آپارتاید جنسیتی طالبان: کابوس زنان افغانستان در سایه خاموشی جهانی
فرخنده: در سایه حاکمیت طالبان، افغانستان به سرعت به یکی از تاریک‌ترین دوران‌های خود برای زنان و دختران تبدیل شده است. نهاد «دیدبان نسل‌کشی» در گزارشی نگران‌کننده هشدار داده که پس از بازگشت طالبان به قدرت، زنان افغانستان با نوعی «آپارتاید جنسیتی» مواجه شده‌اند که به شکل سیستماتیک حقوق و آزادی‌های آنها را نادیده می‌گیرد. این گزارش پرده از نقض گسترده و فاحش حقوق بشر در کشور برمی‌دارد، جایی که زنان عملاً به «شهروندان درجه دوم» تبدیل شده‌اند. طالبان با وضع قوانینی که فعالیت‌های اجتماعی، اقتصادی و آموزشی زنان را به شدت محدود کرده، جامعه‌ای را ایجاد کرده‌اند که زنان در آن از تمامی فرصت‌های پیشرفت و مشارکت محروم شده‌اند. دیدبان نسل‌کشی در این گزارش تأکید می‌کند: «طالبان جامعه‌ای را پایه‌ریزی کرده‌اند که در آن زنان و دختران نه‌تنها از حقوق خود محروم شده‌اند، بلکه در یک سیستم سرکوب و تبعیض شدید قرار دارند.» بر اساس گزارش‌های این نهاد، دختران بالای یازده سال از حق تحصیل محروم شده‌اند، و میلیون‌ها زن دیگر از فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی رانده شده‌اند. این وضعیت به معنای «محو شدن زنان از فضای عمومی» است؛ گویی که توانایی‌ها و پتانسیل آنان برای همیشه نادیده گرفته شده است. در همین حال، طالبان تلاش می‌کنند با توسل به ارزش‌های سنتی و فرهنگی، این محدودیت‌ها را توجیه کرده و حقیقت را پنهان کنند. دیدبان نسل‌کشی همچنین اشاره می‌کند که این محدودیت‌های شدید نه تنها بر زندگی زنان تاثیر گذاشته، بلکه پیشرفت کلی افغانستان به عنوان یک کشور را نیز به شدت مختل کرده است. زنان برای توسعه اجتماعی، اقتصادی و سیاسی کشور ضروری هستند، اما در جامعه کنونی طالبان، نقش و سهم آنان به حداقل رسیده است. در حالی که جامعه بین‌المللی نظاره‌گر است، زنان افغانستان در برابر این وضعیت دهشتناک ایستادگی می‌کنند. گزارش دیدبان نسل‌کشی به مقاومت‌های شکل‌گرفته توسط زنان افغانستان اشاره دارد که در میان تمامی این سرکوب‌ها، در تلاش برای دفاع از حقوق خود هستند. این نهاد تأکید می‌کند که جامعه جهانی باید در حمایت از این زنان و تقویت صدای آنان نقش فعال‌تری ایفا کند. این گزارش طالبان را متهم به اجرای نوعی «نسل‌کشی خاموش» می‌کند و می‌گوید که سیاست‌های آنها برای سرکوب زنان به وضوح نشان‌دهنده یک تلاش سازمان‌یافته برای حذف نیمی از جامعه است. دیدبان نسل‌کشی از جامعه جهانی می‌خواهد تا با ادامه محکوم کردن این سیاست‌ها و اقدامات، طالبان را به خاطر اعمالشان پاسخگو نگه دارد و از حقوق زنان افغانستان دفاع کند. افغانستان در حال حاضر در یکی از حساس‌ترین دوره‌های تاریخی خود برای حقوق زنان قرار دارد. دیدبان نسل‌کشی تأکید می‌کند که همبستگی بین‌المللی برای مقابله با این «سرکوب اقتدارگرایانه» یک نیاز فوری است. جهان باید در کنار زنان افغانستان بایستد و به مبارزه آنها علیه آپارتاید جنسیتی طالبان قدرت ببخشد.
نگرانی از وضعیت زنان زندانی در افغانستان
فرخنده: روزا اوتونبایوا، رئیس هیئت معاونت ملل متحد در افغانستان (یوناما)، در دیدار اخیرش با محمد یوسف مستری، رئیس اداره زندان‌های طالبان، نسبت به وضعیت زندانیان آسیب‌پذیر، به‌ویژه زنان، ابراز نگرانی کرد. او اعلام کرد که این گروه از زندانیان به خدمات حقوقی کافی دسترسی ندارند و این موضوع نگران‌کننده است. اوتونبایوا با اشاره به حجم بالای بازداشت‌ها و صدور احکام مجازات درازمدت توسط طالبان، گفت که این مسائل چالش‌های جدی را برای تأمین عدالت کیفری و بهبود شرایط زندان‌ها در افغانستان ایجاد می‌کند. او همچنین تأکید کرد که باید تلاش‌های بیشتری برای حمایت از حقوق زنان زندانی، شامل ارائه کمک‌های حقوقی و تسریع در محاکمه‌ها، انجام شود. در این دیدار، او از زندان پلچرخی نیز بازدید کرده و از همکاری طالبان برای دسترسی مداوم تیم‌های حقوق بشری به زندان‌ها استقبال کرد. به گفته طالبان، هم‌اکنون حدود ۵۰۰۰ زندانی در این زندان نگهداری می‌شوند که در حال افزایش است. اوتونبایوا خواستار توجه ویژه به زنان زندانی شد و اظهار داشت که برای حمایت از حقوق آنها در ساختار قضایی، نیاز به اقدامات مؤثر و حمایت‌های انسانی وجود دارد. او گفت: «امیدوارم بتوانیم در زمینه حمایت از حقوق زنان زندانی پیشرفت بیشتری داشته باشیم و تلاش‌های خود را بر روی مقابله با علل ریشه‌ای زندانی‌شدن آنها متمرکز کنیم.» او همچنین به کاهش حمایت‌های بشردوستانه از سوی نهادهای بین‌المللی به دلیل محدودیت‌های جدید طالبان بر حقوق زنان اشاره کرد. این محدودیت‌ها که تحت عنوان «قانون امر به معروف و نهی از منکر» وضع شده‌اند، بر رفتارها و حقوق شخصی زنان تأثیر منفی گذاشته و از حمایت‌های بشردوستانه جلوگیری می‌کنند. برنامه جهانی غذای سازمان ملل نیز به وضعیت بحرانی امنیت غذایی در افغانستان اشاره کرده و گزارش داده است که ۱۲.۴ میلیون نفر با ناامنی غذایی «حاد» مواجه هستند. این شرایط به ویژه بر زنان و خانواده‌های آنها تأثیر مضاعف گذاشته و زندگی آنها را تحت‌الشعاع قرار داده است. با توجه به شرایط سخت و نگران‌کننده زنان زندانی و وضعیت حقوق بشری در افغانستان، نیاز به اقدام فوری و حمایت‌های بین‌المللی برای بهبود وضعیت حقوق زنان بیش از پیش احساس می‌شود.
نیمی از کمک‌های برنامه جهانی غذا به زنان افغان اختصاص یافته است
فرخنده: برنامه جهانی غذا (WFP) اعلام کرد که در سال جاری به نزدیک به چهار میلیون نفر در افغانستان کمک کرده است که نیمی از این افراد را زنان تشکیل می‌دهند. این کمک‌ها به شکل پول نقد توزیع شده و هدف آن بهبود وضعیت معیشتی زنان، بسیاری از آنها نان‌آوران خانواده‌ها، در شرایط دشوار اقتصادی است. این گزارش در حالی منتشر شده که برنامه جهانی غذا پیشتر تأکید کرده بود که زنان در افغانستان به دلیل محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های طالبان فرصت‌های اندکی برای کسب درآمد دارند. طبق این گزارش، هزاران زن در کشور به عنوان نان‌آور خانواده‌های خود شناخته می‌شوند. از زمان بازگشت طالبان به قدرت، این گروه کار زنان در نهادهای داخلی و خارجی را ممنوع کرده است. در طی سه سال اخیر، طالبان با صدور بیش از ۷۰ فرمان، حقوق و آزادی‌های اساسی زنان را سلب کرده‌اند. در آخرین اقدام، طالبان قانونی تحت عنوان «قانون امر به معروف و نهی از منکر» را تصویب کرده‌اند که صدای زنان را در مکان‌های عمومی که مردان حضور دارند، ممنوع می‌کند. این قانون با واکنش‌های گسترده داخلی و بین‌المللی مواجه شده و نگرانی‌ها درباره وضعیت حقوق زنان در افغانستان را افزایش داده است.
دادگستری اروپا: پذیرش پناهندگی زنان افغانستان تنها با در نظر گرفتن جنسیت و ملیت کافی است
فرخنده: دیوان دادگستری اتحادیه اروپا اعلام کرده است که برای پذیرش پناهندگی زنان افغانستان، فقط در نظر گرفتن جنسیت و ملیت آنها کافی است. این حکم امروز (جمعه، ۱۳ میزان) صادر شده و مربوط به دو زن افغان است که درخواست پناهندگی آنها از سوی دولت اتریش رد شده بود. در این حکم آمده است که اثبات آزار و اذیت متقاضی در صورت بازگشت به افغانستان الزامی نیست. دولت اتریش در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۲۰ درخواست پناهندگی این دو زن را رد کرده بود. این زنان پس از رد درخواست خود، تصمیم به چالش قانونی در دادگاه عالی اتریش گرفتند و این دادگاه نیز درخواست صدور حکم از دیوان دادگستری اروپا را مطرح کرد. تا کنون، دولت اتریش واکنشی به این حکم نداشته است. این تصمیم در شرایطی گرفته شده که پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، زنان و دختران افغانستان با محدودیت‌های شدیدی در حق آموزش و کار مواجه شده‌اند. طالبان در قانون «امر به معروف و نهی از منکر» خود، پوشاندن تمام بدن زنان را الزامی دانسته و شنیده‌شدن صدای زنان در خارج از منزل را منع کرده‌اند.
حمایت ایالات متحده از زنان افغانستان پس از پایان مأموریت توماس وست
فرخنده: کرن دکر، کاردار سفارت ایالات متحده برای افغانستان، با اشاره به پایان مأموریت توماس وست، نماینده ویژه امریکا در امور افغانستان، تأکید کرده است که “مشتاقانه” به حمایت از زنان و دختران افغانستان ادامه خواهد داد. خانم دکر در پیامی که در اکس منتشر کرده، از تلاش‌های آقای وست قدردانی کرده و اعلام کرده است که در همکاری با جان مارک پومرشایم، معاون دستیار وزیر خارجه، و رینا امیری، نماینده ویژه در امور حقوق بشر و زنان افغانستان، به حمایت از حقوق بشر و امنیت ملی امریکا در افغانستان ادامه خواهد داد. دکر در این پیام نوشته است: «من مشتاقانه منتظرم تا به تعقیب کارهای مثمر آقای وست، در راستای حفظ منافع امنیت ملی امریکا و حمایت از حقوق زنان و دختران افغان ادامه دهم.» او همچنین تاکید کرده که به کمک‌رسانی در مواجهه با “بحران جدی بشری” در افغانستان ادامه خواهد داد. وزارت خارجه ایالات متحده روز سه‌شنبه (۱۰ میزان) پایان مأموریت توماس وست به عنوان نماینده ویژه در امور افغانستان را اعلام کرد. وست طی سه سال مأموریت خود بر مسائلی چون رهایی زندانیان امریکایی از نزد طالبان، ایجاد اجماع بین‌المللی درباره افغانستان، و تأمین حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان، تمرکز داشت. با این حال، بسیاری از این اهداف کلیدی هنوز به نتیجه نرسیده‌اند. وزارت خارجه امریکا اعلام کرده است که از این پس امور افغانستان توسط کرن دکر، جان مارک پومرشایم، و رینا امیری هدایت خواهد شد، اما تاکنون هیچ نماینده ویژه جدیدی برای افغانستان معرفی نشده است.
نمایشگاه «هنر دختر آزادی» در سویدن به حمایت از زنان افغانستان پرداخت
فرخنده: در اعتراض به محدودیت‌های طالبان علیه زنان و دختران افغان، نمایشگاهی زیر عنوان «هنر دختر آزادی است و تاریخ همان خواهد شد که ما می‌خواهیم» در شهر اوربرو سویدن برگزار شده است. این نمایشگاه که هدف آن آزادی‌خواهی و تشویق به مقاومت در برابر طالبان است، روز شنبه، ۷ میزان، افتتاح شد و برای مدت دو ماه ادامه خواهد داشت. ساناز حکیمی، نقاش و برگزارکننده این نمایشگاه، اظهار داشت که هنرمندان و نویسندگان می‌توانند نقش مهمی در تغییرات اجتماعی ایفا کنند و لازم است که خاموش نمانند. او تأکید کرد که آثار هنری مانند نوشته‌ها، مجسمه‌ها، نقاشی‌ها و فیلم‌ها می‌توانند به خلق سوژه‌هایی برای تغییر و مبارزه کمک کنند. حکیمی با بیان اینکه «در کشور من افغانستان، نهایت ظلم بر زنان می‌شود»، هدف خود را بیان صدای زنان افغان از طریق این مجموعه آثار اعلام کرد. در تمام آثار به نمایش درآمده، یک شخصیت سبز رنگ وجود دارد که نماد آزادی‌خواهی و تشویق به مقاومت است. حکیمی همچنین خاطرنشان کرد که با هنر نقاشی‌اش در برابر طالبان مبارزه می‌کند و امیدوار است که زنان افغانستان روزی به آزادی دست یابند. این نمایشگاه به‌عنوان یک پلتفرم برای حمایت از زنان افغان و جلب توجه جهانی به وضعیت آنها عمل می‌کند و انتظار می‌رود که مخاطبان را به تفکر و عمل ترغیب کند.
شلاق زدن یک زن در ملأعام توسط طالبان در فاریاب
فرخنده: در تازه‌ترین رویداد مرتبط با مجازات‌های بدنی طالبان، یک زن در ولایت فاریاب به اتهام «داشتن رابطه نامشروع و فرار از منزل» در محضر عام شلاق زده شد. بر اساس خبرنامه‌ای که دادگاه عالی طالبان منتشر کرده است، این زن به ۳۰ ضربه شلاق محکوم شد و علاوه بر آن، به شش ماه زندان نیز محکوم گردید. این اقدام در حالی صورت گرفته که جامعه جهانی، از جمله سازمان ملل متحد، به‌شدت از ادامه مجازات‌های بدنی در ملأعام انتقاد کرده است. با این وجود، طالبان همچنان به این شیوه مجازات ادامه می‌دهند. سازمان‌های حقوق بشری نیز بارها اعتراض کرده‌اند که افراد متهم توسط طالبان بدون دسترسی به وکیل مدافع و بدون رعایت استانداردهای قانونی محاکمه و مجازات می‌شوند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که در سه سال گذشته، بیش از ۶۲۰ نفر، شامل زنان، در ولایت‌های مختلف افغانستان توسط طالبان در ملأعام شلاق زده شده‌اند. این روند با واکنش تند نهادهای حقوق بشری و ملل متحد مواجه شده که آن را نقض آشکار حقوق بشر می‌دانند و خواستار توقف فوری چنین مجازات‌هایی هستند.
قتل یک زن در ولسوالی شیرین‌تگاب ولایت فاریاب
فرخنده: منابع محلی در ولسوالی شیرین‌تگاب ولایت فاریاب اعلام کرده‌اند که یک زن ۴۲ ساله به نام مروه به قتل رسیده است. به گفته یکی از منابع، مروه ساکن روستای «تورت‌کل» این ولسوالی بوده و شب گذشته (شنبه، ۷ میزان) به طرز خشونت‌آمیزی توسط فرد یا افرادی ناشناس خفه شده است. این منبع افزود که تا کنون انگیزه و چگونگی قتل مروه مشخص نیست و مقام‌های رسمی طالبان در فاریاب نیز تاکنون هیچ‌گونه اظهارنظری در این زمینه نکرده‌اند. متأسفانه، هر روز مواردی از قتل و کشف جسد در ولایت‌های مختلف افغانستان گزارش می‌شود و عوامل این جنایات غالباً به افراد ناشناس نسبت داده می‌شود. این وضعیت نگران‌کننده، بیانگر افزایش خشونت‌ها و نقض‌های حقوق بشر در این مناطق است.
ایستادگی تا پای جان: زنان افغانستان در برابر سرکوب طالبان
فرخنده: اعضای جنبش “آینده نوین افغانستان” به رهبری نرگس سادات، فعال حقوق زنان، با انتشار قطعنامه‌ای اعلام کردند که تا پای جان در برابر “سرکوب، محدودیت و نادیده‌گرفتن” حقوق زنان توسط طالبان خواهند ایستاد. این جنبش که تازه تأسیس شده، تأکید کرده که سه سال حاکمیت طالبان چهره واقعی این گروه را نمایان کرده است، گروهی که “از هیچ نوع ظلم” به مردم افغانستان دریغ نکرده است. زنان معترض در این قطعنامه بیان کردند که طالبان با تصویب “قانون امر به معروف و نهی از منکر” نشان دادند که هیچ حقی برای زنان قائل نیستند و آنان را تنها “برده و وسیله زاد و ولد” می‌دانند. این قطعنامه به عزم و اراده زنان مبارز افغانستان اشاره کرده و بر این نکته تأکید دارد که آنان از وحشت این “گروه خونخوار” هراسی ندارند و زندان، شکنجه، توهین و مرگ را به جان خریده‌اند. جنبش آینده نوین افغانستان همچنین از سکوت جامعه جهانی، به‌ویژه ایالات متحده، در برابر اقدام‌های طالبان انتقاد کرده و تأکید کرد که به‌دنبال نادیده گرفتن حقوق زنان و دختران افغانستان، در حال مذاکره و معامله هستند. این جنبش از جامعه جهانی خواسته است تا هرگونه حمایت مالی و سیاسی خود از طالبان را متوقف کرده و در ایجاد یک حکومت همه‌شمول مبتنی بر اراده مردم افغانستان اقدام کنند. حاکمیت طالبان از دید این جنبش، “رژیمی تبعیض‌گرا، فاسد، قوم‌گرا، مستبد و دیکتاتور” توصیف شده است.
فارن پالیسی: ضرورت واکنش آمریکا به زن‌ستیزی طالبان
فرخنده: نشریه فارن پالیسی در تحلیلی خواستار واکنش جدی ایالات متحده به سیاست‌های زن‌ستیزانه طالبان شد. این تحلیل اشاره می‌کند که با وجود زندانی شدن زنان افغانستان در خانه‌ها و محرومیت آنان از حقوق اساسی، کشورهای اسلامی منطقه و ایالات متحده به فشار بر طالبان برای تغییر رفتارهایشان بی‌توجه هستند. فارن پالیسی منع صدای زنان در اماکن عمومی، تحت عنوان «قانون امر به معروف و نهی از منکر» را به عنوان جدیدترین سطح آپارتاید جنسیتی طالبان توصیف کرده است. این قانون جدید در بحبوحه مبارزات انتخاباتی ایالات متحده اعلام شد، اما هیچ یک از نامزدهای ریاست جمهوری به حقوق زنان افغانستان توجهی نشان نداده‌اند. در این تحلیل آمده که سیاست اصلی آمریکا در قبال افغانستان همچنان بر مهار تهدیدهای تروریستی متمرکز است، و از حقوق زنان افغانستان غفلت می‌شود. به تازگی جنرال دیوید پترائوس، رئیس پیشین سازمان CIA، در مصاحبه‌ای با العربیه، ضعف طالبان در مهار گروه‌های تروریستی مانند داعش خراسان و تحریک طالبان پاکستانی را «نگران‌کننده» توصیف کرده است. فارن پالیسی همچنین اشاره می‌کند که تهدیدهای آمریکا مبنی بر منزوی کردن طالبان بی‌اثر است، چرا که کشورهایی مانند چین، روسیه، پاکستان و قطر به دلایل اقتصادی و امنیتی با این گروه تعامل دارند. این نشریه تأکید دارد که از زمان خروج ایالات متحده از افغانستان، هیچ سیاست فعالی برای حمایت از زنان افغانستان وجود نداشته و این مسئولیت به سازمان ملل متحد سپرده شده است. در این تحلیل، پیشنهاد شده است که ائتلافی از کشورهای اسلامی تشکیل شود تا «درک طالبان از شریعت» را به چالش بکشد. فارن پالیسی هشدار می‌دهد که نادیده گرفتن افغانستان توسط رئیس‌جمهور آینده آمریکا، به معنای نادیده گرفتن تهدیدات بالقوه علیه ایالات متحده است.