دختری نوجوان، امیدهای بر باد رفته و نگاهی پر از رویا
فرخنده: در میان آرامش لحظهای که صدای باد از لای ارکندیشن به گوش میرسید، روبروی دختری نشستم که نگاهش عمیقتر از سن و سالش بود. کرشمه بارش از دیار پنجشیر منطقه دره هزاره، نوجوانی پرشور از فراگیری دانش، با لبخندی تلخ از روزی سخن گفت که رویاهایش پشت درهای بسته مکتب جا مانده، و او برای همیشه زندگیاش را تغییر یافته یافت. برای هماهنگی مصاحبه با او، تماس میگیرم، با جبین باز وقت را مشخص کرد و من روز معین برای مصاحبه خانه شان رسیدم. مکان مناسبی را برای مصاحبه انتخاب کردیم وقتی روبرویش نشستم و نگاهم به چهره کرشمه بارش افتاد، دیدم دختری جوان با نگاهی عمیق و جدی. سکوتی کوتاه اتاق را فرا گرفت، فقط صدای باد ملایم از لای ارکندیشن به گوش میرسید. ضبط صوت ام را روشن کردم و با لحنی گرم و دوستانه گفتم: «کرشمه، میخواستم از تو درباره روزی بپرسم که طالبان وارد کابل شدن. آنروز برات چطور بود؟» کرشمه لبخندی تلخ زد و سرش را پایین انداخت، انگار که یادآوری آن روزها برایش سخت بود. بعد از مکثی کوتاه گفت: «آن روز رو هیچوقت یادم نمیره. ما در مکتب امتحان چهارنیم ماهه داشتیم. آخرین روز امتحان بود. همه ما استرس داشتیم ولی نمیدانستیم که چیزی خیلی بزرگتر از نتیجه امتحان داره اتفاق میافته. وقتی استاد پارچههای امتحان را داد و آرزوی موفقیت کرد، حس کردم که این آخرین باریه که مکتب رو میبینم. وقتی از مکتب بیرون میرفتم، حس کردم تمام رویاها و آرزوهای من در همان ساختمان باقی ماندن.» من نوت سوالات ام را بالا آورده و گفتم: «یعنی همان روز فهمیدی که چی اتفاقی افتاده؟» کرشمه سری تکان داد. «حس عجیبی داشتم، انگار که چیزی در دلم میگفت دیگه هیچوقت به مکتب برنمیگردم. وقتی رسیدم خانه، تلویزیون را روشن کردم و دیدم که طالبان وارد کابل شدن. مردم وحشتزده در سرکها میدویدن، بعضیها میخواستن فرار کنن، بعضیها گریه میکردن. آن لحظهای بود که فهمیدم زندگیم برای همیشه عوض شده.» با لحنی همدلانه پرسیدم: «چطور با این تغییرات کنار آمدی؟ وقتی مکتبها بسته شدن، تو چه احساسی داشتی؟» کرشمه آهی کشید و نگاهش را از پنجره به زمین دوخت. «اولش باور نمیکردم. فکر میکردم این یک تصمیم موقته و درهای مکتب دوباره باز میشن. هر روز با خودم میگفتم شاید فردا اوضاع بهتر شود. ولی آن فردا هیچوقت نیامد. درهای مکتب برای همیشه بسته شد و تمام امیدهای من هم با آن بسته شدن. من همیشه رویای تحصیل داشتم. میخواستم درس بخونم، کار کنم، یک روزی معلم شوم و به دختران یاد بدم که چطور برای حقوقشان بجنگن. ولی ناگهان همه چیز ازمن گرفته شد.» با دقت به حرفهای کرشمه گوش میدادم و بعد پرسیدم: «چی شد که تصمیم گرفتی به اعتراضها بپیوندی؟» کرشمه با جدیت بیشتری ادامه داد: «وقتی فهمیدم که دیگه راه برگشتی نیست و مکتبها برای همیشه بسته شدند، نمیتوانستم ساکت بمانم. دیدم که صدها دختر مثل من دارند رویاهایشان را از دست میدهند. همان موقع بود که تصمیم گرفتم به اعتراضها بپیوندم. ما چند تا دختر از ولایات مختلف جمع شدیم و در جادهها رفتیم. میخواستیم صدای مان را به گوش دنیا برسانیم. ولی طالبان حتی صدای ما را هم نخواستند بشنوند. میگفتن صدای زن نباید شنیده شود.» با تعجب پرسیدم: «یعنی چی؟» کرشمه لبخندی تلخی زد و گفت: «میگفتن صدای زن عورتِ و حرامه. حتی حق نداریم اعتراض کنیم. برای انان ما فقط باید در خانه بمانیم و آشپزی کنیم. من آن روزها با دخترای دیگه بودم، وقتی در جادهها فریاد میزدیم که حق تحصیل و کار داریم. ولی آنها با زور و تهدید ما را از سرکها بیرون کردند. بعضی از ما را دستگیر کردند، بعضیها را تهدید کردند که اگر دوباره بیرون بیایم، زندانی میشیم.» سری تکان دادم و با لحنی متفکرانه گفتم: «خیلی سخته که آدم صدای خودش را خفه شده ببینه. ولی تو هنوز امید داری، درسته؟» کرشمه نگاهی به چهره من انداخت و بعد از لحظهای سکوت گفت: «امید؟ نمیدانم. خیلی سخته امید را زنده نگهداشتن وقتی که هر روز یک تیکه از آرزوهایت پیش چشمت میمیره. ولی من نمیتوانم تسلیم شوم. خیلی از دخترای دیگه هنوز امید دارند. نمیتوانم ناامید شوم وقتی میبینم که هنوز آدمایی هستن که برای حقوقشان مبارزه میکنند. حتی اگه صدای ما رو نشنوند، حتی اگه دنیا چشمانش را به روی ما بسته باشه، ما نمیتوانیم تسلیم شویم.» لحظهای سکوت کردم و بعد آخرین سوالم را پرسیدم: «آینده را چطور میبینی، کرشمه؟ فکر میکنی روزی دوباره به مکتب برگردی؟» کرشمه نگاهی به افق خاکستری انداخت و با صدایی آرام گفت: «آینده؟ نمیدانم. شاید روزی درهای مکتب دوباره باز شوه. شاید روزی دوباره بتوانم آزادانه در جادهها کابل راه بروم و درس بخوانم. ولی برای حال، تنها چیزی که میدانم، این است که ما نمیتوانیم تسلیم شویم. حتی اگر همه چیز را ازما بگیرند، حتی اگر صدای ما را خفه کنند، ما باز هم ادامه میدهیم.» ضبطصوت ام را خاموش کردم. در سکوتی عمیق به چهره کرشمه نگریستم و در دل تحسینش کردم؛ دختری که با تمام سختیها هنوز تسلیم نشده بود.
سیما سمر: زنان افغانستان در آپارتاید جنسیتی طالبان قرار دارند
سیما سمر، رئیس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، در پنجاهوهفتمین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد اعلام کرد که زنان افغانستان تحت حاکمیت طالبان در شرایط «آپارتاید جنسیتی» زندگی میکنند. فرخنده: او طالبان را به تحمیل نوعی «بردهداری» بر زنان متهم کرده و تأکید کرد که هیچ رژیمی به اندازه طالبان حقوق بشر، بهویژه حقوق زنان و دختران را نقض نکرده است. خانم سمر همچنین اشاره کرد که نبود عدالت در افغانستان منجر به تغییرات سریع نظامهای سیاسی شده است. او با استناد به مصاحبههایی که با ۷۰۰۰ شهروند افغان، از جمله آوارگان در ایران و پاکستان انجام شده، بیان کرد که اجرای عدالت در جامعه آسیبدیده از جنگ، همانند درمان زخمهاست. او تأکید کرد که انتقامجویی نباید جای عدالت را بگیرد. وی با اشاره به بحران اقتصادی و فروش کودکان در افغانستان به دلیل فقر، وضعیت فعلی کشور را «غیرقابل قبول» دانست و از جامعه جهانی خواست که به این وضعیت توجه بیشتری داشته باشند. خانم سمر هشدار داد که بیتوجهی به نقض حقوق بشر و محدودیتهای گسترده علیه زنان در افغانستان میتواند پیامدهای منفی برای منطقه و جهان به همراه داشته باشد و نباید با بهانههای فرهنگی یا مسائل داخلی توجیه شود.
ذکیه؛ از فلج مغزی تا گدایی فرزندانش در پس کوچههای کابل
ذکیه، زنی چهلودو ساله از افغانستان، یکی از هزاران زن قربانی جنگ و بیثباتی در این کشور است. فرخنده: داستان او بازتابی از دههها جنگ و تباهی است که زندگیهای بیشماری را تحت تأثیر قرار داده است. ذکیه در سن بیستویک سالگی با مردی به نام عبدالرحمان، که در پولیس قندهار مشغول به کار بود، ازدواج کرد. زندگی آنها ساده اما آرام بود. با شش فرزند، زندگی برای ذکیه پر از مشغلههای خانهداری و تربیت کودکان بود. شوهرش هرچند در خط مقدم جنگ در قندهار بود، اما درآمد او به اندازهای بود که خانواده را بهخوبی تأمین کند. دو دختر و پسرانش به مکتب میرفتند و ذکیه نیز به امور روزمره زندگیاش میپرداخت. اما سال ۲۰۲۱، زمانی که طالبان بار دیگر کنترل افغانستان را بهدست گرفتند، سرنوشت این خانواده بهکلی دگرگون شد. عبدالرحمان دو ماه پیش از سقوط دولت، در قندهار کشته شد. این خبر برای ذکیه ضربهای شدید بود؛ او سکته کرد و به دلیل فلج مغزی توانایی حرکت و کنترل بدنش را از دست داد. ذکیه میگوید: “بعد از مرگ شوهرم، زندگی ما زیر و رو شد. دیگر هیچ درآمدی نداشتیم و حتی معاش شوهرم نیز پس از روی کار آمدن طالبان قطع شد. من توانایی شکایت یا درخواست کمک از هیچ نهادی ندارم، چون شوهرم در جنگ با طالبان کشته شد و طالبان دشمن نظامیان است.” فلج شدن ذکیه تنها یکی از مشکلات او بود. او دیگر نمیتوانست از فرزندانش مراقبت کند و پسران خردسالش، مجبور به گدایی در کوچههای کابل شدند. بزرگترین پسر او که تنها یازده سال دارد، به همراه برادران هشت و نه سالهاش روزانه به کوچهها میروند و از مردم برنج، آرد و دیگر مایحتاج را درخواست میکنند. ذکیه با ناراحتی میگوید: “پسرانم نباید این سرنوشت را داشته باشند. اما مجبورند.” وضعیت برای دختر کوچکش که بعد از مرگ پدر به دنیا آمده بود، حتی بدتر است. او به دلیل سوءتغذیه ضعیف و بیمار شده، زیرا ذکیه بعد از سکته قادر به شیر دادن به او نبود. “دخترم دو ماهه بود که پدرش شهید شد. از آن زمان تاکنون به خاطر نداشتن شیر مادر، ضعیف و بیمار شده است.” ذکیه، با بغضی در گلو، اضافه میکند: “طالبان تمام این بدبختیها را به سر ما آوردند. اگر آنها نمیآمدند، شاید میتوانستم کاری پیدا کنم و به زندگیام ادامه دهم. اما حالا فلج شدهام و هیچ کاری نمیتوانم انجام دهم. دخترانم از مکتب باز ماندهاند و هر روز وضعیت ما بدتر میشود.” این روایت، زندگی یک زن و خانوادهای است که در جغرافیای جنگ و بیعدالتی گرفتار شدهاند. داستان ذکیه نمادی از هزاران زندگی مشابه است که جنگ و خشونت آنها را نابود کرده است. گزارش: شماییل توانا ناصری
برنامه غذایی: زنان افغانستان در بحران غذا و حوادث اقلیمی قراردارند
فرخنده: برنامه جهانی غذا اعلام کرده است که افغانستان یکی از سختترین کشورها برای زنان است و بحرانهای پیدرپی در این کشور فشارهای شدیدی بر زنان و دختران وارد کرده است. در بیانیهای که این نهاد در شبکه اجتماعی اکس منتشر کرده، آمده است که زنان افغانستان با دسترسی محدود به مواد غذایی مواجهاند و کاهش کمکهای بشردوستانه این وضعیت را وخیمتر کرده است. همچنین، این نهاد به بحرانهای اقلیمی اشاره کرده و گزارش داده است که طی ماههای اخیر هزاران نفر به دلیل سیل و برفکوچ در مناطق مختلف افغانستان جان خود را از دست دادهاند. برنامه جهانی غذا تأکید کرده که زنان، به دلیل حضور بیشتر در خانهها، آسیبپذیری بیشتری در برابر این حوادث دارند. این سازمان همچنین هشدار داده است که بسیاری از زنان افغان ناچار شدهاند فرزندان خود را برای گدایی به خیابانها بفرستند، و تنها غذایی که این کودکان به خانه میآورند، منبع تغذیه خانوادههایشان است. طبق دادههای انستیتوت جورجتاون و مؤسسه تحقیقات صلح اسلو در اواخر سال ۲۰۲۳، افغانستان از نظر پیشرفت زنان در بین ۱۷۷ کشور در رتبه آخر قرار دارد.
از امید به ناامیدی: داستان نوریه و زندگی زنان افغانستان در حکومت طالبان
نوریه (نام مستعار) یکی از آخرین دختران بود که توانست در دانشگاههای افغانستان پیش از ممنوعیت حضور دختران توسط طالبان فارغالتحصیل شود. فرخنده: او با مشکلات فراوان پایاننامهاش را به اتمام رساند و با شوق و امید فراوان مدرک لیسانس خود را دریافت کرد. نوریه به این فکر میکرد که با استقلال و موفقیت راهی دنیای کار شود، اما نمیدانست که تاریخ تلخ برای زنان افغانستانی دوباره تکرار میشود. مانند سکینه و صدها زن دیگر، نوریه هم به سرنوشت بیکار شدن و خانهنشینی دچار شد. نوریه با آهی از روزهای گذشته یاد میکند و میگوید: “زندگی من قبل از حضور طالبان خوب و خوش بود. آرامش داشتیم، دانشگاه میرفتم، درس میخواندم و خوشبختانه پایاننامهام را بهخوبی دفاع کردم و فارغالتحصیل شدم.” اما در سال ۲۰۲۲، که هزاران جوان از دانشگاههای افغانستان فارغالتحصیل شدند، هیچ فرصت شغلی مناسبی در این کشور بحرانزده وجود نداشت. اکنون که نظام افغانستان به شدت مردسالار است، زنان در نهادهای دولتی حضوری ندارند، مگر در حوزههای معارف و صحت عامه. وقتی از نوریه درباره وضعیت فعلی زندگیاش پرسیدم، با افسردگی گفت: “زندگی فعلی من دیگر شبیه زندگی نیست. مشکلات روحی، روانی و اقتصادی زیادی داریم. بعد از تسلط طالبان، رفتار خانوادهها با دختران تغییر کرده است و دیگر هیچکس به درس خواندن یا کار کردن دختران فکر نمیکند. نه آزادی، نه کار، و نه دلخوشی برای دختران افغانستان باقی مانده است.” او به شدت نگران افزایش ازدواجهای اجباری و زیر سن است و میگوید که بسیاری از دختران بدون رضایت خود به ازدواج مجبور میشوند. نوریه با ناراحتی میافزاید که دیگر حتی حق انتخاب پوشش یا خروج از خانه از دختران سلب شده است. به باور او، محدودیتهای طالبان اثرات عمیق روانی منفی بر زنان و دختران افغانستانی گذاشته است. نوریه که اکنون به نظارت بر کلینیکها و شفاخانهها مشغول است، از برخوردهای طالبان در مناطق کاریاش میگوید: “وقتی به مناطق تحت کنترل طالبان میرسیم، آنها با لحنی توهینآمیز میگویند که جای زنان در خانه است. ما به سختی و با ترس فراوان از ایست بازرسیهای طالبان عبور میکنیم، اما مجبور هستم برای کمک به خانوادهام کار کنم.” او همچنین از افزایش مشکلات روانی در بین زنان منطقهاش خبر میدهد و میگوید: “بسیاری از زنان و دختران به دلیل فشارهای اقتصادی، خانوادگی و محدودیتهای طالبان به خودکشی فکر کردهاند. یکی از دختران جوانی را که میشناختم، خودکشی کرد و خانوادهاش از ترس چیزی نگفتند.” محدودیتهای طالبان بر زندگی و روان زنان افغانستان سایه سنگینی انداخته است. آخرین فرمان طالبان حتی صدای زنان را نیز ممنوع اعلام کرده و دستور داده که هیچ زنی بدون محرم یا پوشش کامل از خانه بیرون نشود. لیلا رضایی
مرضیه: از محرومیت تحصیلی تا بحرانهای زندگی و خودکشی
فرخنده: در یکی از روزهای گرم تابستان، که آفتاب داغ بر شهر کابل میتابید و حرارتش به همهچیز جانی تازه میبخشید، مرضیه رضایی از خواب بیدار شد. بهطور معمول، این روز هم برای او باید مانند دیگر روزها میبود، اما در دل او خبری از آرامش و آسایش نبود. خانهاش را به سرعت مرتب کرد، اما این ترتیب و نظافت تنها ظاهری از تلاش او بود تا در برابر آشفتگی درونیاش پرده بیفکند. با دلمشغولی و افکاری پریشان، به سمت شرکت رفت. جایی که سه سال از زندگیاش را در آن به عنوان آشپز سپری کرده بود. امروز اما، برای او تفاوتی عمیق داشت. در آشپزخانه، کارهای روزمرهاش را به نحو احسن انجام داد، اما در دلش، شعلههای ناامیدی و درد میسوختند. وقتی مدیر شرکت به او سلام کرد، مرضیه به طرز غریبی به او فحش داد. کلمات زشت و ناامیدکنندهای که از دهانش بیرون آمد، تنها انعکاسی از وضعیت نابسامان روحی او بود. مدیر شرکت، که از وضعیت روانی مرضیه مطلع بود، تنها سکوت کرد و به روی خود نیاورد. با گذشت ساعات روز، مرضیه مثل همیشه به همه غذا داد، اما این بار محبتش، که به مانند دستان یک مادر مهربان بود، رنگ و بوی متفاوتی داشت. بعد از این که غذای همکارانش را سرو کرد، به پشت بام شرکت رفت، جایی که نقطهای از جدایی از این جهان به نظر میرسید. ایستاده بر لبه بام، با دل سنگین و افکاری پر از ناامیدی، تصمیم گرفت که به زندگیاش پایان دهد. اما در این لحظه، نجاتی غیرمنتظره به وقوع پیوست. پسر مامایش، که به طور تصادفی متوجه وضعیت او شده بود، با سرعت به بام رسید. با دستانی پر از اضطراب و نگرانی، مرضیه را از لبه بام کشید و به پایین آورد. در سقوطش، او بر روی زمین محکم فرود آمد و پس از آن، پسر مامایش با چند سیلی محکم به صورتش، او را به هوش آورد. این سیلیها نه تنها شوک جسمی، بلکه به نوعی بیدارکننده روحی برای مرضیه بودند. پسر داییاش که با تعجب و نگرانی به او نگاه میکرد، با صدایی پر از اضطراب پرسید: “چه کار میکنی؟” مرضیه که تازه به خود آمده بود، هنوز در حالت گیجی و سردرگمی بود و نمیتوانست به این سؤال پاسخ دهد. مرضیه، زنی ۳۸ ساله از ولایت دایکندی، با تاریخچهای پر از فراز و نشیب، در غرب کابل زندگی میکرد. او از پنج سالگی با خانوادهاش به ایران مهاجرت کرده بود، جایی که به دلیل ملیتش از تحصیل محروم شده بود. در سن هفت سالگی، به رغم میل و تلاشش، نتوانسته بود به مدرسه برود و به اجبار به قالینبافی مشغول شده بود. پس از ده سال زندگی در ایران و بازگشت به افغانستان، ازدواج با فردی که بعداً معتاد شد، و مشکلات بسیار دیگری، او را به نقطهای رسانده بود که حتی به فکر خودکشی افتاده بود. زندگی مرضیه در دوران کرونا، با مرگ ناگهانی پدرکلان و مادرش، و عدم توانایی در شرکت در مراسم تشییع جنازه، به شدت تحت فشار روحی قرار گرفت. با وجود ممانعتهای اهالی قریه و شایعاتی در مورد شیوع کرونا، او با قاطعیت به دایکندی رفت تا در مراسم ختم مادرش شرکت کند. پس از این وقایع، مرضیه به کابل برگشت، اما به شدت دچار آشفتگی روحی بود و دیگر مرضیه سابق نبود. به دلیل فشارهای روانی و اضطراب، حتی به داکتر مراجعه کرده بود و با مشکلات درمانی مواجه شده بود. با این حال، پس از نجات از خودکشی و درمان در شفاخانه علیآباد، به آرامش نسبی دست یافت. اکنون، زندگی او در خانهای با سه نفر: یک خواهر بیمار، یک پدر پیر، و خودش به عنوان تنها نانآور خانواده، به سختی ادامه دارد. با وجود تمام دردها و چالشها، مرضیه همچنان در تلاش است تا به زندگی ادامه دهد و خانوادهاش را از حمایت و امید بهرهمند سازد. در میان همه سختیها، او بهعنوان یک زن قوی و مبارز، تلاش میکند تا نور امید را در دل خانوادهاش روشن نگهدارد. کبرا علیزاده
فعالان زن: آلمان از تسلط طالبان بر نمایندگیها جلوگیری کند
فرخنده: نهاد هماهنگی فعالان زن افغانستان در برلین با ارسال نامهای سرگشاده به آنالنا بربوک، وزیر خارجه آلمان، و نانسی فیزر، وزیر امور داخله، از دولت آلمان درخواست کرده است تا بهطور قاطع از تسلط طالبان بر نمایندگیهای دیپلوماتیک افغانستان در این کشور جلوگیری کند. در این نامه، نهاد فعالان زن افغانستان به شدت از اقدام احتمالی دولت آلمان در به رسمیت شناختن طالبان یا فراهم کردن شرایط برای کنترل این نمایندگیها انتقاد کرده و تاکید کرده است که چنین اقدامی نه تنها تعهدات بینالمللی را تضعیف میکند، بلکه به رژیمی مشروعیت میبخشد که مخالف ارزشهای بنیادی است که آلمان و جامعه جهانی از آنها حمایت میکنند. این نهاد همچنین به نگرانیهای جدی درباره تهدیدات طالبان برای حقوق بشر، قوانین بینالمللی و امنیت جامعه افغانستان در تبعید اشاره کرده و هشدار داده است که واگذاری اداره این نمایندگیها به طالبان ممکن است منجر به نقض قوانین بینالمللی و تهدید حقوق بشر شود. بهعلاوه، آنها معتقدند که این اقدام میتواند امنیت شهروندان افغانستان مقیم آلمان را به خطر اندازد و تعهدات آلمان به حقوق بشر را تضعیف کند. در بخش دیگری از نامه، به فرار بسیاری از شهروندان افغانستان از دست طالبان و مخالفت علنی آنها با این گروه اشاره شده است. نویسندگان نامه هشدار دادهاند که اگر طالبان اداره این نمایندگیها را به دست گیرند، ممکن است از این نهادها برای نظارت، آزار و تهدید جامعه افغانستان در آلمان استفاده کنند. در پایان نامه، نهاد فعالان زن افغانستان از دولت آلمان خواسته است که از هر گونه همکاری یا به رسمیت شناختن طالبان که منجر به تسلط آنها بر نمایندگیهای دیپلوماتیک افغانستان در آلمان شود، خودداری کند و بهطور اصولی و محکم در برابر تلاشهای طالبان برای گسترش حکومت سرکوبگرانهشان به خارج از مرزهای افغانستان موضعگیری کند. پیش از این، برخی رسانهها گزارش داده بودند که دولت آلمان تحت فشارهایی قرار دارد تا تصمیماتی درباره بستن یا تحویل دادن اداره سفارت و قنسولگریهای افغانستان به طالبان اتخاذ کند. بر اساس این گزارشها، آلمان به این دو نهاد دیپلوماتیک مهلت کوتاهی داده است تا درباره نحوه تعامل با طالبان تصمیمگیری کنند.
طالبان از زنان به عنوان «جاسوس» برای نظارت بر دیگر زنان استفاده میکنند
فرخنده: روزنامه تلیگراف گزارش داده است که طالبان برای اجرای قوانین سختگیرانه جدید خود، از زنان به عنوان «جاسوس» یا «خبرچین» استفاده میکنند تا دیگر زنان را زیر نظر بگیرند. این اقدام در حالی صورت میگیرد که ممنوعیت حضور دختران در دانشگاهها همچنان به قوت خود باقی است. عبدالرؤف فراهی، رئیس نصاب تحصیلی وزارت تحصیلات عالی طالبان، به تلیگراف گفت که این وزارتخانه زنان را برای نظارت بر دیگر زنان استخدام کرده است. وی افزود که زنان به نظارت بر صفحات اینستاگرام و گزارش مواردی که در آنها زنان با چهرههای باز عکس میگذارند، مشغول هستند. یکی از مقامات طالبان اظهار داشت که برخی از زنان به زور وارد این نقش شدهاند، در حالی که برخی دیگر به دلیل وضعیت مالی یا دیگر دلایل شخصی، به این کار مشغول شدهاند. وظایف این زنان شامل همراهی با اعضای مرد طالبان در گشتهای خیابانی و گزارش فعالیتهای غیرقانونی زنان دیگر است. گلنسا، یکی از زنانی که برای وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان کار میکند، به تلیگراف گفت: «کار من روز به روز متفاوت است. بعضی روزها در شهر گشت میزنم و به دنبال کسانی میگردم که به قوانین عفت پایبند نیستند.» وی همچنین افزود که برای نظارت بر زنان و گزارش نقض قوانین، با افسران مرد تماس میگیرد. دکتر زهرا حقپرست، که پس از سازماندهی یک تجمع اعتراضی در کابل بازداشت شد، به تلیگراف گفت: «ما همیشه میدانستیم که طالبان در نهایت از زنان علیه دیگر زنان استفاده خواهند کرد.» وی افزود که برخی از زنان به دلیل ناامیدی مالی یا دیگر دلایل شخصی، به طالبان کمک میکنند. این گزارش همچنین به اعمال مجازاتهای سختگیرانه توسط طالبان اشاره کرده و خاطرنشان کرده است که طالبان به قوانین جدیدی درباره رفتار زنان در مکانهای عمومی و حتی در خانهها پیوستهاند. طبق این قوانین، زنان از نگاه کردن به مردان، بلند صحبت کردن در مکانهای عمومی و حتی در خانههای خود منع شدهاند. با وجود وعدههای طالبان برای تشکیل یک حکومت معتدلتر، این گروه به سرعت به مجازاتهای سختگیرانه مشابه آنچه در دهه ۱۹۹۰ اعمال میکرد، بازگشته است. طالبان اعلام کردهاند که زنانی که از این قوانین جدید سرپیچی کنند، بازداشت و به زندان فرستاده خواهند شد.
مستری: ۱۰۰۰ زن و ۸۰۰ کودک در زندانهای طالبان
فرخنده: محمد یوسف مستری، رئیس اداره تنظیم امور زندانهای طالبان، در یک نشست خبری در کابل اعلام کرد که از میان نزدیک به 11 هزار زندانی در زندانهای تحت مدیریت طالبان، حداقل هزار نفر زنان هستند. به گفته وی، از این تعداد، حدود 800 نفر شامل کودکان و افراد زیر سن میباشند. مستری همچنین افزود که نزدیک به 12 هزار نفر دیگر در توقیف قرار دارند و منتظر تصمیم دادگاهها هستند، اما جزئیات بیشتری در این باره ارائه نکرد. مستری همچنین اشاره کرد که نزدیک به شش هزار افغان در زندانهای ایران به سر میبرند. به علاوه، وی گفت که در چین 25 زندانی از افغانستان وجود دارد و یکی از آنها در زندان جان باخته است. رئیس اداره زندانهای طالبان همچنین اعلام کرد که 150 نفر از اتباع خارجی در زندانهای طالبان به سر میبرند، اما درباره کشورهایی که این زندانیان متعلق به آنها هستند، توضیحی نداد. وی در پاسخ به گزارشهای مقامات امریکایی که از وجود سه زندانی امریکایی در زندانهای طالبان خبر داده بودند، اظهار کرد که طالبان هیچ زندانی امریکایی ندارند، اما احتمال دارد که این افراد در توقیفخانهها باشند. این اظهارات در حالی بیان میشود که هفته گذشته یک مقام تنظیم امور زندانهای طالبان به آمو تعداد زندانیان زن را دو هزار نفر اعلام کرده بود. همچنین، جنبش شنبه ارغوانی در ماه سرطان سال جاری ادعا کرد که تعداد واقعی زنان در زندانهای طالبان بیش از دو هزار نفر است. مستری همچنین در پاسخ به گزارشهای متعدد از شکنجه در زندانهای طالبان، بهویژه شکنجه زنان و نظامیان پیشین، مدعی شد که هیچگونه شکنجه در زندانهای طالبان وجود ندارد. وی تصریح کرد: «لتوکوب زندانی در زندانها ممنوع است. ما به زندانی به چشم یک انسان مینگریم و با جرم او کاری نداریم.» با این حال، گزارشهای ملل متحد که در 23 اکتوبر سال گذشته منتشر شده، به شکنجه و رفتارهای نامناسب با زندانیان در محابس وزارت داخله و ریاست عمومی استخبارات طالبان اشاره کرده است. به گفته این سازمان، شکنجهها عمدتاً در جریان بازداشت و استنطاق انجام شده و هیچگونه حسابرسی از مرتکبین آنها وجود ندارد.
دو هزار زن در زندانهای طالبان: نقض حقوق بشر و بازداشتهای خودسرانه
فرخنده: به گزارش از آمو، در حال حاضر دو هزار زن در زندانهای تحت کنترل طالبان به سر میبرند. صفیالله جلالزی، رئیس نشرات زندانهای طالبان، گفته که این زنان به اتهامهایی نظیر «فرار از منزل، سرقت، و پروندههای مربوط به موادمخدر» در زندانها نگهداری میشوند. این اطلاعات در حالی منتشر میشود که سازمانهای حقوق بشری و ملل متحد بارها از بازداشتهای «خودسرانه» و نقض حقوق بشر توسط طالبان انتقاد کردهاند. گزارشهای نهادهای مختلف، از جمله سازمان ملل، حاکی از آن است که طالبان در سه سال گذشته دهها زن فعال حقوق بشر و حقوق زنان را به دلیل «بلند کردن صدای شان برای حقخواهی» بازداشت کردهاند. در پی این وضعیت، زرمینه پریانی، فعال حقوق زنان، اخیراً افشا کرد که در زندان طالبان تحت سوءاستفادههای شدید از جمله برهنه شدن توسط نیروهای زندان قرار گرفته است. این موضوع موجب واکنشهای گسترده داخلی و جهانی شده و نگرانیها را در خصوص نقض حقوق بشر تحت حاکمیت طالبان افزایش داده است.