محروم شدن از مکاتب، به دام افتادن ازدواج اجباری، قصه ناتمام دختران افغانستان
فرخنده: زهرا دختری که رویاها، آرزوها و نو جوانی‌اش بخاطرشرایط حاکم در افغانستان (شرایط طالبانی) قربانی ازدواج اجباری شد. زهرای 18 ساله دختری از محروم ترین ولایت افغانستان (غور)، که هنوز صنف دهم مکتب را به اتمام نرسانیده بود از رفتن به مکتب منع شد. به گفتۀ زهرا «اگر اژدهای سیاه» در افغانستان نازل نمیشد و او را از رفتن به مکتب محروم نمیکرد؛ بجای اسارت در دام ازدواج اجباری میتوانست برای رویاهای که سال¬ ها با خانواده سنتی، مردم و اطرافیان خود مبارزه کرده بود، میرسید. اما شرایط پیش آمده زندگی را خلاف میل و خواسته های این دختر نو جوان رقم زد. همانا آینده که برای خود ترسیم کرده بود به باد فنا رفت و زهرا با کوله¬باری از غم و آرزوهای که در افکار و ذهنش تصور کرده بود ولی هیچ جامه عمل نپوشید. برای زهرا روزهای فراغت از مکتب، گشت و گذار و خندیدن با همکلاسی هایش، راه یابی دریکی از دانشگاهای افغانستان، رسیدن به وظیفه مورد علاقه، خدمت به مردم و صدها آرزوهای دیگر مثل غده سرطانی باقی ماند و بس. بعد از سال 2019 ما نتوانستیم به درستی درس بخوانیم. نخست به خاطر شیوع ویروس کرونا مکاتب و دانشگاه ها تعطیل شد، بعد از تعطیلی مدت زمان بسیار کوتا به مکتب رفتیم، اما دیری نگذشت که جنگ داخلی و سقوط ولایت¬ها شروع شد تا این که طالبان تمام ولایت¬های افغانستان را گرفته و صاحب قدرت شد. و این روزها، روزهای شروع بدبختی و تیره روزی زنان و دختران افغانستان بودند. غور یکی از محرومترین ولایت افغانستان با کمترین امکانات تدریسی بدور از توجه مسئولین وزارت معارف بود. علی رغم همه مشکلات تدریسی (کتاب، کتابچه، میزِ، چوکی، تعمیر) و استاد در زیر افتاب سوزان و ده سال برای رسیدن به آینده درخشان که برای خود ترسیم کرده بودیم درس خواندیم. تمام بدبختی و تیره روزی¬ها و مشکلات خانودگی را بدوش کشیدم تا روزی باشد برای این خطه¬ی غم زده کاری کنم. بی خبر از اینکه اژدهای هفت سر در کمین نشسته است. با وجود مشکلات سخت اقتصادی که بدلیل کمبود مواد درسی در مکاتب مجبور بخشی از مواد درسی را خریداری میکردیم. با آن که بخشی از مواد درسی را خود خریداری میکردیم، یک پلان تدرسی درست در مکاتب وجود نداشت. کیفیت تدریسی در مکاتب در آخرین حد خود قرار داشت. استادان مسلکی و ورزیده وجود نداشت. بدلیل کیفیت بدی تدرسی در مکاتب خیلی از شاگردانیکه وضعیت اقتصادی خوبی داشتند خلای تدرسی شان را با رفتن در مراکز آموزشی خصوصی پر میکردند. ولی افراد چون من که هیچ پشتوانه¬ی اقتصادی نداشتم مجبور به آنچه در مکتب فرا میگرفتم اکتفا میکردم. من با تمام مشکلات سخت اقتصادی دست از تلاش بر نداشتم. پدرم دهقان بود و هزینه رفتن به مراکز آموزشی خصوصی را نداشت. من مجبوربووم حتا خیلی از روزها با پدرم کمک میکردم و در پهلوی آن در فرصت¬های پیش آمده در جریان کار در کوه و صحرا دروس خود را تکرار میکردم. اما بدتر اینکه من پدری داشتم که خودش از نعمت سواد محروم بود. او هیج بهای برای با سواد شدن من نمیداد. او علاقه چندانی به سواد آنهم برای یک دختر را در سر نداشت. من تا این حد با اسرار و حمایت بی شایبه مادرم به مکتب رفتم. به علت مشکلات اقتصادی و تیره روزی زندگی ما، پدر و مادرم همیشه در جنگ و دعوا بودند. در حدیکه دعوای آنها اغلبا به برخورد فزیکی منتهی میشد. این برخوردهای فزیکی مادرم را ازناحیه کمر دچار مشکل کرد. مادرم بعد از آن از درد کمر رنج میبرد. او که تیره روزی-های روزگار را دیده بود و خوب لمس کرده بود بارها برایم میگفت درس بخوان و در آینده یک داکتر شوی. بدترین صحنه¬های زندگی برای من به عنوان یک دختر این بود که پدرم میگفت دختر که قدش کمی بلند شد (بیی¬شی از خاک بل شد) باید خانه شوهر برود و ماندن او در خانه پدر گناه دارد. بارها اتفاق اتفاده که پدرم تصمیم گرفته بود که مرا به شوهر بدهد ولی تنها کسی که مانع این کار میشد مادرم بود. ولی این ممانعت به کجا میرسید؟ ممناعت مادرم، بجای میرسید که من بارها آرزو کردم بجای دیدن این صحنه بمیرم بهتر است. پدرم مادرم را تا سرحد مرگ لت و کوب میکرد. لحظه¬های درد آوری زندگی من که هیچ وقت از ذهنم پاک نخواهد شد. علی رغم همه این مشکلات اما من برای آینده خود همچنان تلاش میکردم. ولی با وجود تحمل این همه مشکلات آخر به چه شد به کجا رسییدم؟ این همه سختی¬ها را بدوش کشیدم ولی آخر با نازل شدن این اژدهای هفت سر طالب همه آرزوهای ما گم و گور شد. بالاخره روزگار به گونه¬ی چرخید که اصلا تصورش در فکرم نمیگنجید. روزگار از زمین و آسمان سرم ابر سیاهی ازجنس غم پاشید. از یک طرف درب مکاتب و دانشکاه¬ها بروی ما بسته شد و از یک طرف پدرم هر روز اسرارداشت که مرا به شوهر بدهد. از طرفی وقت به آینده تاریک خود فکر میکنم مغزم یخ میزند و حالم خراب میشود. روزگار به این هم بسنده نکرد؛ مادر که یگانه تکیه گاه و سرسخت ترین حامی من بود را از من گرفت. دیگر کسی نبود که برای حمایت از من صدا بلند کند. صدای او برای همیشه خاموش شد و من با کوله باری از اندوه تنهای تنها خودم در گردابی از نابسامانی که روزگارسرم آورده بود، یافتم. زهرا در حال که از گریه زیاد چشمانش کبود گشته بود ادامه داد: «هنوز چهل روز از مرگ مادرم نگذشته بود، که پدرم دنبال زن برامد، چون وضعیت اقتصادی ما خوب نبود، کسی برایش دختر نمیداد، به این خاطر تصمیم گرفت که مرا به شوهر بدهد و به فکر این نبود که چیسقم مردم و انسان باشد، مقصد می‌خواست یک پول خوب گیرش بیاید.» بخاطر اتفاقات بد که پشت سرهم برایم افتاده بود تصمیم گرفتم به خانه دوستم ریحانه بروم تا غم های را که بر من رفته از شانه هایم سبک تر کنم. با یاد آوری خاطرات گذشته گاهی گریه و گاهی خنده کردیم، این کار باعث شد کمی احساس سبکی و شادی کنم. گویا من به این دنیا آمدم تا غم را بر سر شانه¬هایم
ژولیا پارسی، نامزد جایزه‌ای نوبل انتخاب شد
فرخنده: بر اساس گزارش ها، فریدنوم (یکی از نهاد های حقوق بشر در کشور) پنج شب شنبه ۶ ثور اعلام کرده است که ژولیا پارسی یکی از اعضایی جنبش خودجوش زنان معترض، از سوی این نهاد منحیث نامزد جایزه ی معادل نوبل حقوق بشر معروف به ” مارتین انالز ایوارد” در میان ده زن دیگر انتخاب شده است. برنده ی نهایی این جایزه در تابستان سال ۲۰۲۴ اعلام خواهد شد. خانم پارسی پس از تسلط دوباره ی طالبان در کشور، برای دفاع از حقوق زنان، بار ها با بلند کردن صدای اعتراض در مقابل طالبان، در جاده های کابل راه پیمایی کردند. به رغم سرکوب اعتراضات زنان توسط طالبان، اما ژولیا پارسی در مدت بیشتر از دونیم سال حاکميت طالبان در کشور، در زمینه ی حقوق از دست رفته ی زنان مبارزه کرد. وی در به تاریخ ۵ میزان سال گذشته این زن معترض را همراه با فرزندش از خانه‌‌شان در منطقه قلعه فتح‌الله شهر کابل بازداشت کرده بودند. سرانجام خانم پارسی پس از حدود سه ماه در ۲۷ ماه قوس گذشته از زندان طالبان آزاد شده بود. جایزه ” مارتین انالز دیوارد” برای کسانی اهدا می شود که به خاطر نقض حقوق بشر مبارزه کرده باشد این جایزه در سال ۲۰۱۹ به عبدالعزیز محمد، فعال حقوق بشر از سودان و دو سال پیش از آن در سال ۲۰۱۷ به محمد زارع از مصر اهدا شده بود.
فعالان حقوق زن: صدای زنان افغانستان باید به طور مستقیم به گوش جهانیان برسد
فرخنده: بخش زنان سازمان ملل متحد امروز چهارشنبه( ۵ثور) به مناسبت روز جهانی( چندجانبه گرایی و دیپلوماسی برای صلح) در صفحه ی ایکس خود نوشت صدای زنان افغانستان باید به طور مستقیم به گوش جهانیان برسد. به گفته این نهاد، زنان افغانستان قربانی اصلی رویداد های طبیعی و سیاسی در کشور هستند و صدای زنان باید به طور مستقیم به جهان انعکاس داده شود. این نهاد هم چنان گفته است که «ما از هر بازیگر چندجانبه می‌خواهیم تا فضاهایی را ایجاد کند که در آن صدای زنان افغان به‌طور مستقیم شنیده شود و کمک مالی را پشت سر زنان افغان بگذارند.» به گفته این نهاد زنان و دختران بیشترین آسیب رویدادهای طبیعی را نیز در افغانستان متحمل می‌شوند. بخش زنان سازمان ملل گفته است که این نهاد در افغانستان، به‌طور خستگی‌ناپذیر با شرکای خود کار می‌کند تا نیازهای زنان را در مرکز پاسخ‌های بشردوستانه قرار دهد. این در حالی است افغانستان اخیرا گواه رویدادهای مرگ‌بار طبیعی بوده است. بارندگی شدید و سیلاب روزهای اخیر در کشور جان ده‌ها نفر را گرفته‌اند. مخ زنان بیشترین قربانی این رویداد های طبیعی هستند.
نماینده اتحادیه اروپا: انعکاس صدای زنان تحت حاکمیت طالبان، الزامی است
فرخنده: رافایلا ایودیس، کاردار نمایندگی اتحادیه‌ی اروپا دیروز سه شنبه( ۴ثور) در دیدار با طارق علی بکهیت، نماینده‌ی ویژه‌ی سازمان همکاری اسلامی در کابل، گفته است که صدای زنان افغانستان باید بخشی از هرگونه گفت‌وگو و تعامل سازنده در مورد این کشور باشد. خانم ایودیس در این گفتگو هم چنان به وضعیت زندگی زنان افغانستان و حق آموزش دختران نیز صحبت کرده گفته است که مردم افغانستان به حمایت اصولی و کلیدی نیاز مند است. او هم چنان با تآکید بر انعکاس صدای زنان در جهان گفته است که فراهم کردن یک محیط امن پرورشی برای رشد و آینده‌ی کودکان به‌ویژه دختران بسیار مهم است. خانم ایودیس قبلا نیز در مورد آموزش دختران در کشور اظهار نظر کرده بود. با این حال، زنان افغانستان، تحت حاکمیت گروه طالبان در یک سرنوشت نامعلوم زندگی می کنند. حق آموزش، کار، تفریح و فعالیت های اجتماعی از آنان گرفته شده است.
خودکشی زن سی‌ساله در پکتیکا
در ادامه افزایش رویداد های جنایی در کشور، یک زن ۳۰ ساله در پکتیکا خودکشی کرده است. فرخنده: منابع محلی در ولایت پکتیکا می گوید که شنبه شب( ۱ ثور ) یک زن سی ساله در مرکز ولسوالی زیروک به دلیل فقر و‌تنگ دستی خودکشی کرده است. به گفته ی منابع؛ این زن در یک سال اخیر به دلیل فقر و مشکلات اقتصادی، به مشکل روانی مبتلا شده بود که سرانجام باعث مرگ وی شد. طالبان اما در مورد این رویداد تا اکنون ابراز نظر نکرده است. این در حالی است که پس از تسلط دوباره ی طالبان در افغانستان آمار خودکشی به طور چشم گیری در کشور افزایش یافته است که بیشترین دلیل این رویداد های جنایی فقر، بیکاری، ازدواج های زیر سن و اجباری می باشد.
بسته شدن تفریگاهی توسط امر به‌معروف طالبان در سرپل
در ادامه ی محدودیت های طالبان علیه شهروندان، این گروه به تازگی، دروازه ی یک تفریح گاه عمومی را به دلیل بی حجابی زنان و وجود منکرات در ولایت سرپل بستند. نیروی های امرو به معروف و‌نهی ازمنکر طالبان دیروز جمعه طی یک اعلامیه گفتند که تفریح گاه( چرخ و فلک سیاحتی امام خورد) را به دلیل وجود منکرات و عدم رعایت حجاب مورد نظر این گروه، بستند. ریاست امر به معروف و نهی از منکر طالبان در سرپل گفته است که مأموران آن با سیاحت مشکلی ندارند، اما «سیاحت‌کننده‌گان باید از منکرات پرهیز کرده و به معروفات ارزش قایل شوند.» دست کم چهار منبع این رویداد در ولایت سرپل تایید کردند. منابع محلی می گویند می گویند که این تفریح گاه چندی پیش توسط یکی از تاجران با هزینه ی یک میلیون دالر در روستایی توغنی مرکز ولایت سرپل ساخته بودند. طالبان پیش از این در ولایت‌های مختلف کشور از جمله کابل و بلخ نیز محدودیت‌های زیادی بر تفریحگاه‌ها وضع کرده‌اند. طالبان پس از آنکه در وازه های مکاتب و دانشگاه ها را بروی دختران بستند، طی یک اعلامیه زنان را از رفتن به تفریح گاه و مکان های اجتماع منع کردند.
تیرباران شدن دو زن در ولایت کاپیسا
فرخنده: بر اساس گزارش ها، امروز شنبه ۱ ثور ۱۴۰۳، دو زن در ولایت کاپیسا توسط افراد مسلح ناشناس تیرباران شدند. فرماندهی امنیه‌ای طالبان در ولایت کاپیسا می گوید که این دو زن در روستایی( پاچاقوم حسن آباد) از مربوطات والسوالی اله‌سای به قتل رسیده است. انگیره ی این قتل هنوز معلوم نیست، طالبان اما می گوید عاملان این رویداد شناسایی شده و به زودی باز داشت خواهد شد. از سوی دیگر، مسئولان محلی طالبان در بلخ از کشف جسد یک مرد در این ولایت خبر می‌دهند. فرماندهی امنیه طالبان در بلخ گفته که جسد یک مرد جوان روز جمعه، ۳۱ حمل از ساحه پل امام بکری ولسوالی دهدادی پیدا شده است. مرد قربانی، شیرزی نام دارد و باشنده اصلی ولایت پروان است. این در حالی است که قتل های مرموز، خودکشی و قتل های خانگی پس تسلط دوباره‌ی طالبان در کشور، به طور چشم گیری افزایش یافته است.
موانع جدی و هزینه‌های بالای روی تجارت زنان در افغانستان
فرخنده: برنامه توسعه‌ی سازمان ملل متحد می‌گوید که زنان کارآفرین در افغانستان با موانع جدی و هزینه‌های بالای تجارت مواجه هستند. برنامه توسعه‌ی سازمان ملل متحد(UNDP) روز گذشته(چهارشنبه، ۲۹ حمل) با نشر گزارش تازه‌ای از وضعیت زنان تجارت‌پیشه و کارآفرین در افغانستان گفته است، کسب‌وکارهایی که با شجاعت توسط زنان تاسیس و رهبری می‌شوند، با چالش‌های زیادی چون کمبود سرمایه، عدم دست‌رسی به بازار و محدودیت‌های طالبان روبه‌رو هستند. بر اساس گزارش، تبعیض عمیق و محدودیت‌های کاری و شغلی، همراه با سیستم مالی به شدت ضعیف، ۴۱ درصد زنان را محبور به قرض گرفتن کرده است که حدود پنج درصد از آنها از طریق بانک‌ها یا موسسات مالی خرد قرض دریافت کرده بودند. گزارش افزوده است که محدودیت‌ها در گشت‌و‌گذار زنان، عدم امکان سفر حتا به بازارهای محلی بدون محرم (عضو خانواده همراه مرد)، چالش‌های زنان تجارت‌پیشه را تشدید می‌کند. این گزارش گفته است که در افغانستان، در مجموع ۱۵.۸ میلیون نفر با ناامنی غذایی مواجه هستند و نرخ اشتغال زنان در طول سال گذشته به نصف کاهش یافته و به شش درصد رسیده است. بر بنیاد این‌گزارش، ۸۰ درصد از شرکت‌های تحت رهبری زنان به درآمدهای کسب‌وکار خود به عنوان منبع اصلی درآمد متکی هستند و مشاغلی که توسط زنان اداره میشود، برای دیگر زنان نیز فرصت‌های شغلی ایجاد می‌کند. کانی ویگناراجا، مدیر منطقه‌ای برنامه توسعه‌ی سازمان ملل متحد برای آسیا و اقیانوسیه در این گزارش گفته است: «زنان کارآفرین در سخت ترین شرایط، جسارت و تدبیر باورنکردنی از خود نشان داده‌اند. UNDP و شرکای NGO بین‌المللی و ملی آن با تمرکز استراتژیک بر نیازهای خود، از ۷۵ هزار کسب و کار خرد و کوچک حمایت کرده‌اند که مجموعا برای بیش از ۹۰۰ هزار نفر فرصت‌های شغلی ایجاد کرده‌اند». استفان رودریگس، نماینده‌ی UNDP در افغانستان هم گفته است: «زنان مدت‌هاست که نیروی محرکه‌ی رفاه خانواده‌ها در افغانستان بوده و نقش مهمی در حفظ اقتصاد محلی بازی می‌کنند». طالبان از زمان تسلط بر افغانستان محدودیت‌های شدیدی بر آزادی‌های فردی و اجتماعی زنان و دختران وضع کرده‌اند. در حال حاضر زنان و دختران از تمامی حقوق اساسی‌شان محروم هستند.
زنان معترض: با سکوت جامعه‌ی جهانی، ظلم طالبان بالای زنان بیشتر میشود
فرخنده: شماری از فعالان مدنی، حقوق بشر و رسانه ی دیروز دوشنبه ۲۷ حمل طی یک گردهمایی در ایران، به رهبری زنان افغانستان از کار زار به رسمیت شناسی آپارتاید جنسیتی اعلام حمایت کردند. در قطع نامه‌ای نشر شده از سوی این فعالان آمده است که طالبان لجاجت، تهدید، خشونت، شکنجه و تبعیض سیستماتیک شدیدی را علیه زنان و دختران افغانستان اعمال کرده‌اند. در ادامه‌ای قطع نامه این فعالان، ذکر شده است که دستگاه استخبارات طالبان از هرگونه جنایات بالای زنان افغانستان دریغ نکرده و بصورت واقعی«آپارتاید جنسیتی» در افغانستان جریان دارد. طالبان جنایت علیه زنان را« جهاد فی‌سبیل‌الله» دانسته، و با سکوت جامعه‌ی جهانی، ظلم طالبان بالای زنان بیشتر میشود. سویتا شیرزاد یکی از اعضایی برگزار کننده‌ای این گردهمایی در به رسانه فرخنده گفت« خانه نشینی زنان و دختران افغانستان طوری به جامعه ضربه خواهد زد که هرگز قابل جبران نباشد. این گروه اعتراضی تاکید می کند که جامعه ی جهانی باید جنایت «آپارتاید جنسیتی» در افغانستان را به‌رسمیت شناخته و عاملان آن را به دادگاه بکشانند. کار زار شناخت آپارتاید جنسیتی در افغانستان طی چند روز گذشته بین فعالان حقوق بشر رونق یافته و هدف آن دادخواهی برای حقوق زنان و دختران و به‌رسمیت شناساندن آپارتاید جنسیتی در افغانستان از سوی سازمان ملل متحد و نهادهای حقوق بشری است. این اعتراضات در حالی صورت می گیرد که طالبان پس از تسلط دوباره در افغانستان، ده ها موارد محدود کننده ی علیه زنان وضع و به طور سیستماتیک آنان رت از اجتماع حذف کردند.
اهدای مدال جمهوری کوزوو به زنان معترض افغانستان
فرخنده: ویوسا عثمانی، رییس جمهور کوزوو مدال دولتی ریاست جمهوری این کشور را به زنان معترض افغانستان اهدا نمودند. عارفه فاطمی و مدینه دروازی دو تن از زنان معترض، این مدال را به نمایندگی از زنان افغانستان دریافت نموده است. زنان معترض افغانستان همواره برای عدالت و آزادی تلاش کرده و از جایگاهی زنان، از سازمان ملل و جامعه جهانی میخواهد که اپارتاید جنسیتی جاری در افغانستان را به رسمیت بشناسد. آنان خطاب به سازمان ملل و جامعه جهانی گفتند، فرستادن پول های میلیون دالری هفته وار را که سبب تقویت ظلم و جنایت طالب میشود را متوقف نموده و در عوض طالبان را به عنوان یک گروه تروریستی و ناقضین بین المللی حقوق بشر در لیست سیاه سازمان ملل قرار داده و به دادگاه های کیفری بین المللی بکشاند. زنان معترض افغانستان تأکید کرده که در افغانستان، زنان از هرگونه نقش آفرینی در حیات اجتماعی محروم و بصورت کل از جامعه حذف شده اند. به باور معترضان اکنون در سیاست و در اجتماع جایی برای زنان و حقوق زنان نبوده، زنان همیشه مورد تعرض و تجاوز واقع شده و فقط برای چانه‌زنی‌ها و معاملات سیاسی روی میز مذاکرات قرار می‌گیرد. معترضان گفتند که زنان امروز در افغانستان به آگاهی سیاسی و مدنی رسیده و در مقابل ظلم و حق تلفی ها سکوت نکنند، آنان می‌گویند که بزرگترین دست‌‌آورد زنان در دهه‌های اخیر، همین خود‌آگاهی و بینش سیاسی و اجتماعی آنها است که آنان را وا می‌دارد تا صدای خود را بلند کنند و به بی عدالتی نه بگویند، اما با مسلط شدن گروه طالبان اولین نیروی که در مقابل ظلم و جنایت بصورت قاطع ایستادگی کرده زنان بوده و تا اکنون این مبارزات حتا به قیمت از دست دادن جان شأن، ادامه دارد. معترضان گفت، اکنون زنان در افغانستان خواسته و مطالبات شأن را بصورت واضح مطرح کرده و از آن دفاع می‌کند. معترضان می‌گویند” ما زنان، امروز خواهان تساوی در حقوق و مشارکت در تمام عرصه‌های سیاسی، اجتماعی،اقتصادی، فرهنگی و هنری هستیم و برای رسیدن به این حق اساسی خود از تمام امکانات و ابزارهای ممکن استفاده خواهیم کرد.