نمایشگاه «هنر دختر آزادی» در سویدن به حمایت از زنان افغانستان پرداخت
فرخنده: در اعتراض به محدودیتهای طالبان علیه زنان و دختران افغان، نمایشگاهی زیر عنوان «هنر دختر آزادی است و تاریخ همان خواهد شد که ما میخواهیم» در شهر اوربرو سویدن برگزار شده است. این نمایشگاه که هدف آن آزادیخواهی و تشویق به مقاومت در برابر طالبان است، روز شنبه، ۷ میزان، افتتاح شد و برای مدت دو ماه ادامه خواهد داشت. ساناز حکیمی، نقاش و برگزارکننده این نمایشگاه، اظهار داشت که هنرمندان و نویسندگان میتوانند نقش مهمی در تغییرات اجتماعی ایفا کنند و لازم است که خاموش نمانند. او تأکید کرد که آثار هنری مانند نوشتهها، مجسمهها، نقاشیها و فیلمها میتوانند به خلق سوژههایی برای تغییر و مبارزه کمک کنند. حکیمی با بیان اینکه «در کشور من افغانستان، نهایت ظلم بر زنان میشود»، هدف خود را بیان صدای زنان افغان از طریق این مجموعه آثار اعلام کرد. در تمام آثار به نمایش درآمده، یک شخصیت سبز رنگ وجود دارد که نماد آزادیخواهی و تشویق به مقاومت است. حکیمی همچنین خاطرنشان کرد که با هنر نقاشیاش در برابر طالبان مبارزه میکند و امیدوار است که زنان افغانستان روزی به آزادی دست یابند. این نمایشگاه بهعنوان یک پلتفرم برای حمایت از زنان افغان و جلب توجه جهانی به وضعیت آنها عمل میکند و انتظار میرود که مخاطبان را به تفکر و عمل ترغیب کند.
شلاق زدن یک زن در ملأعام توسط طالبان در فاریاب
فرخنده: در تازهترین رویداد مرتبط با مجازاتهای بدنی طالبان، یک زن در ولایت فاریاب به اتهام «داشتن رابطه نامشروع و فرار از منزل» در محضر عام شلاق زده شد. بر اساس خبرنامهای که دادگاه عالی طالبان منتشر کرده است، این زن به ۳۰ ضربه شلاق محکوم شد و علاوه بر آن، به شش ماه زندان نیز محکوم گردید. این اقدام در حالی صورت گرفته که جامعه جهانی، از جمله سازمان ملل متحد، بهشدت از ادامه مجازاتهای بدنی در ملأعام انتقاد کرده است. با این وجود، طالبان همچنان به این شیوه مجازات ادامه میدهند. سازمانهای حقوق بشری نیز بارها اعتراض کردهاند که افراد متهم توسط طالبان بدون دسترسی به وکیل مدافع و بدون رعایت استانداردهای قانونی محاکمه و مجازات میشوند. گزارشها نشان میدهد که در سه سال گذشته، بیش از ۶۲۰ نفر، شامل زنان، در ولایتهای مختلف افغانستان توسط طالبان در ملأعام شلاق زده شدهاند. این روند با واکنش تند نهادهای حقوق بشری و ملل متحد مواجه شده که آن را نقض آشکار حقوق بشر میدانند و خواستار توقف فوری چنین مجازاتهایی هستند.
قتل یک زن در ولسوالی شیرینتگاب ولایت فاریاب
فرخنده: منابع محلی در ولسوالی شیرینتگاب ولایت فاریاب اعلام کردهاند که یک زن ۴۲ ساله به نام مروه به قتل رسیده است. به گفته یکی از منابع، مروه ساکن روستای «تورتکل» این ولسوالی بوده و شب گذشته (شنبه، ۷ میزان) به طرز خشونتآمیزی توسط فرد یا افرادی ناشناس خفه شده است. این منبع افزود که تا کنون انگیزه و چگونگی قتل مروه مشخص نیست و مقامهای رسمی طالبان در فاریاب نیز تاکنون هیچگونه اظهارنظری در این زمینه نکردهاند. متأسفانه، هر روز مواردی از قتل و کشف جسد در ولایتهای مختلف افغانستان گزارش میشود و عوامل این جنایات غالباً به افراد ناشناس نسبت داده میشود. این وضعیت نگرانکننده، بیانگر افزایش خشونتها و نقضهای حقوق بشر در این مناطق است.
مبارزه با سنتها: گذر از دل محدودیتها تا دفاع از حقوق زنان
فرخنده: در دل شهری که جادههایش برایم ناآشنا بود و زبان مردمانش غریبه، تلاشم برای یافتن محل مصاحبه با چالشهای پیدرپی همراه شد. گم شدن در راهها و سردرگمی در ایستگاهها، حس بیگانگیام را عمیقتر میکرد. اما با یاری مردم، بالاخره به مقصد رسیدم؛ جایی که زنی با لبخندی شیرین و نگاه پرامید منتظر من بود. در مقابل من زنی ایستاده بود که خود را «راحل تلاش» معرفی کرد. او مدافع حقوق زنان از ولایت بلخ است و دارای لیسانس حقوق و علوم سیاسی با گرایش روابط بینالملل میباشد. راحل با لبخندی شیرین شروع به صحبت کرد و خاطرات دوران تحصیلش را با من در میان گذاشت. او در بغلان تا صنف دهم درس خوانده بود و باقی تحصیلاتش را در بلخ به پایان رسانده است. به یاد میآورد که پس از بازگشت از مهاجرت و تجربه جنگ، امید تازهای به زندگی داشت. “در آن زمان، فکر میکردیم که کشورمان به سمت آبادی پیش میرود و ما باید تلاش کنیم تا برای مردم خود مفید باشیم.” او این کلمات را با حسی از امید و تلاش بیوقفه برای آینده بیان کرد. با یادآوری دوران مکتبش، راحل از شرایط سخت اما پراهمیت آن زمان میگوید: “امکانات زیادی در دسترس نبود، اما ما با تمام توان درس میخواندیم.” با اینکه او علاقه زیادی به ژورنالیزم داشت، موفق نشد در آن رشته قبول شود و به رشته ادبیات دری رفت. اما از آنجایی که به ادبیات علاقهای نداشت، مدتی از تحصیل فاصله گرفت تا بالاخره تصمیم گرفت در رشته حقوق و علوم سیاسی ادامه تحصیل دهد. در ادامه، راحل از چالشهای فرهنگی و اجتماعیای که بهعنوان یک دختر در بغلان تجربه کرده بود، صحبت کرد. او به این موضوع اشاره کرد که در جامعه سنتی بغلان، تفکرات سنتی و فرهنگهای محلی هنوز بسیار قوی بودند. “مکتبها جدا بودند، ما در لیسه نسوان درس میخواندیم و اساتید ما نیز خانم بودند. نوع پوششمان هم تحت نظارت شدید مکتب و خانواده بود.” راحِل درباره تجربیاتش از رفتارهای جامعه نسبت به زنان صحبت میکند: “ما در مکتب همیشه با چالشهایی از سوی پسران مواجه بودیم. تفکری بود که دخترها باید هرچه زودتر ازدواج کنند و اگر به تحصیل ادامه دهند، ممکن است مسیرهای نادرست را انتخاب کنند.” او با انتقاد از این ذهنیت میگوید: “حتی در مسیر راه به مکتب هم مورد آزار قرار میگرفتیم.” با این حال، راحل تأکید میکند که در طول تحصیلاتش، تمامی قوانین و اصول اسلامی در مکتب و دانشگاه رعایت میشد و هیچ انحرافی از این چارچوب وجود نداشت. او با افتخار میگوید: “اساتید ما همیشه بر اهمیت نماز و وضو تأکید داشتند و ما هرگز با چیزی که مخالف اصول اسلامی باشد، مواجه نشدیم.” اما این زن قوی و مصمم، پس از فارغالتحصیلی و مواجهه با مشکلات شخصی، بار دیگر تحصیل را ترک کرد. با وجود همه سختیها، او دوباره به دنبال فرصتهای جدید رفت و این بار در رشته روابط بینالملل موفق شد به تحصیلاتش ادامه دهد. راحِل امیدوارانه به تجربههای خود از فضای دانشگاهی اشاره میکند: “در دانشگاه هم ما همیشه تحت نظر بودیم. حتی با وجود اینکه تعداد دختران در کلاس کم بود، هیچگاه مورد آزار قرار نگرفتیم.” او تأکید میکند که فرهنگ حجاب و پوشش مناسب همیشه رعایت میشد و فضایی آرام و منظم برای تحصیل فراهم بود. این مصاحبه، بازتابدهنده تجربهها و چالشهای زنی است که در برابر فشارهای فرهنگی و اجتماعی جامعهای سنتی ایستادگی کرده و با تلاش و پشتکار به موفقیتهایی دست یافته است. در ادامه، راحل درباره تفکرات سنتی پیرامون نقش زنان در جامعه و چگونگی قربانی شدن آنها در سیاستگذاریهای مردسالارانه بحث میکند، موضوعی که همچنان نیازمند تحلیل عمیق و گفتگوهای بیشتر است. راحِل تلاش با نگاهی عمیق به بحث خود ادامه میدهد. او با اشاره به واقعیتهای تلخ جامعه افغانستان میگوید: “یکی از دلایل اصلی قربانی شدن زنان در این سیاستها، ایدئولوژی طالبان است. آنها نمیپذیرند که زن آگاه باشد. هیچوقت نخواهید دید که دختری از طالبان در برابر این گروه ایستادگی کند و از حقوق خود دفاع کند.” این سخنان پژواکی از درد و رنجی است که بسیاری از زنان افغانستان با آن دست و پنجه نرم میکنند. راحِل میگوید که طالبان از آگاهی زنان میترسند. او با لحنی تلخ میگوید: “دختران طالبان که در آمریکا و لندن تحصیل میکنند، هیچگاه از حقوق زنان در افغانستان دفاع نمیکنند، زیرا آنها در جوامعی زندگی میکنند که نیاز به مبارزه ندارند؛ زندگیشان تأمین است و نیازی به فریاد زدن برای حقوقشان ندارند.” او به تأثیر عوامل خارجی و پشت پردههایی که طالبان را به صحنه آوردند، اشاره میکند: “باداران طالبان در تلاشاند که نسخهای از اسلام را در افغانستان پیاده کنند؛ همانهایی که طالبان را بزرگ کردند و به این کشور تقدیم کردند.” این نکته که طالبان نه تنها به واسطه فرهنگ و ایدئولوژی خود بلکه با حمایتهای بینالمللی به قدرت رسیدهاند، نکتهای کلیدی در تحلیل وضعیت زنان در افغانستان است. راحِل در ادامه از استفاده طالبان از زنان بهعنوان ابزار سیاسی صحبت میکند: “طالبان با هرچه بیشتر محدود کردن زنان، میخواهند فشار بیشتری بر جامعه جهانی وارد کنند. آنها میخواهند با اعمال این فشارها، مشروعیت جهانی به دست آورند.” در نگاه راحل، زن آگاه کلیدی برای تغییر جامعه است. او بهوضوح میگوید: “اگر زنان افغانستان آگاه باشند، هرگز اجازه نخواهند داد که پسرانشان به صف طالبان بپیوندند و خود را در حملات انتحاری قربانی کنند. زنان آگاه هیچوقت اجازه نمیدهند که ایدئولوژی طالبان بر خانوادهشان مسلط شود.” این گفتهها نمایانگر اهمیت آگاهی و آموزش زنان در مبارزه با خشونت و افراطگرایی است. با صدایی پر از اطمینان، راحل تأکید میکند که این استراتژیها برای اطمینان از سکوت زنان طراحی شدهاند. “طالبان میخواهند زنان در برابر قربانی شدن پسرانشان سکوت کنند، از آنها حمایت کنند و حتی افتخار کنند که فرزندانشان به بهشت میروند. آنها نمیخواهند زن افغانستان صدای اعتراضش را بلند کند.” راحِل همچنین مقایسهای با سایر کشورهای اسلامی میکند. او به پاکستان و عربستان اشاره میکند: “در پاکستان، زنان آزادانه زندگی میکنند، خبرنگارند، رانندگی میکنند و هر نوع لباسی که بخواهند میپوشند. آیا پاکستان یک کشور اسلامی نیست؟ عربستان که زمانی بسیار سختگیر بود، حالا هم تغییرات زیادی کرده است.” اما افغانستان، به گفته راحل، بهعنوان یک پروژه
ایستادگی تا پای جان: زنان افغانستان در برابر سرکوب طالبان
فرخنده: اعضای جنبش “آینده نوین افغانستان” به رهبری نرگس سادات، فعال حقوق زنان، با انتشار قطعنامهای اعلام کردند که تا پای جان در برابر “سرکوب، محدودیت و نادیدهگرفتن” حقوق زنان توسط طالبان خواهند ایستاد. این جنبش که تازه تأسیس شده، تأکید کرده که سه سال حاکمیت طالبان چهره واقعی این گروه را نمایان کرده است، گروهی که “از هیچ نوع ظلم” به مردم افغانستان دریغ نکرده است. زنان معترض در این قطعنامه بیان کردند که طالبان با تصویب “قانون امر به معروف و نهی از منکر” نشان دادند که هیچ حقی برای زنان قائل نیستند و آنان را تنها “برده و وسیله زاد و ولد” میدانند. این قطعنامه به عزم و اراده زنان مبارز افغانستان اشاره کرده و بر این نکته تأکید دارد که آنان از وحشت این “گروه خونخوار” هراسی ندارند و زندان، شکنجه، توهین و مرگ را به جان خریدهاند. جنبش آینده نوین افغانستان همچنین از سکوت جامعه جهانی، بهویژه ایالات متحده، در برابر اقدامهای طالبان انتقاد کرده و تأکید کرد که بهدنبال نادیده گرفتن حقوق زنان و دختران افغانستان، در حال مذاکره و معامله هستند. این جنبش از جامعه جهانی خواسته است تا هرگونه حمایت مالی و سیاسی خود از طالبان را متوقف کرده و در ایجاد یک حکومت همهشمول مبتنی بر اراده مردم افغانستان اقدام کنند. حاکمیت طالبان از دید این جنبش، “رژیمی تبعیضگرا، فاسد، قومگرا، مستبد و دیکتاتور” توصیف شده است.
حوا، در سایه گرد و غبار پشمتکانی به امید آینده روشن دخترانش
فرخنده: در گوشهی یکی از کوچههای خاکآلود غرب کابل، جایی که هر روز مردم با سر و صدای زندگی بیدار میشوند و به دنبال کار و غریبی خود میروند، حوا، مادر هشت فرزند، از بامداد تا شام مشغول پشمتکانی است. او در همان کوچهی کوچک زندگی میکند، جاییکه خانههای کاهگلی و سیمانی به چشم میخورد و در هم فشردهاند. مردمانش با سختیهای روزگار دست و پنجه نرم میکنند. حوا ۴۵ سال دارد؛ اما چهرهاش حکایت از سالهایی دارد که تأثیر و سنگینیشان را در خطخطهای صورتش میتوان دید. هر صبح زود، پیش از طلوع آفتاب، او به کوچه میآید، با دستانی زبردست و چشمانی خسته که هنوز گرد و غبار روز گذشته را میتوان در آنها دید. او روز را در میان انبوه پشمهای پر از گرد و خاک میگذراند، با ابزارهای سادهای مثل چوب یا «چپچک» که از سالهای دور به ارث برده، پشم خام را از گرد، خاک و خار جدا میکند و شروع به تکاندن میکند. هر ضربهای که به پشم میزند، ذرات غلیظ گرد و خاک به هوا بلند میشوند و در میان نور کمرنگ صبحگاهی میرقصند. نفس کشیدن در این هوا سخت است، اما حوا دیگر به آن عادت کرده است؛ او با لباس مخصوص و ماسک خود را میپوشاند تا مبادا گرد و غبار به دهانش برود. زندگی در این کوچهها همیشه با سختی همراه بوده و او راهی جز پذیرش آن ندارد. حوا که از ولایت بامیان است، مادر هشت فرزند است. شوهرش را در انفجاری از دست داده و حالا تنها نانآور خانه است. فرزندانش با بافتن قالین به مادرشان کمک میکنند. روزهای حوا به تکاندن پشم و شبهایش با مورهدوزی سپری میشود. درآمدی که از این کار به دست میآورد، به سختی خوراک و پوشاک فرزندانش را تأمین میکند. حوا میگوید: «هشت سال میشود که شوهرم را در انفجاری از دست دادم. از آن سال، خودم نانآور خانهام و هیچ کمککنندهای ندارم. پنج دختر و سه پسر دارم. از کودکی تلاش کردم تا مکتب بخوانند و آیندهی روشنی داشته باشند. خودم نمیخوردم و به اولادهایم میدادم. خیلی سختی روزگار را دیدم. تازه دو دخترم به پوهنتون دولتی راه پیدا کرده بودند و امیدم به آنها بود، که طالبان آمد و حالا دوباره ناامید شدهام. دختران بیچارهام روزانه در خانه قالینبافی میکنند و من از ترس طالبان به آنها میگویم که روزانه از خانه بیرون نروند. پسرهایم هم در حال خواندن مکتب هستند.» شغل پشمتکانی، که با گرد و غبار غلیظ همراه است، علاوه بر مزد اندک، باعث شده حوا چندین بار به داکتر مراجعه کند. حوا میگوید: «من خیلی وقت است که اینجا پشمتکانی میکنم و برایم مشکلات تنفسی به وجود آمده است. چندین بار داکتر مرا منع کرده که دیگر پشمتکانی نکنم، اما فعلاً هیچ کاری نیست و مجبورم تا این شغل را، حتی به ضرر جانم، ادامه دهم. من در اینجا برای هر گارد پشمتکانی ۳۰۰ افغانی میگیرم و هر گارد را تا یک هفته میتوانم تمام کنم.» این در حالیست که زنان با چالشهای روزافزون روبرو هستند، از منع تعلیم و تحصیل گرفته تا فقر و بیکاری. زنان با مزد اندک روزانه به کارهای سخت مشغولند تا فرزندانشان در آسایش زندگی کنند. حوا با صدایی خفیف، که از پشت ماسک به سختی شنیده میشود، میگوید: «از طالبان میخواهم دروازههای دانشگاه را باز کنند تا دختران ما مثل ما بیسواد نباشند و برای مردم زمینهی کار را فراهم کنند.» کبرا علیزاده
فارن پالیسی: ضرورت واکنش آمریکا به زنستیزی طالبان
فرخنده: نشریه فارن پالیسی در تحلیلی خواستار واکنش جدی ایالات متحده به سیاستهای زنستیزانه طالبان شد. این تحلیل اشاره میکند که با وجود زندانی شدن زنان افغانستان در خانهها و محرومیت آنان از حقوق اساسی، کشورهای اسلامی منطقه و ایالات متحده به فشار بر طالبان برای تغییر رفتارهایشان بیتوجه هستند. فارن پالیسی منع صدای زنان در اماکن عمومی، تحت عنوان «قانون امر به معروف و نهی از منکر» را به عنوان جدیدترین سطح آپارتاید جنسیتی طالبان توصیف کرده است. این قانون جدید در بحبوحه مبارزات انتخاباتی ایالات متحده اعلام شد، اما هیچ یک از نامزدهای ریاست جمهوری به حقوق زنان افغانستان توجهی نشان ندادهاند. در این تحلیل آمده که سیاست اصلی آمریکا در قبال افغانستان همچنان بر مهار تهدیدهای تروریستی متمرکز است، و از حقوق زنان افغانستان غفلت میشود. به تازگی جنرال دیوید پترائوس، رئیس پیشین سازمان CIA، در مصاحبهای با العربیه، ضعف طالبان در مهار گروههای تروریستی مانند داعش خراسان و تحریک طالبان پاکستانی را «نگرانکننده» توصیف کرده است. فارن پالیسی همچنین اشاره میکند که تهدیدهای آمریکا مبنی بر منزوی کردن طالبان بیاثر است، چرا که کشورهایی مانند چین، روسیه، پاکستان و قطر به دلایل اقتصادی و امنیتی با این گروه تعامل دارند. این نشریه تأکید دارد که از زمان خروج ایالات متحده از افغانستان، هیچ سیاست فعالی برای حمایت از زنان افغانستان وجود نداشته و این مسئولیت به سازمان ملل متحد سپرده شده است. در این تحلیل، پیشنهاد شده است که ائتلافی از کشورهای اسلامی تشکیل شود تا «درک طالبان از شریعت» را به چالش بکشد. فارن پالیسی هشدار میدهد که نادیده گرفتن افغانستان توسط رئیسجمهور آینده آمریکا، به معنای نادیده گرفتن تهدیدات بالقوه علیه ایالات متحده است.
اروپا: آپارتاید جنسیتی طالبان جنایت علیه بشریت است
فرخنده: امروز (پنجشنبه)، پارلمان اروپا با تصویب یک قطعنامه قانون امر به معروف طالبان را به شدت محکوم کرده و خواستار به رسمیتشناختن «آپارتاید جنسیتی» در افغانستان شده است. این قطعنامه به قوانین تازه طالبان که زنان و دختران را از زندگی عمومی حذف کرده، به شدت اعتراض کرده است. نمایندگان پارلمان اروپا در این قطعنامه اشاره کردهاند که زنان افغانستان به ازدواجهای اجباری زودهنگام مجبور شده و قربانی خشونتهای جنسی، شلاق و سنگسار میشوند. این پارلمان شجاعت زنان افغانستان را تحسین کرده و با آنها ابراز همبستگی کرده است. در این قطعنامه از اتحادیه اروپا خواسته شده که آپارتاید جنسیتی را به عنوان جنایتی علیه بشریت به رسمیت بشناسد و طالبان را به دادگاه کیفری بینالمللی معرفی کند. همچنین خواستار ایجاد یک مکانیزم تحقیق مستقل برای پاسخگو کردن طالبان و تحریمهای جدید اتحادیه اروپا علیه این گروه شده است. پارلمان اروپا همچنین دولتهایی که در حال عادیسازی روابط با طالبان هستند را مورد انتقاد قرار داده است. یادآوری میشود که قانون تازه وزارت امر به معروف طالبان که صدای زنان را «عورت» توصیف میکند و دیدار میان زن و مرد بیگانه را منع کرده، با واکنشهای شدید جامعه جهانی از جمله سازمان ملل متحد مواجه شده است.
شلاق زدن دو زن در ملأ عام توسط طالبان در فاریاب
فرخنده: امروز (سهشنبه)، نیروهای طالبان دو زن و یک مرد را در ولایت فاریاب در شمال افغانستان به اتهام «زنا و فرار دادن یک زن از منزل» در برابر همگان شلاق زدند. این اقدام تحت نظارت دادگاه عالی طالبان صورت گرفت. براساس بیانیه دادگاه، یکی از زنان ۳۹ ضربه شلاق دریافت کرد و به یک سال زندان نیز محکوم شد، در حالی که زن دیگر ۲۹ ضربه شلاق خورد. همچنین، یک مرد به اتهام «فرار دادن زن از منزل» ۳۹ ضربه شلاق خورد. این تنها مورد اخیر از اعمال مجازاتهای بدنی در مناطق تحت کنترل طالبان نیست. در طول هفته گذشته، طالبان دستکم ۱۰ نفر را در ولایتهای مختلف به اتهامهای گوناگون در برابر دیدگان عمومی شلاق زدهاند. همزمان با این رویدادها، سازمان ملل متحد در گزارش سهماهه خود که امروز منتشر شد، تأکید کرده است که طالبان به اجرای مجازات بدنی در ملأ عام ادامه میدهند. به عنوان مثال، در ۴ جون (۱۵ جوزا)، در ورزشگاه شهر سرپل، ۶۳ نفر (۱۵ زن و ۴۸ مرد) به اتهاماتی مانند سرقت مسلحانه، روابط خارج از ازدواج، فرار از خانه و لواط، در حضور عموم شلاق خوردند. این مجازاتها نگرانیهای جدی بینالمللی را درباره وضعیت حقوق بشر در افغانستان برانگیخته است.
نقش مادران در پیشگیری از نقص عضو کودکان
داکتر ثریا ایزدپناه، یکی از پزشکان برجسته بخش جراحی پلاستیک در افغانستان، در گفتگو با” رسانه فرخنده” تاکید بر اهمیت تغذیه و سلامت روان مادران، به بررسی عواملی میپردازد که سبب نقص عضو در کودکان میشوند. او با روایتهایی تأثیرگذار از تجربههای خود در شفاخانه، به اهمیت حمایت خانواده و جامعه در مقابله با این مشکلات اشاره میکند و دختران افغان را به امید و تلاش برای ساختن آیندهای روشنتر ترغیب مینماید. داکتر ایزدپناه میگوید، یکی از معضلاتی که بسیاری از کودکان کشور با آن دست به گریبان هستند: نقص عضو است. او معتقد است که سوتغذیه و مشکلات روانی مادران از عوامل اصلی این مشکل هستند. به گفته او، والدین، به ویژه مادران، باید از نظر روحی و جسمی در شرایط مناسبی باشند تا بتوانند فرزندان سالمی تربیت کنند. وی تأکید میکند: “جسم تابع روان انسان است. وقتی یک کودک از نظر روحی خوب باشد، به طور طبیعی جسم او هم در سلامت خواهد بود.” او بر اهمیت تغذیه مناسب و رفتار سالم مادران اشاره میکند و میگوید این دو عامل به صورت مستقیم بر سلامت مادر و فرزند تأثیرگذار است. پژوهشگران بر این باورند که مجموعهای از عوامل ژنتیکی و محیطی میتوانند منجر به بروز نقص عضو در اطفال شوند. داکتر ثریا از عوامل اجتماعی مانند اقتصاد ضعیف خانوادهها، سوتغذیه مادران، ازدواجهای نزدیک خانوادگی، و مشکلات روانی مادران یاد میکند. همچنین، عوامل محیطی مانند آسیبپذیری مادران در مناطق جنگزده و استفاده از داروهای خاص در دوران حاملگی نیز در این زمینه مؤثر هستند. داکتر ایزدپناه در گفتگو با ما از تجربیات خود در محیط کار شفاخانه و برخورد با بیماران میگوید. او به خاطراتی از مادرانی اشاره میکند که به دلیل نقص عضو فرزندشان دچار شرم و خجالت شدهاند. او به یاد میآورد: “هیچ فرزندی برای والدین خود زشت نیست، اما در جامعه ما والدین احساس شرم و حقارت میکنند.” او داستان مادری را روایت میکند که پس از تولد فرزندش، به دلیل نقص عضو، روی او را پنهان میکرد. با این حال، بعد از عمل جراحی موفق، مادر و فرزند با خوشحالی شفاخانه را ترک کردند. او همچنین از بیماری یاد میکند که به دلیل وضعیت اقتصادی ضعیف، مدیر مدرسهاش تصمیم گرفت هزینههای جراحی او را بر عهده بگیرد. این اقدام، حس همدلی و مسئولیتپذیری در جامعه را برای دکتر ایزدپناه بسیار ارزشمند جلوه داد. داکتر ثریا در سال ۱۳۵۴ در کابل به دنیا آمد. او از کودکی با مسئولیتهای سنگین روبهرو شد. در زمانی که او دانشآموز کلاس هشتم بود، مادرش به شدت بیمار شد. این بیماری مادر، او را بر آن داشت که هدف مشخصی برای آینده خود تعیین کند و در راه طبابت قدم بردارد. او معتقد است: “کسی که درد را تجربه میکند، بهتر میتواند آن را درک کند.” دوران تحصیل او با سختکوشی فراوان همراه بود. پس از فارغالتحصیلی از لیسه نسوان افشار، با رتبه بالا وارد انستیتوت دولتی طب کابل شد و سپس تخصص خود را در جراحی پلاستیک از شفاخانه میوند گرفت. او طی ۲۳ سال اخیر در شفاخانههای افغانستان خدمت کرده و همواره تلاش کرده تا بهترین درمانها را به بیماران خود ارائه دهد. داکتر ایزدپناه از حمایتهای بیدریغ همسرش نیز یاد میکند. او میگوید: “همسرم همیشه پشتیبان من بوده، حتی در نیمهشبها که به دلیل کار مجبور بودم به شفاخانه بروم.” به نظر او، یکی از رازهای موفقیتش در زندگی و کار، همراهی و حمایت همسرش بوده است. در پایان، داکتر ثریا پیامی برای همه دختران و زنان افغانستان دارد: “دختران باید به تحصیل و تعلیم ادامه دهند، چرا که آنها مادران آیندهاند و مادران هستند که میتوانند جامعهای خوب بسازند.” او از شرایط کنونی افغانستان ابراز امیدواری میکند و معتقد است که این وضعیت ناپایدار است و روزی بهبود خواهد یافت. گزارش: سهیلا گلستانی