زنان در آلبانیا: آپارتاید جنسیتی طالبان، جنایت علیه بشریت است
فرخنده: در آلبانیا، اشتراک‌کنندگان نشست زنان افغانستان با صدور قطعنامه‌ای از جامعه جهانی خواستار اقدامی قاطع برای پاسخگو کردن طالبان در برابر نقض مداوم حقوق بشر شدند. آنان تأکید کردند که باید آپارتاید جنسیتی در افغانستان تحت حکومت طالبان به‌عنوان جنایت علیه بشریت شناخته شود. این زنان همچنین خواستار تشکیل دولتی مشروع بر اساس اراده مردم افغانستان شدند که مشارکت برابر زنان و مردان در تمامی سطوح حکومتی را تضمین کند. در قطعنامه، بر تقویت ساختارهای پاسخگویی مانند دادگاه بین‌المللی جنایی برای پاسخگو کردن طالبان تأکید شد. یکی دیگر از نکات مهم این قطعنامه، تأسیس گروه کاری متشکل از نمایندگان تمامی اقشار بود تا منشور سیاسی زنان برای آینده افغانستان تدوین شود. اشتراک‌کنندگان نشست از جامعه جهانی خواستند که معیارهای مشخصی برای مستندسازی اصولی نقض حقوق بشر در افغانستان تدوین و منابع لازم برای آن تأمین گردد. در این نشست که با میزبانی اسپانیا و سویدن برگزار شد، بیش از ۱۰۰ زن از افغانستان حضور داشتند. آنان تأکید کردند که زنان افغانستان باید در تمامی سطوح تصمیم‌گیری، به‌ویژه در بخش کمک‌های بشردوستانه و تعامل با طالبان، نقش فعالی داشته باشند. این نشست نقطه امیدی برای آینده زنان افغان بود که در حال حاضر تحت محدودیت‌های شدید طالبان زندگی می‌کنند، و فرصتی برای جهان است که در کنار آنها بایستد و از حقوق‌شان حمایت کند، درست مانند مبارزات مشابهی که در سراسر دنیا برای عدالت و حقوق بشر در جریان است.
محرومیت کامل زنان افغانستان از آزادی‌ها در روز جهانی دموکراسی
فرخنده: در آستانه روز جهانی دموکراسی، شهروندان افغانستان از محرومیت کامل از آزادی‌ها به‌ویژه در زمینه حقوق زنان و دختران خبر می‌دهند. به گفته آنان، طالبان تمامی آزادی‌های فردی و اجتماعی را سلب کرده و زنان و دختران را از حقوق اولیه خود، از جمله حق تحصیل، محروم کرده است. سازمان ملل متحد، ۱۵ سپتامبر را به عنوان روز جهانی دموکراسی معرفی کرده و امسال تمرکز خود را بر نقش هوش مصنوعی به عنوان ابزاری برای حکمرانی خوب قرار داده است. استفان دوجاریک، سخنگوی این سازمان، تأکید کرده که این روز فرصتی برای حمایت از حقوق بشر و تقویت نهادهای پاسخگو است. دبیرکل سازمان ملل متحد در پیام خود به مناسبت این روز، به اهمیت تقویت آزادی بیان و حقوق مدنی اشاره کرد. در افغانستان تحت اداره طالبان، تجلیل از روز جهانی دموکراسی در سایه نقض گسترده حقوق بشر به ویژه علیه زنان و دختران قرار دارد. طبق گزارش‌های یونسکو، بیش از ۱.۴ میلیون دختر از حق آموزش محروم شده‌اند. برخی از دختران افغان با بیان آموزه‌های اسلامی تأکید می‌کنند که مردم حق دارند از آزادی‌ها و حقوق فردی بهره‌مند شوند، اما طالبان حقوق آنها را نادیده گرفته است. حفیظه محب، یک دانشجوی سابق طب، با اشاره به تعطیلی دانشگاه‌ها برای دختران می‌گوید: «این وضعیت تمامی آرزوهای ما را نابود کرده است.» فاضله ریحانی، یک دانش‌آموز افغان نیز اظهار داشت که نبود آزادی و حق تحصیل برای دختران از بزرگ‌ترین مشکلات کنونی است. او می‌گوید که در سه سال گذشته دختران بالاتر از کلاس ششم نتوانسته‌اند به مدرسه بروند. تاریخ افغانستان نشان‌دهنده دوره‌هایی از دموکراسی است، اما با بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، تمامی دستاوردهای دموکراتیک و حقوق اساسی مردم افغانستان بار دیگر زیر پا گذاشته شده است.
فریاد عدالت: اعتراض زنان علیه کشتار هزاره‌ها در دایکندی
فرخنده: در پی حادثه تروریستی مرگبار در مرز بین ولایت دایکندی و غور، جنبش زنان پنجره امید با انتشار بیانیه‌ای و برگزاری اعتراضات خانگی و دیوارنویسی در دو مکان جداگانه در شهر کابل، خواستار محاکمه و مجازات عاملان این جنایت و به رسمیت‌شناسی آپارتاید جنسیتی و نسل‌کشی هزاره‌ها شد. این حادثه غم‌انگیز که در ولسوالی سنگ تخت و بندر ولایت دایکندی رخ داد، منجر به شهادت 14 تن از باشندگان قریه قریو دال و زخمی شدن 6 نفر دیگر شد. موتر حامل مردم محلی که به استقبال کربلایی‌ها می‌رفتند، توسط افراد مسلح متوقف شده و 20 نفر از شیعیان و هزاره‌های بی‌دفاع هدف تیراندازی قرار گرفتند. جنبش زنان پنجره امید در اعلامیه خود تأکید کرد که این اولین و آخرین حادثه نسل‌کشی هزاره‌ها نیست. بیش از یک قرن است که هزاره‌ها به دلیل قومیت و مذهب خود در مناطق مختلف کشور هدف کشتار، سرکوب و تبعیض قرار می‌گیرند. از مساجد و مکاتب گرفته تا ورزشگاه‌ها و مراسم مذهبی، هزاره‌ها در هیچ جای افغانستان احساس امنیت نمی‌کنند. با قدرت‌گیری طالبان و فراهم شدن زمینه برای فعالیت بیش از 20 گروه تروریستی، خطر نسل‌کشی علیه هزاره‌ها شدت گرفته است. طالبان که به گفته جنبش، خود حامی تروریسم و عامل ناامنی است، با شعارهای دروغین در تلاش است تا افکار عمومی جهانی را منحرف کند. جنبش زنان پنجره امید با تأکید بر اینکه این نسل‌کشی یک جنایت علیه بشریت است، خواستار آن شد که سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری جهان از این جنایات چشم‌پوشی نکنند و نسل‌کشی هزاره‌ها را به رسمیت بشناسند. گفتنی است که حملات علیه هزاره‌ها، به ویژه شیعیان، بیش از یک قرن پیش در افغانستان سابقه دارد. هزاره‌ها به دلیل قومیت و مذهب‌شان بارها هدف سرکوب، قتل‌عام و تبعیض قرار گرفته‌اند. یکی از نخستین و بزرگ‌ترین حملات علیه این قوم در زمان امیر عبدالرحمان خان (1880-1901) رخ داد که به قتل عام هزاران نفر و تبعید بسیاری دیگر منجر شد. در دوران معاصر، به‌ویژه پس از سقوط حکومت طالبان در سال 2001، موجی از حملات سازمان‌یافته علیه هزاره‌ها، به‌خصوص در مناطق مرکزی افغانستان و شهرهای بزرگی مانند کابل، رخ داده است. این حملات اغلب توسط گروه‌های افراطی نظیر طالبان و داعش انجام می‌شوند. هدف اصلی این گروه‌ها تضعیف هزاره‌ها به عنوان یک اقلیت قومی و مذهبی در افغانستان بوده و حملات آنها شامل مساجد، مکاتب، مراکز فرهنگی و حتی مراسم مذهبی این قوم شده است. در سال‌های اخیر، حملات به هزاره‌ها شدت بیشتری یافته است. یکی از نمونه‌های برجسته آن، حمله انتحاری در مکتب دخترانه “سیدالشهدا” در کابل بود که منجر به کشته شدن ده‌ها دختر جوان شد. همچنین، حملات متوالی به مراکز آموزشی و مذهبی هزاره‌ها در مناطق مختلف کشور، نشان‌دهنده سیستماتیک بودن این خشونت‌ها است. با روی کار آمدن دوباره طالبان در سال 2021، جامعه هزاره‌ها بیش از پیش در معرض خطر قرار گرفته است. طالبان متهم به بی‌توجهی به امنیت این اقلیت و حتی همکاری با گروه‌های افراطی در حملات علیه آنان هستند.
اتحادیه اروپا: قانون جدید طالبان ضربه‌ای جدی به حقوق زنان افغانستان است
فرخنده: اتحادیه اروپا در بیانیه‌ای قانون جدید “امر به معروف و نهی از منکر” طالبان را «ضربه جدی» به حقوق زنان و دختران افغانستان دانسته و تأکید کرده است که «ما نمی‌توانیم این موضوع را تحمل کنیم.» این اتحادیه هشدار داده که محدودیت‌های شدید این قانون، آزادی‌ها و حقوق شهروندان افغانستان، به‌ویژه زنان را به شدت تضعیف می‌کند. اتحادیه اروپا در بیانیه خود اعلام کرده است: «ما مراقب تضعیف حقوق بشر و اصول دموکراتیک خواهیم بود، به‌ویژه در مناطقی که رژیم‌های استبدادی این ارزش‌های جهانی را تهدید می‌کنند.» این اتحادیه همچنین خواستار تمدید مأموریت گزارشگر ویژه سازمان ملل در افغانستان شده است، با اشاره به وضعیت وخیم حقوق بشری و محدودیت‌های شدید علیه زنان و دختران در این کشور. بیانیه اتحادیه اروپا به شورای حقوق بشر سازمان ملل تأکید می‌کند که شرایط ایجاد شده توسط طالبان، به‌خصوص محدودیت‌های اعمال‌شده بر آموزش و کار زنان، نیازمند توجه فوری و کامل این نهاد بین‌المللی است. قانون جدید طالبان که توسط هبت‌الله آخندزاده توشیح شده، شامل ۳۵ ماده در ۱۱۴ صفحه است و صلاحیت‌های گسترده‌ای به مأموران امر به معروف و نهی از منکر (محتسبان) اعطا کرده است. این قانون به‌ویژه زنان را هدف قرار داده و صدای آنان را «عورت» معرفی کرده، همچنین الزام به پوشاندن چهره و بدن و جلوگیری از شنیده شدن صدای آنها از سوی مردان را وضع کرده است.
۹۰ نهاد جهانی خواستار به رسمیت شناسی آپارتاید جنسیتی در افغانستان شدن
فرخنده: در یک نامه سرگشاده که به اعضای شورای حقوق بشر ملل متحد ارسال شده، دست‌کم ۹۰ نهاد ملی و جهانی از جمله سازمان‌های حقوق بشری و مدنی خواستار به رسمیت شناختن آپارتاید جنسیتی در افغانستان شده‌اند. این نامه تاکید دارد که شرایط بحرانی حقوق بشری در افغانستان نیازمند توجه و اقدام فوری جامعه جهانی است. در این نامه، امضاکنندگان به‌ویژه بر لزوم تمدید و تقویت ماموریت گزارشگر ویژه ملل متحد در بخش حقوق بشر برای افغانستان تاکید کرده‌اند. آنان همچنین خواستار پاسخگو قرار دادن عاملان نقض حقوق بشر در کشور شدند. در بخشی از نامه آمده است: «تداوم یک فضای اختصاصی برای گفتگوی تعاملی پیشرفته در مورد وضعیت زنان و دختران در افغانستان را با پیگیری‌های معنی‌دار نسبت به گزارش گزارشگر ویژه درباره سرکوب زنان و دختران به وسیله طالبان تضمین کنید. ما همچنین از شما می‌خواهیم که درخواست‌ها برای به رسمیت شناختن و قانونی کردن آپارتاید جنسیتی به عنوان یک جرم تحت قوانین بین‌المللی را جدی بگیرید.» این نهادهای حقوق بشری و مدنی به‌ویژه به اقداماتی که طالبان در سه سال گذشته برای معکوس کردن پیشرفت‌های قبلی در زمینه حقوق بشر انجام داده‌اند، اشاره کرده و تاکید کرده‌اند که طالبان به‌عنوان قدرت حاکم، تعهدات بین‌المللی افغانستان را نادیده گرفته و محدودیت‌های گسترده و غیرقانونی را بر حقوق بشر تحمیل کرده‌اند. در ادامه نامه آمده است: «با ممنوعیت تحصیل در مقاطع متوسطه و دانشگاهی، اشتغال، آزادی گشت‌وگذار، عورت انگاری چهره و صدای زنان در جاهای عمومی و سایر حقوق و آزادی‌های اساسی و دسترسی به خدمات ضروری، زنان و دختران در حال حذف شدن از جامعه هستند.» این درخواست‌ها نشان‌دهنده نگرانی شدید از وضعیت کنونی حقوق بشر در افغانستان و فشار بر جامعه بین‌المللی برای اقدام جدی به‌منظور حمایت از حقوق زنان و دختران افغان است.
فشار بین‌المللی بر طالبان به خاطر قوانین ضد زن
فرخنده: در واکنش به محدودیت‌های تازه طالبان علیه زنان و دختران افغانستان، گروهی از زنان در اسپانیا اقدام به جمع‌آوری امضا کرده‌اند تا دولت این کشور را ترغیب کنند که پرونده‌ی طالبان را به دادگاه کیفری بین‌المللی ارجاع دهد. این اقدام به‌ویژه پس از تصویب قانون جدید طالبان که به‌طور خاص صدای زنان را در خارج از خانه ممنوع کرده، شدت یافته است. کریستینا مونخه، دانشمند علوم سیاسی و عضو سازمان «ماس دیموکراسیا» (Más Democracia)، از طریق حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی اکس (اکس) توضیح داده است که این دادخواست توسط گروهی از زنان که به دنبال بهبود کیفیت دموکراسی و افزایش مشارکت سیاسی هستند، منتشر شده است. سازمان «ماس دیموکراسیا» خود را یک تشکل سیاسی مردمی معرفی می‌کند که هدف آن تأثیرگذاری بر نهادها، احزاب، رسانه‌ها و افکار عمومی برای بهبود دموکراسی است. در این دادخواست، از دادگاه کیفری بین‌المللی خواسته شده است که برخورد طالبان با زنان و دختران افغانستان را به‌عنوان «جنایت علیه بشریت» شناسایی کند. متن نامه به وضوح بیان می‌کند که مسئولان بیش از ۱۰۰ قانون و فرمان سرکوبگر علیه زنان و دختران افغان باید محاکمه شوند. بانو مونخه اعلام کرده است که این دادخواست در ساعات ابتدایی بیش از هزار امضا جمع‌آوری کرده است. همچنین، گروهی از زنان اسپانیایی که این ابتکار را آغاز کرده‌اند، از دولت اسپانیا خواسته‌اند تا به‌طور فعال این پرونده را در دادگاه کیفری بین‌المللی پیگیری کند و «در برابر جامعه بین‌المللی، خشونت نهادینه‌شده علیه زنان افغان را محکوم کند و اقدامات مشخصی برای ریشه‌کن کردن این خشونت و تضمین حقوق همه زنان و دختران» ارائه دهد. در این نامه، زنان و دختران افغانستان تحت رژیمی سرکوبگر توصیف شده‌اند که حقوق ابتدایی آنها نقض می‌شود و در آن با ظلم، خشونت، سرکوب، آزار و تحقیر مداوم روبه‌رو هستند. ترویج‌دهندگان این ابتکار بر اهمیت اقدام جهانی در برابر نقض حقوق بشر تأکید می‌کنند و از جامعه بین‌المللی می‌خواهند که به‌طور فعال در برابر وضعیت زنان افغانستان واکنش نشان دهد. آنها نوشته‌اند: «جامعه جهانی باید موضع‌گیری کند و اجازه ندهد که نقض حقوق اساسی زنان و دختران صرفاً به‌دلیل زن بودن ادامه یابد. این اقدامات علیه زنان افغان بدون شک جنایت علیه بشریت محسوب می‌شود و بر اساس ماده ۷ اساسنامه رم، همان‌طور که گزارشگر ویژه سازمان ملل درخواست کرده است، باید به‌عنوان آپارتاید جنسیتی در نظر گرفته شود.» قانون جدید طالبان که به‌نام «قانون امر به معروف» شناخته می‌شود، اخیراً تصویب شده و شامل محدودیت‌های شدیدی از جمله ممنوعیت صدای زنان در بیرون از خانه است. این قانون با واکنش‌های گسترده داخلی و جهانی مواجه شده است و انتقادات زیادی را برانگیخته است.
طالبان برنامه‌های آموزشی رادیو مکتب در خوست را متوقف کردند
فرخنده: پس از توشیح قانون جدید امربالمعروف ونهی از منکر طالبان، این گروه در ولایت خوست خواستار متوقف برنامه های آموزشی «رادیو مکتب» و رادیو های محلی این ولایت برای دختران شدند. یک منبع معتبر که نخواست هویت اش در گزارش ذکر شود دیروز جمعه(۹سنبله) به رسانه‌ها گزارش داده است که ریاست معارف ولایت خوست به مسؤلان رادیو های محلی هشدار داده است که نشر برنامه های آموزشی برای دختران بالاتر از صنف ششم را متوقف کند. خیروگل منگل، معاون ریاست معارف طالبان در این ولایت گفته است که در برنامه های آموزشی ممکن است بین دختران و مسؤلان رادیو ها مکالمه رد و بدل شود و این عمل خلاف قانون جدید طالبان است. منبع می گوید که رادیو مکتب پس از حاکمیت طالبان در سه ولایت خوست، پکتیکا و پکتیا برای دختران بالاتر از صنف ششم برنامه های آموزشی را نشر می کرد که هزار ها دختر در این سه ولایت از همین طریق آموزش می دیدند. طالبان اما نشرات آن را نیز متوقف کرده است. این در حالی است که به تازگی ملا هیبت الله آخون زاده رهبر طالبان قانون را توشیح کرده است که بر اساس آن صدا، صورت، بدن و زنان را در اماکن عمومی عورت خوانده است. قانون که واکنش های تند جامعه ی جهانی و فعالان حقوق بشر و حقوق زنان را بر انگیخته است.
فشار سازمان همکاری اسلامی بر طالبان برای حقوق زنان
فرخنده: در حاشیه پنجاهمین نشست وزیران خارجه سازمان همکاری اسلامی، طارق‌علی بخیت، معاون این سازمان، در دیداری با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، بر ضرورت تجدید نظر طالبان در تصمیمات خود درباره تحصیل دختران و کار زنان تأکید کرد. این دیدار در حالی انجام شد که به امیرخان متقی اجازه داده نشد در عکس رسمی آغاز نشست شرکت کند. مشابه این اتفاق در سال ۱۴۰۰ نیز رخ داده بود، زمانی که این مقام طالبان نتوانست در کنار دیگر وزیران خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در اسلام‌آباد عکس بگیرد. نشست پنجاهم وزیران خارجه سازمان همکاری اسلامی امروز با محوریت «توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و ارتباطات درون سازمان همکاری اسلامی: ابزار کلیدی برای مبارزه با فقر و ناامنی» آغاز شد و به مدت دو روز ادامه خواهد داشت. حسین ابراهیم طه، دبیرکل سازمان همکاری اسلامی، در سخنرانی افتتاحیه خود به جنگ غزه اشاره کرد و تأکید کرد که این سازمان به تلاش‌های خود برای مقابله با عواقب تجاوزات اسرائیل بر مردم فلسطین ادامه خواهد داد. وی همچنین بر ادامه تلاش‌های سازمان برای دفاع از منافع جوامع مسلمان در مقابله با تروریسم، اسلام‌هراسی، و ترویج گفت‌وگو بین ادیان و فرهنگ‌ها تأکید کرد. سازمان همکاری اسلامی از زمان بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، مکرراً بر اهمیت رعایت حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان و دختران در این کشور تأکید کرده است.
سازمان ملل و جنبش‌های اعتراضی در صحنه اعتراض به قانون طالبان
فرخنده: در پی توشیح قانون جدید «امر به معروف و نهی از منکر» توسط طالبان، بخش زنان سازمان ملل متحد در یک بیانیه شدیداللحن، خواستار لغو فوری این قانون شدند. سازمان ملل، در روز چهارشنبه ۷ سنبله، این قانون را «زن‌ستیزانه» خوانده و اظهار داشت که اجرای آن به حذف زنان از اجتماع و وضع محدودیت‌های شدید بر زندگی خصوصی آنان منجر خواهد شد. طبق بیانیه سازمان ملل، طالبان با این قانون، که صدا، صورت، و بدن زنان را به عنوان «عورت» در نظر می‌گیرد، به طور سیستماتیک زنان را از زندگی عمومی و اجتماعی حذف کرده است. این انتقادات جهانی به ویژه پس از آن شدت گرفت که ملا هیبت‌الله آخوندزاده، رهبر طالبان، قانون جدید را امضا کرد. هیلاری کلینتون، وزیر خارجه پیشین ایالات متحده، این قانون را «افتضاح» خوانده و جوزپ بورل، مسئول سیاست‌های خارجی اتحادیه اروپا، از وحشت اتحادیه اروپا نسبت به این قانون خبر داده است. در این میان، طالبان واکنش‌های جهانی به این قانون را «خلاف شریعت اسلامی» خوانده و بر ادامه اجرای آن تأکید کرده‌اند. در ادامه اعتراضات به قانون جدید طالبان، جنبش «زنان به سوی آزادی» نیز در روز چهارشنبه ۷ سنبله با برگزاری یک گردهمایی اعتراضی، خواستار محاکمه و مجازات رهبران طالبان شدند. این جنبش، توشیح قانون جدید را زاییده‌ی «استبداد و ظلم» دانسته و از جامعه جهانی خواسته است که طالبان را منزوی کرده و از تعامل با این گروه خودداری کند. اعضای این جنبش همچنین از سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری خواسته‌اند تا سکوت نکنند و برای تحریم و محاکمه رهبران طالبان اقدام کنند. آنها به مردم افغانستان نیز توصیه کرده‌اند که برای مبارزه علیه طالبان از شک و تردید پرهیز کرده و به مقاومت ادامه دهند. قانون جدید طالبان، که صورت، صدا و بدن زنان را به عنوان «عورت» معرفی کرده است، موجب واکنش‌های گسترده داخلی و بین‌المللی شده است. در این زمینه، واکنش‌های تند جهانی و اعتراضات داخلی نشان‌دهنده تنش‌های فزاینده و نگرانی‌های عمیق از وضعیت حقوق زنان در افغانستان است.
هیلاری کلینتون: توشیح قانون جدید طالبان افتضاح است
هیلاری کلینتون وزیر خارجه ی سابق آمریکا روز گذشته( ۷سنبله) در صفحه ایکس خود نوشته است که جهان باید در برابر سیاست های زن ستیزانه ی طالبان ایستادگی کند. وی با اتتقاد تند از توشیح قانون جدید امربالمعروف و نهی از منکر طالبان، آن را افتضاح خوانده و گفته است که« آیا می خواهید بیبینید که بنیادگرایی تا کجا می تواند برود.» خانم کلینتون هم چنان خواستار موضیع گیری جهان علیه سیاست طالبان شده است. این در حالی است که ملا هیبت الله آخون زاده رهبر طالبان به تازگی قانون را توشیح کرده است که بر اساس آن صورت، صدا و بدن زنان عورت گفته شده است. قانون که واکنش ها و انتقادهای تند جامعه ی جهانی و فعالان حقوق بشر و معترضان را بر انگیخته است. پیش از این نیز جوزپ بورل مسؤل سیاست های خارجی اتحادیه ی اروپا دوشنبه(۵سنبله) طی یک بیانیه با ابراز نگرانی از وضعیت زندگی زنان افغانستان گفته بود که اتحادیه ی اروپا از توشیح قانون جدید هیبت الله وحشت زده شده است. فعالان حقوق زنان نیز یک هشتک اعتراضی را تحت عنوان(صدای ما عورت نیست). در شبکه های اجتماعی راه اندازی کرده است.