گروه «مثبت ۷» از طالبان خواست سیاست‌های ضد زن را لغو کند
فرخنده: فرستادگان ویژه و نمایندگان کشورهای عضو گروه «مثبت ۷» در نشستی این هفته در ژنو گرد هم آمدند تا به بررسی چالش‌های رو به رشد افغانستان بپردازند. در پایان این نشست، بیانیه‌ای مشترک صادر شد که در آن از طالبان خواسته شده تا تلاش‌های ضد هراس‌افکنی خود را تقویت کنند، سیاست‌های سرکوبگرانه علیه زنان را لغو کنند و به حکومت‌داری فراگیر برای دستیابی به ثبات کشور پایبند باشند. نمایندگانی از ایالات متحده، بریتانیا، آلمان، فرانسه، ایتالیا، کانادا، جاپان و سوئیس در این نشست حضور داشتند و بر ضرورت اقدام فوری برای مقابله با بحران انسانی در افغانستان و تأمین امنیت منطقه‌ای تأکید کردند. فرستادگان نگرانی شدید خود را از حملات اخیر تروریستی در کابل و منطقه ابراز داشتند و هشدار دادند که تهدید هراس‌افکنی همچنان یک تهدید جدی برای امنیت افغانستان و کشورهای همسایه است. آنان از طالبان خواستند تا اقدامات قاطع‌تری در راستای مقابله با گروه‌های تروریستی، به ویژه داعش خراسان، انجام دهند. در این نشست، نمایندگان کشورهای «مثبت ۷» به شدت از تصمیم طالبان در دسامبر ۲۰۲۴ برای ممنوعیت تحصیل زنان و دختران در نهادهای آموزشی پزشکی انتقاد کردند. آنان این تصمیم را بخشی از یک الگویی گسترده‌تر از سیاست‌های سرکوبگرانه دانستند که هدف آن حذف زنان از آموزش و مشارکت اقتصادی است. فرستادگان بر لزوم لغو فوری این سیاست‌ها تأکید کردند و آن را عامل تهدیدی برای سلامت کشور و بی‌ثباتی جامعه دانستند. گروه «مثبت ۷» بر ضرورت گفت‌وگوی ملی فراگیر و ایجاد حکومتی که نماینده تمام اقشار جامعه افغانستان باشد، تأکید کردند. آنها همچنین از جامعه جهانی خواستند که از نقش سازمان ملل در تسهیل فرآیند صلح و ثبات در افغانستان حمایت کند. بیانیه به نقش حیاتی سازمان‌های غیردولتی در رسیدگی به بحران انسانی افغانستان اشاره کرد و از کشورهای همسایه و سازمان همکاری اسلامی خواست تا در مقابله با مشکلات مشترک از جمله تروریسم و مهاجرت غیرقانونی همکاری کنند. فرستادگان از سوئیس برای میزبانی این نشست تشکر کردند و اعلام کردند که در آینده نزدیک دوباره دیدار خواهند کرد تا پیشرفت‌ها را ارزیابی کرده و به تلاش‌های هماهنگ برای تثبیت افغانستان ادامه دهند. در پایان این بیانیه آمده است: «جامعه بین‌المللی به حمایت از مردم افغانستان در مواجهه با این چالش‌های عظیم متعهد است.»
منع استفاده زنان از تلفن‌های هوشمند توسط طالبان در ننگرهار
فرخنده: منابع محلی در ننگرهار اعلام کرده‌اند که اداره امر به معروف طالبان استفاده از تلفن‌های هوشمند در بازارهای شهر جلال‌آباد را برای زنان ممنوع کرده است. این اقدام جدید طالبان به‌ویژه در روز جمعه، ۳۰ قوس، توجه رسانه‌ها را جلب کرده است. به گفته منابع محلی، مأموران امر به معروف طالبان در بازارهای جلال‌آباد گشت‌زنی می‌کنند تا از استفاده تلفن‌های هوشمند توسط زنان جلوگیری کنند. این منابع تأکید کرده‌اند که طالبان به زنان هشدار داده‌اند که اگر تلفن هوشمندی در نزدشان پیدا شود، آن را مصادره خواهند کرد. این اقدام طالبان در ننگرهار در حالی صورت می‌گیرد که پیش از این، گروه طالبان استفاده از تلفن‌های هوشمند را برای زنان در قندهار «حرام» اعلام کرده بود. همچنین در استان تخار، اداره امر به معروف طالبان به دکان‌داران دستور داده که از صحبت کردن با زنان خودداری کنند. به‌رغم تأکید منابع محلی، طالبان در ننگرهار تاکنون در مورد این اقدامات واکنشی نداشته‌اند. این محدودیت‌ها به‌ویژه پس از تصرف افغانستان توسط طالبان در سال ۲۰۲۱ تشدید شده است، جایی که طالبان زنان را از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی خود محروم کرده‌اند. در حالی که محدودیت‌ها بر زنان و دختران افغانستان هر روز افزایش می‌یابد، نهادهای بین‌المللی مدافع حقوق بشر بیشتر به محکومیت این اقدامات پرداخته‌اند، بدون آنکه فشارهای عملی و مؤثری برای تغییر این سیاست‌ها به کار گرفته شود. برخی کارشناسان معتقدند که طالبان تنها به زبان دیپلماسی پاسخ نمی‌دهند و تنها سلطه و زور می‌تواند مانع از ادامه جنایات این گروه در افغانستان شود.
آنتونی بلینکن از طالبان خواست ممنوعیت تحصیل و کار زنان و دختران را لغو کنند
فرخنده: آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه‌ی ایالات متحده، از طالبان خواسته است تا فوراً ممنوعیت تحصیل و کار زنان و دختران افغانستان را لغو کنند. بلینکن این درخواست را شب گذشته (جمعه، ۳۰ قوس) در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس (Twitter) منتشر کرد. وزیر امور خارجه‌ی امریکا در این پیام نوشت که طالبان از دو سال پیش، زنان و دختران افغانستان را از تحصیل در دانشگاه‌ها و کار در سازمان‌های غیردولتی محروم کرده‌اند. او در ادامه افزود: «زنان و دختران افغان عامل اصلی رسیدن به یک افغانستان باثبات‌تر، صلح‌آمیزتر و مرفه‌تر هستند. ما از طالبان می‌خواهیم که فورا این فرمان‌ها را لغو کنند.» بلینکن همچنین احکام تبعیض‌آمیز طالبان علیه زنان و دختران افغانستان را محکوم کرده و خواستار بازگشت حق آموزش و کار به آنان شد. این در حالی است که از زمان تصرف افغانستان توسط طالبان در سال ۲۰۲۱، این گروه در ابتدا دختران را از مکتب‌ها و زنان را از کار در نهادهای دولتی محروم کردند و سپس تحصیل در دانشگاه‌ها و کار در سازمان‌های غیردولتی را نیز به شدت محدود کردند. جدیدترین اقدام طالبان در راستای محدودیت‌های خود، ممنوعیت تحصیل زنان و دختران در انستیتوت‌های طبی است. این تصمیم به شدت با واکنش‌های جهانی مواجه شده و سازمان‌های حقوق بشری از جامعه جهانی خواسته‌اند تا فشارهای بیشتری به طالبان وارد کنند تا حقوق زنان و دختران افغان مورد احترام قرار گیرد. حکومت طالبان هنوز هیچ واکنشی به این درخواست امریکا نشان نداده است، اما این تحولات نشان‌دهنده‌ی بحران حقوق بشری و چالش‌های بزرگ پیش‌رو برای زنان و دختران افغانستان است.
جنبش زنان به‌سوی آزادی: فراخوان به مقاومت فرهنگی در شب یلدا
فرخنده: اعضای «جنبش زنان به‌سوی آزادی» به مناسبت فرا رسیدن شب یلدا، شهروندان افغانستان را به مقاومت فرهنگی در برابر طالبان دعوت کرده‌اند. آنان از مردم خواسته‌اند تا با برگزاری جلسات شعرخوانی و قصه‌گویی، چراغ فرهنگ دیرینه خود را روشن نگه دارند و در برابر محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی طالبان ایستادگی کنند. این گروه از فعالان زن در یک اعلامیه منتشره در روز جمعه (۳۰ قوس) شب یلدا را به عنوان «کهن‌ترین آیین آریایی» توصیف کرده و آن را بخشی از هویت فرهنگی مردم افغانستان دانسته‌اند. در این اعلامیه آمده است: «در سرزمینی که میراث‌دار فرهنگ‌های غنی و دیرینه است، گروهی از تاریک‌اندیشان با پوشش دین و بهانه شریعت، به خاموش کردن چراغ فرهنگ و سنت‌های اصیل ما برخاسته‌اند.» اعضای جنبش زنان به‌سوی آزادی افزوده‌اند: «طالبان، دشمنان شادی و زیبایی، شب یلدای ما را حرام می‌خوانند، گویی که گرامی‌داشت نور و عشق، دشمنی با خداست.» آنان در ادامه تأکید کرده‌اند که تجلیل از شب یلدا نه تنها مخالف شریعت نیست، بلکه تلاش‌های طالبان برای محدود کردن آیین‌های فرهنگی را محکوم کرده و از مردم خواسته‌اند تا با مقاومت فرهنگی، این شب را جشن بگیرند. در این اعلامیه آمده است: «ما شب یلدا را جشن می‌گیریم، چون باور داریم که نور همواره بر تاریکی پیروز خواهد شد. ما شب یلدا را پاس می‌داریم، چون باور داریم که فرهنگ ما، زندگی ماست. ما شب یلدا را فریاد می‌زنیم، چون باور داریم که طالبان با تمام تلاش‌شان، قادر به خاموش کردن چراغ این آیین نخواهند بود. یلدای امسال، صدای ما بلندتر از همیشه خواهد بود؛ فریادی از دل تاریکی، برای نور و امید.» شب یلدا که طولانی‌ترین شب سال است، همزمان با پایان فصل پاییز و آغاز فصل زمستان برگزار می‌شود. این شب به عنوان میراث ناملموس فرهنگی مشترک میان افغانستان و ایران در سازمان یونسکو به ثبت رسیده است. با این حال، در چارچوب قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان، تجلیل از شب یلدا به عنوان یکی از «منکرات خاص» شناخته شده و محتسبان طالبان موظف به جلوگیری از برگزاری جشن‌های مرتبط با این شب هستند. شب یلدا نه تنها در افغانستان و ایران، بلکه در کشورهای دیگری همچون تاجیکستان، آذربایجان و ترکیه نیز جشن گرفته می‌شود.
ریچارد بنت: افسردگی و خودکشی دختران افغانستان پس از مسدود شدن تحصیل افزایش یافته است
فرخنده: یچارد بنت، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان، اعلام کرده است که پس از مسدود شدن دروازه انستیتوت‌ها و ممنوعیت آموزش برای دختران بالاتر از صنف ششم، خودآزاری، از جمله خودکشی و افکار خودکشی در میان دختران افغان به‌طور چشم‌گیری افزایش یافته است. بنت روز چهارشنبه، ۲۸ قوس، در گفت‌وگو با «Education Cannot Wait» گفت که این ممنوعیت آموزشی تأثیرات مخربی بر روحیه دختران گذاشته است. وی افزود: «دختران افغان می‌بینند که آینده‌شان تقریباً به‌طور کامل به حوزه خانه‌گی محدود شده است، و این وضعیت با احتمال ازدواج زودهنگام یا اجباری، بسیاری از آنها را به افسردگی و ناامیدی سوق داده است.» این گزارشگر ویژه همچنین اشاره کرد که ممنوعیت تحصیل دختران، تنها به آنها آسیب نمی‌زند، بلکه کل جامعه افغانستان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. به گفته او، «آموزش یک حق اساسی است و به‌عنوان حمایت حیاتی برای آینده یک جامعه محسوب می‌شود. زمانی که نیمی از جمعیت از فرصت‌های زنده‌گی محروم می‌شوند، جامعه به‌طور جبران ناپذیری آسیب می‌بیند.» بنت به‌طور خاص از برخورد طالبان با زنان انتقاد کرده و آن را مخالف کرامت انسانی و شدیداً تبعیض‌آمیز خوانده است. او افزود که اقدامات طالبان از طریق فرمان‌ها و سیاست‌های اعمال‌شده بر زنان، به‌طور سیستماتیک تبعیض و سرکوب را تحمیل می‌کند. او همچنین به گفت‌وگوهایش با زنان و دختران افغان اشاره کرد که تأکید دارند اصطلاح «آپارتاید جنسیتی» دقیق‌ترین توصیف وضعیت حاکم در افغانستان است و ماهیت تبعیض‌آمیز و ایدیولوژیک اقدامات طالبان علیه زنان و دختران را به‌خوبی نشان می‌دهد. در تازه‌ترین اقدام محدودکننده طالبان، دختران از ورود به انستیتوت‌های صحی محروم شده‌اند، که طبق گفته بنت، این تصمیم به‌طور مستقیم تمام جمعیت افغانستان را متضرر خواهد ساخت.
سفارت امریکا: در کنار رسانه‌ها برای عدالت و کرامت ایستاده‌ایم
فرخنده: سفارت ایالات متحده در افغانستان اعلام کرده است که در راستای حمایت از حقوق بشر، در کنار رسانه‌ها در مبارزه برای عدالت و کرامت ایستاده و به آنها در این مسیر کمک خواهد کرد. این بیانیه روز پنج‌شنبه، ۲۹ قوس، در قالب یک ویدیوی رسمی در صفحه ایکس (توئیتر سابق) به عنوان بخشی از کارزار حقوق بشر مشاور امور عمومی ماموریت ایالات متحده در افغانستان منتشر شد. در این ویدیو، بر لزوم حمایت از زنان، اقلیت‌ها و حقیقت‌گویان، از جمله رسانه‌ها، تاکید گردید. براساس این گزارش، زنان، اقلیت‌ها و حقیقت‌گویان در افغانستان با محدودیت‌های شدید در زمینه حقوق خود روبرو هستند. در این راستا، سفارت امریکا از تمام تلاش‌ها برای تحقق حقوق بشر و برابری حمایت کرده و خواهان ایجاد فضایی آزاد و امن برای ابراز عقاید و اطلاعات در کشور است. این بیانیه در حالی منتشر می‌شود که روز گذشته، شیرمحمد عباس ستانکزی، معین سیاسی وزارت امور خارجه طالبان، از افزایش محدودیت‌ها علیه رسانه‌ها انتقاد کرده بود. ستانکزی اعلام کرد که رسانه‌ها باید آزاد باشند و هیچ‌گونه محدودیت بی‌موردی نباید برای آنها اعمال شود. او همچنین به طالبان هشدار داد که فشارها و انتقادات بیش از حد به رسانه‌ها، به جای سود، به ضرر این گروه تمام خواهد شد. در طول بیش از سه سال گذشته، طالبان محدودیت‌های شدیدی علیه رسانه‌ها اعمال کرده است. این محدودیت‌ها منجر به خودسانسوری در میان خبرنگاران و جلوگیری از گردش آزاد اطلاعات در داخل افغانستان شده است، به طوری که بسیاری از رسانه‌ها برای حفظ آزادی‌های خود مجبور به کاهش فعالیت‌ها و یا حتی تعطیلی شده‌اند.
دختر جوان در کاپیسا پس از تیر باران شدن مامای خود جان باخت
فرخنده: منابع محلی تأیید کرده‌اند که یک دختر جوان در ولایت کاپیسا که به دلیل تیرباران شدن مامای خود توسط طالبان دچار سکته مغزی شده بود، جان باخته است. به گفته این منابع، جسد این دختر روز پنج‌شنبه، ۲۹ قوس، در روستای کاسابه ولسوالی حصه اول کوهستان به خاک سپرده شد. این دختر خواهرزاده قاری فایض، یکی از اعضای جبهه آزادی افغانستان بود. قاری فایض، همراه با یک عضو دیگر این جبهه، پنج‌شنبه، ۲۴ عقرب، در پی درگیری با طالبان در روستای بهادربیک‌خیل، از مربوطات منطقه گلبهار ولسوالی جبل‌السراج ولایت پروان کشته شده بود. منابع می‌گویند که خواهرزاده قاری فایض پس از دیدن جسد او دچار سکته مغزی شد و طی این مدت در وضعیت وخیم صحی قرار داشت. طالبان تاکنون در این باره اظهارنظری نکرده‌اند. شایان ذکر است که پیش‌تر نیز رویدادهای مشابهی در برخی از ولایت‌های افغانستان گزارش شده است، که نشان‌دهنده تأثیر عمیق خشونت‌ها بر خانواده‌های قربانیان است.
هشدار ملل متحد: ممنوعیت آموزش دختران در افغانستان بحران‌آفرین است
فرخنده: ریچارد بنت، گزارشگر ویژه ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، در گفتگویی با نهاد جهانی «آموزش نمی‌تواند منتظر بماند»، از پیامدهای شدید ممنوعیت آموزش بر دختران و زنان در افغانستان پرده برداشت. وی هشدار داد که این محدودیت‌ها به افزایش «خشونت مبتنی بر جنسیت» و دیگر معضلات اجتماعی منجر شده است. آقای بنت اعلام کرد که ممنوعیت آموزش دختران، زمینه‌ساز افزایش ازدواج‌های اجباری، خودآزاری و حتی خودکشی در میان دانش‌آموزان دختر شده است. به گفته او، این وضعیت موجب افسردگی هزاران دختر و تشدید نابرابری جنسیتی در افغانستان خواهد شد. وی تأکید کرد که ممنوعیت‌ها علیه زنان و دختران «غیرانسانی و آزار جنسیتی» است و جامعه بین‌المللی باید برای پاسخگو کردن طالبان و به چالش کشیدن این ساختار تلاش کند. وی افزود: «نتیجه این ممنوعیت‌ها، افزایش فقر، خشونت‌های جنسیتی، ازدواج کودکان، کار اجباری و دیگر انواع بهره‌کشی است.» در همین حال، دختران دانش‌آموز که از آموزش محروم شده‌اند، از آینده ناروشن خود ابراز نگرانی کرده‌اند. طالبان یک ماه پس از به قدرت رسیدن در افغانستان در سال ۱۴۰۰ خورشیدی اعلام کردند که ممنوعیت آموزش دختران «موقت» است. اما با گذشت سه سال، هیچ اقدامی برای بازگشایی مکاتب دخترانه انجام نشده است. فعالان حقوق بشر این اقدامات را تهدیدی جدی برای آینده نیمی از جمعیت افغانستان دانسته و خواستار مداخله جدی جامعه جهانی شده‌اند. این ممنوعیت، به گفته گزارشگران، نه‌تنها بر دختران دانش‌آموز، بلکه بر کل جامعه افغانستان تأثیری ویرانگر داشته و به‌طور گسترده‌ای نابرابری‌های اجتماعی را تشدید کرده است.
درخشش دانش‌آموز افغانستان در استرالیا؛ زهرا ناصری نمونه‌ای از امید و تلاش
فرخنده: زهرا ناصری، دانش‌آموز اهل افغانستان که در یکی از مکاتب استرالیا تحصیل می‌کند، روز پنج‌شنبه (۲۲ قوس) موفق به کسب بالاترین درجه در میان دانش‌آموزان شد و عنوان «دانش‌آموز ممتاز» را از آن خود کرد. خانم ناصری در مصاحبه با رادیو اس‌بی‌اس دری اظهار داشت که در سال ۲۰۲۰ به دلیل شرایط دشوار، افغانستان را ترک کرده و تحصیلات خود را از صنف نهم در استرالیا آغاز کرده است. این دانش‌آموز برجسته، موفقیت خود را نتیجه پشتکار، برنامه‌ریزی روزانه و انگیزه مثبت دانست. او همچنین تاکید کرد که چالش‌های دوران مهاجرت را به‌عنوان ابزاری برای پیشرفت و موفقیت استفاده کرده است. وی در این گفتگو گفت: «آرزو می‌کردم روزها زودتر تمام شود تا فردا به مکتب بروم و درس‌های جدید یاد بگیرم.» زهرا ناصری همچنین از وضعیت سخت کنونی افغانستان یاد کرد و گفت: «افغانستان امروز با بدبختی دست‌وپنجه نرم می‌کند و دختران از حق تعلیم و تحصیل محروم هستند.» او از سایر شهروندان افغانستان که امکان تحصیل دارند، خواست تا صدای زنان و دختران محروم کشورشان باشند و برای حق آموزش آنان تلاش کنند. زهرا ناصری به‌عنوان نمونه‌ای از تلاش و موفقیت در میان مهاجران افغانستان، الهام‌بخش بسیاری از جوانان دیگر است که در مسیر تحصیل و پیشرفت تلاش می‌کنند.
درخواست بریتانیا از طالبان برای لغو ممنوعیت آموزش‌های پزشکی برای زنان و دختران
فرخنده: سفارت بریتانیا برای افغانستان اعلام کرده است که رابرت دیکسون، کاردار سفارت بریتانیا برای افغانستان، در سفر اخیر خود به کابل با مقام‌های طالبان دیدار کرده و خواستار لغو ممنوعیت آموزش‌های پزشکی برای دختران و زنان شده است. در بیانیه سفارت بریتانیا آمده است که آقای دیکسون در دیداری با عباس ستانکزی، معاون وزارت خارجه طالبان، در مورد موضوعاتی چون ممنوعیت آموزش پزشکی زنان، کمک‌های بشردوستانه بریتانیا، و روند دوحه گفتگو کرده است. آقای دیکسون در این دیدار تأکید کرده است: «ما از گزارش‌ها درباره ممنوعیت دسترسی زنان به آموزش و آموزش‌های پزشکی، از جمله تربیت قابله‌ها و پرستاران، به شدت نگران هستیم. این تصمیم را به شدت محکوم کرده و از طالبان می‌خواهیم که این محدودیت‌ها را لغو کنند.» بر اساس این بیانیه، افغانستان یکی از کشورهایی است که به گزارش سازمان جهانی بهداشت، نهمین بالاترین نرخ مرگ‌ومیر زنان به دلیل عوارض ناشی از بارداری و زایمان را دارد. کاردار بریتانیا هشدار داده است که این تصمیم می‌تواند جان و سلامت بی‌شمار زنان و دختران افغان را تهدید کند و زندگی فرزندان آنان را نیز به خطر بیندازد. رابرت دیکسون در جریان سفر خود به کابل، علاوه بر مقام‌های طالبان، با شماری از زنان، نهادهای بشردوستانه، بخش خصوصی، و نمایندگان دیپلماتیک نیز دیدار کرده است. او بر نقش حیاتی نهادهای غیردولتی در ارائه کمک‌های بشردوستانه به مردم افغانستان تأکید کرده و گفته است که بریتانیا همچنان به حمایت از روند دوحه به رهبری سازمان ملل متحد متعهد است. وی افزود: «بریتانیا انتظار دارد که طالبان گام‌های مثبتی در راستای احترام به تعهدات بین‌المللی حقوق بشری خود بردارند. ما از ارزیابی مستقل سازمان ملل متحد به‌عنوان بهترین راه برای ادغام افغانستان در جامعه بین‌المللی حمایت می‌کنیم.» در بیانیه آمده است که افغانستان یکی از بزرگ‌ترین برنامه‌های کمک دوجانبه بریتانیا را به خود اختصاص داده است. دولت بریتانیا برای دوره اپریل ۲۰۲۴ تا مارچ ۲۰۲۵، مبلغ ۱۶۱ میلیون پوند (معادل ۱۴.۱ میلیارد افغانی) را برای کمک‌های بشردوستانه به افغانستان تعهد کرده است. این تلاش‌ها در حالی صورت می‌گیرد که جامعه جهانی همچنان نگران وضعیت حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان و دختران در افغانستان است و از طالبان می‌خواهد که محدودیت‌های شدید علیه زنان را کاهش دهند.