دسته: زنان

زنان افغانستان از ترامپ خواستند توافقنامه صلح با طالبان را لغو کند

فرخنده: جمعی از زنان افغانستان در نامه‌ای سرگشاده به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور منتخب ایالات متحده، خواستار لغو توافقنامه صلح آمریکا با طالبان شدند. آنان این توافق را عامل سرکوب زنان، تشدید بحران انسانی و گسترش تروریسم در افغانستان و منطقه دانسته‌اند. در این نامه آمده است که طالبان پس از بازگشت به قدرت، سرکوب زنان و اقلیت‌ها، کوچ‌های اجباری، ترورهای هدفمند و تضعیف آزادی رسانه‌ها را شدت بخشیده‌اند. همچنین این زنان تأکید کرده‌اند که این توافقنامه، بحران مهاجرت و بی‌ثباتی در منطقه را نیز افزایش داده است. آنان از ترامپ خواسته‌اند تا رهبران طالبان را به محاکمه بکشاند، فشارهای دیپلماتیک را بر این گروه افزایش دهد و از یک دولت منتخب و نهادهای مدنی در افغانستان حمایت کند. پس از امضای این توافق در سال ۲۰۲۰ و بازگشت طالبان به قدرت، محدودیت‌های شدیدی بر حقوق اساسی زنان وضع شد که شامل منع آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، محدودیت در اماکن عمومی، و سرکوب آزادی‌های فردی است.

زنگ خطر برای جامعه جهانی؛ حذف صدای زنان افغانستان ادامه دارد

فرخنده: استیفن رودریکس، نماینده مقیم برنامه توسعه سازمان ملل متحد در افغانستان، از جامعه بین‌المللی خواست تا به وضعیت بحرانی زنان و دختران این کشور توجه بیشتری داشته باشد. او تأکید کرد که حمایت فوری و مؤثر از حقوق زنان در افغانستان ضروری است. آقای رودریکس در گفت‌وگو با یک رسانه ژاپنی، به قانون اخیر طالبان که پوشش اجباری صورت برای زنان در اماکن عمومی را الزامی می‌کند، اشاره کرد و گفت: «سرکوب‌ها ممکن است همچنان بدتر شود. این محدودیت‌ها، چهره و صدای زنان را از جامعه حذف می‌کند و نشان می‌دهد که صدای آن‌ها نباید در اماکن عمومی شنیده شود.» وی این وضعیت را بخشی از یک برنامه سیستماتیک برای کاهش نقش زنان در جامعه افغانستان دانست. رودریکس اظهار داشت که با وجود بحران جاری، کمک‌های بین‌المللی به افغانستان از سال ۲۰۲۱ به‌طور قابل توجهی کاهش یافته است. او اعلام کرد که بودجه تخصیص‌یافته برای حمایت از زنان و فراهم کردن محیط‌هایی که در آن‌ها بتوانند کار و از زندگی خود حمایت کنند، امسال به کمتر از نصف نیاز واقعی رسیده است. نماینده سازمان ملل با اشاره به تمرکز جامعه بین‌المللی بر بحران‌هایی مانند جنگ در اوکراین، درگیری‌های غزه، و وضعیت لبنان، هشدار داد که افغانستان نباید فراموش شود. او گفت: «ما اهمیت غزه، اوکراین، لبنان و سایر مناطق را درک می‌کنیم. اما اگر از آن‌چه در افغانستان می‌گذرد غافل شویم و این کشور همچنان یک دولت شکننده باقی بماند، در پنج سال آینده به نقطه‌ای بازخواهیم گشت که کارمان را از آنجا آغاز کرده بودیم.» رودریکس تأکید کرد که بدون توجه فوری و افزایش کمک‌ها، وضعیت زنان افغانستان وخیم‌تر خواهد شد. او از جامعه جهانی خواست تا با تخصیص منابع بیشتر، از حقوق و زندگی زنان افغانستان حمایت کرده و مانع از تداوم روند محدودیت‌ها شود. این مقام سازمان ملل هشدار داد که در صورت ادامه بی‌توجهی، افغانستان نه تنها برای مردم خود، بلکه برای امنیت و ثبات منطقه و جهان نیز تهدیدی جدی خواهد شد.

ژولیا پارسی فعال حقوق بشر، برنده جایزه مارتین انالز ۲۰۲۴ شد

فرخنده: ژولیا پارسی، فعال برجسته حقوق بشر افغانستان، جایزه معتبر مارتین انالز ۲۰۲۴ را به دلیل شجاعت و تعهد استثنایی خود در دفاع از حقوق بشر در شرایط سرکوبگرانه دریافت کرد. این جایزه در مراسمی که در تاریخ ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴ در ژنو برگزار خواهد شد، به خانم پارسی و منوچهر خلیق‌نظر، وکیل حقوق بشری از تاجیکستان، اهدا می‌شود. وبسایت بنیاد مارتین انالز اعلام کرد که این جایزه به دلیل تلاش‌های بی‌وقفه و مقاومت مثال‌زدنی این دو مدافع حقوق بشر در برابر سیاست‌های سرکوبگرانه در افغانستان و تاجیکستان اهدا شده است. هانس تولن، رئیس هیئت داوران این جایزه، اظهار داشت: «این دو برنده استثنایی برای عدالت و برابری، هزینه‌های سنگینی پرداخته‌اند. جامعه جهانی باید به جای تمرکز بر درگیری‌های ژئواستراتژیک، از تلاش‌های آن‌ها برای تأمین حقوق بشر حمایت کند.» ژولیا پارسی، از فعالان برجسته حقوق زنان در افغانستان، پس از محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی طالبان، به یکی از صداهای پرقدرت در حمایت از حقوق زنان تبدیل شد. او که خود نیز قربانی سیاست‌های طالبان بوده است، با مشاهده محرومیت دخترانش از تحصیل، علیه این بی‌عدالتی‌ها اعتراض کرد. پارسی در مهرماه سال گذشته توسط طالبان بازداشت شد و پس از سه ماه در آذرماه آزاد گردید. او همچنان به عنوان نمادی از مقاومت در برابر نقض حقوق زنان و آزادی‌های اساسی شناخته می‌شود. برندگان جایزه مارتین انالز توسط هیئت داورانی متشکل از نمایندگان سازمان‌های برجسته حقوق بشری، از جمله عفو بین‌الملل، دیدبان حقوق بشر، و فدراسیون بین‌المللی حقوق بشر، انتخاب شده‌اند. این جایزه به فعالانی اعطا می‌شود که به دلیل فعالیت‌های خود در شرایط دشوار، شجاعت و تعهدی فوق‌العاده از خود نشان داده‌اند. منوچهر خلیق‌نظر، وکیل حقوق بشری از ولایت بدخشان تاجیکستان، دیگر برنده این جایزه است. او که به دلیل دفاع از حقوق پامیری‌ها در تاجیکستان به ۱۶ سال زندان محکوم شده، به عنوان نماد مقاومت در برابر سرکوب حقوق اقلیت‌ها شناخته می‌شود. جایزه مارتین انالز، به عنوان یکی از معتبرترین جوایز حقوق بشری جهان، بار دیگر بر اهمیت حمایت از مدافعان حقوق بشر در محیط‌های سرکوبگر تأکید کرده است. تقدیر از ژولیا پارسی و منوچهر خلیق‌نظر، نه تنها نشانی از شجاعت آن‌ها، بلکه پیامی قوی به جامعه جهانی برای حمایت از عدالت و برابری است.

زمستان کابل؛ قصه فاطمه و مبارزه برای گرمای زندگی

فرخنده: در خانه‌های گِلی غرب کابل، جایی که سرمای زمستان کم کم مانند سیخی به قلب انسان نفوذ می‌کند، و همه در تقلای فراهم نمودن مواد گرمایشی است، تا خانه‌های خود را گرم نگه دارد و از گزند سرما در امان باشد. در این میان زنانی هم است، که تنها نان‌آور و سرپرست فرزندان‌شان استند و برای زنده ماندن خود و فرزندان‌شان تلاش می‌کنند. در انتهایی این کوچه‌، فاطمه، زنی سی و هفت ساله، در خانه‌ای که تهکویی است و نمناک هم به نظر می‌رسد، با پنج عضو خانواده‌اش زندگی می‌کند. شوهرش را چند سال پیش در انفجاری از دست داده و از آن زمان تا امروز، بار زندگی و سرپرستی کودکانش به تنهایی بر دوش او افتاده است. با فرارسیدن زمستان، خانه سرد فاطمه که نمایان‌گر فقر شدید است، تبدیل به جایی شده که نفس کشیدن در آن دشوار است. امسال، برخلاف سال‌های گذشته، هیچ‌کس برایشان سوخت زمستانی تهیه نکرده است. او می‌گوید: «هر سال یکی از افراد خیِر به ما زغال یا چوب کمک می‌کرد، اما امسال هیچ خبری از کمک او شخص نیست. نمی‌دانم چطور زمستان را پشت سر بگذارم.» در این وضعیت، فاطمه که هیچ پولی برای خریدن سوخت زمستان ندارد، مجبور شده است که به شکستن پوست بادام پناه ببرد تا از آن به عنوان سوخت استفاده کند. او ساعت‌ها وقت خود را صرف جمع‌آوری و شکستن پوست‌های خشک بادام می‌کند و به سختی آن‌ها را برای گرم کردن خانه جمع‌آوری می‌کند. اما این مقدار سوخت برای یک خانواده شش نفری کافی نیست. فاطمه می‌گوید:« مه منتظر کمک بودم ولی حالا کمکی وجود ندارد، و تصمیم بر این گرفتم که پوست بادام میده کنم اگرچی شکستاندن پوست بادام هم با چالش همراه است، ناخن برایم نمی‌ماند، و وقتی بادام می‌شکنیم هم کمر درد و هم فشارم سقوط می‌کند، که حالا هیچ چاره‌ی به جز شکستاندن پوست بادام ندارم.» فاطمه با حسرت به طرف کودکانش نگاه می‌کند. آن‌ها لباس‌های کهنه و نازکی بر تن دارند که از سرمای تازه وارد استخوان‌سوز کابل محافظت نمی‌کند. هر ساله او از لیلامی‌فروشی‌ها لباس‌های دست دوم و کهنه خریداری می‌کند تا فرزندانش دست‌کم چیزی برای پوشیدن داشته باشند. اما این لباس‌ها کهنه و فرسوده‌اند و به سختی می‌توانند در برابر سرما مقاومت کنند. زهرا، دختر ده‌ساله فاطمه، در حال ناامیدی و تکیه به مادرش می‌گوید: «آرزوی من این است که مادرم دیگر این‌قدر سختی نکشد و ما هم مثل بقیه کودکان لباس‌های نو داشته باشیم. شب‌ها از سرما نمی‌توانم بخوابم. هر سال مادرم پول داشت و شار می‌رفت برای ما لباس زمستانی می‌آورد اما امسال پول نداریم و لباس زمستانی هم نداریم.» فاطمه که خود زنی مقاوم و تندرستی است، هنوز با غم و اندوه از دست دادن هم‌سرش دست و پنجه نرم می‌کند. او می‌گوید: « شوهرم تنها نان‌آور خانه بود. وقتی در انفجار از بین رفت، زندگی ما از هم پاشید. اما من مجبور بودم به خاطر بچه‌هایم قوی باشم. فرزندانم بعد از شوهرم تنها امیدی برای زندگی‌ام شدند.» این زن که هیچ‌گونه درآمد ثابتی  ندارد، گاهی اوقات، از اقاریب نزدیک اش برایش کمک می‌کند، اما در این روزهای سخت اقتصادی، حتی آن‌ها نیز توان کمک زیادی ندارند. او می‌گوید: « زندگی ما به خدا وابسته است. هر روز دعا می‌کنم کسی پیدا شود که به ما کمک کند، اما مثل‌که امسال زمستان برای ما سخت‌تر از همیشه است.» خانه فاطمه، با دیوارهای سمنتی که بوی نم هنوز به مشام می‌خورد، و پنجره‌های کلان و بدون آفتاب، حتی با وجود تلاش‌های او برای گرم کردن، همچنان سرد و یخ‌ است. کودکان‌اش یکی پس از دیگری بیمار می‌شوند، که می‌توان با دیدن سرفه‌های متدوام کودک اش مشاهده‌گر این وضعیت بود، و او هیچ پولی برای دوا یا مراجعه به داکتر ندارد. اما با وجود تمام این مشکلات، فاطمه می‌خواهد برای فرزندان‌اش مادر خوبی باشد. او با صدایی لرزان اما پر از امید می‌گوید: « من در جریان زندگی خود با چالش‌های فراوان روبرو شدم، اما از وقت که طالبان آمده، دو برابر افزایش یافته است هیچ کاری نیست که انجام بدهم و هرجای که بروم خیلی با مزد اندک باید کار کنم، با آن مزد نمی‌توانم مصارف خود را برآورده کنیم. » فاطمه می‌گوید: « من از گروه طالبان می‌خواهم برای مردم زمینه کار را فراهم کند، و جلو قیمتی را بگیرند، نرخ‌ها را کاهش بدهد، تا مردم در زمستان سرد و تاریک بتواند مواد غذایی و گرمایشی خود را بخرند.» فاطمه و خانواده‌اش، تنها یکی خانواده‌های است که در دل آستانه‌ی زمستان کابل جریان دارد. زمستانی که نه تنها هوا، بلکه امیدها را هم منجمد می‌کند. این زن با دستان خالی و قلبی پر از نگرانی، همچنان برای زنده ماندن تلاش می‌کند، به امید اینکه روزی سرما جایش را به گرما و رنج جایش را به آرامش بدهد.

تشدید بحران دسترسی به خدمات بهداشتی برای زنان و مادران در افغانستان

فرخنده: صندوق جمعیت سازمان ملل متحد اعلام کرده است که شرایط اضطراری و محدودیت‌های جاری در افغانستان دسترسی زنان و مادران به مراقبت‌های بهداشتی را به‌شدت دشوار کرده است. این وضعیت، علاوه بر محدودیت‌های روزافزون برای پرستاران و ارائه‌دهندگان خدمات درمانی، به افزایش نرخ مرگ‌ومیر و بیماری‌های مرتبط با بارداری و زایمان منجر شده است. در بیانیه‌ای که این نهاد در شبکه اجتماعی *اکس* منتشر کرده، تأکید شده است که با وجود چالش‌های فراوان، صندوق جمعیت ملل متحد همچنان در تلاش برای ارائه خدمات بهداشتی به زنان و مادران، به‌ویژه در مناطق دورافتاده و محروم است. بر اساس گزارش این صندوق، زنان باردار و مادران شیرده در افغانستان در شرایط بحرانی کنونی با آسیب‌پذیری‌های جدی مواجه هستند. این بحران به‌ویژه ناشی از محدودیت‌های گسترده‌ای است که طالبان بر زنان و دختران اعمال کرده‌اند، از جمله ممنوعیت‌های آموزشی و تحصیلی که تبعات اجتماعی و بهداشتی عمیقی را به همراه داشته است. سازمان جهانی بهداشت نیز در گزارشی جداگانه اعلام کرده است که محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی طالبان بر کار زنان در نهادهای کمک‌رسان، به‌ویژه در بخش‌های بهداشتی، دسترسی زنان به خدمات ضروری را به‌شدت مختل کرده است. این شرایط بحرانی، علاوه بر افزایش ازدواج‌های اجباری و زودهنگام، آمار مرگ‌ومیر مادران و نوزادان را نیز به طرز چشمگیری افزایش خواهد داد. صندوق جمعیت ملل متحد از جامعه بین‌المللی خواسته است تا حمایت خود را از تلاش‌های امدادی در افغانستان تقویت کرده و راه‌هایی برای کاهش این بحران انسانی بیابد.

زنان افغانستان: خانه‌نشینی، افسردگی و مبارزه با محدودیت‌ها تحت حکومت طالبان

فرزانه کریمی، زن شجاعی که روزگاری در دنیای پرهیاهوی شغلی در افغانستان می‌درخشید، اکنون در دنیای سرد و بی‌رحم خانه‌نشینی گرفتار شده است. او که روزگاری تأمین‌کننده اصلی خانواده‌اش بود، حالا در سایه تسلط طالبان، نه تنها کار و درآمد خود را از دست داده، بلکه زندگی‌اش به یک کابوس بی‌پایان تبدیل شده است. فرزانه، که در روزهای پیش از سلطنت دوباره طالبان در افغانستان با امید و آرزو برای آینده‌ای بهتر می‌زیست، حالا با چشمانی پر از ناامیدی به روزهای بی‌رحم فعلی نگاه می‌کند و در دلش هیچ چیزی جز حس خستگی و یأس نمی‌بیند. فرخنده: پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، زندگی زنان افغان به طور چشمگیری تغییر کرد. بسیاری از زنان که پیش از این در نهادهای دولتی و خصوصی مشغول به کار بودند، حالا با محدودیت‌های شدید شغلی و اجتماعی روبه‌رو هستند. این محدودیت‌ها نه تنها استقلال اقتصادی زنان را از بین برده، بلکه آن‌ها را در شرایطی قرار داده که تنها به بقا فکر می‌کنند. فرزانه کریمی یکی از این زنان است که به دلیل قوانین جدید طالبان شغل خود را از دست داده و اکنون در خانه نشسته است. او در گفت‌وگویی با فرخنده نیوز به سختی‌های زندگی خود اشاره می‌کند: “قبل از تسلط طالبان، من شاغل بودم و از خانواده‌ام حمایت می‌کردم. اما حالا هیچ منبع درآمدی ندارم و شرایط اقتصادی ما روز به روز بدتر می‌شود.” فرزانه که اکنون مجبور به گل‌دوزی برای تأمین مخارج خانواده‌اش است، معتقد است این شغل هم تنها بخشی از نیازهای اولیه خانواده‌اش را برآورده می‌کند. او با حسرت از روزهایی صحبت می‌کند که قادر بود آینده‌ای روشن برای خود و خانواده‌اش بسازد: “زندگی‌ام زیر تسلط طالبان بسیار وحشتناک شده است. نان، آزادی و کار از من گرفته شده و حالا خود و خانواده‌ام در فشارهای اقتصادی و امنیتی شدید قرار داریم. گاهی احساس می‌کنم هیچ امیدی به آینده ندارم.” این وضعیت نه تنها برای فرزانه بلکه برای بسیاری دیگر از زنان افغان در شرایط مشابه، به یک معضل اجتماعی بزرگ تبدیل شده است. پس از صدور فرمان‌های طالبان مبنی بر ممنوعیت کار زنان در نهادهای خصوصی و دولتی، تعداد زیادی از زنان افغان شغل خود را از دست دادند. برای بسیاری از این زنان که سرپرست خانواده‌های خود بودند، این تغییر به معنای از دست دادن تنها منبع درآمد و مواجهه با مشکلات اقتصادی جدی بوده است. با وجود این، برخی از زنان افغان راه‌هایی برای مقابله با این بحران پیدا کرده‌اند. بسیاری از آنان به گل‌دوزی و صنایع دستی روی آورده‌اند و در برخی از ولایت‌ها، زنان با امکانات مالی بهتر، دکان‌های صنایع دستی راه‌اندازی کرده‌اند. این صنایع دستی به‌طور موقت به‌عنوان یک منبع درآمد برای بسیاری از زنان تبدیل شده است. اما در شرایط کنونی افغانستان، بازار فروش این محصولات ضعیف است و زنان برای عرضه کالاهای خود با مشکلات زیادی روبه‌رو هستند. برخی از آنان سعی می‌کنند محصولات خود را از طریق شبکه‌های اجتماعی تبلیغ کنند، اما هنوز هم با موانع زیادی مواجه هستند. تأثیرات روانی این محدودیت‌ها بر زنان افغان نیز غیرقابل انکار است. فرزانه توضیح می‌دهد: “من دو سال است بیکار هستم و به شدت دچار افسردگی و اضطراب شده‌ام. گاهی احساس می‌کنم که دیگر نمی‌توانم به آینده امیدوار باشم.” این وضعیت، که بسیاری از زنان افغان با آن مواجه هستند، به شکلی گسترده‌تر به افزایش مشکلات روانی و بهداشتی در میان آنان منجر شده است. خانواده‌ها به دلیل ترس از قضاوت‌های اجتماعی، معمولاً مشکلات روانی اعضای خانواده خود را پنهان می‌کنند و این امر باعث می‌شود که بسیاری از زنان نتوانند به درمان و مشاوره دسترسی داشته باشند. در حالی که طالبان همچنان به سرکوب اعتراضات زنان ادامه می‌دهند، فرزانه به یاد می‌آورد که چگونه در اعتراضات خیابانی علیه محدودیت‌های طالبان شرکت کرده بود. او می‌گوید: “ما در اعتراضات صدای خود را بلند می‌کردیم، اما طالبان ما را بازداشت کرده و تحت شکنجه قرار دادند. آن‌ها تهدید کردند که اگر دوباره اعتراض کنیم، عواقب بدی در انتظارمان خواهد بود.” شکنجه، تهدید و بازداشت زنان معترض در افغانستان به یک پدیده رایج تبدیل شده است. بسیاری از زنان معترض پس از تهدید و شکنجه مجبور به ترک کشور شده و به کشورهای همسایه مانند پاکستان و ایران پناه برده‌اند. این زنان، که اغلب در شرایط بسیار سخت و نامعلوم زندگی می‌کنند، از امکانات اولیه برای زندگی و درمان برخوردار نیستند و وضعیت آن‌ها هر روز بدتر می‌شود. فرزانه همچنین به نبود خدمات روان‌درمانی در منطقه خود اشاره می‌کند و می‌گوید که به دلیل وضعیت اقتصادی نمی‌تواند برای مشاوره مراجعه کند. او می‌افزاید: “من به دکتر روان‌شناس نیاز دارم، اما به هیچ‌کدام از نهادهای کمک‌کننده دسترسی ندارم. زنان زیادی را می‌شناسم که با مشکلات روانی دست و پنجه نرم می‌کنند و این مشکلات به خودکشی منتهی شده است، اما خانواده‌ها به خاطر ترس از قضاوت جامعه نمی‌گذارند این مسائل رسانه‌ای شود.” در این شرایط دشوار، فرزانه و دیگر زنان افغان همچنان به دنبال راه‌هایی برای مبارزه با محدودیت‌ها و بهبود وضعیت خود هستند، اما مشکلات اقتصادی، اجتماعی و روانی که بر دوش آنان سنگینی می‌کند، امید به آینده را به تدریج کمرنگ کرده است. لیلا رضایی

کمک سه میلیون یورویی فرانسه برای حمایت از زنان و کودکان افغانستان

فرخنده: فرانسه به منظور کمک به مقابله با بحران غذایی فزاینده در افغانستان، سه میلیون یورو (بیش از ۲۱۶ میلیون افغانی) به سازمان جهانی غذا (WFP) اختصاص داده است. این کمک به‌ویژه برای حمایت از زنان، مادران باردار، شیرده، و کودکان که بیشترین آسیب را از بحران گرسنگی در این کشور می‌بینند، تخصیص یافته است. سازمان جهانی غذا در گزارشی اعلام کرده است که بحران فزاینده گرسنگی در افغانستان به طور خاص بر وضعیت تغذیه‌ای مادران و کودکان اثرات ویرانگری داشته است. این سازمان خبر داده که بیش از ۱۵ هزار دانش‌آموز دختر و پسر در افغانستان، در مقاطع ابتدایی، روزانه یک میان‌وعده سالم دریافت خواهند کرد. همچنین، بیش از ۳۵ هزار خانواده ماهانه از سهمیه‌های غذایی، از جمله روغن نباتی، بهره‌مند خواهند شد تا تغذیه بهتری داشته باشند. یکی از اقدامات کلیدی دیگر این برنامه، تأمین غذای تغذیه‌ای ویژه برای نزدیک به ۶۰ هزار کودک خردسال و بیش از ۱۰ هزار مادر باردار یا شیرده است. این اقدام‌ها با هدف کاهش سوء تغذیه و حمایت از سلامت و رشد این گروه‌های آسیب‌پذیر در شرایط بحرانی کنونی صورت می‌گیرد. سلینا گرنه کاتالانو، مقام وزارت خارجه فرانسه، در این زمینه اظهار داشت: «بیش از سه‌چهارم خانواده‌های افغانستان نمی‌توانند رژیم غذایی مغذی برای خود تأمین کنند. فرانسه مبارزه با کمبود تغذیه را در اولویت قرار داده و در حالی که آماده می‌شود تا اجلاس جهانی تغذیه برای رشد را در پاریس در مارس ۲۰۲۵ میزبانی کند، همچنان به ایستادن در کنار مردم افغانستان و ارائه خدمات در مناطقی که بیشتر به آن نیاز دارند، متعهد است.» طبق گزارش سازمان جهانی غذا، بحران مالی در سال جاری میلادی سبب شد تا این برنامه نتواند به دو میلیون زن و کودک که به کمک‌های غذایی نیاز داشتند، غذا رسانی کند. این بحران مالی منجر به این شد که سال گذشته ۱۰ میلیون نفر از دریافت کمک‌های غذایی محروم شوند. کمبود بودجه همچنین باعث شده که برخی از ولایت‌های افغانستان به وضعیت اضطراری سوءتغذیه بازگردند. هارالد منهارت، معاون برنامه جهانی غذا در افغانستان، گفت: «این کمک‌ها در یک لحظه بحرانی برای مادران و کودکان افغانستان فراهم می‌شود که بیشتر از بحران گرسنگی آسیب دیده‌اند.» وی افزود: «افغانستان یکی از نقاط داغ گرسنگی جهانی است و بیش از یک‌چهارم جمعیت آن گرسنه هستند. همچنین ۹ خانواده از هر ۱۰ خانواده‌ای که به سرپرستی زنان است، قادر به تأمین غذای کافی نیستند.» گزارش‌های اخیر ملل متحد نشان می‌دهد که نزدیک به ۲۴ میلیون نفر در افغانستان به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند و با توجه به نزدیک شدن زمستان، نیاز به کمک‌ها به ویژه در بخش‌های تغذیه و بهداشت ضروری‌تر شده است. سازمان‌های بشردوستانه هشدار داده‌اند که با کمبود بودجه مواجه هستند و این کمبود می‌تواند بر شدت بحران در زمستان تأثیر بگذارد. کمک‌های جدید فرانسه به سازمان جهانی غذا نمایانگر تلاش‌های بین‌المللی برای کاهش تبعات بحران غذایی در افغانستان است. تمرکز ویژه بر زنان و کودکان که بیشترین آسیب را از این بحران می‌بینند، ضروری است تا از بروز مشکلات بهداشتی و تغذیه‌ای بیشتر جلوگیری شود. در این میان، ادامه حمایت‌های مالی و انسانی از سوی کشورهای مختلف و سازمان‌های بین‌المللی می‌تواند نقشی کلیدی در بهبود وضعیت تغذیه و زندگی مردم افغانستان ایفا کند.

زینب یوسفی: از بازگشت به خانه تا تبعید دوباره — روایت یک زن افغانستان در عصر تغییرات بزرگ

زینب یوسفی، یکی از میلیون‌ها زن افغانستان که به رغم سختی‌ها و چالش‌های زندگی در کشوری جنگ‌زده و دچار بحران، توانسته است صدای خود را به گوش جهانیان برساند، قصه‌ای است پر از مقاومت و امید. فرخندده: این گزارش به بررسی زندگی شخصی و حرفه‌ای او، به‌ویژه در دوره‌هایی که او در معرض تغییرات شدید سیاسی و اجتماعی بوده، می‌پردازد. زینب یوسفی، زنی است که در میان میلیون‌ها زن افغانستان، راه خود را یافته است. او در ایران به دنیا آمده، اما ریشه‌های عمیق فرهنگی و قومی‌اش به بامیان افغانستان بازمی‌گردد. در خانواده‌ای با وضعیت متوسط، رشد کرده و از دوران کودکی، طعم تلخ مهاجرت و بی‌خانمانی را چشیده است. با وجود اینکه افغانستان سال‌ها درگیر جنگ و بحران بوده، زینب هرگز دست از تلاش برنداشته است. او در مقطع ماستری در رشته فلسفه در ایران تحصیل کرده و با آرزوی تغییر، به افغانستان برگشت تا سهمی هرچند کوچک در ساختن آینده‌ای بهتر برای کشورش داشته باشد. زینب از همان ابتدا در عرصه‌های مختلف آموزشی وارد شد. از تدریس در مکتب‌های ابتدایی تا تدریس در دانشگاه‌ها و تدریس آنلاین، همیشه در تلاش بود که دانش و تجربه‌اش را به نسل‌های جدید انتقال دهد. اما یکی از لحظات مهم در زندگی حرفه‌ای او زمانی بود که به عنوان کارشناس آموزشی در کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان مشغول به کار شد. این تجربه به او فرصت داد که از نزدیک با چالش‌های مدیریتی و آموزشی در یک جامعه در حال تحول آشنا شود. متاسفانه با سقوط جمهوری اسلامی افغانستان و روی کار آمدن طالبان، همه چیز تغییر کرد. همانطور که زینب توضیح می‌دهد، «ما را گوشه‌نشین کردند و به انزوا بردند». این جمله تنها بیانگر وضعیت فیزیکی او نیست، بلکه عمیق‌تر از آن، به وضعیت روانی و اجتماعی زنان و فعالان جامعه افغانستان اشاره دارد که به ناگهان خود را در شرایطی بی‌رحمانه و بی‌پناه دیدند. مهاجرت برای زینب یوسفی تنها یک تغییر جغرافیایی نبود؛ این تجربه به نوعی بخشی از هویت او شد. او از ایران به افغانستان بازگشت، اما دنیای جدیدی که در انتظارش بود، کاملاً متفاوت از تصورات او بود. «تصویرهایی که رسانه‌ها از افغانستان نشان می‌دهند، بیشتر صحنه‌های جنگ و خرابی‌ها است. این تصورات باعث می‌شود که فکر کنی افغانستان فقط یک سرزمین پر از ویرانی و خونریزی است.» اما وقتی زینب به وطن خود بازگشت، با وجود خاکی بودن غرب کابل، او آن را جایی آرام‌بخش یافت. «با اینکه در غرب کابل زندگی می‌کردیم و خاک‌های زیاد و مشکلات آب و هوایی داشتیم، ولی اینجا خانه خودم بود. اینجا آرامش داشتم.» این تجربه نشان می‌دهد که حتی در شرایط سخت نیز، بازگشت به وطن می‌تواند برای فرد حس تعلق و امید را به همراه داشته باشد. زینب به یاد می‌آورد که چگونه در دوران کودکی و در هنگام مهاجرت به ایران، احساس تحقیر و طرد شدن را تجربه کرده بود. «ما شهروندان افغانستان همیشه در نگاه دیگران نقص داشتیم. حتی وقتی به صف می‌رفتیم یا سفر می‌کردیم، باید از دیگران جدا می‌شدیم.» این تحقیرها، هرچند در آن زمان کمتر تاثیر می‌گذاشت، اما به مرور ذهنیت خاصی را در ذهن او شکل داد. «ما شهروندان افغانستان همیشه این احساس را داشتیم که چیزی کمتر از دیگران هستیم. این حس تحقیر برای من هیچ‌وقت فراموش نمی‌شود.» اما این تجربه، خودش به نوعی تبدیل به محرکی برای مبارزه و تلاش بیشتر شد. زینب توانست از این شرایط دشوار، به انرژی و انگیزه‌ای برای تغییر و ساختن آینده‌ای بهتر تبدیل کند. در بخش دیگری از صحبت‌های زینب، او به اهمیت تحصیل و رشد فردی اشاره می‌کند. «هر چه پیش می‌روم، بیشتر می‌بینم که دانش و تحصیل به من کمک کرده است تا دیدگاه‌ها و افکار خود را تغییر دهم. در دوران تحصیل، از استادان و همکلاسی‌هایم آموختم که چگونه به مسائل اجتماعی و سیاسی نگاه کنم.» او معتقد است که تحصیلات نه تنها توانمندی‌های فردی را ارتقا می‌دهد، بلکه نقش مهمی در شکل‌دهی به دیدگاه‌های ایدئولوژیک و اجتماعی افراد دارد. این نگاه، به زینب کمک کرده تا در میان چالش‌ها و موانع زندگی، همواره برای پیشرفت و تغییر گام بردارد. زندگی او به نشان می‌دهد که حتی در شرایط سخت، همیشه جایی برای امید و تغییر وجود دارد و اینکه هر فرد می‌تواند با تلاش و پشتکار، حتی در بدترین شرایط، راه خود را پیدا کند و صدای خود را به گوش دیگران برساند. زندگی در افغانستان و شرایط پیچیده‌ای که زینب یوسفی از آن صحبت می‌کند، تنها محدود به مرزهای فردی نمی‌شود. او معتقد است که در حال حاضر هنوز در جایگاهی قرار ندارد که بتواند «واقعی» خود را بشناسد و آن را به دیگران ثابت کند. در دنیای اجتماعی، حتی تحصیل و دانشگاه می‌توانند ابزارهای مهمی برای رشد فردی و شکل‌دهی به هویت باشند، اما این تنها یک بخش از تصویر است. زینب به این نکته اشاره می‌کند که برای رسیدن به درک عمیق‌تری از خود و جامعه، باید به جایی رسید که دیگر حرف‌ها و افکار منفی یا حتی تحقیرآمیز روی فرد تاثیر نگذارند. او به این حقیقت اشاره دارد که «مردم وقتی به آگاهی می‌رسند، دیگر تاثیر حرف‌های سطحی یا منفی را نمی‌پذیرند.» زینب به مثال‌هایی از محیط‌های دینی و مذهبی می‌زند که در آن‌ها، مواعظ و سخنان مراجع و روحانیون می‌تواند تاثیر عمیقی بر ذهن و رفتار مردم داشته باشد. او می‌گوید: «در دوران کودکی، وقتی پدرم به نماز جمعه می‌رفت، سخنان امام مسجد برای او تاثیر زیادی داشت. اگر این پیام‌ها تکرار شوند، در نهایت دیدگاه‌های مردم تغییر می‌کند.» این اشاره، نشان‌دهنده اهمیت تکرار مفاهیم درست و آموزه‌های انسانی است که می‌تواند ذهنیت نسل‌های مختلف را تغییر دهد. یکی از بزرگترین چالش‌هایی که زینب در طول دوران تحصیل و زندگی‌اش تجربه کرده، مسأله بسته شدن درهای دانشگاه‌ها به روی دختران افغانستان است. زینب با درد و نگرانی از این وضعیت صحبت می‌کند و معتقد است که این امر تنها یک مشکل آموزشی نیست، بلکه ابعاد اجتماعی و روانی عمیقی دارد. «دختری که از دانشگاه باز می‌ماند، احساس می‌کند فرصتی از دست رفته است. او شاید در دلش یک عقده باقی بگذارد، به این فکر کند که چرا نتوانسته به خواسته‌هایش برسد. این احساس به نسل‌های بعدی هم منتقل می‌شود.» این بسته شدن درها نه تنها

امید در دل سختی‌ها: داستان زنانی که نمی‌خواهند تسلیم شوند

فرخنده: در غرب کابل، جایی که زندگی همچنان در سایه‌ٔ مشکلات و بحران‌ها جریان دارد، فرشته اسم مستعار، زنی تنها و شجاع، دکانی کوچک و پر از لباس‌های هزارگی را اداره می‌کند. او با دستان خسته و قلبی پر از امید، روزهای دشوار را سپری می‌کند و برای سه فرزندش، که در چشمانشان هنوز آرزوی فردایی روشن دیده می‌شود، تلاش می‌کند. فرشته نه تنها بار زندگی‌اش را بر دوش می‌کشد، بلکه در دنیای تاریک و بی‌رحم امروز، همچنان امید به فردای بهتر را در دل خود حفظ کرده است، حتی وقتی که همه چیز در اطرافش به نظر می‌رسد فرو می‌ریزد. دکانی کوچک و پر از لباس‌های هزارگی که روزانه با دست‌های خسته و قلبی پر از امید اداره می‌کند، تنها امید او به فردا است. اما فرشته در دل این دکان تنها به‌دنبال نان شب نیست؛ او به‌دنبال آینده‌ای است که فرزندانش در آن زندگی بهتری داشته باشند. پس از سقوط دولت پیشین و به قدرت رسیدن طالبان، زندگی فرشته به طور کامل تغییر کرد. شوهرش به دلیل مشکلات امنیتی و نبود فرصت‌های شغلی مجبور به مهاجرت شد و حالا این زن است که باید بار زندگی و تربیت سه فرزندش را به دوش بکشد. با این حال، فرشته هیچ‌گاه تسلیم نشد. او با صدای آرام و محکم می‌گوید: «وقتی شوهرم رفت، حس کردم که دنیا روی سرم خراب شده است. تنها بودم و نمی‌دانستم چگونه می‌توانم سه فرزندم را بزرگ کنم. اما چاره‌ای نبود. باید می‌جنگیدم.» دکان کوچک او که در گوشه‌ای از یک مارکیت شلوغ قرار دارد، تبدیل به مأمنی برای فرشته شده است. این دکان نه تنها محل کسب درآمد اوست، بلکه جایی است که هر روز به آن امید می‌بندد. فرشته با شور و شوق از آغاز کارش می‌گوید؛ از خیاطی در خانه تا دکانداری در یک دنیای پر از چالش و فشار. اما روزهایش همیشه بدون دشواری نمی‌گذرد. طالبان بارها به دکان او آمده‌اند و به دلیل حجاب و آرایشش، او را تحقیر کرده‌اند. اما این همه فشار نتوانسته است عزمی که در قلب او است، تضعیف کند. فرشته تنها نیست؛ او نماینده زنانی است که در سایه‌ٔ محدودیت‌ها و تهدیدات، هنوز می‌خواهند زندگی کنند، کار کنند، و برای خانواده‌هایشان بهتر از دیروز بسازند. او می‌گوید: «زنان افغانستان خیلی شجاع‌تر از آن چیزی هستند که فکر می‌کنید. مادران همه‌چیز را درک می‌کنند و هیچ‌چیز نمی‌تواند آن‌ها را از پا درآورد.» و در حالی که فرشته از مشکلات روزمره‌اش می‌گوید، نگرانی بزرگ او آینده‌ٔ دختران افغانستان است. او با دل‌آزردگی از وضعیت آموزشی دختران سخن می‌گوید و تأکید می‌کند: «اگر دخترها درس نخوانند، فردای تاریکی در انتظارشان است. طالبان باید دروازه‌های مکاتب و دانشگاه‌ها را باز کنند، تا نسل‌های بعدی حیف نشوند.» در این شرایط سخت، فرشته هر روز به دکان خود می‌رود، تا شاید بتواند برای خود و فرزندانش فردایی روشن‌تر بسازد. آرزوهای کوچک او شاید در نگاه اول بی‌اهمیت به نظر برسند، اما برای زنی که در دل این همه دشواری‌ها همچنان امیدوار است، هر روز تازه یک پیروزی است. کبرا علیزاده

صدای قدم‌های خسته‌اش در راه استودیو؛ روایتگری که بی‌چهره، دردهای مردم افغانستان را بازتاب می‌دهد

فرخنده؛ در تاریکی و سکوت، تنها صدای قدم‌های خسته‌اش در کوچه‌های خاموش شنیده می‌شود؛ صدایی که به سوی استودیوی رادیو می‌رود، جایی که او می‌تواند بی‌آنکه چهره‌اش دیده شود، روایتگر زندگی و دردهای مردم افغانستان باشد. او در پنهانی‌ترین لحظات، صدای آنان است که به شنیده شدن نیاز دارند، با صدایی لرزان اما استوار، از واقعیت‌هایی می‌گوید که زیر سایه طالبان خاموش شده‌اند. کبرا احمدی، دانشجوی ژورنالیزم دانشگاه کابل بود اما در میان هزاران محدودیت و چالش، همچنان به حرفه‌ی خود ادامه می‌دهد. کبرا تا دو سال پیش، یکی از دانشجویان سال سوم دانشکده‌ی ژورنالیزم بود؛ رویای او این بود که روزی بتواند خبرنگار آزاد و قدرتمندی در رسانه‌های ملی و بین‌المللی باشد و داستان‌های زندگی مردمش را به گوش جهانیان برساند. اما ناگهان همه چیز دگرگون شد. طالبان بار دیگر قدرت را به دست گرفتند و زندگی میلیون‌ها شهروند افغانستان، به ویژه زنان و دختران، زیر چکمه‌ی سنگین قیودات و محدودیت‌هایشان لِه کردند. دانشگاه‌ها بسته شدند و صنف‌ها تعطیل. آرزوی فارغ‌التحصیلی و تبدیل شدن به یک خبرنگار برای کبرا، به نظر می‌رسید که تنها یک خاطره خواهد ماند. با وجود این همه محدودیت و خطر، کبرا تصمیم گرفت که به راه خود ادامه دهد. او نمی‌توانست خاموش بنشیند و فقط شاهد باشد. او به جمع محدود زنانی پیوست که هنوز در برخی رسانه‌ها فعالیت می‌کنند و هر روز با چالش‌های جدید و قیودات بیشتری از سوی طالبان روبرو می‌شوند. کبرا می‌گوید:« از دوران کودکی علاقه‌مند خبرنگاری بودم، و می‌خواستم صدای مردم خود شوم، در کل خبرنگار بودن خودش چالش است، اما در این دوران هر روز با چالش‌های فراوان روبرو استیم، و انگیزه‌ی که من را تشویق می‌کند تا هر روز با شور و اشتیاق طرف گزارش نویسی خود بروم همان انگیزه‌ی درونی است که از کودکی داشتم. فعلا که تمام محدودیت را تحمل می‌کنیم، و هشدار و فرمان‌های که از سوی حکومت برای‌ما می‌رسد، را تطبیق می‌کنیم، چون ما خیلی جانب احتیاط را در نظر می‌گیریم، و تمام خبر و گزارش ما باید مطابق پالیسی دولت باشد، اجازه نشر خبر ضد حکومتی را نداریم.» یکی از چالش‌های که تمام خبرنگاران با آن روبرو است به‌خصوص در این حکومت ما نمی‌توانم از مردم مصاحبه بگیرم یعنی تمام مردم یک قسم ترس دارد، و به ما مصاحبه یا کلیپ نمی دهد. دوست ندارد صدای‌شان را داشته باشیم. و بعضی از منابع اصلا جواب نمی دهند.» صبح‌ها برای کبرا با نگرانی و استرس آغاز می‌شود. قبل از رفتن به استودیو، باید مطمئن شود که حجابش کامل است و ماسک را به گونه‌ای پوشیده که صورتش کاملاً پنهان باشد. طالبان بر رسانه‌ها نظارت سخت‌گیرانه‌ای دارند و هیچ اجازه‌ای برای نمایش صورت زنان داده نمی‌شود. قوانین سخت‌گیرانه و دستورهای پی‌در‌پی طالبان، فضای کار را برای او و دیگر همکارانش دشوار کرده است. او که نخواست نام رادیویی که در آن کار می‌کند را بگیرد، می‌گوید: «من از وقتی اینجا در این رادیو خبرنگار استم همیشه ترس پ وحشت دارم اما کوشش می‌کنم خود را با این قوانین ها افق بدهم و به وظیفه خود به شکل درست عمل کنم.» در طول روز، کبرا گزارش‌هایی از وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مردم افغانستان تهیه می‌کند. او داستان‌هایی از مردمی روایت می‌کند که همچنان در شرایط ناپایدار و تحت فشار طالبان به زندگی خود ادامه می‌دهند. کار او هر روز به خطر می‌افتد؛ از یک سو باید محتوای خبرها به گونه‌ای باشد که با حساسیت طالبان روبرو نشود و از سوی دیگر، نباید حقایق را نادیده بگیرد. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های کبرا، حفظ هویت و امنیت شخصی اوست. طالبان از خبرنگاران زن می‌خواهند که نقاب بپوشند و هیچ‌کس نباید چهره‌ی او را ببیند. این دستور ساده به نظر می‌رسد، اما فشار روانی و فزیکی زیادی برای او به همراه دارد. «وقتی ماسک و نقاب می‌پوشم، احساس می‌کنم نفس‌کشیدن برایم دشوار است. اما این تنها راهی است که می‌توانم به کارم ادامه دهم»، کبرا این جمله را با صدای آرام و لرزانی بیان می‌کند، گویی نمی‌خواهد کسی از ترس‌های درونی‌اش مطلع شود. در چنین شرایطی، کبرا سعی می‌کند تا حد ممکن هویتش را پنهان نگه دارد. او می‌داند که هر اشتباه کوچکی ممکن است زندگی‌اش را به خطر بیندازد. در عین حال، با وجود همه‌ی این سختی‌ها و فشارها، کار او به عنوان یک خبرنگار، منبع انگیزه و امیدی است که نمی‌خواهد از دست بدهد. کبرا تنها نگران خود نیست؛ خانواده‌ی او نیز از عواقب فعالیت‌های او بیم دارند. مادرش همیشه با نگرانی به او می‌گوید: «دخترم هیچ ارزشی ندارد که خودت را به خطر بیندازی. فقط دعا می‌کنم که هر روز سالم به خانه برگردی.» اما او به مادرش قول داده که محتاط باشد و تنها برای افشای حقایق ضروری و به نفع جامعه‌ی خود تلاش کند. با این حال، کبرا همچنان امیدوار است. او با صدای خود، از صدای زنانی که از کار و تحصیل محروم شده‌اند، دفاع می‌کند. کبرا باور دارد، روزی می‌رسد که زنان و دختران افغان دوباره بتوانند به جامعه برگردند و به آرزوهای‌شان دست یابند. او به این امید، هر روز صبح به استودیو می‌رود و صدایش را به گوش میلیون‌ها شنونده‌ی رادیو می‌رساند. کبرا می‌گوید: «گاهی احساس می‌کنم در این تاریکی و سکوت، تنهایم. اما وقتی صدای خودم را در رادیو می‌شنوم، احساس می‌کنم که هنوز هستم؛ هنوز زنده‌ام و هنوز امید به تغییر دارم.» در پایان هر برنامه، کبرا نفس عمیقی می‌کشد و می‌داند که ممکن است روزی صدای او خاموش شود، اما به راه خود ادامه می‌دهد، به امید اینکه شاید صدای او روزی به گوش جهانیان برسد و بخشی از تغییر باشد. کبرا می‌گوید: «خبرنگاران در تمام جهان نقش ارزنده دارد و رسانه در انتقال صدای مردم نقش مهم ایفا می‌کند و من به عنوان خبرنگار از مردم می‌خواهم که با خبرنگاران همکاری کنند و مشکلات که دارند با خبرنگاران در میان بگذارند. و از طالبان هم می‌خواهم همکاری کنند و زمانی‌که به مصاحبه و کلیپ آنها را نیاز داشتیم، پاسخ بدهند.»   کبرا علی‌زاده