جنبش زنان افغانستان: جهان باید در برابر نقض حقوق زنان توسط طالبان اقدام کند
فرخنده: جنبش تحول تاریخ زنان افغانستان، در اعلامیه‌ای خواستار اقدامات عملی جهانی برای پایان دادن به نقض حقوق بشر در افغانستان شده است. این جنبش بر لزوم به‌رسمیت‌شناسی «آپارتاید جنسیتی» در افغانستان و ارجاع طالبان به دادگاه لاهه تأکید دارد. در این اعلامیه، طالبان به نقض «ساختارمند و گسترده» حقوق زنان متهم شده‌اند و آمده است: “طالبان با آگاهی از واکنش‌های ناکافی جامعه بین‌المللی، به‌طور مداوم حقوق بشر را نقض می‌کنند.” جنبش از جامعه جهانی خواسته است که با اقدامات عملی به این نقض‌ها پایان دهد. این اعلامیه در پی اقدام مشترک آلمان، هالند، استرالیا و کانادا منتشر شده است، که گفته‌اند قصد دارند به دلیل نقض کنوانسیون «رفع تبعیض علیه زنان» از طالبان به دادگاه بین‌المللی شکایت کنند. تاکنون بیش از ۲۶ کشور و سازمان، از جمله آنتونیو گوترش دبیرکل ملل متحد، از این حرکت حمایت کرده‌اند. جنبش تحول تاریخ زنان افغانستان نیز از این کارزار حمایت کرده و اعلام کرده است که جهان نباید در برابر نقض حقوق زنان ساکت بماند و باید تعهد خود به حقوق بشر را با اقدامات عملی ثابت کند.
درخواست زنان معترض برای به‌رسمیت‌شناسی آپارتاید جنسیتی در افغانستان
فرخنده: گروهی از زنان معترض تحت عنوان «جنبش شنبه‌های ارغوانی» از سازمان ملل متحد و نهادهای بین‌المللی خواسته‌اند که آپارتاید جنسیتی در افغانستان را به‌طور رسمی به‌رسمیت بشناسند و اقدامات جدی برای مقابله با آن انجام دهند. این جنبش اعلام کرده است که به‌رسمیت‌شناختن آپارتاید جنسیتی گامی مهم در تحقق عدالت برای میلیون‌ها زن و دختر افغان است که روزانه با شدیدترین اشکال سرکوب و تبعیض مواجه هستند. در بیانیه‌ی این جنبش آمده است که سازمان ملل و نهادهای بین‌المللی باید به درخواست زنان افغانستان برای محاکمه و پاسخگو کردن طالبان به‌عنوان عاملان جنایات علیه بشریت و اعمال آپارتاید جنسیتی، پاسخ مثبت دهند. آن‌ها تأکید کرده‌اند که جامعه‌ی بین‌المللی باید با اعمال فشارهای دیپلماتیک و حقوقی، برای پایان دادن به «آپارتاید وحشتناک قرن بیست‌ویکم» اقدام کند. این درخواست در حالی مطرح می‌شود که سه سال پس از تسلط طالبان بر افغانستان، زنان و دختران همچنان با محدودیت‌های شدیدی مواجه هستند. طالبان دسترسی زنان به آموزش و کار را تقریباً به‌طور کامل ممنوع کرده‌اند و حقوق اساسی آن‌ها را نادیده می‌گیرند. فعالان حقوق بشر و زنان این سیاست‌ها را آپارتاید جنسیتی می‌دانند و خواستار جرم‌انگاری و مقابله با آن در سطح بین‌المللی شده‌اند. همچنین، کشورهایی مانند آلمان، کانادا، هلند و استرالیا با صدور یک بیانیه‌ی مشترک هشدار داده‌اند که اگر طالبان به تبعیض جنسیتی پایان ندهند، آن‌ها این گروه را به‌دلیل نقض کنوانسیون منع تمام اشکال تبعیض علیه زنان به دادگاه بین‌المللی خواهند کشاند. این بیانیه تا کنون از حمایت بیش از ۲۰ کشور جهان برخوردار شده است. جنبش شنبه‌های ارغوانی تأکید کرده است که اکنون زمان آن رسیده تا سازمان ملل و جامعه جهانی از سیاست‌های محافظه‌کارانه فاصله بگیرند و با دفاع اساسی از حقوق زنان و حمایت از عدالت، در برابر طالبان و اقدامات سرکوبگرانه آن‌ها بایستند.
گوترش: طالبان، یکی از فاحش‌ترین نظام‌های سرکوب‌گر است
فرخنده: انتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با اشاره به وضعیت کنونی افغانستان تحت اداره طالبان، این رژیم را به عنوان یکی از «فاحش‌ترین نظام‌های سرکوب‌گر» در تاریخ معاصر توصیف کرده است. وی در اظهارات خود در اکس، ضمن بیان نگرانی‌های عمیقش، تأکید کرد: «آن‌چه در افغانستان اتفاق می‌افتد، می‌تواند با برخی از فاحش‌ترین نظام‌های سرکوب در تاریخ مقایسه شود.» دبیرکل سازمان ملل همچنین اعلام کرد که از تمامی کشورها و سازمان‌هایی که خواهان رفع محدودیت‌های «تبعیض‌آمیز» علیه زنان و دختران توسط طالبان هستند، حمایت می‌کند. این سخنان در پی تشدید نگرانی‌ها درباره نقض حقوق بشر و به ویژه حقوق زنان در افغانستان ابراز شده است. در همین راستا، کشورهای آلمان، استرالیا، هلند و کانادا در یک اعلامیه مشترک اعلام کردند که به دلیل نقض کنوانسیون «رفع هرگونه تبعیض علیه زنان» از طالبان به دادگاه بین‌المللی دادگستری شکایت خواهند کرد. وزیران خارجه این کشورها هشدار داده‌اند که اگر طالبان تا شش ماه دیگر به نقض حقوق بشر، به ویژه حقوق زنان، پایان ندهند، آنان را به دادگاه لاهه خواهند کشاند. این اقدام آلمان، استرالیا، هلند و کانادا با حمایت گسترده‌ای از سوی فعالان حقوق بشر در داخل افغانستان و دیگر کشورها مواجه شده و نشان‌دهنده عزم بین‌المللی برای مقابله با نقض‌های فاحش حقوق بشر در این کشور است.
وزیر خارجه استرالیا در سازمان ملل از سیاست‌های طالبان علیه زنان انتقاد کرد
فرخنده: پنی وانگ، وزیر خارجه استرالیا، در سخنرانی خود در هفتاد و نهمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به شدت از محدودیت‌های اعمال‌شده توسط طالبان بر زنان در افغانستان انتقاد کرد. او تاکید کرد که این سیاست‌ها به آینده افغانستان آسیب می‌زنند و مانع پیشرفت و توسعه این کشور می‌شوند. وانگ به‌طور ضمنی افزود که اگر طالبان به دنبال پیشرفت و ثبات افغانستان هستند، باید زمینه مشارکت همه اقوام و گروه‌های اجتماعی، به‌ویژه زنان، در عرصه‌های مختلف زندگی اجتماعی و حکومتی را فراهم کنند. این اظهارات پس از آن مطرح شد که استرالیا، آلمان، هلند و کانادا در یک نشست حاشیه‌ای مجمع عمومی اعلام کردند که به دلیل نقض «کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان» توسط طالبان، قصد دارند از این گروه به دادگاه بین‌المللی دادگستری شکایت کنند. وزیران خارجه این چهار کشور هشدار دادند که اگر طالبان تا شش ماه دیگر به نقض حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان، پایان ندهند، پرونده آنان به دادگاه لاهه ارجاع خواهد شد. از زمان بازگشت طالبان به قدرت، حقوق اساسی شهروندان افغانستان، به‌ویژه زنان، به شدت محدود شده است. طالبان مانع ادامه تحصیل دختران بالاتر از کلاس ششم شده‌اند و حقوق آنان در زمینه کار و مشارکت اجتماعی را نیز سلب کرده‌اند. در آخرین اقدام، طالبان با تصویب «قانون امر به معروف و نهی از منکر» صدای زنان را در اماکن عمومی که مردان حضور دارند ممنوع کرده‌اند و چهره آنان را نیز جزو «عورت» اعلام کرده‌اند، موضوعی که با واکنش منفی علمای اهل سنت مواجه شده است. بسیاری از این علما تاکید دارند که این تفسیر افراطی از دین اسلام و مذهب حنفی است و چهره زنان در زمره عورت قرار نمی‌گیرد. این محدودیت‌های شدید بر زنان و دختران افغان از سوی جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری به شدت محکوم شده است و بسیاری معتقدند که این اقدامات طالبان، نه تنها به زنان بلکه به کل جامعه افغانستان آسیب می‌رساند.
حمایت ۲۶ کشور از اقدام علیه طالبان به‌خاطر نقض حقوق زنان در افغانستان
فرخنده: در پی افزایش نگرانی‌ها درباره نقض حقوق بشر و تبعیض‌های شدید علیه زنان و دختران در افغانستان، بیست و شش کشور در بیانیه‌ای که از سوی وزارت خارجه آلمان منتشر شده، از ابتکار چهار کشور شامل آلمان، استرالیا، هالند و کانادا برای به دادگاه کشاندن طالبان حمایت کردند. این کشورها شامل آلبانیا، آندورا، بلجیم، بلغاریا، چیلی، کرواسیا، فنلند، هندوراس، ایرلند، آیسلند، کوریای جنوبی، لتوانیا، لیختن‌اشتاین، لوکزامبورگ، مالاوی، مراکش، مولداوی، مونته‌نگرو، رومانیا، اسلوونی، اسپانیا و سویدن هستند. در این بیانیه، این کشورها به طور مشترک، نقض گسترده و نظام‌مند حقوق بشر و سوءاستفاده از آن در افغانستان، به‌ویژه تبعیض جنسیتی علیه زنان و دختران را به شدت محکوم کردند. وزارت خارجه آلمان در این اعلامیه تأکید کرد: «ما بارها از افغانستان و مقام‌های حاکم (طالبان) خواسته‌ایم تا طبق قوانین بین‌المللی، به‌ویژه قوانین حقوق بشر، عمل کرده و حقوق بشر تمامی افغان‌ها را حفاظت کنند. اما وضعیت نه تنها بهبود نیافته، بلکه به‌طور مستمر وخیم‌تر می‌شود.» این کشورها همچنین بیان کردند که به‌طور رسمی اقداماتی را برای درخواست از طالبان جهت توقف نقض‌های حقوق زنان به‌راه انداخته‌اند. وزارت خارجه آلمان همچنین تصریح کرد که مقام‌های طالبان را به‌عنوان نماینده مشروع مردم افغانستان به رسمیت نمی‌شناسد و عدم تحقق تعهدات حقوق بشری افغانستان را به‌عنوان یک مانع کلیدی در عادی‌سازی روابط با این گروه توصیف کرده است. در این بیانیه آمده است: «مقام‌های طالبان باید مسئولیت رعایت و اجرای تعهدات حقوق بین‌المللی افغانستان را بر عهده بگیرند، به‌ویژه در خصوص حذف تبعیض علیه زنان و دختران.» به گفته وزارت خارجه آلمان، از زمان به‌دست‌گرفتن قدرت توسط طالبان، زنان و دختران در افغانستان با شدیدترین نقض نظام‌مند حقوق بشر مواجه شده‌اند. فرمان‌ها و احکام اتخاذ شده توسط طالبان به‌طور گسترده و نظام‌مند، زنان و دختران را از زندگی عمومی منع کرده و آن‌ها را با تبعیض جنسیتی شدید مواجه ساخته‌اند. این وزارتخانه در ادامه تصریح کرد که قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان «قصد دارد نیمی از جمعیت را خاموش کرده و زنان و دختران را از زندگی عمومی حذف کند». همچنین آلمان تأکید کرد که زندگی بسیاری از زنان و دختران در افغانستان به‌گونه‌ای است که مانند زندگی در حبس خانگی بوده و آن‌ها از عزت انسانی خود محروم شده‌اند. در نهایت، این بیانیه به وضوح نشان می‌دهد که جامعه بین‌المللی به طور جدی در حال بررسی اقدامات قانونی برای پاسخگو کردن طالبان به‌خاطر نقض حقوق بشر در افغانستان است و انتظار دارد که وضعیت حقوق بشر در این کشور هر چه سریع‌تر بهبود یابد.
عفو بین‌الملل: پاسخ‌گویی طالبان به تبعیض‌های علیه زنان در افغانستان الزامی است
فرخنده: سازمان عفو بین‌الملل از تلاش‌های بین‌المللی برای پاسخگو کردن طالبان به دلیل تبعیض‌های شدید علیه زنان و دختران در افغانستان استقبال کرد و خواستار استفاده از تمام راه‌های ممکن، از جمله پیگیری قضایی در دادگاه بین‌المللی دادگستری، برای مقابله با نقض مداوم حقوق بشر در این کشور شد. اگنس کالامار، دبیرکل عفو بین‌الملل، اظهار داشت که طالبان زندگی زنان و دختران افغانستان را غیرقابل تحمل کرده‌اند و به طور سیستماتیک آن‌ها را از تمامی عرصه‌های زندگی حذف کرده‌اند. او از اقداماتی که برای پاسخگو کردن طالبان در چارچوب قوانین بین‌المللی صورت گرفته، به‌عنوان گامی مهم در جهت تأمین عدالت برای زنان افغانستان استقبال کرد. این سازمان بر ضرورت تکمیل این اقدامات با تلاش‌های گسترده‌تر برای رسیدگی به سایر جنایات جاری و گذشته در افغانستان تأکید کرد. کالامار گفت: «جهان باید در کنار زنان و دختران شجاع افغانستان ایستاده و از حقوق آن‌ها دفاع کرده و طالبان را پاسخگو کند.» چهار کشور کانادا، آلمان، استرالیا و هالند با نشر بیانیه‌ای هشدار داده‌اند که در صورت ادامه تبعیض جنسیتی توسط طالبان، این گروه را به دلیل نقض کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان، به دادگاه بین‌المللی دادگستری خواهند کشاند. تا کنون بیش از ۲۰ کشور دیگر، از جمله اسپانیا، کره جنوبی، سویدن و رومانی از این بیانیه حمایت کرده‌اند. اگرچه افغانستان عضو کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان است، اما طالبان، که به‌عنوان حکومت رسمی افغانستان به رسمیت شناخته نشده‌اند، به این کنوانسیون متعهد نیستند. وزیران خارجه این کشورها اعلام کرده‌اند که حتی اگر طالبان دادگاه بین‌المللی دادگستری را به رسمیت نشناسند، تصمیمات این دادگاه تأثیر بازدارنده‌ای بر کشورهایی خواهد داشت که قصد دارند روابط دیپلماتیک خود را با طالبان عادی‌سازی کنند. طالبان در واکنش به این اتهامات، ادعاهای مربوط به نقض حقوق بشر و تبعیض جنسیتی را «پروپاگاندای» نادرست توصیف کرده‌اند.
فوزیه کوفی از شکایت علیه طالبان حمایت کرد
فرخنده: فوزیه کوفی، نماینده سابق مجلس افغانستان، به شدت از اقدام کشورهای آلمان، کانادا، هالند و استرالیا مبنی بر شکایت رسمی علیه طالبان در پیوند به نقض «کنوانسیون رفع تمامی تبعیض‌ها علیه زنان» در دادگاه جزای بین‌المللی حمایت کرده است. خانم کوفی در پستی در اکس (توییتر) خاطرنشان کرد که این کنوانسیون تنها سند حقوقی بین‌المللی نیست که طالبان با الحاق افغانستان به آن، نقض کرده‌اند. او تأکید کرد که نهادهای بین‌المللی باید اقداماتی جدی، از جمله وضع قوانین کیفر برای «آپارتاید جنسیتی»، را در دستور کار خود قرار دهند تا به افراد آسیب‌پذیر این اعتماد را بدهند که می‌توانند به نظام حقوقی جهانی امید داشته باشند. آلمان، آسترالیا، هالند و کانادا به دلیل نقض مکرر حقوق زنان و دختران در افغانستان اعلام کرده‌اند که طالبان را به دادگاه بین‌المللی دادگستری در لاهه خواهند کشاند. براساس گزارشی از خبرگزاری دی‌پی‌ای آلمان، این کشورها در پیش‌نویس بیانیه‌ای از نیویورک خواستار پایان دادن طالبان به نقض حقوق زنان و پایبندی به تعهدات بین‌المللی خود شده‌اند. این شکایت به‌دلیل نقض‌های شدید حقوق بشر علیه زنان و دختران، طالبان را در معرض پیگرد قرار خواهد داد. در همین راستا، افغانستان که از امضاکنندگان «کنوانسیون رفع تمامی تبعیض‌ها علیه زنان» به شمار می‌رود، به شدت تحت فشار جامعه بین‌المللی قرار دارد تا به تعهدات خود عمل کرده و نقض‌های حقوق بشری را متوقف کند. این اقدام کشورهای غربی نشان‌دهنده اراده جهانی برای مبارزه با نقض‌های گسترده حقوق بشر در افغانستان و حمایت از حقوق زنان و دختران این کشور است.
انتقادهای تند جهانی در رابطه به فتنه خواندن چهره زنان از سوی رهبر گروه طالبان
فرخنده: در پی تصویب قانون جدید طالبان که چهره و صدای زنان را «عورت» اعلام می‌کند، هبت الله آخندزاده، رهبر این گروه، در نشستی با مقامات محلی در ولایت کندز، چهره زنان را «فتنه» خواند و بر ضرورت پوشاندن آن تأکید کرد. این اظهارات با واکنش‌های منفی داخلی و بین‌المللی روبه‌رو شده است. عالمان سنی در افغانستان به این اظهارات واکنش نشان داده و تأکید کردند که بر اساس مذهب حنفی، چهره و دستان تا مچ زنان جز عورت محسوب نمی‌شود. این تأکید نشان‌دهنده برداشت‌های افراطی از دین اسلام و مذهب حنفی است که نگرانی‌های جدی را در جامعه به‌وجود آورده است. آخندزاده در این نشست به‌طور صریح اعلام کرد که از این پس «شرعیت» به‌طور کامل در افغانستان تطبیق خواهد شد. قانون جدید تحت عنوان «قانون امر به معروف و نهی از منکر»، دیدن چهره و شنیدن صدای زنان در مکان‌های عمومی را که مردان حضور دارند، حرام اعلام کرده است. این قانون با واکنش‌های شدید از سوی جامعه جهانی مواجه شده است. وزیر خارجه آلمان، این اقدام را «صفحه‌های نفرت از زنان» توصیف کرده و درباره عواقب آن هشدار داده است. علاوه بر این، رهبر طالبان در نشست خود از عدم پایبندی مردم و اعضای طالبان به ادای «پنج وقت نماز در جماعت» انتقاد کرد و گفت که مردم اصول نماز را به‌درستی نمی‌فهمند. این اظهارات با اعتراض برخی شهروندان مواجه شده که آن را توهین به باورهای دینی خود می‌دانند و تأکید دارند که پیش از حاکمیت طالبان نیز مسلمان بوده و نماز را به درستی ادا می‌کرده‌اند. نوار صوتی این نشست عصر دیروز (سه‌شنبه، ۳ میزان) توسط ارگ تحت اداره طالبان منتشر شد. این تحولات نگرانی‌ها را نسبت به وضعیت حقوق بشر و آزادی‌های زنان در افغانستان افزایش داده و جامعه جهانی را به واکنش واداشته است.
درخواست دبیرکل سازمان ملل از طالبان برای رفع محدودیت‌ها علیه زنان افغانستان
فرخنده: آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در نشست جانبی این سازمان به موضوع وضعیت زنان افغانستان پرداخت و از طالبان خواست تا محدودیت‌های تبعیض‌آمیز علیه زنان و دختران را فوراً بردارند و مکاتب و دانشگاه‌ها را برای دختران بالاتر از صنف ششم باز کنند. وی با تأکید بر بحران عمیق تبعیض و ستم مبتنی بر جنسیت در افغانستان، اشاره کرد که زنان و دختران این کشور به‌طور عمده در خانه‌های خود محبوس هستند و به آزادی رفت‌وآمد و دسترسی به تحصیل و کار محروم شده‌اند. گوترش به قانون «امر به معروف و نهی از منکر» طالبان اشاره کرد و آن را ابزاری برای حذف سیستماتیک زنان و دختران از زندگی عمومی توصیف کرد. او افزود: «این قانون به سلب حقوق و آزادی‌های زنان و دختران افغانستان ادامه می‌دهد و آن‌ها را از امکانات ابتدایی زندگی محروم می‌کند.» دبیرکل سازمان ملل تأکید کرد که آموزش دختران یکی از سریع‌ترین راه‌ها برای آغاز توسعه اقتصادی و بهبود وضعیت اجتماعی و سلامت در افغانستان است و بدون مشارکت زنان تحصیل‌کرده، این کشور نمی‌تواند به جایگاه شایسته‌اش در جامعه جهانی دست یابد. گوترش در پایان خاطرنشان کرد که سازمان ملل به تعامل با زنان و گروه‌های زنان افغان ادامه خواهد داد و جامعه بین‌المللی باید با آنان همبستگی کند. او به کشورهای جهان و سازمان‌ها، از جمله سازمان همکاری اسلامی، پیوسته و خواستار احترام به حقوق اساسی دختران و زنان افغانستان شد. طالبان، پس از تسلط بر کشور، محدودیت‌های شدیدی علیه زنان و دختران وضع کرده‌اند و هرگونه انتقاد از قوانین خود را جرم اعلام کرده‌اند.
واشنگتن پست: سرکوب شدید زنان در قانون جدید طالبان
فرخنده: روزنامه واشنگتن پست در گزارشی اعلام کرده است که طالبان به منظور اجرای قانون جدید «امر به معروف و نهی از منکر» در مناطق شهری افغانستان، سرکوب زنان را تشدید کرده‌اند. به گفته این گزارش، پس از تصویب این قانون، اداره امر به معروف طالبان قدرت بی‌سابقه‌ای برای مجازات افراد در کابل و سایر شهرها پیدا کرده است. این گزارش می‌افزاید که حضور مأموران امر به معروف طالبان در اماکن عمومی و جاده‌های کابل و دیگر شهرها افزایش یافته است. این مأموران در ایستگاه‌های موترها و مکان‌های عمومی به دنبال زنانی می‌گردند که پوشش مورد نظر طالبان را رعایت نمی‌کنند یا در مکان‌های عمومی می‌خندند و صدای خود را بلند می‌کنند. طبق این گزارش، تعدادی از زنان در تماس‌های تلفنی به واشنگتن پست گفته‌اند که تمامی امیدهایشان برای تغییر سیاست‌های طالبان نسبت به زنان از بین رفته است. طالبان پس از بازگشت به قدرت، حقوق انسانی و اساسی زنان را به شدت محدود کرده و با تصویب قانون جدید، حتی صدای زنان در حضور مردان را حرام اعلام کرده‌اند. براساس این قانون، طالبان چهره زنان را نیز جزو عورت دانسته و زنان را ملزم به پوشاندن کامل صورت و بدن کرده‌اند. این اقدامات طالبان واکنش‌های گسترده‌ای در داخل و خارج از افغانستان به دنبال داشته است، اما تاکنون هیچ تغییری در سیاست‌ها و رفتار طالبان مشاهده نشده است.