام‌های طالبان تاکنون نتیجه‌ای نداده است. بر اساس گفته‌های چند منبع محلی، شهرداری طالبان روز سه‌شنبه، ۲۰ عقرب مغازه‌های زنان را در بازار کهنه و جدید نیلی مهر و لاک کرده و به آنان دستور داده است که فعالیت‌شان را تنها در محوطه‌ای دورتر از مرکز شهر، داخل یک پارک، ادامه دهند. به زنان گفته شده که برای کار در این محل باید غرفه‌های تازه‌ای بخرند؛ غرفه‌هایی که بهای آن بیش از ۵۰ هزار افغانی است. شماری از این زنان می‌گویند توان پرداخت چنین هزینه‌ای را ندارند؛ بسیاری از آن‌ها سرپرست خانوارند و درآمد همین مغازه‌ها، تنها منبع تأمین زندگی‌شان بوده است. منابع محلی اضافه می‌کنند که طالبان از ماه‌ها پیش زنان را تهدید کرده بودند که حضورشان در بازارهای اصلی شهر «مجاز نیست». با وجود انتقال حدود ۶۰ زن به مکان تازه‌ای که پیش‌تر از سوی شهرداری تعیین شده بود، آن‌ها نیز از نبود مشتری و دور بودن محل شکایت دارند و خواهان بازگشت به بازار اصلی هستند. یکی از زنانی که مغازه‌اش بسته شده به افغانستان اینترنشنال گفته است: «چهار روز است دکان‌های ما را فقط به این دلیل بسته‌اند که نباید در میان مردان کار کنیم.» پس از این اقدام، زنان بارها برای اعتراض به دفتر والی طالبان مراجعه کرده‌اند. به گفته منابع، والی طالبان از دیدار با آنان خودداری کرده و تنها معاونش با چند نماینده زنان دیدار کرده است؛ دیداری که به‌گفته شاهدان، با برخورد «تند و تحقیرآمیز» همراه بوده است. مقام‌های طالبان به این زنان گفته‌اند: «یا به دستور شهرداری عمل کنید، یا در خانه بمانید.» تصاویر ارسال‌شده نیز نشان می‌دهد که شماری از مغازه‌ها مهر و لاک شده و گروهی از زنان در برابر دفتر والی تجمع کرده‌اند. منابع می‌گویند رایزنی‌ها ادامه دارد، اما هنوز نتیجه‌ای حاصل نشده است.
حق انسانی مسکن: تأکید سازمان ملل بر حق برخورداری از مسکن امن و شایسته برای همه
فرخنده:
هشدار برنامه جهانی غذا: سوء‌تغذیه زنان و کودکان در افغانستان در آستانه زمستان به مرحله بحرانی می‌رسد
فرخنده: برنامه جهانی غذا (WFP) نسبت به افزایش نگران‌کننده سوء‌تغذیه در افغانستان، به‌ویژه در میان زنان و کودکان، هشدار داده است. این نهاد روز دوشنبه، ۱۹ عقرب، اعلام کرد با نزدیک‌شدن زمستان، خطر گسترش تغذیه‌ناکافی در سراسر کشور به‌طور چشم‌گیر افزایش خواهد یافت. WFP تأکید کرده است که برای نخستین‌بار در چند دهه اخیر، ممکن است اجرای کامل برنامه‌های امداد زمستانی در افغانستان به دلیل کمبود منابع ممکن نشود؛ وضعیتی که این سازمان آن را «بحرانی قابل پیش‌گیری» توصیف کرده است. این نهاد از جامعه جهانی خواسته برای جلوگیری از گرسنه‌گی شدید و نجات جان هزاران خانواده، کمک‌های فوری و به‌موقع فراهم کند. برنامه جهانی غذا ماه گذشته نیز نسبت به وخامت روزافزون وضعیت گرسنه‌گی هشدار داده و گفته بود که برای حفاظت از کودکان و خانواده‌های آسیب‌پذیر پیش از فرارسیدن زمستان به حمایت اضطراری نیاز است.
سازمان ملل مراکز دیجیتالی در کابل افتتاح کرد؛ فرصت‌سازی محدود در سایه محرومیت گسترده دختران
فرخنده: مراکز تازه دیجیتالی در دو مکتب ولسوالی‌های استالف و موسهی کابل گشایش یافته است؛ اقدامی که سازمان توسعه ملل متحد (UNDP) آن را تلاشی برای تقویت دسترسی آموزشی دختران می‌داند، اما این حرکت در برابر محدودیت‌های گسترده طالبان بر آموزش دختران، بیشتر به یک قدم کوچک در دل بحرانی بزرگ شباهت دارد. UNDP روز سه‌شنبه، ۲۰ عقرب، اعلام کرد که این مراکز با تجهیزاتی چون کمپیوتر، اینترنت، آموزگاران آموزش‌دیده و نصاب اختصاصی دیجیتال آغاز به کار کرده‌اند. به گفته این نهاد، انرژی مورد نیاز این مراکز از طریق سیستم‌های آفتابی تمویل می‌شود و جزئی از پروژه «خدمات انرژی پایدار برای آموزش و صحت در افغانستان» است. با وجود این ابتکار، واقعیت میدانی روشن است: طی چهار سال گذشته و پس از بازگشت طالبان به قدرت، هزاران دختر دانش‌آموز و دانشجو از حق ابتدایی آموزش محروم شده‌اند. این مراکز دیجیتالی، هرچند می‌توانند دریچه‌ای کوچک برای برخی دانش‌آموزان ایجاد کنند، اما مانع اصلی همچنان پابرجاست. یونیسف پیش‌تر هشدار داده بود که نظام آموزشی افغانستان با بحرانی کم‌سابقه روبه‌رو است و میلیون‌ها کودک، به‌ویژه دختران، از تحصیل بازمانده‌اند. در چنین شرایطی، گشایش چند مرکز دیجیتالی نمی‌تواند جای خالی یک نظام آموزشی منسجم و بدون تبعیض را پر کند. UNDP می‌گوید هدف، ایجاد فرصت‌های برابر آموزشی است؛ اما تا زمانی که محدودیت‌های ساختاری طالبان بر آموزش دختران برداشته نشود، این پروژه‌ها تنها بخش کوچکی از نیازهای گسترده و بی‌پاسخ مانده دختران افغان را پوشش می‌دهد.
بازداشت و رهایی یک داکتر زن در هرات؛ محدودیت‌های طالبان خدمات صحی را مختل کرده است
فرخنده: منابع در هرات تأیید می‌کنند که طالبان پس از چندین ساعت بازداشت، داکتر شبنم فضلی، متخصص جراحی عمومی را دوباره آزاد کرده‌اند. او روز دوشنبه، ۱۹ عقرب، هنگام ورود به شفاخانه هرات از سوی مأموران امر به معروف و نهی از منکر بازداشت شده بود. قدوس خطیبی، همسر خانم فضلی، می‌گوید بازداشت او به دنبال اجرای دستور تازه طالبان درباره اجباری‌شدن پوشش برقع برای زنان صورت گرفته است. به گفته او، مأموران طالبان بدون ارائه توضیح روشن، همسرش را از ورودی شفاخانه منتقل و ساعاتی بعد رها کردند. این رویداد در حالی رخ می‌دهد که طالبان برای ششمین روز پی‌هم مانع ورود داکتران و بیماران زن به شفاخانه ولایتی هرات شده‌اند؛ اقدامی که به گفته کارمندان صحی، عرضه خدمات درمانی را مختل کرده و جان زنان نیازمند به تداوی را در خطر قرار داده است. طالبان از زنان خواسته‌اند تنها با پوشش برقع وارد ادارات دولتی، از جمله شفاخانه‌ها و مکاتب شوند؛ محدودیتی که داکتران زن آن را غیرعملی، غیرحرفه‌ای و مخل ارائه خدمات صحی می‌دانند.
تاکید اتحادیه اروپا بر نقش علم؛ هشدار درباره پیامدهای حذف زنان و دختران از آموزش
فرخنده: نماینده‌گی اتحادیه اروپا در افغانستان هم‌زمان با روز جهانی علم، با انتشار پیامی بر جایگاه آموزش در تأمین صلح پایدار تأکید کرده و گفته است که از دانش‌آموزان و آموزگاران افغان حمایت می‌کند. این نهاد روز دوشنبه، ۱۹ عقرب، در برگه ایکس خود نوشت که «سرمایه‌گذاری در علم، سرمایه‌گذاری در آینده‌ای خودکفا، نوآوری و صلح پایدار برای همه افغان‌ها» است. این موضع‌گیری در شرایطی مطرح می‌شود که زنان و دختران افغان بیشترین قربانی سیاست‌های آموزشی طالبان‌اند. بسته‌ماندن دروازه مکاتب و دانشگاه‌ها به روی دختران بالاتر از صنف ششم، و تبدیل بخش بزرگی از مکاتب به مراکز آموزشی ایدیولوژیک، آینده تحصیلی نسل زنان را عملاً متوقف کرده است. یونسکو و یونیسف نیز در گزارش مشترک اخیر خود هشدار داده‌اند که سیستم آموزشی افغانستان در وضعیت بحرانی قرار دارد؛ بحرانی که مستقیم بر آینده میلیون‌ها دختر تاثیر گذاشته و چرخه فقر، وابستگی و حذف اجتماعی را تقویت می‌کند. کارشناسان می‌گویند تأکید جامعه جهانی بر علم، زمانی معنا دارد که فشار مؤثر برای بازگشایی مکاتب دخترانه و احیای نظام آموزشی فراگیر نیز افزایش یابد؛ زیرا بدون حضور زنان و دختران، هیچ چشم‌انداز «صلح پایدار» و «نوآوری» قابل تصور نیست.